Kiểm soát và chống chuyển giá đối với các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam

H ng Ph ng Linh.

-o0o -

KI M SOÁT VÀ CH NG CHUY N GIÁ

I V I CÁC DOANH NGHI P FDI T I

VI T NAM

LU N V N TH C S KINH T

TP.H Chí Minh - N m 2011

H NG PH NG LINH

KI M SOÁT VÀ CH NG CHUY N GIÁ

I V I CÁC DOANH NGHI P FDI T I

L I CAM OAN -o0o -

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a tôi, có s h tr và giúp đ c a

ng i h ng d n khoa h c: PGS.TS Phan Th Bích Nguy t Các s li u và thông tin s d ng trong lu n v n này đ u đ c thu th p t nh ng ngu n khác nhau, có ngu n g c trung th c và đ c phép công b

TP.H Chí Minh - N m 2011

H ng Ph ng Linh

L I C M N -o0o -

L i đ u tiên, tôi xin chân thành c m n cô Phan Th Bích Nguy t đã t n tình h ng

d n, góp ý và đ ng viên tôi trong su t quá trình th c hi n lu n v n này

Nhân đây, tôi c ng xin g i l i c m n đ n các quý th y cô, nh ng ng i đã truy n

đ t ki n th c và kinh nghi m cho tôi trong su t th i gian h c Cao h c v a qua Sau cùng là tôi xin c m n nh ng ng i đã quan tâm và t o đi u ki n t t nh t cho tôi hoàn thành lu n v n t t nghi p này

