Mô hình tài chính công của Đà Nẵng và Bình Dương trong mối liên hệ với mô hình phát triển kinh tế xã hội

i v i BìnhăD ng, đ nhăh ng phát tri n c a t nh sauăkhiăđ c tách ra t t nh Sông Bé là: ắT pătrungăkhaiăthácăcácăl iăth ăv ăv ătríăđ aălỦ;ăch ăđ ngăh iănh păqu căt ;ănơngăcaoăhi uă qu ăkin

ng Th M nh

TRONG M I LIÊN H V I MÔ HÌNH PHÁT TRI N KINH T - XÃ H I:

NGHIÊN C U SO SÁNH VÀ NH NG BÀI H C

LU N V N TH C S KINH T

Thành ph H Chí Minh, n m 2011

CH NG TRÌNH GI NG D Y KINH T FULBRIGHT

ng Th M nh

MÔ HÌNH TÀI CHÍNH CÔNG C A À N NG VÀ

PHÁT TRI N KINH T - XÃ H I: NGHIÊN C U SO SÁNH VÀ NH NG BÀI H C

L IăCAMă OAN

d ng trong lu năv năđ uăđ c d n ngu năvƠăcóăđ chính xác cao nh t trong ph m vi hi u

bi t c a tôi Lu năv nănƠyăkhôngănh t thi t ph năánhăquanăđi m c aăTr ngă i h c Kinh

t thành ph H ChíăMinhăhayăCh ngătrìnhăGi ng d y Kinh t Fulbright

TP H Chí Minh, ngày 25 tháng 4 n m 2011

Tác gi lu năv n

ng Th M nh

TÓM T T LU NăV N

Schick (2005) đ so sánh mô hình tài chính công c aă ƠăN ngăvƠăBìnhăD ng,ăt đó rút ra bài h c v huyăđ ng và phân b ngu n l cătƠiăchínhăđ aăph ng m t cách b n v ng

Mô hình tài chính công ph n ánh rõ s khác bi t trong mô hình phát tri n KT-XH c a hai

đ aăph ng Kinh t ƠăN ng ph thu c ch y u vào khu v cănhƠăn c,ădoăđó,ătrong kh i doanh nghi p,ăcácăDNNNăđóngăgópăph n ngân sách l n nh t Còn t iăBìnhăD ng,ăcácădoanh nghi păFDIăđóngăgópăt ph n l n nh t trongăGDPăc ngănh ătrong ngân sách c a

t nh V c ăc u thu ngân sách,ă ƠăN ng ch y u thu t bán quy n s d ngăđ t, còn Bình

D ngăch y u thu t các doanh nghi p Ngu n thu t đ tămƠă ƠăN ngăcóăđ c không th kéo dài và s nhăh ngăđ n kh n ngăthuăc a các th h sau Ngu n thu t doanh nghi p

D ngăcóătínhăb n v ngăcaoăh n

còn c aăBìnhăD ngăt p trung vào h t ng khu công nghi p Chi năl c chi đ uăt ăphátătri n c aă Bìnhă D ngă h tr t tăh nă choă t ngă tr ng kinh t đ aă ph ngă m t cách b n

v ng b i nó t oămôiătr ngăđ uăt ăthu n l i,ăcònă ƠăN ng vì phát tri n h t ng quá m c nênăgiáăđ tăt ngăcao,ăchiăphíăkinh doanh l năđƣăh n ch doanh nghi p phát tri n Tuy nhiên, ƠăN ng chi tiêu nhi uăh năchoăđ m b o xã h i so v iăBìnhăD ngăvƠăxétăv gócăđ này thìăngơnăsáchă ƠăN ng h tr t tăh năchoăphátătri n b n v ng

vi căđ iăx ăbìnhăđ ngăgi aăcác thƠnhăph n kinhăt ,ăt oăđi uăki năchoăs ăphátătri năc aăkhuă

v căt ănhơn và FDI, t ăđóăt oănên c ăs ăthuăngơnăsáchăc ngănh ăphátătri năKT-XHăb nă

v ng.ăChínhăquy năBìnhăD ngăc năquanătơmăđúng m căh năt iăs ăt ngătr ngăc aăkhuă

v căd chăv ăđ ăh ătr ăchoăcácădoanhănghi pătrongăho tăđ ngăs năxu tăkinhădoanh, chiănhi uă

h năchoăho tăđ ngăđ măb oăxƣăh i,ăh ătr ăng iălaoăđ ng,ăđ căbi tălƠălaoăđ ngănh păc Chínhăquy nătrungă ngănênăti păt căquáătrìnhăphơnăc păsơuăr ngăh n,ăt ngăc ngăhi uăl că

c aăcácăs căthu ămƠăđ aăph ngăđ căh ngă100%ăs ăthuănh ăthu ănhƠăđ tăđ ăgiúpăcácăđ aă

ph ngăt ăch ănhi uăh năv ăthuăchiăngơnăsách

M C L C

L IăCAMă OAN i

TÓM T T LU NăV N ii

M C L C iii

DANH M C T VI T T T v

DANH M C B NG BI U vi

DANH M C HÌNH NH vii

DANH M C PH L C viii

L I C Mă N ix

Ch ngă1:ăD N NH P 1

B i c nh chính sách 1

Lý do ch năđ tài 2

M c tiêu nghiên c u 3

iăt ng, ph m vi nghiên c u 3

Câu h i nghiên c u 4

K t c u c a nghiên c u 4

Ch ngă2:ăC ăS LÝ THUY T,ăPH NGăPHÁPăLU N VÀ NGU N THÔNG TIN 5

1.1 Các khái ni m 5

1.1.1 Tính b n v ng c a ngân sách 5

1.1.2 C u trúc thu chi ngân sách 5

1.2 Các nghiên c uătr c v ch đ liên quan 6

1.3 Ph ngăphápănghiênăc u và ngu n thông tin 8

Ch ngă3:ăNGHIểNăC U SO SÁNH MÔ HÌNH TÀI CHÍNH CÔNG C Aă ÀăN NG VÀăBỊNHăD NGăTRONGăM I LIÊN H V I MÔ HÌNH PHÁT TRI N KINH T - XÃ H I 10

2.1.ă ƠăN ngăvƠăBìnhăD ng:ăHaiămôăhìnhăphátătri n kinh t - xã h i khác nhau 10

2.2 Thu chi ngân sách t iă ƠăN ngăvƠăBìnhăD ng:ăHaiămôăhìnhătƠiăchínhăcôngăkhácă nhau 18

2.2.1 Mô hình thu ngân sách 19

2.2.2 Mô hình chi ngân sách 21

2.3.ăMôăhìnhătƠiăchínhăcôngă ƠăN ngăvƠăBìnhăD ng:ătínhăb n v ng khác nhau 25

2.3.1 Tính d t ng,ă năđ nh và b n v ng c a vi c t o ngu n thu 25

2.3.2 Tính b n v ng c a chính sách chi tiêu ngân sách c aă ƠăN ngăvƠăBìnhăD ng 30

Ch ngă4:ăK T LU N VÀ KI N NGH CHÍNH SÁCH 36

3.1 K t lu n 36

3.2 Ki n ngh chính sách 37

3.2.1 Ki n ngh đ i v iă ƠăN ng 38

3.2.2 Ki n ngh đ i v iăBìnhăD ng 38

3.2.3 Bài h căđ i v i các t nh thành khác 39

3.2.4 Ki n ngh đ i v i chính quy nătrungă ng 40

3.2.5 Tính kh thi c a các ki n ngh chính sách 40

3.3 Nh ng h n ch c a nghiên c u 41

TÀI LI U THAM KH O 42

PH L C 46

DANH M C T VI T T T

ASEAN : Hi p h i các Qu căgiaă ôngăNamăÁ

FETP : Ch ngătrìnhăGi ng d y Kinh t Fulbright

KT-XH : kinh t - xã h i

OECD : T ch c H p tác và Phát tri n Kinh t

PCI : ch s n ngăl c c nh tranh c p t nh

QP-AN : qu c phòng - an ninh

VNCI : T ch c Sáng ki n C nh tranh Vi t Nam

VCCI : PhòngăTh ngăm i và Công nghi p Vi t Nam

DANH M C B NG BI U

B ng 2 - 1: M c tiêu v c ăc u kinh t c aă ƠăN ng theo t ph năđóngăgópăvƠoăGDP 12

B ng 2 - 2: M c tiêu v c ăc u kinh t c aăBìnhăD ng theo t ph năđóngăgópăvƠoăGDP 13 B ng 2 - 3:ăC ăc u GDP theo khu v c kinh t c aă ƠăN ng 13