H ng Ph ng Linh

M C L C

-o0o -

L I CAM OAN   L I C M N   M C L C   DANH M C T VI T T T   DANH M C B NG S LI U   DANH M C HÌNH   M U   CH NG 1 1  

KHUNG LÝ THUY T V CHUY N GIÁ 1  

1.1 u t tr c ti p n c ngoài 1  

1.1.1 Khái ni m FDI 1  

1.1.2 Vai trò c a FDI 1  

1.1.2.1 i v i n c ti p nh n đ u t 1  

1.1.2.2 i v i n c ch đ u t 2  

1.2 Chuy n giao n i b và đ nh giá chuy n giao 3  

1.2.1 Khái ni m và phân lo i chuy n giao n i b 3  

1.2.2 nh giá chuy n giao 4  

1.3 Chuy n giá 5  

1.3.1 Chuy n giá là gì? 5  

1.3.2 Ph m vi chuy n giá 6  

1.3.3 Nguyên nhân khi n các doanh nghi p FDI chuy n giá 8  

1.3.3.1 ng c bên ngoài 8  

1.3.3.2 ng c bên trong 9  

1.3.4 Nh n d ng các hình th c chuy n giá 11  

1.3.5 Các tác đ ng c a chuy n giá 12  

1.3.5.1 D i góc đ doanh nghi p FDI 12  

1.3.5.2 D i góc đ các qu c gia liên quan 13  

1.3.6 Nghiên c u m i v chuy n giá 16  

1.4 Kinh nghi m ch ng chuy n giá trên th gi i và bài h c rút ra cho Vi t Nam 16  

1.4.1 Kinh nghi m ch ng chuy n giá t i M 16  

1.4.2 Kinh nghi m ch ng chuy n giá t i Trung Qu c 20  

1.4.3 Bài h c kinh nghi m cho Vi t Nam 26  

K t lu n Ch ng 1 27  

CH NG 2 29  

PHÂN TÍCH TH C TR NG CHUY N GIÁ 29  

C A CÁC DOANH NGHI P FDI T I VI T NAM 29  

2.1 Th c tr ng ho t đ ng chuy n giá và ki m soát hành vi chuy n giá đ i v i các doanh nghi p FDI t i Vi t Nam 29  

2.1.1 Tình hình chuy n giá t i TP.HCM 30  

2.1.1.1 Th c tr ng lãi l 30  

a) Trong nh ng n m đ u m c a kêu g i đ u t 30 

b) Trong nh ng n m g n đây 35 

2.1.1.2 TP.HCM ki m soát các doanh nghi p có hành vi chuy n giá và thu ngân sách t vi c ch ng chuy n giá 38  

2.1.2 Tìm hi u ví d v phân tích, ki m soát và qu n lý ho t đ ng chuy n giá t i Bình D ng 39  

2.1.2.1 Ti n trình th ng kê, phân tích 39  

2.1.2.2 K t qu ki m tra ch ng chuy n giá 40  

a) Công ty TNHH Myung Jin Vina 41 

b) Công ty TNHH Sung Shin Vina 43 

c) Công ty TNHH Ng Kim Chính Nguyên Vi t Nam 45 

2.2 Nh n di n m t s hình th c chuy n giá tiêu bi u t i Vi t Nam 46  

2.2.1 Chuy n giá thông qua vi c nâng giá tr v n góp 46  

2.2.2 Chuy n giá thông qua chuy n giao công ngh 48  

2.2.3 Chuy n giá nh m m c đích chi m l nh th tr ng 50  

2.2.3.1 Tr ng h p công ty liên doanh Coca Cola Ch ng D ng 50  

2.2.3.2 Tr ng h p các doanh nghi p FDI ho t đ ng trong l nh v c xu t kh u cà phê 56  

2.2.4 Chuy n giá thông qua chênh l ch thu su t 57  

2.3 C s hình thành hi n t ng chuy n giá c a các doanh nghi p FDI t i Vi t Nam 59  

2.3.1 Chênh l ch thu - i m t a cho chuy n giá 59  

2.3.2 i u ki n kinh t xã h i 60  

2.3.3 i u ki n pháp lý và trình đ qu n lý 60  

K t lu n ch ng 2 61

CH NG 3 63  

GI I PHÁP KI M SOÁT VÀ CH NG CHUY N GIÁ 63  

I V I CÁC DOANH NGHI P FDI T I VI T NAM 63  

3.1 Các bi n pháp liên quan đ n Thu , c quan Thu 63  

3.1.1 C i cách các lo i thu 63  

3.1.2 Cam k t thu quan khi gia nh p WTO và ph i h p gi a các qu c gia ch ng chuy n giá 66  

3.1.3 C i cách hành chính, x ph t đ i v i hành vi chuy n giá 68  

3.1.4 Bi n pháp c ng ch 70  

3.1.5 M t s đ xu t khác 72  

3.2 nh giá đúng và nh n di n các giao d ch liên k t 74  

3.2.1 Gi i pháp mang tính k thu t 74  

3.2.2 Xây c s d li u giá c cho các giao d ch 76  

3.3 Th a thu n tr c v giá v i doanh nghi p 78  

3.4 T p trung công tác thanh tra, ki m tra ch ng chuy n giá 78  

3.5 Hoàn thi n hành lang pháp lý v ki m soát và ch ng chuy n giá 79   3.6 Nâng cao trình đ chuyên môn và nghi p v c a cán b qu n lý khu v c FDI 82  

3.7 Xây d ng đ i ng chuyên gia t v n 83  

3.8 n đ nh kính t v mô và n đ nh đ ng ti n Vi t Nam 83  

K t lu n ch ng 3 84  

K T LU N 86  

DANH M C TÀI LI U THAM KH O 88  

DANH M C PH L C 89  

DANH M C T VI T T T

-o0o -

1 FDI: u t tr c ti p n c ngoài (Foreign Direct Investment)

2 IMF: Qu ti n t qu c t (The International Monetary Fund)

3 OECD: T ch c H p tác và Phát tri n Kinh t (The Organisation for Economic Co-operation and Development)

4 WTO: T ch c Th ng m i Th gi i (The World Trade Organization)

5 GDP: T ng s n ph m qu c n i (Gross Domestic Product)

6 GNP: T ng s n ph m qu c gia (Gross National Product)

7 ALP: Nguyên t c giá th tr ng (The Arm’s – Length Principle)

8 APA: Th a thu n Giá đ nh tr c

9 IRS: C quan thu n i đ a c a M (Internal Revennue Service)

10 SAT: C quan qu n lý thu c a Trung qu c

11 VCCI: Phòng Th ng m i và Công nghi p Vi t Nam (Vietnam Chamber of Commerce and Industry)

B ng 2.3: B ng danh sách 25 trên 128 doanh nghi p ngành may m c

đ c phân tích có lãi trong n m 2005 33

B ng 2.4: B ng danh sách 24 trên 128 doanh nghi p ngành may m c

đ c phân tích có lãi trong n m 2006 34

B ng 2.5: Xác đ nh giá tr v n góp c a các bên liên doanh 48

B ng 2.6: Giá bán c a m t thùng Coca Cola t n m 1996 đ n 1999 52

B ng 2.7: K t qu kinh doanh c a công ty Coca-Cola t 1996 đ n 1998 53

B ng 2.8: So sánh t ng h p gi a ba công ty Coca-Cola con t i ba qu c

DANH M C HÌNH o0o Hình 1.1: Báo cáo thu nh p c a công ty con thanh toán cho công ty m 12 Hình 2.1: Tình hình kê khai l c a các doanh nghi p FDI trên đ a bàn

TP.HCM trong 4 n m g n đây 36 Hình 2.2: S l ng doanh nghi p FDI có s l l y k v t quá v n ch

s h u 36 Hình 2.3: T tr ng chi phí trên t ng chi phí công ty Coca Cola 55

Ch ng D ng n m 1996 55

M U -o0o -

1 Lý do ch n đ tài

Vi t Nam đã m c a n n kinh t kêu g i đ u t t n m 1988, trong su t

th i gian đó t i nay, n c ta đã nh n đ c nhi u ngu n v n FDI và tr i qua nhi u giai đo n th ng tr m khác nhau Ngu n v n FDI phân b r ng rãi vào nhi u t nh

và thành ph trên kh p c n c, các l nh v c ti p nh n v n đ u t c ng đ c m

r ng t o đi u ki n cho vi c ti p nh n trình đ khoa h c k thu t hi n đ i, trình đ

qu n lý kinh t t m cao, gi i quy t công n vi c làm cho lao đ ng trong n c FDI

tr thành m t trong nh ng ngu n cung c p v n quan tr ng cho n n kinh t , là

đ ng l c thúc đ y kinh t Vi t Nam phát tri n, t o nên tính n ng đ ng và c nh tranh cho th tr ng

Tuy nhiên bên c nh nh ng đóng góp tích c c c a ngu n v n FDI đ i v i s phát tri n c a kinh t và xã h i Vi t Nam thì các doanh nghi p này đã và đang n i lên các hi n t ng kê khai l kéo dài nhi u n m làm cho chính ph Vi t Nam b

th t thu thu , nh h ng tr c ti p đ n ngân sách, đ ng th i t o ra s c nh tranh không lành m nh v i các doanh nghi p trong n c, tác đ ng không t t đ n c ch

qu n lý tài chính c a chính ph trong l nh v c FDI, và nh h ng đ n hi u qu s

d ng ngu n v n này c ng nh tác đ ng x u đ n m c tiêu thu hút và qu n lý v mô

v n FDI c a chính ph

Vi c thu hút v n đ u t tr c ti p n c ngoài vào Vi t Nam là m t cu c

ch y đua và c nh tranh gay g t v i các n c trong khu v c Quan tr ng h n n a là sau khi thu hút đ c v n thì qu n lý ngu n v n đó sao cho có hi u qu và ph c v cho m c tiêu phát tri n v mô n n kinh t kinh t đ ng th i t o ra m t m i tr ng kinh t c nh tranh lành m nh th c hi n đ c đi u này c n ph i có s quan tâm

m t cách đúng m c c a Chính ph Vi t Nam, c quan thu , h i quan và các ban ngành có liên quan

Thông qua các ph ng ti n truy n thông c ng nh trong quá trình h c t p nghiên c u, tôi quy t đ nh ch n đ tài “Ki m soát và ch ng chuy n giá đ i v i các doanh nghi p FDI t i Vi t Nam” làm lu n v n t t nghi p cao h c

2 M c tiêu nghiên c u

M c tiêu c a đ tài này là tìm hi u và phân tích hi n t ng chuy n giá ngày càng ph bi n trong các doanh nghi p FDI đang có m t t i Vi t Nam, đ c bi t trong th i gian t khi Vi t Nam b t đ u m c a n n kinh t đ n khi Vi t Nam đã chính th c là thành viên c a WTO Thông qua đó, cùng v i tìm hi u tình tr ng này trên th gi i, chúng ta s đ ra m t s bi n pháp ch ng chuy n giá nh m đ m

b o n đ nh phát tri n kinh t t i Vi t Nam, phù h p v i kinh t các n c trong khu v c và trên th gi i

3 i t ng và ph m vi nghiên c u

i t ng và ph m vi nghiên c u c a đ tài là hi n t ng chuy n giá c a các doanh nghi p FDI đang ho t đ ng trên đ a bàn TP.HCM nói riêng và c n c nói chung trong kho ng th i gian t khi m c a n n kinh t đ n nay Chuy n giá

là m t v n đ r t nh y c m trong vi c kinh doanh c a các doanh nghi p c ng nh

là đ i v i c quan qu n lý nhà n c, vì v y trong đ tài s t p trung vào các s

ki n đã đ c công b trên ph ng ti n truy n thông đ i chúng và trong gi i h n tìm hi u các ví d th c t cho phép

4 Ph ng pháp nghiên c u

Ph ng pháp s d ng xuyên su t trong đ tài là ph ng pháp th ng kê, li t

kê, phân tích các ngu n s li u trong và ngoài n c t đó đ a ra nh n xét nh m làm rõ v n đ c n nghiên c u Trong quá trình nghiên c u thì đ tài đ c áp d ng nguyên t c khách quan, logic trong phân tích và nh n xét Ngoài ra, đ tài còn áp

d ng ph ng pháp di n d ch, quy n p, so sánh trong quá trình phân tích làm rõ

v n đ

5 C u trúc n i dung nghiên c u

Ngoài ph n m đ u, ph n k t lu n và các ph l c, n i dung chính c a lu n

v n đ c trình bày g m 3 ch ng:

Ch ng 1: Khung lý thuy t v chuy n giá

Ch ng 2: Phân tích th c tr ng chuy n giá c a các doanh nghi p FDI t i Vi t Nam

Ch ng 3: Gi i pháp ki m soát và ch ng chuy n giá đ i v i các doanh nghi p FDI t i Vi t Nam

CH NG 1 KHUNG LÝ THUY T V CHUY N GIÁ 1.1 u t tr c ti p n c ngoài

1.1.1 Khái ni m FDI

Có nhi u cách hi u khác nhau v u t tr c ti p n c ngoài (FDI) Nh ng tóm l i, FDI x y ra khi m t nhà đ u t t m t n c (n c ch đ u t ) có đ c

m t tài s n m t n c khác (n c thu hút đ u t ) cùng v i quy n qu n lý tài s n

đó Ph ng di n qu n lý là th đ phân bi t FDI v i các công c tài chính khác Trong ph n l n tr ng h p, c nhà đ u t l n tài s n mà ng i đó qu n lý n c ngoài là các c s kinh doanh Lúc đó, nhà đ u t th ng hay đ c g i là "công ty

m " và các tài s n đ c g i là "công ty con" hay "chi nhánh công ty"