B ng 2 - 4:ăC ăc u GDP theo khu v c kinh t c aăBìnhăD ng 14

B ng 2 - 5:ăC ăc u v năđ uăt ătheoăthƠnhăph n kinh t ƠăN ng 14

B ng 2 - 6:ăC ăc uălaoăđ ng theo thành ph n kinh t ƠăN ng 15

B ng 2 - 7:ăC ăc u v năđ uăt ătheoăthƠnhăph n kinh t BìnhăD ng 15

B ng 2 - 8:ăC ăc uălaoăđ ng theo thành ph n kinh t BìnhăD ng 16

B ng 2 - 9: T tr ngăđóngăgópăc a các thành ph n kinh t vƠoăGDPă ƠăN ng 17

B ng 2 - 10: T tr ngăđóngăgópăc a các thành ph n kinh t vƠoăGDPăBìnhăD ng 17

B ng 2 - 11: M căđ đóngăgópăc a các doanh nghi p vào ngơnăsáchă ƠăN ng 20

B ng 2 - 12: M căđ đóngăgópăc a các doanh nghi păvƠoăngơnăsáchăBìnhăD ng 21

B ng 2 - 13: T ng quan chi ngân sách c aăTP.ă ƠăN ng 22

B ng 2 - 14: T ng quan chi ngân sách c aăBìnhăD ng 24

B ng 2 - 15: T ng quan chi ngân sách c a ƠăN ng 31

B ng 2 - 16: T ng quan chi ngân sách c a BìnhăD ng 31

B ng 2 - 17:ăC ăc uăchiăth ng xuyên c aă ƠăN ng 33

B ng 2 - 18:ăC ăc uăchiăth ng xuyên c a BìnhăD ng 34

DANH M C HÌNH NH

Hình 2 - 1:ăC ăc u v năđ uăt ăphátătri n t iă ƠăN ng,ăgiaiăđo n 2003-2009 23

Hình 2 - 2:ăC ăc u v năđ uăt ăphátătri n t iăBìnhăD ng,ăgiaiăđo n 2003-2009 25

Hình 2 - 3:ăC ăc u thu ngân sách c aă ƠăN ng 26

Hình 2 - 4:ăC ăc u thu ngân sách c aăBìnhăD ng 27

Hình 2 - 5:ăC ăc u các kho năthuăđ c bi t c aă ƠăN ng 28

Hình 2 - 6:ăC ăc u các kho năthuăđ c bi t c aăBìnhăD ng 30

DANH M C PH L C

Ph l c 1:ăCácăch ăs ăchínhăc aă ƠăN ng 46

Ph l c 2: Cácăch ăs ăchínhăc aăBìnhăD ng 48

Ph l c 3:ăS ăli uăngơnăsáchăc aă ƠăN ng 52

Ph l c 4: S li u ngân sách c aăBìnhăD ng 54

Ph l c 5: Phơnăc păthuăchiăngơnăsáchăt iăVi tăNam 57

Ph l c 6: Ch ngătrìnhăắ yăm nhăcôngătácăquyăho ch,ăt ngăc ngăđ uăt ăphátătri năk tă c uăh ăt ngăm tăcáchăđ ngăb ,ăxơyăd ngăthƠnhăph ătheoăh ngăv năminh,ăhi năđ i” 60

Ph l c 7: H ng phát tri n kinh t - xã h i t nhăBìnhăD ngăđ năn mă2020 63

L I C Mă N

Trân tr ng c mă năQuỦăTh y Cô t iăCh ngătrìnhăGi ng d y Kinh t Fulbrightăđƣătruy n

r t nhi u c m h ng cho tôi trong su tăhaiăn măh c t iătr ng.ă c bi t, lu năv nănƠyăkhôngă

mu n g i t i Th y l i c mă năsơuăs c nh t Xin c mă nănh ngăng i b n trong l p MPP2 vƠăMPP3ăđƣăluônăh tr tôi trong quá trình thu th p tài li u cho bài vi t Cu i cùng, tôi

mu n t lòng tri ân t i giaăđìnhămình,ănh ngăng i luôn bên c nh tôi vào nh ng th i

đi măkhóăkh nănh t trong quá trình th c hi n lu năv nănƠy

Tác gi lu năv n

ng Th M nh

Ch ngă1: D N NH P

B i c nh chính sách

Hi n nay, Vi tăNamăđ căđánhăgiáălƠăm t trong nh ng qu c gia có h t ng c ngănh ăh

th ng d ch v công kém phát tri n V h t ngăắc ng”,ătheo T ch c Sáng ki n C nh tranh

Vi t Nam (VNCI) (2010)ăthìăắC ăs h t ng v năđ c các doanh nghi p (DN) và các nhà

t ngătr ng c a c n c”.ăCh 40% doanh nghi p tham gia kh o sát N ngăl c c nh tranh

c p t nh (PCI) 2010ăđánhăgiáăch tăl ngăđ ng giao thông là t t, 25% doanh nghi p phàn nàn v trách nhi m và ti nă đ duy tu b oă d ngă đ ng sá c aă cácă c ă quan ch că n ng (VNCI, 2011)

V h t ngăắm m”,ăh th ngăphápălỦăvƠăhƠnhăchínhăcònăgơyăkhóăkh năvƠăt n th i gian cho doanh nghi p, d nă đ n vi c trong nhi uă tr ng h p, doanh nghi p ph i tr các chi phí không chính th căđ ắbôiătr n”ăchoăho tăđ ng kinh doanh c a mình Theo báo cáo PCI 2010,ă cóă đ n 21% doanh nghi p trongă n c và 18% doanh nghi p có v nă đ uă t ă n c ngoài (FDI) ph i tr các chi phí không chính th cătrongăđ ngăkỦăkinhădoanh (VNCI, 2011) Ngu n nhân l căc ngălƠăm t rào c n l n v i s phát tri n c a các ho tăđ ng kinh t V i 65% l căl ngălaoăđ ngăkhôngăquaăđƠoăt o, Vi tăNamăđ c x p trong s các qu c gia y u trong khu v c ASEAN v nhân l c (Eurocham, 2010) Nguyên nhân c a th c tr ng này chính là s h n ch c a h th ng giáo d c

nâng cao s c c nh tranh c a n n kinh t , vi c c i thi năc ăs h t ng, ti p t c c i cách hành chính, pháp lý và nâng cao ch tăl ng c a l căl ngălaoăđ ng c v trìnhăđ và th

l c là nh ng nhi m v tr ng tâm chi năl c Doăđó,ănhuăc uăchiătiêuăchoăđ uăt ăphátătri n

h t ng và d ch v công Vi t Nam hi n nay là r t l n Ch tính riêng h t ng giao thông,

ti năíchănƠyăđemăl i ngo i tác tích c c cho s phát tri n kinh t , xã h i cho nên trong h u

ph i ch u trách nhi m chính trong vi c tài tr

Trong b i c nh quá trình phân c păngơnăsáchăđangădi n ra m nh m , các trách nhi m thu vƠăchiătiêuănóiătrênăđ c phân b cho c chính ph trungă ngă vƠăchínhăquy năcácăđ a

ph ng.ăTrongăgiaiăđo n 1997-2002, t tr ngăhuyăđ ng s thu ngân sách c a chính quy n

đ aăph ngătrongăt ngăngơnăsáchănhƠăn c h p nh tălƠă25%,ăn mă2004ălƠăkho ng 30% V phân chia gánh n ng chi tiêu, t t l 35%ăn mă1992,ăngơnăsáchăcácăt nhăđƣăchi m 43,3%

c p cao, chính quy năđ aăph ngăđƣăcóăth đ tăđ c m t s k t qu cung ng d ch v công đángă mongă đ i, n u h có kh n ngă qu n lý ngân sách hi u qu ”ă (Ph mă Lană H ng,ă2004)

Theoăquyăđ nh c a Lu t Ngân sách 2002, trong các kho n chi thu c trách nhi m c a chính

chiăđ uăt ăxơyăd ng các công trình k t c u h t ng kinh t - xã h i (KT-XH) doăđ aăph ngă

chính c aăNhƠăn cătheoăquyăđ nh c a pháp lu t.ăC ngătheoăquyăđ nh c a lu tănƠy,ăđ huy

đ ng ngu n l c tài tr cho chi tiêu, chính quy năđ aăph ngăđ c s d ng nhi u ngu n thu khácănhau,ătrongăđóăcóănh ng ngu năđ aăph ngăthuăvƠăh ng 100%, ngu năđ aăph ngăthu và phân chia theo t l ph nătr mă(%)ăv iăngơnăsáchătrungă ng,ăngu n thu b sung t

Quá trình phân c păđangădi n ra m nh m Vi tăNamăđƣăgiúpăchínhăquy năcácăđ aăph ngă

t ch nhi uăh năkhôngănh ng v chính tr , hành chính mà còn trong vi c thu ậ chi ngân sách T i m iăđ aăph ng,ăch tăl ng d ch v công và ch tăl ng h t ng trong vi căđ m

b o các m c tiêu phát tri n KT-XH ph n ánh hi u qu c aă cácă ch ngă trìnhă huyă đ ng ngu n l c và chi tiêu công

M yăn măg năđơy,ă ƠăN ng và BìnhăD ngălƠăhaiăđ aăph ngăluônăđ c nh căđ năđ u tiên

nh ănh ng hình m u v phát tri n kinh t đ aăph ng.ăBáoăcáoăCh s N ngăl c c nh tranh

c p t nh 2010 kh ngăđ nhă ƠăN ngăvƠăBìnhăD ngăti p t c duy trì th h ng d năđ u, trong đóăBìnhăD ngălƠăđ a ph ngă5ăn măliênăti păắđiătiênăphongăv s n ngăđ ng sáng t o, c i thi n tính minh b ch và gi m chi phí không chính th c” (VNCI, 2010) Trong thành qu KT-XH c aă ƠăN ngăvƠăBìnhăD ngăch c ch n không th không k đ n vai trò c a tài chính công

Là m t b ph n c a h th ng chính sách, chính sách tài chính công m t m t chuătácăđ ng

c a chi năl c phát tri n KT-XH, m tăkhácălƠăđ ng l c h tr cho quá trình phát tri năđó.ă

T s khác nhau c a mô hình KT-XH, mô hình tài chính công c aăhaiăđ aăph ngănƠyăbênă

c nh nh ngăđi măt ngăđ ng ch c h n có nh ngăđi m khác bi t Và nh ng bài h c kinh nghi m t hai mô hình tài chính công c aă ƠăN ngăvƠăBìnhăD ngămƠăcácăđ aăph ngăkhác có th tham kh o có l c ngăs không gi ng nhau