1.1.2 Vai trò c a FDI

FDI có vai trò quan tr ng v i c n c ch đ u t và n c ti p nh n đ u t :

1.1.2.1 i v i n c ti p nh n đ u t

a) M t tích c c

- FDI là ngu n v n b sung quan tr ng ph c v cho chi n l c thúc đ y

t ng tr ng kinh t cao, đ c bi t là v i các n c đang phát tri n

- FDI có u đi m h n các hình th c huy đ ng v n n c ngoài khác Các doanh nghi p n c ngoài s xây d ng các dây chuy n s n xu t t i n c s t i

d i nhi u hình th c khác nhau, cho phép các n c đang phát tri n ti p c n công ngh tiên ti n, h c h i kinh nghi m, k n ng qu n lý dây chuy n s n xu t hi n

đ i, nâng cao trình đ chuyên môn c ng nh ý th c lao đ ng công nghi p c a đ i

ng công nhân trong n c

- FDI giúp gi i quy t t t v n đ vi c làm và thu nh p c a dân c

- FDI có tác đ ng làm n ng đ ng hóa n n kinh t , t o s c s ng m i cho các doanh nghi p thông qua trao đ i công ngh V i các n c đang phát tri n thì FDI giúp thúc đ y chuy n d ch c c u s n xu t, phá v c c u s n xu t khép kín theo

ki u t c p t túc

b) M t tiêu c c

- Nhà đ u t n c ngoài có th ki m soát th tr ng đ a ph ng, làm m t tính đ c l p, t ch v kinh t , làm cho n c ti p nh n đ u t ph thu c ngày càng nhi u vào n c ngoài;

- FDI chính là công c phá v hàng rào thu quan, làm m t tác d ng c a công c này trong b o h th tr ng trong n c;

- T o ra s c nh tranh gi a doanh nghi p FDI v i các doanh nghi p trong

n c, có th d n đ n suy gi m s n xu t c a các doanh nghi p trong n c;

- FDI gây ra tình tr ng ch y máu ch t xám, phân hóa đ i ng cán b , tham

- Có th gây ra hi n t ng ch y máu ch t xám trong quá trình chuy n giao công ngh ;

- Ch đ u t có th g p r i ro l n n u không hi u rõ v môi tr ng đ u t …

1.2 Chuy n giao n i b và đ nh giá chuy n giao

1.2.1 Khái ni m và phân lo i chuy n giao n i b

Chuy n giao n i b là các nghi p v mua bán qua l i gi a công ty m và công ty con ho c gi a các công ty con v i nhau Các công ty con ho t đ ng trên

ph m vi c a nhi u qu c gia khác nhau, do đó các giao d ch n i b c a các công ty này di n ra r t đa d ng và ph c t p v i s l ng ngày càng nhi u và giá tr ngày càng l n Các ho t đ ng này đ c th c hi n thông qua các giao d ch: giao d ch chuy n giao n i b tài s n c đ nh h u hình hay tài s n c đ nh vô hình; chuy n giao nguyên v t li u, thành ph m; d ch chuy n ngu n v n nh cho vay và đi vay

n i b ; tài tr và nh n tài tr v các ngu n l c nh tài l c và nhân l c; cung c p các d ch v t v n tài chính, t v n qu n lý; chi phí cho vi c qu ng cáo và chi phí nghiên c u phát tri n

D a vào tính ch t và các đ c đi m c a các nghi p v mua bán n i b ph

bi n trên th tr ng, chúng ta có th phân chia các nghi p v mua bán n i b ra thành các nhóm nh sau:

- Các nghi p v mua bán n i b liên quan nguyên v t li u có tính đ c thù cao, hay các nguyên v t li u mà m t công ty con đ t t i m t qu c gia có các l i

th riêng làm cho giá c a nguyên v t li u y th p

- Các nghi p v mua bán n i b liên quan đ n các thành ph m: các công ty con t i các qu c gia khác nhau có th mua thành ph m đ c s n xu t t i m t qu c gia và sau đó bán l i mà không c n ph i đ u t máy móc hay nhân công cho s n xu t

- Các giao d ch liên quan vi c d ch chuy n m t l ng l n máy móc, thi t b cho s n xu t mà đ c bi t h n là đi m đ n c a các giao d ch này là các qu c gia đang phát tri n

- Các giao d ch liên quan đ n các tài s n vô hình nh nh ng quy n, b n quy n, th ng hi u, nhãn hàng, các chi phí liên quan đ n nghiên c u và phát tri n

s n ph m

- Có s cung c p các d ch v qu n lý, d ch v tài chính hay chi phí cho các chuyên gia vào làm vi c t i n c nh n chuy n giao

- Có s tài tr và nh n tài tr v các ngu n l c nh tài l c và nhân l c

- Có các kho n đi vay và cho vay n i b các công ty con c a doanh nghi p FDI hay gi a công ty m và các công ty con

1.2.2 nh giá chuy n giao

nh giá chuy n giao là vi c s d ng các ph ng pháp đ xác đ nh giá c

c a các nghi p v chuy n giao trong n i b m t công ty đa qu c gia phù h p v i thông l qu c t và đ c ch p nh n b i các qu c gia n i mà các công ty con c a công ty đa qu c gia đang ho t đ ng

Ngày nay, ph n l n các quy trình s n xu t đi qua nhi u n c Khi m t công

ty s h u dây chuy n s n xu t qu c t nh v y thì s x y ra v n đ đ nh giá n i

b , đây là giá mà các chi nhánh trong cùng m t công ty “bán” hàng hóa hay d ch

v cho nhau Giá n i b có th d a trên c s th tr ng, chi phí, hay qua th ng

l ng Tuy nhiên, th ng y u t quy t đ nh v n là gi m thi u s thu công ty ph i

 Ph ng pháp chuy n giao l i nhu n ròng

h n ch hành vi chuy n giá, các qu c gia c n áp d ng nguyên t c d a trên nguyên lý giá th tr ng ALP trong vi c đ nh giá các nghi p v chuy n giao

n i b nh m đ m b o tính công b ng trong th ng m i Nguyên t c này đòi h i các nghi p v mua bán n i b trong các doanh nghi p FDI ph i đ c th c hi n

nh các nghi p v mua bán di n ra gi a các bên đ c l p v i nhau nh m th hi n

đ c tính khách quan c a quan h th tr ng

1.3 Chuy n giá

1.3.1 Chuy n giá là gì?

Trong th c t , các nghi p v chuy n giao n i b th ng đ c các nhà qu n

lý c a các công ty đa qu c gia đ nh giá sao cho t i thi u hóa t ng s thu ph i n p trên bình di n toàn t p đoàn, đây chính là hành vi chuy n giá Vi c đ nh giá chuy n giao là c n thi t cho công tác qu n tr c a các thành viên trong các công ty

đa qu c gia, nh ng khi giá chuy n giao n i b cao h n hay th p h n giá th tr ng thì x y ra ho t đ ng chuy n giá

Chuy n giá đ c hi u là vi c th c hi n chính sách giá đ i v i hàng hóa,

d ch v và tài s n đ c chuy n d ch gi a các thành viên trong t p đoàn qua biên

gi i không theo giá th tr ng nh m t i thi u hóa s thu c a các công ty đa qu c gia trên toàn c u Nh v y, chuy n giá là m t hành vi do các ch th kinh doanh

th c hi n nh m thay đ i giá tr trao đ i hàng hóa, d ch v trong quan h v i các bên liên k t Hành vi y có đ i t ng tác đ ng chính là giá c

S d giá c có th xác đ nh l i trong nh ng giao d ch nh th xu t phát t

ba lý do sau:

Th nh t, xu t phát t quy n t do đ nh đo t trong kinh doanh, các ch th hoàn toàn có quy n quy t đ nh giá c c a m t giao d ch Do đó h hoàn toàn có quy n mua hay bán hàng hóa, d ch v v i giá h mong mu n

Th hai, xu t phát t m i quan h g n bó chung v l i ích gi a nhóm liên

k t nên s khác bi t v giá giao d ch đ c th c hi n gi a các ch th kinh doanh

có cùng l i ích không làm thay đ i l i ích toàn c c

Th ba, vi c quy t đ nh chính sách giá giao d ch gi a các thành viên trong nhóm liên k t không thay đ i t ng l i ích chung nh ng có th làm thay đ i t ng ngh a v thu c a h Thông qua vi c đ nh giá, ngh a v thu đ c chuy n t n i

b đi u ti t cao sang n i b đi u ti t th p h n và ng c l i T n t i s khác nhau v chính sách thu c a các qu c gia là đi u không tránh kh i do chính sách kinh t -

xã h i c a h không th đ ng nh t, c ng nh s hi n h u c a các quy đ nh u đãi

thu là đi u t t y u Chênh l ch m c đ đi u ti t thu vì th hoàn toàn có th x y ra

Cho nên, chuy n giá ch có ý ngh a đ i v i các giao d ch đ c th c hi n

gi a các ch th có m i quan h liên k t làm đi u này h ph i thi t l p m t chính sách v giá mà đó giá chuy n giao có th đ c đ nh m c cao hay th p tùy vào l i ích đ t đ c t nh ng giao d ch nh th Chúng ta c n phân bi t đi u này v i tr ng h p khai giá giao d ch th p đ i v i c quan qu n lý đ tr n thu

nh ng đ ng sau đó h v n th c hi n thanh toán đ y đ theo giá th a thu n Trong khi đó n u giao d ch b chuy n giá, h s không ph i th c hi n v sau c a vi c thanh toán trên và th m chí h có th đ nh giá giao d ch cao Các đ i t ng này

n m b t và v n d ng đ c nh ng quy đ nh khác bi t v thu gi a các qu c gia, các u đãi trong quy đ nh thu đ h ng l i có v nh hoàn toàn h p pháp Nh

th , vô hình chung, chuy n giá đã gây ra s b t bình đ ng trong vi c th c hi n ngh a v thu do xác đ nh không chính xác ngh a v thu , d n đ n b t bình đ ng