M c tiêu nghiên c u

Nghiên c u chính sách này nh m vào các m c tiêu (1) xem xét s t ngăthíchăgi a mô hình tài chính công và mô hình phát tri n kinh t c aă2ăđ aăph ng,ătƠiăchínhăcôngăph n ánh chi năl c phát tri n KT-XH, góp ph n vào t ng th chính sách, ph c v cho m c tiêu

và chi năl c phát tri n c aăđ aăph ngănh ăth nƠo,ăđemăl i h qu tích c c/tiêu c c gì

đ năđ aăph ng;ă(2)ăxemăxétăs gi ng nhau và khác nhau v c u trúc thu ậ chi ngân sách

đ có th xây d ngămôăhìnhătƠiăchínhăcôngănh ăBìnhăD ng,ănh ă ƠăN ng, t tình hu ng ƠăN ngăvƠăBìnhăD ngărútăraăbƠiăh c v huyăđ ng và phân b ngu n l c tài chính công

m t cách b n v ngăđ g iăỦămôăhìnhăchoăcácăđ aăph ngăkhác:ămôăhìnhănƠoăđángăh c h i,

m i mô hình còn có nh ng h n ch nào?

iăt ng, ph m vi nghiên c u

th c hi n m c tiêu trên, tác gi nghiên c u tr ng h p thành ph (TP) ƠăN ng và t nh BìnhăD ngătrongăgiaiăđo n t 2003-2009 Trong t ng th các l a ch n chính sách liên quanăđ n mô hình phát tri n KT-XH c aăhaiăđ aăph ngănƠy,ălu năv năch t p trung nghiên

ph n c aăchínhăsáchătƠiăchínhăcôngăđ aăph ng,ălu năv năđ t tr ng tâm vào c u trúc thu chi ngân sách, ti p c n t gócăđ tính b n v ng c a ngân sách

Câu h i nghiên c u

Các phân tích trong lu năv nănƠyăt p trung tr l i các câu h i:

1 Mô hình tài chính công c aă ƠăN ngăvƠăBìnhăD ngăgi ngănhauăvƠăkhácănhauănh ăth

2 M căđ b n v ng c a c u trúc thu và chi ngân sách c a ƠăN ng và BìnhăD ngăra sao?

3 Cácăđ aăph ngăkhácăcóăth h c t păđ c gì t mô hình tài chính công c aă ƠăN ng và BìnhăD ng?

K t c u c a nghiên c u

Nghiên c u chính sách này g m có ph n d n nh pă(ch ngă1)ăvƠă3ăch ngăchính.ăCh ngă

2 tóm t t các nghiên c uătr c v ch đ liên quan, t đóămôăt khung phân tích mà tác gi

l a ch năđ ti n hành nghiên c uănƠy.ă ng th i,ăch ngă2ăc ngătrìnhăbƠyătómăt tăph ngăpháp và quy trình nghiên c u K t qu nghiên c uăđ c trình bày chi ti tătrongăch ngă3,ă

b tă đ u t vi că xácă đ nh và so sánh mô hình phát tri n KT-XH c aă Ơă N ng và Bình

D ng,ăxemăxétăs t ngăthíchăc a hai mô hình tài chính công v i mô hình phát tri n

KT-XH Ti păđ n,ăch ngănƠyăso sánh tính b n v ng c a hai mô hình tài chính công, xem xét

c t gócăđ thu và chi ngân sách T k t qu nghiên c uăđó,ăch ngă4ănêuăcácăki n ngh chínhăsáchăc ngănh ăch ra nh ng h n ch c aăđ tƠiăđ m ra nh ngăh ng nghiên c u

ti p theo

Ch ngă2: C ăS LÝ THUY T,ăPH NGăPHÁPăLU N VÀ NGU N THÔNG TIN 1.1 Các khái ni m

1.1.1 Tính b n v ng c a ngân sách

Theo Schick (2005) ngân sách b n v ng ph iăđ m b o 4 y u t : Tình tr ng có th tr đ c

n (Solvency) - Kh n ngăc a chính ph trong vi c th c hi năcácăngh aăv tƠiăchính;ăT ngă

tr ng (Growth) - Chínhăsáchăchiătiêuăđ m b o cho kinh t t ngătr ng; năđ nh (Stability)

- Kh n ngăc a chính ph trong vi căđápă ngăcácăngh aăv t ngălaiăb ng gánh n ng thu

hi n t i; Công b ng (Fairness) - Kh n ngăc a chính ph trong vi c chi tr cácăngh aăv

hi n t i mà không chuy n gánh n ng chi phí lên th h t ngălai

M t cách nhìn c th h năv tính b n v ng c aăngơnăsáchăđ aăph ngălƠănhìnăvƠoăngu n thu N u ngu năthuăắs m mu năc ngăs c n”ănh ăthuăt đ tăđaiăhayăắkhôngăt o ra giá tr giaăt ngăchoăt nh”ănh ăthuăt x s ki n thi tăthìăngơnăsáchăđ aăph ngăđ c coi là không

b n v ngă(V ăThƠnhăT Anh và Ninh Ng c B o Kim, 2008)

T ngăt ,ătheoăRosengardăvƠăđ.t.gă(2006) ngu n thu không b n v ng là các ngu n thu nh t

b n v ngăchoăngơnăsáchăđ aăph ngăg m thu b tăđ ng s n, các kho n phí và l phí, các

lo i thu mƠăđ aăph ngăđ c phân chia theo t l ph nătr măv i chính quy nătrungă ng

1.1.2 C u trúc thu chi ngân sách

Theo Lu t Ngân sách 2002, ngu năthuăngơnăsáchăđ aăph ngăđ c chia thành: các kho n thuăngơnăsáchăđ aăph ngăh ng 100%, các kho n thu phân chia theo t l ph nătr mă(%)ă

hình th c vay n và thu b sung t ngơnăsáchătrungă ng.ăLu tănƠyăc ngăquyăđ nh trách nhi m chi ngân sách c aăđ aăph ngăbaoăg m hai ph năchínhălƠăchiăđ uăt ăphátătri n và chi

th ng xuyên cùng m t s kho n chi khác (xem ph l c 5)

ph c v m c tiêu phân tích tính b n v ng c a ngân sách trong m i liên h v i mô hình phát tri n KT-XH đ aă ph ng,ă cácă kho nă thuă ngơnă sáchă đ aă ph ngă h ngă 100%ă đ c chiaăthƠnhăthuăth ngăxuyênăvƠăthuăđ c bi t, tùy thu c vào tính b n v ng c a ngu n thu (RosengardăvƠăđ.t.g,ă2006)

Theo T ng c c Th ngăkê,ăc ăc u ngân sách, xét t gócăđ thu là ph n thu ngân sách t khu

v c nông nghi p, công nghi p và d ch v Còn theo B TƠiăchính,ăc ăc u thu ngân sách

ph iă xétă đ n ph nă đóngă gópă c a doanh nghi p nhƠă n c (DNNN), doanh nghi p ngoài

qu c doanh và doanh nghi p FDI

C ăc u ngân sách còn có th đ c phân chia theo m tăcáchăkhácănh ăđ nhăngh aăc a Ninh

Ng c B oăKimăvƠăV ăThƠnhăT Anh (2008):

ắLƠăph n phân chia ngân sách trong GDP c a t nh dành cho nông nghi p, công nghi p và

d ch v ăC ăc u ngân sách c a m t t nh ph n ánh m c tiêu phát tri n c a t nhăđóăc ngănh ă

các l i th c nh tranh so v i các t nh khác Ví d , Qu ngăNamătr căđơyătheoăđ nhăh ng

công nghi păhoáănh ngăg năđơyăđƣăchuy n sang t p trung vào ngành d ch v , ngành phù

h păh năv iăđi u ki n t nhiên là l i th c nh tranh c a t nh.”

1.2 Các nghiên c uătr c v ch đ liên quan

hìnhăt ngătr ng kinh t đ aăph ngăvƠăcác nhân t nhăh ngăđ n nó

Nghiên c u v mô hình kinh t c aăcácăđ aăph ngă Vi t Nam, nh ng n iădungăđ c các

h c gi quan tâm nhi u nh tălƠăc ăs h t ngăắc ng”ăvƠăắm m”,ăc ăc u kinh t theo khu

v c nông nghi p ậ công nghi p ậ d ch v (khu v c 1 ậ khu v c 2 ậ khu v c 3) và theo thành ph n kinh t nhƠăn c ậ dân doanh ậ đ uăt ăn c ngoài V iătr ng h p c aă Ơă

v i khu v căt ănhơnăthìăchínhăquy n thành ph còn có tháiăđ khá th n tr ng”ă(Nguy n Xuân Thành, 2003) Tác gi này nh năđ nh r ng t căđ t ngătr ng kinh t và dân s c a ƠăN ng th păh năcácăkhuăv căđôăth l n khác, và khuy n ngh r ngăđ ƠăN ng th c s

tr thành trung tâm c a trung tâm, bên c nhăcácăc ăs h t ngăắc ng”ăđƣăcó,ăthƠnhăph c n phát tri n h t ngă ắm m”,ă ắcác nhà ho chă đ nh chính sách đ aă ph ngă ph i luôn t p trung ngu n l c cùa mình vào vi căđ m b o m tămôiătr ngăkinhădoanhăvƠăđ uăt ămangătính c nh tranh, đ i x bìnhăđ ng các doanh nghi p nhà n căvƠăt ănhơn” (Nguy n Xuân Thành, 2003)