v l i ích, t o ra s cách bi t trong u th c nh tranh

Bi u hi n c th c a hành vi chuy n giá là giao k t v giá Nh ng giao k t

v giá ch a đ đ k t lu n r ng ch th đã th c hi n hành vi chuy n giá B i l

n u giao k t đó ch a th c hi n trên th c t ho c ch a có s chuy n d ch quy n đ i

v i đ i t ng giao d ch thì không có c s đ xác đ nh s chuy n d ch v m t l i ích Nh v y, ta có th xem chuy n giá hoàn thành khi có s chuy n giao đ i

t ng giao d ch cho dù đã hoàn thành ngh a v thanh toán hay ch a Giá giao k t

là c s đ xem xét hành vi chuy n giá Chúng ta c ng ch có th đánh giá m t giao d ch có chuy n giá hay không khi so sánh giá giao k t v i giá th tr ng N u giá giao k t không t ng ng v i giá th tr ng thì có nhi u kh n ng đ k t lu n

r ng giao d ch này có bi u hi n chuy n giá

1.3.2 Ph m vi chuy n giá

Chuy n giá v i ý ngh a chuy n giao giá tr trong quan h n i b nên hành vi

ph i đ c xem xét trong ph m vi giao d ch c a các ch th liên k t i u 9 Công

c m u c a OECD v đ nh giá chuy n giao ghi nh n “Hai doanh nghi p đ c xem là liên k t khi:

- M t doanh nghi p tham gia vào qu n lý, đi u hành hay góp v n vào doanh nghi p kia m t cách tr c ti p ho c gián ti p ho c qua trung gian;

- Hai doanh nghi p có cùng m t ho c nhi u ng i hay nh ng th c th khác tham gia qu n lý, đi u hành hay góp v n m t cách tr c ti p ho c gián ti p ho c thông qua trung gian”

Y u t qu n lý, đi u hành hay góp v n chính là đi u ki n quy t đ nh s nh

h ng, s giao hòa v m t l i ích c a các ch th này nên c ng là c s đ xác

đ nh m i quan h liên k t Tính ch t c a nh ng bi u hi n này không mang tính quy t đ nh, nh th các doanh nghi p liên k t có th đ c hình thành trong cùng

m t qu c gia ho c có th nhi u qu c gia khác nhau T đó, chuy n giá không

ch di n ra trong các giao d ch qu c t mà có th c trong nh ng giao d ch qu c n i

Trên th c t , chuy n giá th ng đ c quan tâm đánh giá đ i v i các giao

d ch qu c t h n do s khác bi t v chính sách thu gi a các qu c gia đ c th

hi n rõ h n Trong khi đó, do ph i tuân th nguyên t c đ i x qu c gia nên các ngh a v thu hình thành t các giao d ch trong n c ít có s cách bi t Vì th ,

ph n l n các qu c gia hi n nay th ng ch quy đ nh v chuy n giá đ i v i giao

d ch qu c t Theo đó, giao d ch qu c t đ c xác đ nh là giao d ch gi a hai hay nhi u doanh nghi p liên k t mà trong s đó có đ i t ng tham gia là ch th không c trú S khác bi t chính y u n m s cách bi t v m c thu su t thu TNDN c a các qu c gia M t giá tr l i nhu n chuy n qua giá t doanh nghi p liên k t c trú t i qu c gia có thu su t cao sang doanh nghi p liên k t qu c gia

có thu su t th p Ng c l i m t l ng chi phí t ng lên qua giá mua s làm gi m thu nh p c c b qu c gia có thu su t thu thu nh p cao Trong hai tr ng h p

đ u cho ra nh ng k t qu t ng t là làm t ng thu nh p sau thu c a toàn b nhóm liên k t t ng lên

Khía c nh khác, các giao d ch trong n c có th h ng l i t ch đ u đãi,

mi n gi m thu Thu nh p s l i d ch chuy n t DN liên k t không đ c h ng u đãi ho c u đãi v i t l th p h n sang DN liên k t có l i th h n v đi u này

1.3.3 Nguyên nhân khi n các doanh nghi p FDI chuy n giá

Xem xét các nguyên nhân thúc đ y doanh nghi p FDI th c hi n hành vi chuy n giá chúng ta có th chia ra thành các đ ng c bên ngoài và các đ ng c bên trong nh sau:

1.3.3.1 ng c bên ngoài

- Thu : Khi phát hi n ra thu su t thu TNDN gi a hai qu c gia có s khác

bi t l n, v i m c tiêu luôn mu n t i đa hóa l i nhu n c a mình các doanh nghi p FDI s ti n hành th c hi n hành vi chuy n giá nh m m c đích gi m thi u t i đa kho n thu mà doanh nghi p FDI này ph i n p c ng nh là t i đa hóa l i nhu n sau thu c a doanh nghi p FDI Th thu t chuy n giá mà các doanh nghi p FDI

th ng s d ng đó là nâng giá mua đ u vào các nguyên, v t li u, hàng hóa và đ nh giá bán ra hay giá xu t kh u th p t i các công ty con đóng trên các qu c gia có thu su t thu TNDN cao Nh v y, b ng cách th c hi n này thì doanh nghi p FDI đã chuy n m t ph n l i nhu n t qu c gia có thu su t thu TNDN cao sang

qu c gia có thu su t thu TNDN th p và nh v y m c tiêu t i đa hóa l i nhu n

đã đ c th c hi n thành công Nh v y đ ng c đây là có s khác bi t v thu

su t thu TNDN

v ng v s bi n đ i trong t giá và trong chi phí c h i đ u t V i m c đích là

b o toàn và phát tri n ngu n v n đ u t ban đ u, các doanh nghi p FDI s ti n hành đ u t vào m t qu c gia n u h d đoán r ng trong t ng lai đ ng ti n c a

qu c gia này s m nh lên ngh a là s v n đ u t ban đ u c a h đ c b o toàn và phát tri n, ng c l i h s rút đ u t ra kh i m t qu c gia n u h d đoán r ng trong t ng lai đ ng ti n c a qu c gia này s b y u đi ngh a là v n đ u t ban đ u

c a h b gi m đi D a trên các d báo v tình hình t giá mà các doanh nghi p FDI có th th c hi n các kho n thanh toán n i b s m h n hay mu n h n nh m

gi m r i ro v t giá Các kho n công n có th đ c thanh toán s m h n n u các

d báo cho r ng đ ng ti n c a qu c gia mà doanh nghi p FDI có công ty con s b

m t giá Và ng c l i các kho n thanh toán s b trì hoãn n u d báo cho r ng

đ ng ti n c a qu c gia đó có xu h ng m nh lên

- Chi phí c h i: các doanh nghi p FDI nh n ra r ng các kho n l i nhu n

c a h ch có th chuy n v n c sau khi k t thúc n m tài chính và sau khi đ c

ki m tra c a c quan thu và ch u s ki m soát ngo i t c a c quan qu n lý ngo i

h i Vì v y mà các c h i đ u t có th s b b l Do đó các doanh nghi p FDI

s ti n hành th thu t chuy n giá nh m thu h i nhanh v n đ u t và b t l y c h i

đ u t khác

- Ho t đ ng liên doanh liên k t: v i các đ i tác trong n c thì các doanh

nghi p FDI s đ nh giá th t cao các y u t đ u vào mua t công ty m nh m t ng

c ng t l góp v n và n m quy n qu n lý Ngoài ra, các doanh nghi p FDI có th

c u k t v i các công ty n c ngoài khác làm l ng đo n th tr ng trong n c

- L m phát: Do tình hình l m phát c a các qu c gia khác nhau, n u qu c

gia nào có t l l m phát cao t c đ ng ti n n c đó b m t giá thì doanh nghi p FDI s ti n hành ho t đ ng chuy n giá nh m b o toàn l ng v n đ u t và l i nhu n

- Tình hình kinh t - chính tr : c a qu c gia mà doanh nghi p FDI có chi

nhánh hay công ty con Các chính sách kinh t thay đ i nh h ng đ n quy n l i

c a các công ty con c a doanh nghi p FDI thì doanh nghi p FDI s th c hi n các hành vi chuy n giá nh m ch ng l i các tác đ ng Ho c n u tình hình chính tr b t

n, đ gi m r i ro và b o t n v n kinh doanh b ng cách chuy n giá thì doanh nghi p FDI mu n thu h i v n đ u t s m Ngoài ra ho t đ ng chuy n giá c ng

nh m làm gi m các kho n lãi t đó gi m áp l c đòi t ng l ng c a l c l ng lao

đ ng, c ng nh gi m s chú ý c a các c quan thu c a n c s t i

1.3.3.2 ng c bên trong

FDI t i chính qu c hay t i các công ty thành viên trên các qu c gia khác b thua l

do sai l m trong k ho ch kinh doanh, sai l m trong vi c nghiên c u và đ a s n

ph m m i vào th tr ng, các chi phí qu n lý hay chi phí qu ng cáo, qu ng bá s n

ph m quá cao thì đ t o ra m t b c tranh tài chính t i sáng h n cho công ty khi

đ ng tr c các c đông và các bên h u quan khác, chuy n giá nh là m t c u cánh đ th c hi n ý đ trên Chuy n giá giúp cho các doanh nghi p FDI san s thua l gi a các thành viên v i nhau t đó làm gi m các kho n thu ph i n p và

t o nên b c tranh k t qu kinh doanh gi t o vi ph m pháp lu t c a các qu c gia

tr ng m i thì đi u quan tr ng trong giai đo n này là ph i chi m l nh th tr ng, chi m l nh th ph n nh m xây d ng n n móng ban đ u cho ho t đ ng kinh doanh sau này Trong các m i liên k t kinh doanh hay h p tác kinh doanh thì các doanh nghi p FDI s d a vào ti m l c tài chính hùng h u c a mình mà th c hi n các hành vi chuy n giá b t h p pháp (nh t ng c ng các ho t đ ng qu ng cáo, qu ng

bá s n ph m,…) đ làm cho ho t đ ng kinh doanh thua l kéo dài và chi m l y quy n qu n lý và ki m soát công ty T i t h n là đ y các đ i tác ra kh i ho t