S phát tri n năđ nh và b n v ng c a m tăđ aăph ng,ăc ngăgi ngănh ăm tăđ tăn c, ph thu c ph n l n vào các ho tăđ ng kinh t , vào các doanh nghi p Chi năl c KT-XH c a

m i tnhăthƠnhăth ng t p trung vào vi c xóa b các rào c n và t o ra các nhân t tácăđ ng tích c c t i quy tăđ nhăđ uăt ăc a doanh nghi păvƠoăđ aăph ng Các rào c năđ i v i vi c thành l păvƠăđi u hành m t doanh nghi p t i m tăđ aăph ngăđ c Dapice (2004) phân tích

đ lý gi i t i sao các t nh phía B c Vi t Nam l i có m t h cáchăt ngătr ng so v i các t nh phía Nam V năđ ti p c năđ tăđaiăvƠăgiáăđ tăđ c Dapice mô t nh ăm t trong nh ng rào

có chi phí th p h n”ă(tr.ă3).ăNg c l i, ch tăl ngăđi uăhƠnhăcóătácăđ ng tích c c t i vi c thu hút doanh nghi p,ăđ c bi tălƠăFDIă(V ăThƠnhăT Anh, Lê Vi t Thái và Võ T t Th ng, 2007) Báo cáo PCI 2010 c ngăch ra các y u t quan tr ngătácăđ ng t i l a ch năđ aăđi m

đ u t ăc a doanh nghi p,ătrongăđóăquanătr ng nh t là nhóm các y u t giúp gi m chi phí

nh ăchiă phíălaoăđ ng,ă uă đƣiăthu , s s n có c a các khu công nghi p, ti pă đ n là ch t

l ngăc ăs h t ng, s s n có c a ngu n nguyên li u và d ch v trung gian (VNCI, 2011) Trong chi năl c KT-XH, vi căhuyăđ ng ngu n l c và phân b chiătiêuăcôngăluônăđ căđ

qu c a s phát tri n KT-XH t ngăgiaiăđo n, v a là m tăđ ng l c cho s phát tri n đóă giaiăđo n ti p theo B i v y, ắngơnăsáchăđ aăph ngănênăđ căxemănh ănh ngăph ngăti n kích thích kinh t đ aăph ngăch không ph i là m căđíchăsauăcùng”ă(Brodjonegoro,ă2004)

S c kh e c aăngơnăsáchăđ aăph ngăkhôngăch th hi n s thu bình quân trênăđ uăng i

mà quan tr ngăh năcònăth hi n tính b n v ng Theo RosengardăvƠăđ.t.gă(2006), ngân sáchăđ c t o nên b i các ngu n thu có tính tái t oănh ăthu , l phí s b n v ngăh nănhi u

vay n

Ti p n i nh ng th o lu n v huyăđ ng ngu năthuăchoăngơnăsáchăđ aăph ngă Vi t Nam, ReinoăvƠăđ.t.g (2005) nghiên c u v quá trình tri n khai h th ng thu t i thành ph H ChíăMinhăgiaiăđo n 2001-2004 trong b i c nh phân c p, nh n m nhăđ n vai trò quan tr ng

c a h th ng thu b n v ngăđ i v iăt ngătr ng kinh t và chi tiêu công c ng cho các d ch

v y t và giáo d c thi t y u

C ngăbƠnăv môăhìnhăngơnăsáchăđ aăph ng,ăm t nghiên c u khác c a S ìnhăThƠnhăvƠăBùi Th Mai Hoài (2009) g i ý m tămôăhìnhăngơnăsáchăchoăcácăđôăth l n Vi t Nam, t p

trungăvƠoă2ăđi m:ă(1)ăPhơnăđ nh nhi m v chi c a chính quy năđôăth , t đóăc i cách qu n

tr hƠnhăchínhăđôăth ,ăđ y m nh xã h i hóa các d ch v côngăđôăth , và nâng cao hi u qu cung c p d ch v công (2) Thi t l p tính b n v ng ngu n thu cho chính quy năđôăth b ng cách t iăđaăhóaăngu n thu riêng c aăđ aăph ngă(ngu năthuă100%)ăvƠăt ngăc ng quy n quy tăđ nh ngu n thu thu cho chính quy năđôăth

V chi ngân sách, theo Rosengard vƠăđ.t.gă(2006),ăngơnăsáchă uătiênăchiăchoăđ uăt ăphátătri n s cóătácăđ ng tích c c t i phát tri n kinh t b n v ng.ăQuanăđi m này khá trùng h p

v i nh năđ nh c aăBrodjonegoroă(2004):ăắTráchănhi m c a chính quy năđ aăph ngătr c

c tri là ph iăđ m b o vi c cung ng d ch v côngăc ăb n t tăh năvƠăkhôngăchiătiêuăquáănhi u cho các ho tăđ ngăth ngăxuyên” Bên c nhăđó,ăt căđ t ngătr ng c a s chi không

đ căv t quá t căđ t ngătr ng kinh t

1 3.ăPh ngăphápănghiênăc u và ngu n thông tin

V n d ng khung phân tích c a các nghiên c uătr c, lu năv năs xu t phát t nghiên c u

t ng quát mô hình phát tri n KT-XH c aă ƠăN ngăvƠăBìnhăD ng,ăti păđ năđiăsơuăvƠoăm i liên h hai chi u gi aămôăhìnhăđóăv i mô hình tài chính công c a t ng t nh thành Tr ng tâm nghiên c u v mô hình tài chính công đơyă lƠă tínhă b n v ng c aă ngơnă sáchă đ a

ph ngăd a theo khung khái ni m v ngân sách b n v ng c a Schick (2005), dùng cách

ti p c năc ăc u thu chiămƠăRosengardăvƠăđ.t.g (2005)ăđƣăs d ng,ăbámăsátăcácăquyăđ nh c a

Lu t ngân sách 2002 Cách ti p c nămôăhìnhătƠiăchínhăđôăth c a Rosengard (1993), S ìnhăThƠnhăvƠăBùiăTh Mai Hoài (2009) s đ c áp d ng trong vi căxácăđ nhăh ng gi i quy t cho bài toán ngân sách b n v ng

Ph ngăphápănghiênăc u ch đ oăđ c s d ng trong lu năv nălƠănghiên c u tình hu ng: hai tình hu ng tài chính công c aă ƠăN ngăvƠăBìnhăD ngăđ t trong m i liên h v i mô hình phát tri n KT-XH đ aăph ng

cóăđ c nh năđ nh v chi năl c phát tri n kinh t xã h i c aă ƠăN ngăvƠăBìnhăD ng,ătác gi nghiên c uăcácăv năki n i h iă ng c aă ƠăN ngăvƠăBìnhăD ng,ăcácăk ho ch

và báo cáo t ng k t tình hình kinh t xã h iăhƠngăn măc aăhaiăđ aăph ng,ăcácăv năb n c a Chính ph và B Chính tr liênăquanăđ n chi năl c phát tri năchoăcácăđ aăph ngănƠy.ăNgoƠiăcácăv năb n chính th cănƠy,ăđ có cái nhìn toàn di n và th c t h năv th c tr ng

kinh t xã h iăc ngănh ăđ ngăh ng phát tri n c aăđ aăph ng,ăcácăbáoăcáoăc a Phòng

Th ngăm i và Công nghi p Vi t Nam (VCCI), D án Sáng ki n C nh tranh Vi t Nam (VNCI) là nh ng ngu n thông tin đ c s d ng trong lu năv n Bên c nhăđó,ătác gi trao

đ i v i các chuyên gia (các gi ngăviênăCh ngătrìnhăgi ng d y kinh t Fulbright (FETP),

các nh năđ nh c a h đ i v i mô hình phát tri n c aă ƠăN ngăvƠăBìnhăD ng.ăTrênăc ăs các nh năđ nh c a chuyên gia, tác gi tham v n các ngu năt ăli u mà h đƣăs d ngăđ l y

b ng ch ng nêu ra nh năđ nh c a mình, t đóătácăgi tìm l iăcácăt ăli uănƠyăđ cóăđ c thông tin g c Ngoài ra, tác gi th c hi n các chuy n th căđ a vào mùa Xuân 2011, ti p c n

này

đánhăgiáăs t ng thích c a tài chính công v i chi năl c KT-XH, tác gi s b tăđ u

v i vi c th ng kê mô t c ăc u thu ậ chi ngân sách d a trên s li u công khai quy t toán ngơnăsáchănhƠăn c (NSNN) c p t nhăthƠnhăhƠngăn mătrênăwebsiteăB TƠiăchính,ăsauăđóă

đ i chi u v i chi năl c KT-XH đƣăkháiăquátă trênăđ nh năđ nh xem tài chính công ph n ánh mô hình phát tri n KT-XH nh ăth nào Ti păđó,ălu năv năs d ng khung phân tích v phân tích chính sách chi tiêu (Stiglitz, 1988) đ nh năđ nh s tácăđ ng c a tài chính công

đ n s phát tri n KT-XH c aăđ aăph ng.ăS li u minh h a cho các nh năđ nh ph n này

s l y t Niên giám th ngăkêă ƠăN ngăvƠăBìnhăD ngă(2004-2008), s li u KT-XH 63

t nh thành (T ng c c th ng kê),…

C ăc u thu ậ chiăngơnăsáchăđ c rút ra t s li u th ng kê s đ c nhìn t 4ăgócăđ c a tính b n v ng ngân sách theo khung phân tích c a Schick (2005), trong s đ i chi u v i h

th ngă chínhă sách,ă đ că đi m và k t qu phát tri n KT-XH c aă đ aă ph ng.ă Sauă khiă cóă

nh ng phát hi n v tính b n v ng c aăngơnăsáchăđ aăph ng, lu năv năs so sánh hai mô hìnhătƠiăchínhăcôngăc ngăd a theo nh ng khía c nh c a tính b n v ng

Cu i cùng, lu nă v nă d a trên k t qu nghiên c uă đ nêu khuy n ngh chính sách Các khuy n ngh s đ căđ t trong s cân nh c v tính kh thi d a vào b i c nh KT-XH và chính sách c a c n c Vi tăNamăc ngănh ăc aăcácăđ aăph ng

Ch ngă3:

NGHIÊN C U SO SÁNH MÔ HÌNH TÀI CHÍNH CÔNG C A ÀăN NG VÀ BÌNH

D NGăTRONG M I LIÊN H V I MÔ HÌNH PHÁT TRI N KINH T - XÃ H I

2.1 ƠăN ngăvƠăBìnhăD ng:ăHaiămôăhìnhăphát tri n kinh t - xã h i khác nhau

ƠăN ngăvƠăBìnhăD ngăphátătri n KT-XH t hai xu tăphátăđi m khác nhau Xét v v th ,

n mă1997ă ƠăN ngăđ c tách ra t t nh Qu ng Nam ậ ƠăN ng và tr thành thành ph

tr c thu c trungă ng.ăT v th đó,ăđ aăph ngănƠyăph thu c khá nhi u vào chính quy n

tài tr choăchiătiêuăcông.ăNg c l i,ăBìnhăD ngăch là m t t nhăbìnhăth ngănh ăg n 60

t nh còn l i, không th d a vào s uătiênăhayăh tr t chính quy nătrungă ng.ăChi n

l c phát tri n c a t nh,ădoăđó,ăph i d a vào n i l c, và doanh nghi p chính là m t c u

ph n quan tr ng trong các ngu n n i l căđó

Xét v m căđ đôăth hóa, sau khi tách kh i Qu ng Nam, ƠăN ngăđƣălƠăm tăđôăth khá phát tri n, m căđ đôăth hóaăđ tăh nă80%.ăCònăBìnhăD ngăsauăkhiătáchăraăt t nh Sông

Bé thì ph n l năng i dân v n s ng ph thu c vào nông nghi p nông thôn, t l đôăth hóa ch đ t 30% Chi năl căđ phát tri n hai đ aăph ngănƠyărõărƠngăph i có nh ngăđi m khác bi t

TiênăSa,ăsơnăbayăN c M n là nh ng h t ng quan tr ngămƠă ƠăN ngăđ c th aăh ng t

tr c Th măchíăcáchăđơyă15ăn m,ăc ngăTiênăSaăđƣălƠăc ng bi n quan tr ng và s m u t nh t

mi n Trung M t chi năl c phát tri n KT-XH d a trên vi c t n d ng và phát huy nh ng

l i th có s nănh ăv yălƠăđi u t t y u.ăNg c l i,ăBìnhăD ngăt khi tách t nh không có

c ng, không có sân bay, không có h t ngăđôăth quy c ,ăkhôngăcóăđ tăđaiămƠuăm đ t n

d ng Có l vì v yămƠălƣnhăđ o t nh s m nh n ra t m quan tr ng c a h t ngăắm m”ătrong

vi c thu hút doanh nghi păđ i v i s phát tri n c aăđ aăph ng S c h p d n quan tr ng

nh t c aăBìnhăD ngăvƠoăth iăđi măđóăcóăl lƠătháiăđ thân thi n c a chính quy năđ i v i cácănhƠăđ uăt ThêmăvƠoăđó,ălƣnhăđ oăBìnhăD ngăđƣăs m nhìn r ng ra kh i gi i h n hành chính c a tnhămìnhăvƠăcóăchínhăsáchăđ t n d ng l i th v h t ng c a vùng lân c n

ậ thành ph H Chí Minh

V i xu tăphátăđi măkhácănhau,ă ƠăN ng và BìnhăD ngăphátătri n KT-XH theo nh ng

đ ngăh ng khác nhau Là m t thành ph tr c thu cătrungă ng,ăđ nhăh ng phát tri n

ắXơyăd ngăthƠnhăph ă ƠăN ngătr ăthƠnhăm tătrongănh ngăđôăth ăl năc aăc ăn c,ălƠătrungă

tâm k inhăt - xƣăh iăl năc aămi năTrungăv iăvaiătròălƠătrungătơmăcôngănghi p,ăth ngăm iă duăl chăvƠăd chăv ;ălƠăthƠnhăph ăc ngăbi n,ăđ uăm iăgiaoăthôngăquanătr ngăv ătrungăchuy nă

v năt iătrongăn căvƠăqu căt ;ătrungătơmăb uăchínhă- vi năthôngăvƠătƠiăchínhă- ngân hàng;

m tătrongănh ngătrungătơmăv năhoáă- th ăthao,ăgiáoăd că- đƠoăt oăvƠăkhoaăh căcôngăngh ă

c aămi năTrung;ălƠăđ aăbƠnăgi ăv ătríăchi năl căquanătr ngăv ăqu căphòng,ăanăninhăc aăkhuă

v cămi năTrungăvƠăc ăn c ƠăN ngăph iăph năđ uăđ ătr ăthƠnhăm tătrong nh ngăđ aă

ph ngăđiăđ uătrongăs ănghi păcôngănghi păhoá,ăhi năđ iăhoáăvƠăc ăb nătr ăthƠnhăthƠnhă

ph ăcôngănghi pătr căn mă2020” (B Chính tr , 2005)

i v i BìnhăD ng, đ nhăh ng phát tri n c a t nh sauăkhiăđ c tách ra t t nh Sông Bé là:

ắT pătrungăkhaiăthácăcácăl iăth ăv ăv ătríăđ aălỦ;ăch ăđ ngăh iănh păqu căt ;ănơngăcaoăhi uă

qu ăkinhăt ăg năv iăphátătri năxƣăh iătrênăc ăs ăđ uăt ăcóătr ngăđi m;ăxơyăd ngăm ngăl iă

k tăc uăh ăt ngăđ ngăb ;ăphátătri năcôngănghi păg năv iăphátătri năđôăth ăvƠăd chăv ;ă… yă

m nhăchuy năd chăc ăc uăkinhăt ,ăc ăc uălaoăđ ngătheoăh ngăphátătri năcôngănghi p,ăd chă

v ă…ăchúătr ngăphátătri năd chăv ănhƠă ,ăđƠoăt oăphátătri năngu nănhơnăl căvƠăch măsócă

s căkho ăHoƠnăthƠnhăs ănghi păcôngănghi păhoáăvƠăt oăraăs ăphátătri năcơnăđ i,ăb năv ngă giaiăđo năsauăn m 2015”ă(UBND t nhăBìnhăD ng)

Nh ăv yătrongăquanăđi m phát tri năchung,ă ƠăN ng chú tr ng vào các lo i hình d ch v

nh ăduăl ch, tài chính, v n t i…ă nhăh ngătrênăđ c c th hóa b ng các nhi m v ắLàm

t tăcôngătácăquyăho chăđôăth ,ăđ uăt ăxơyăd ng,ăphátătri năc ăs ăh ăt ngăm tăcáchăđ ngăb ,ătheoăh ngăthƠnhăph ăcôngănghi păv năminh,ăhi năđ i”ăvƠăắsauăn mă2010ăchuy năsangăc ă

c uăd chăv ă - côngănghi pă - nôngănghi p,ătrongăđóăchúătr ngăphátătri năcôngănghi păcóăcôngăngh ăcao, d chăv ăcóăch tăl ngăcao,ăxơyăd ngătrungătơmăcôngăngh ăcao” (UBND TP

ƠăN ng, 2004) nhăh ngănƠyăđƣăvƠăđangăđ c chính quy n thành ph tuơnătheoăđ xây

d ng các chi năl căc ngănh ăch ngătrìnhăhƠnhăđ ng c a mình.1

Trongăkhiăđó,ăBìnhăD ngăđ t tr ng tâm vào phát tri n công nghi p nhi uăh năsoăv i d ch

v 2 Chi năl c này xu t phát t haiăđ căđi m v v tríăđ a lý c a t nh Th nh t, t nh ti p giáp v i TP H Chí Minh, m t trung tâm d ch v vào hàng t t nh t c a c n c Th hai,

t nh n m trung tâm vùngă ôngăNamăB , g n m t th tr ng n iăđ a r ng l n và có ti m

n ngăk t n i v giao thông v iăcácăđ u m i giao thông qu c t quan tr ngănh ăSơnăbayăTơnă

S nă Nh t, C ngă SƠiă Gòn… M c tiêu hoàn thành quá trình công nghi p hóa c a Bình

D ngălƠă2015,ăs măh nă5ăn măsoăv iă ƠăN ng m c dù xu tăphátăđi m c aăBìnhăD ngăkhông ph i là m tăđôăth nh ă ƠăN ng

M cătiêuăv ăc ăc uăkinhăt ăc aă ƠăN ng đ năn mă2020ătheoăt ăph năđóngăgópăvƠoăGDP là

đ aăkhuăv căd chăv ălênăthƠnhăđ ngăn ngăt ngătr ngăchính

B ng 2 - 1: M cătiêuăc ăc u kinh t c aă ƠăN ng theo t ph năđóngăgópăvƠoăGDP Khuăv căkinhăt Giaiăđo nă2006-2010 Giaiăđo nă2010-2020

Ngu n: UBND thành ph à N ng

BìnhăD ngăphátătri năkinhăt ăt ăxu tăphátăđi mălƠănôngănghi p,ănôngăthôn,ăm cătiêuăc aă

t nhăđ năn mă2015 lƠăxơyăd ngăm tăn năkinhăt ăt pătrungăvƠoăcôngănghi p

1 TS H K Minh, Thành y viên, Vi nă tr ng Vi n Nghiên c u phát tri n KT-XHă Ơ N ng nh nă đ nh

trong bu i ph ng v n ngày 27/4/2011

2

TS Nguy n Qu căC ng,ăChánhăv năphòngăH NHăt nh, y viên H iăđ ng Khoa h c t nhăBìnhăD ngă

nh năđ nh trong bu i ph ng v n ngày 30/5/2011

B ng 2 - 2: M cătiêuăc ăc uăkinhăt ăc aăBìnhăD ng theoăt ăph năđóngăgópăvƠoăGDP

Ngu n: UBND t nh Bình D ng

V iă m că tiêuă vƠă chi nă l că KT-XH khácă nhau,ă Ơă N ngă vƠă Bìnhă D ngă đƣă đ tă đ că

nh ngăthƠnhăt uăkinhăt ăkhácănhau.ăXétătheoăt ăph năđóngăgópăc aăcácăngƠnhăvƠoăGDPăthƠnhăph ,ăc ăc uăkinhăt ăc aă ƠăN ngăkháăhi năđ iăv iăt ăph năđóngăgópăcaoăc aăkhuăv căcôngănghi păvƠăd chăv ăT ătr ngăngƠnhăd chăv ăcóăxuăh ngăt ng,ăvƠăt n mă2007ăngƠnhă

d chăv ăđƣătr ăthƠnhăngƠnhăđóngăgópăl nănh tăchoăGDP,ăđúngănh ăđ nhăh ngăphátătri năƠăN ngăthƠnhăm tătrungătơmăd chăv

B ng 2 - 3: C ăc u GDP theo khu v c kinh t c a ƠăN ng

qu cădoanhăvƠădoanhănghi păFDI

B ng 2 - 4 :ăC ăc u GDP theo khu v c kinh t c a BìnhăD ng

Ngu n: C c Th ng kê tnh Bình D ng, Niên giám th ng kê 2006, 2008, 2009

S ăkhácănhauăv ăc ăc uăkinhăt ăc aăhaiăđ aăph ngănƠyăkhôngăch ăth ăhi nă ăt ătr ngăđóngăgópătheoăkhuăv cănôngănghi păậ côngănghi păậ d chăv ămƠăcònătheoăthƠnhăph năkinhăt ăNhƠăn căậ Dân doanh ậ FDI Xétăv ăv năđ uăt ,ăl ngă v năđ ăvƠoădoanhănghi pănhƠă

n că ă ƠăN ngăchi măt ăph năl nănh t:

B ng 2 - 5 :ăC ăc uăv năđ uăt ătheoăthƠnhăph năkinhăt ă ăă ƠăN ng

Ngu n: C c Th ng kê TP à N ng, Niên giám th ng kê TP à N ng 2005, 2007, 2008, 2009

C ăc uănƠyăchoăth yăs ăv tătr i c aăcácădoanhănghi pănhƠăn căt iă ƠăN ng ThêmăvƠoăđó,ăt ă

l ăcho vay trung bình cho DNNNăc aăt tăc ăcácăngơnăhƠng t i ƠăN ngăvào n mă2005 là 84%, thu căhƠngăcaoănh tătrongăc ăn c.ă

M cădùăchi măl ngăv năđ uăt l nănh tănh ng cácădoanhănghi pănhƠăn că ă ƠăN ngăl iăkhôngăt oăraăđ cănhi uăvi călƠmăm iănh ăkhuăv c t ănhơn T ăn mă2006 đ nănay,ădùăv nă

nh năđ căph năv năđ uăt ăl nănh t,ăcácădoanhănghi pănhƠăn căt iă ƠăN ngăl iăx păh ngăphíaăsauăcácădoanhănghi păt ănhơnătrongăvi căthuăhútălaoăđ ngăvƠăt oăvi călƠm

B ng 2 - 6 :ăC ăc uălaoăđ ngătheoăthƠnhăph năkinhăt ă ă ƠăN ng

Ngu n: C c th ng kê TP à N ng, Niên giám th ng kê TP à N ng 2005, 2007, 2008, 2009

M tăđi măđángăl uăỦăn a là khiănhìnăvƠoăc ăc uăv n,ăc ăc uălaoăđ ngăc ngănh ăc ăc uăGDPăt ăcácăkhuăv căkinhăt ăt iă ƠăN ng, t ăl ăđóngăgópăc aăkhuăv căđ uăt ăn căngoƠi

đ u vôăcùngăkhiêmăt n

Khácăv iă ƠăN ng,ăBìnhăD ngăch ngăki năs ăv tătr iăc aăcácădoanhănghi păFDI,ăth ă

hi nătr căh tătrongăt ăph năv năđ uăt ăxƣăh i

B ng 2 - 7 :ăC ăc uăv năđ uăt ătheoăthƠnhăph năkinhăt ă ăăBìnhăD ng

Ngu n: C c th ng kê t nh Bình D ng, Niên giám th ng kê 2006, 2008, 2009

H năm tăn aăt ngăv nătrênăđ aăbƠnăBìnhăD ngăđ năt ăcácădoanhănghi păn căngoƠi.ăV nă

c aăcácădoanhănghi păt ănhơnătrongăn c khôngăch ăliênăt căt ngăv ăs ătuy tăđ i mƠăc ăv

t ăph năđóngăgóp trongăt ngăv năđ uăt ăc aăkh iădoanhănghi p V nătínăd ngăt ăcácăngơnăhƠngătrênăđ aăbƠnăt nhăđ că uătiênăchoăcácăkhuăv căngoƠiăqu cădoanh,ăcácădoanhănghi pă

nhƠăn că ăBìnhăD ngăch ăđ căvayă17%ătrongăt ngăd ăn ătínăd ngăn mă2005,ăthu căhƠngăth pănh tătrongăc ăn c

T ngă ngăv iăc ăc uăv năđ uăt ălƠăc ăc uălaoăđ ngătrongăcácăkhuăv căkinhăt c aăBình

D ng Khuăv cănhƠăn căthuăhútăl căl ngălaoăđ ngăítănh t,ătrungăbìnhăhƠngăn măch aă

t iă 10%.ă Songă songă v iă s ă đóngă gópă v ă v n,ă Bìnhă D ngă ch ngă ki nă s ă v tă tr iă c aădoanhănghi păFDIăvƠădoanhănghi păt ănhơnătrongăvi căt oăvi călƠm.ăHaiăkhuăv cănƠyăt oăraă

h nă80%ăt ngăs ăvi călƠmăm iăn mătrênăđ aăbƠnăt nh.ăKhuăv căt ănhơnăthuăhútăkho ngă35%ă

l căl ngălaoăđ ng,ăt ngă ngăv iăt ăph năv năđ uăt ătoƠnăxƣăh iăvƠoăkhuăv cănƠyăc ngă

x păx ă35%.ăThƠnhătíchăt oăvi călƠmăt tănh tă ăBìnhăD ngăthu căv ăcácădoanhănghi păFDI,ăv iăg nă60%ălaoăđ ngăt pătrungă ăthƠnhăph năkinhăt ănƠy

B ng 2 - 8 :ăC ăc uălaoăđ ngătheoăthƠnhăph năkinhăt ă ăBìnhăD ng

Ngu n: C c th ng kê t nh Bình D ng, Niên giám th ng kê 2006, 2008, 2009

T ăs ăkhácănhauăv ăc ăc uăv năvƠăc ăc uălaoăđ ng,ăđóngăgópăc aăcácăthƠnhăph năkinhăt ă

B ng 2 - 9: T tr ngăđóngăgópăc a các thành ph n kinh t vào GDP ƠăN ng

n v tính: %

2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 Trung

bình

Khuăv cănhƠăn c 63,30 57,17 56,16 50,44 51,81 42,66 39,64 39,30 50,06 Khuăv c t ănhơn 29,25 36,07 36,77 44,03 42,88 51,89 53,59 53,25 43,47

Khuăv c FDI 7,43 6,76 7,07 5,53 5,31 5,45 6,77 7,45 6,47

Ngu n: C c Th ng kê TP à N ng, Niên giám th ng kê 2005, 2007, 2008, 2009; S li u th ng kê

KT-XH TP à N ng 2005-2010

ă ƠăN ng,ătrungăbìnhăgiaiăđo nă2003-2010, khu v cănhƠăn căđóngăgópănhi uănh tăchoă

khuăv cănhƠăn c,ăm tăkhuăv căkinhăt ăkémăn ngăđ ng Tuyănhiên,ăd uăhi uăđángăm ngălƠă

t ăph nănƠyăđangăd năgi măxu ng,ănh ngăch ăchoăt ăph năđóngăgópăngƠyăcƠngăt ngăc aăkhuăv căt ănhơnătrongăn c

B cătranhăc ăc uăkinhăt ătheoăthƠnhăph năkinhăt ă ăBìnhăD ng l iăhoƠnătoƠnăđ iăl păv iă

ph nă đóngă gópă g nă nh ă tuy tă đ iă c aă khuă v că dơnă doanhă vƠă khuă v că FDI.ă Cácă doanhă

nghi pănhƠăn căch ăđóng góp kho ngă20%ăvƠoăt ngăs năph măqu cădơnătrênăđ aăbƠn

B ng 2 - 10: T tr ngăđóngăgópăc a các thành ph n kinh t vào GDP BìnhăD ng

n v tính: %

Khuăv căkinhăt 2003 2005 2006 2007 2008 2009

Trung bình

năn mă2008ăvƠă2009,ătrongăkhiă ƠăN ngăch ăcóă4ăkhuăcôngănghi păv iăch tăl ngăch ă

đ că52%ădoanhănghi păđánhăgiáălƠăt tăho căr tăt tăthìăBìnhăD ngăcóăt iă15ăkhuăcôngănghi p,ăv iăch tăl ngăđ că80%ădoanhănghi păđánhăgiáălƠăt tăho căr tăt t (VNCI, 2010) Tuyănhiên,ăn uăxétăđ năcácăh ăt ngăgiaoăthôngănh ăđ ngăsá,ăc ng,ăsơnăbayăthìăc ăs ăh ă

t ngăc aă ƠăN ngăl iăcóăth ăh ngăcaoăh năBìnhăD ngătrongăb ngăx păh ngăPCIă2008ăvƠă

2009 i uănƠyăph năánhăs ăkhácănhauătrongă uătiênăđ uăt ăh ăt ngă ăhaiăđ aăph ng:ă uătiênăc aăBìnhăD ngălƠăxơyăd ngăh ăt ngăkhuăcôngănghi p,ătráiăl iă ƠăN ngăt pătrungăvƠoăphátătri năh ăt ngăgiaoăthông.ă

BìnhăD ngăc ngăv tătr iăh năsoăv iă ƠăN ngăxétăv ătínhătiênăphong,ăn ngăđ ngăc aălƣnhă

đ oăt nhăvƠăkh ăn ngăti păc năđ tăđaiăc aădoanhănghi p Ch ăs ăPCIă2009ăchoăth yăBình

D ngăđ tă9,39ăđi mătrongăkhiă ƠăN ngăch ăđ tă7,7ăđi măv ătínhătiênăphongăc aălƣnhăđ o,

ch ătiêuăti păc năđ tăđaiăc aăBìnhăD ngăđ tă7,48 đi m trongăkhiă ƠăN ngăch ăđ tă6,61 (VNCI, 2010) ơyă lƠă nh ngă tiêuă chíă quană tr ngă lƠmă nênă s că h pă d nă th că s ă c aă đ aă

ph ngăđ iăv iădoanhănghi p,ăđ căbi tălƠădoanhănghi păFDI

Nh ăs ăn ngăđ ngăc aăn năkinhăt ăđ aăph ng,ăđ căbi tălƠăs ăn ngăđ ngăc aăkhuăv căt ănhơn,ăBìnhăD ngătr ăthƠnhăm tăđi măđ năchoăng iălaoăđ ngăt ănhi uăt nhăthƠnh khác Trongăth iăk ă2003-2009,ăt căđ ăt ngădơnăs ătrungăbìnhăc aăBìnhăD ngăluônătrênăd iă7%,ăcáă bi tă nh ngă n mă2006,ă 2007,ă dơnă s ă Bìnhă D ngă t ngă 8,5%ă m iă n m.ă Ơă N ngăkhôngăcóăđ căs ăh păd năl nănh ăv y.ăDơnăs ăc aăthƠnh ph ăt ngătrungăbìnhăch ă2,7%

trongăgiaiăđo nă2003-2009 (T ngăc căth ngăkê,ă2009)

Ti uă k t: Ơă N ngă vƠăBìnhă D ngă phátă tri nă KT-XH theoă haiămôă hìnhă khácă nhau.ă Ơă

N ngăchúătr ngăphátătri năkhuăv căd chăv ătrongăkhiăBìnhăD ngăt pătrungăthuăhútăcácădoanh nghi păcôngă nghi p.ă ă Ơă N ng,ăthƠnhăph nă kinhăt nhƠă n că chi mă v ă tríă quană

tr ngă nh tă trongă khiăBìnhă D ngă t oă nh ngă đi uă ki nă t tă nh tă choă khuăv că ngoƠiă qu cădoanh,ăbaoăg mădơnădoanhăvƠăđ uăt ăn căngoƠi.ăCùngăm căđíchăphátătri năh ăt ngăđ ăthuăhút doanh nghi pănh ngă uătiênăc aă ƠăN ngălƠăgiaoăthôngăcònă uătiênăc aăBìnhăD ngălƠăcácăkhuăcôngănghi p

2.2 Thu chi ngân sách t iă ƠăN ngăvƠăBìnhăD ng:ăHaiămôăhìnhătƠiăchínhăcôngăkhácă nhau

2.2.1 Mô hình thu ngân sách

C ăc uăthuăngơnăsáchăc aăm iăđ aăph ngăph năánhăm tăcáchărõărƠngămôăhìnhăvƠăchi nă

l căphátătri năKT-XH c aăđ aăph ngăđó

H ăqu ăc aăchínhăsáchă uătiênăchoăđ uăt ăphátătri năh ăt ng,ăch nhătrangăđôăth ăc aă Ơă

N ngă đ că ph nă ánhătrongă c ăc uă thuăngơnă sách.ă Ngu nă thuă t ă bánă quy nă s ă d ngă đ tăchi mă đ nă h nă 40% t ngă thuă ngơnă sách,ă trongă khiă ngu nă thuă t ă cácă doanhă nghi pă ch ăchi mătrênăd iă20% H ăt ngăphátătri nănhanh,ăt căđ ăđôăth ăhóaănhanhăđƣăđ yăgiáăđ tălênăcao.ăM tătíchăc căc aăhi năt ngănƠyălƠăchínhăquy năcóăđ căngu năthuăl năt ăvi căbánă

quy năs ăd ngăđ t.ăNh ngăm tătráiăc aănóălƠăv iăgiáăđ tăquáăcaoănh ăv y,ăaiăcóăth ăcóăđ ă

kh ăn ngăđ ăs ăh uăho căthuêăđ tătrongăthƠnhăph ?ăLi uăcóăph iălƠăcácănhƠăđ uăc ăthayăvìăcácădoanhănghi p?ă

B cătranhăngơnăsáchă ăBìnhăD ngăl iăt ngăph năhoƠnătoƠnăv i b cătranhăc aă ƠăN ng Trênă60%ăt ngăthuăngơnăsáchăc aăBìnhăD ng đ năt ăcácădoanhănghi p,ătrongăkhiăch ăcóă

Bìnhă D ngă tuyă khôngă phátă tri nă b ngă Ơă N ng,ă nh ngă chi nă l că ắđ uă t ă cóă tr ngă

đi m”3c aăt nhăđƣăđemăl iăk tăqu ăt t.ăVi căt nhăđ uăt ăvƠoăxơyăd ngăcácăkhuăcôngănghi p,ăăsongă songă v iă vi că giáă đ tă khôngă quáă caoă doă quáă trìnhă đôă th ă hóaă ch mă đƣă giúpă Bình

D ng thuăhútăđ cănhi uădoanhănghi păc ătrongăvƠăngoƠiăn c

N uăch ăxétăriêngătrongăph năngơnăsáchădoăcácădoanhănghi păđóngăgóp,ăc ăc uăngơnăsáchă

c aăhaiăđ aăph ngăc ngăph năchi uăkháărõărƠngăđơuălƠăđ ngăn ngăt ngătr ngăc aăm iăđ aă

ph ng

3 T dùng c a UBND t nhăBìnhăD ng

B ng 2 - 11: M căđ đóngăgópăc a các doanh nghi p vào ngân sách ƠăN ng

Ngu n: C c Th ng kê TP à N ng, Niên giám th ng kê TP à N ng 2005, 2007,

2008, 2009; B Tài chính, Quy t toán thu chi NSNN n m 2003-2008

V iă ƠăN ng,ăđ ngăn ngăc aăt ngătr ngăn mă ăkhuăv căkinhăt ănhƠăn c.ăV n,ălaoăđ ngă

t pătrungăch ăy uăvƠoăcácădoanhănghi pănhƠăn căvƠăđ năl tămình,ăcácădoanhănghi pănƠyăđóngă gópă ph nă l nă nh tă trongă t ngă ngu nă thuă ngơnă sáchă huyă đ ngă đ că t ă cácă doanhănghi p Ph nă đóngă gópă ngân sách c aă khuă v că đ uă t ă n că ngoƠiă vôă cùngă khiêmă t n,ă

t ngă ngăv iăc ăc uăđóngăgópăvƠoăt ngăv năđ uăt ătoƠnăxƣăh i,ăc ăc uăt oăvi călƠm,ăvƠăc ă

c uăGDPănh ăđƣăphơnătíchă ătrên

Khácăv iă ƠăN ng,ăkinhăt ăc ngănh ăngơnăsáchăc aăBìnhăD ngăkhôngăph ăthu cănhi uăvƠoăcácădoanhănghi pănhƠăn cămƠăch ăy uăph ăthu căvƠoăkhuăv căFDI vƠăkhuăv cădơnădoanh

B ng 2 - 12: M căđ đóngăgópăc a các doanh nghi p vào ngân sách BìnhăD ng

Ngu n: C c th ng kê tnh Bình D ng, Niên giám th ng kê 2006, 2008, 2009; B Tài

chính, Quy t toán thu chi NSNN n m 2003-2008

Trongăkhiăt ătr ngăđóngăgópăngơnăsáchăc aăcácădoanhănghi pănhƠăn căgi măm nhăt ă26%ăvƠoăn mă2003ăxu ngăcònă12%ăvƠoăn mă2008ăthìăt ătr ngăc aăhaiăkhuăv căcònăl i,ăđ căbi tălƠăkhuăv cădơnădoanhătrongăn c,ăt ngălênăđángăk ă năn mă2008,ăsongăsongăv iăvi căđóngăgópănhi uănh tăchoăGDPăc aăt nh, cácădoanhănghi pădơnădoanhăđƣătr ăthƠnhăb ăph năđóngăgópănhi uănh tăchoăngơnăsách

2.2.2 Mô hình chi ngân sách

S ăt ngăthíchăgi aămôăhìnhătƠiăchínhăđ aăph ngăv i mô hình KT-XH khôngăch ăth ăhi nătrongăc ăc uăthuăngơnăsáchămƠăcònăth ăhi nătrongăc ăc uăchiăngơnăsách.ăC ăc uăchiăph năánhăchi năl c,ăđ nhăh ngăphátătri n,ăchoăth yăkhuăv căkinhăt ănƠoăđ că uătiên

V i tr ngătơmăắLƠmăt tăcôngătácăquyăho chăđôăth ,ăđ uăt ăxơyăd ng,ăphátătri năc ăs ăh ă

t ngăm tăcáchăđ ngăb ,ătheoăh ngăthƠnhăph ăcôngănghi păv năminh,ăhi n đ i” (UBND TP

Ơă N ng,ă 2004), Ơă N ngă dƠnhă m tăt ă ph nă ngơnă sáchă kháă l năđ ăchiăchoă đ uăt ă phátătri n.ăTrungăbìnhăgiaiăđo nă2003-2008,ăh nă50%ăt ngăchiăngơnăsáchăc aă ƠăN ngălƠăchiă

đ uăt ăphátătri n v i h nă95%ălà chi cho xây d ngăc ăb n

B ng 2 - 13: T ng quan chi ngân sách c a ƠăN ng

Chiăđ uăt ăphátătri n 1.717.310 2.904.936 2.635.817 1.897.068 2.060.981 2.580.464

- Chiăxơyăd ngăc ăb n 1.694.465 2.856.008 2.612.130 1.893.740 1.891.082

Tr ăn 4.250 200.378 452.837 663.703 N/A N/A

Ngu n: B Tài chính, Quy t toán thu chi NSNN n m 2003-2008

T tr ngăchiăđ uăt ăphátătri n trong t ng chi tuy gi m nh ngăs tuy tăđ i v năt ngăđ u qua cácăn m.ăV i m căđ chiăngơnăsáchăchoăđ uăt ăphátătri n l nănh ăv y cho nên 31% trong

t ng nhu c uăchiăđ uăt ăphátătri nătrênăđ a bàn thành ph giaiăđo n 2003-2009 đ c tài tr

b i v n ngân sách M t m t,ăđi u này cho th y ngân sách thành ph khá v ng m nh và tài

tr t t cho vi căchiăđ uăt ăphátătri nătrênăđ aăbƠn.ăNh ngăm t khác, nó cho th y r ngăđ uăt ăphát tri n ƠăN ng v n quá ph thu c vào ngân sách, ph thu c vào ngu năchiăđ uăt ăcông.ăNóăt ngăthíchăv i mô hình KT-XH c aă ƠăN ng: ph thu c vào khu v cănhƠăn c Xuăh ngănƠyăhoƠnătoƠnăkhôngăđángăkhuy n khích b i nó v a là s chèn l n c aăđ uăt ăkhu v căcôngăđ i v i khu v căt ,ăv a là d u hi u cho th y n n kinh t kémăn ngăđ ng, khu

v cădơnădoanhăch aăphátăhuyăt t vai trò c a mình

Ph n còn l i trong t ng v năđ uăt ăphátătri nătrênăđ a bàn ƠăN ng đ c tài tr b i các ngu n khác

Hình 2 - 1: C ăc u v năđ uăt ăphátătri n t iă ƠăN ng,ăgiaiăđo n 2003-2009

Ngu n: C c Th ng kê TP à N ng, Niên giám th ng kê TP à N ng 2005, 2007, 2008, 2009; B

Tài chính, Quy t toán thu chi NSNN n m 2003-2008

V năkhác

5%

Ngu năv năđ uăt ăphátătri nă quanătr ngă th ăhai thu căv ăcácădoanhănghi păv iăt ăph nă

t ăph năkhôngăđángăk ă(11%).ă ơyălƠănh ngăconăs ăkháăb tăng ,ăb iăvìătrongăkhiă ƠăN ngăluôn x pă h ngă nh t-nhìă v ă môiă tr ngă kinhă doanhă thìă k tă qu ă thuă hútă v nă FDIă l iă quáăkhiêmăt n

Xét v m tătrungăbìnhăgiaiăđo n 2003-2008, trong khi t l chiăđ uăt ăphátătri n c aă Ơă

phát tri n

B ng 2 - 14: T ng quan chi ngân sách c a BìnhăD ng

2,818,606

3,506,253

4,071,158

5,768,381

9,681,474

Thuă ngơnă sáchă NhƠă N că

trênăđ aăbƠn

2,927,184

4,393,612

5,399,197

5,983,973

8,709,459

13,096,488

Chiăđ uăt ăphátătri n

440,081

574,649

653,838

1,059,233

1,679,112

1,174,294

- Chiăxơyăd ngăc ăb n

417,736

547,964

621,890

1,017,866

1,679,112

1,111,064

- Chiăđ uăt ăphátătri năkhác

22,345

26,685

31,948

41,367

N/A

63,230

Chiăth ngăxuyên

195,916

301,246

1,008,886

529,366

443,470

1,932,553

Chiă chuy nă ngu nă sangă

ngơnăsáchăn măsau N/A N/A

185,039

261,724

N/A

460,414

Tr ăn N/A N/A N/A N/A

N/A N/A Ngu n: B Tài chính, Quy t toán thu chi NSNN n m 2003-2008

Xuă h ngă thayă đ i t l chi này haiă đ aă ph ngă c ngă ng c chi u nhau, và Bình

D ng,ă chiă đ uă t ă phátă tri nă t ngă t kho ng 1/3 t ngă chiă n mă 2005ă lênă h nă 55%ă n mă

2007, do xu tăphátăđi m v h t ng c aăBìnhăD ngăth păh nănhi u so v iă ƠăN ng và nhu c uăđ uăt ăv n còn r t l n

B i t ph năchiăđ uăt ăphátătri n c aăngơnăsáchăđ aăph ngăkhôngăl n cho nên ch có 8%

t ng v năđ uăt phát tri n t iăBìnhăD ngăgiaiăđo n 2003-2007ăđ c tài tr t ngu n v n ngân sách, m t t l nh h nănhi u so v iă ƠăN ng Khu v c công c aăBìnhăD ngăđƣăkhông th hi n s chèn l năđ i v i khu v căt nh ă ƠăN ng

Hình 2 - 2: C ăc u v năđ uăt ăphátătri n t i BìnhăD ng,ăgiaiăđo n 2003-2009

Ngu n: C c Th ng kê tnh Bình D ng, B Tài chính

Các ngu n v n ngoài NS chi măđ n 92% v năđ uăt ăphátătri n c a t nh,ătrongăđó,ăv n t

có c a các doanh nghi p là 27%ăvƠăđ c bi t khu v căFDIăđóngăgópăđ n 53% i u này cho

th y s n ngăđ ng v kinh t c a t nh,ăvƠărõărƠngăđ đ tăđ c k t qu huyăđ ng v n này,

2.3 Mô hình tài chính công ƠăN ngăvƠăBìnhăD ng:ătínhăb n v ng khác nhau

V năd ngăcáchăđánhăgiáăc aăSchickă(2005) vƠăcácătácăgi ăkhác,ăph nănƠyăs ăphơnătíchăso sánh tínhăb năv ngăc aămôăhìnhătƠiăchínhăcông c a ƠăN ngăvƠăt nhăBìnhăD ngăd iăcácăgócăđ :ă(1)ătínhăd ăt ng, năđ nh và b năv ng c aăvi căt oăngu năthu,ăvƠă(2)ătínhăb năv ngă

c aăchínhăsáchăchiătiêuăngơnăsáchăđ aăph ng

2.3.1 Tính d t ng,ă năđ nh và b n v ng c a vi c t o ngu n thu

Th ă nh t,ă xétă v ătínhă d ăt ng,ăhayă cònă g iălƠăđ ă n iăc aăs ă thuăsoă v iă n nă kinhăt ,ăcácăngu năthuăđ căphơnăchiaă(thu ăcácălo i)ăs ăcóăđ ăn iăcaoăh năsoăv iăcácăngu năthuăđ că

bi t.ăKhiăkinhăt ăt ngătr ng,ăho tăđ ngăs năxu t,ăkinhădoanh,ătiêuădùngăđ uăđ căt ngălên,ă

4 BìnhăD ngăthuăhútăm tăl ng l năFDIănh ngăkhôngăăph iăắxéărƠo”ă(V ăThƠnhăT AnhăvƠăđ.t.g,ă2007)

vƠădoăđóăs ăthuăthu ăt ăcácăho tăđ ngănƠyăch căch năđ căt ngălênăt ngă ngăb iăc ăs ăthu ăđ căm ăr ng.ăCácăngu năthuăđ căbi tănh ăthuăt ăbánăquy n s ăd ngăđ t,ăthuăt ăvi nă

tr ăkhôngăhoƠnăl i…ăcóăđ ăn iăth păh nănhi u,ăb iădùăkinhăt ăcóăt ngătr ngăthìădi nătíchă

đ tăđaiăc ngăkhôngăm ăr ngăthêm,ăs ăthuăkhôngăt ngăt ngă ngăv iăt căđ ăt ngătr ngăkinhăt

Ngơnăsáchă ƠăN ngăđ căt oănênăch ăy uăt ăngu n thuăriêngă(đ căbi tăvƠăth ngăxuyên),ă

ng căl i,ăngu năthuăl nănh tăc aăngơnăsáchăt nhăBìnhăD ngălƠăt ăcácăngu năđ căphơnăchia.ăS ăkhácănhauăv ăc ăc uăthuănƠyăd năđ năs ăkhácănhauăv ătínhăd ăt ngăvƠătínhăb nă