đ ng kinh doanh và chi m toàn b quy n ki m soát và chuy n quy n s h u công

ty Tình tr ng này th ng x y ra ph bi n t i các qu c gia đang phát tri n nh VN khi mà trình đ qu n lý còn y u kém Sau khi đánh b t các các đ i th và nh ng bên liên k t kinh doanh ra kh i th tr ng thì doanh nghi p FDI s chi m l nh th

tr ng và nâng giá s n ph m đ bù l i ph n chi phí tr c đây đã b ra

kêu g i đ u t c a n c ch nhà và n m trong tay các quy n v kinh t chính tr

và xã h i mà doanh nghi p FDI xem công ty con đ t trên qu c gia này nh là trung tâm l i nhu n c a c doanh nghi p FDI và th c hi n hành vi chuy n giá đ

l i h u qu đáng k cho n c ti p nh n đ u t

s n ph m và d ch v có tính đ c thù cao, đ c quy n và tính b o m t cao nh trong các ngành công ngh thông tin, công ngh sinh h c, d u khí, y d c… nh m gi m các r i ro khi giao d ch các s n ph m này thì chuy n giá là ph ng pháp đ c các doanh nghi p FDI l a ch n

1.3.4 Nh n d ng các hình th c chuy n giá

Các chuyên gia kinh t cho r ng, cho dù xét v b n ch t, các hành vi chuy n giá thông qua giao d ch liên k t c a các t p đoàn kinh t ch đ nh m đ n m t đích

đ n cu i cùng là t i thi u hoá ngh a v thu và t i đa hoá l i nhu n, song trên th c

t , các d ng th c t n t i, hi n h u c a các ho t đ ng này luôn vô cùng phong phú, tinh vi và ph c t p Chính vì v y mà bài toán đ u tiên, quan tr ng nh t đ i v i công tác qu n lý ch ng chuy n giá là ph i nh n di n đ c nh ng chiêu th c che

đ y bên ngoài c a các hành vi gian l n qua chuy n giá

Qua nghiên c u th c t , các chuyên gia trên th gi i đã t ng k t và đ a ra

d ng th c c a 4 hành vi chuy n giá ch y u, đó là:

- Chuy n giá thông qua chuy n giao tài s n h u hình (nguyên li u, hàng hoá, tài s n c đ nh ),

- Chuy n giá thông qua chuy n giao tài s n vô hình,

- Chuy n giá thông qua cung ng d ch v ,

- Chuy n giá thông qua ho t đ ng tín d ng

Trong đó, hành vi chuy n giá thông qua chuy n giao tài s n vô hình là ph c

t p, nh y c m và khó qu n lý nh t, b i t thân các tài s n vô hình đã r t khó đ

đ nh d ng, đó có khi là ho t đ ng nghiên c u phát tri n, marketing; có khi là m ng

l i bán hàng, bí quy t qu n lý ch t l ng s n ph m, bí quy t kinh doanh, quy n sáng ch ; có lúc l i núp bóng d i d ng phân chia chi phí, bi t phái nhân viên Chính vì v y mà khâu nh n d ng, xác đ nh các hành vi chuy n giá luôn là y u t

ti n đ quan tr ng cho c quá trình qu n lý

D a vào s đ báo cáo thu nh p sau đây, chúng ta có th th y đ c chi ti t các hình th c chuy n giá c b n có th có nh sau:

- i u ti t giá mua bán hàng hóa

- Nâng cao giá tr tài s n góp v n

- Nâng kh ng tr giá công ngh , th ng hi u

- Nâng chi phí các đ n v hành chính và qu n lý

- Tài tr b ng nghi p v vay t công ty m

- Chuy n giá thông các trung tâm tái t o hóa đ n

Hình 1.1: Báo cáo thu nh p c a công ty con thanh toán cho công ty m

1.3.5 Các tác đ ng c a chuy n giá

1.3.5.1 D i góc đ doanh nghi p FDI

Ho t đ ng chuy n giá d i góc đ c a doanh nghi p FDI s đ c nhìn

nh n theo hai h ng khác nhau, đó là có th giúp cho doanh nghi p FDI d dàng

th c hi n k ho ch và m c tiêu kinh doanh c a mình v l i nhu n và thu Nh ng

m t m t khác, chuy n giá l i mang l i nguy c doanh nghi p FDI ph i gánh ch u

nh ng hình ph t n ng n c a qu c gia s t i và các qu c gia có liên quan

a) Tác đ ng tích c c

- c h ng l i t chính sách u đãi đ u t (nh thu su t, l nh v c đ u

t …) t o đi u ki n cho các doanh nghi p FDI d dàng trong vi c th c hi n gi m thi u trách nhi m qu c gia doanh nghi p FDI đang đ u t Các doanh nghi p FDI s xây d ng m t k ho ch v thu trên qui mô t ng th sao cho có l i nh t và

t đó d a vào s chênh l ch v m c lãi su t gi a các qu c gia đ th c hi n vi c mua bán n i b , chuy n giá n u c n thi t nh m đ t m c tiêu v thu

- Th c hi n chuy n giá, các doanh nghi p FDI s b o toàn đ c ngu n v n

đ u t , nhanh chóng có đ c dòng ngân l u cho các c h i đ u t khác

- Th c hi n chuy n giá s giúp các doanh nghi p FDI nhanh chóng chi m

l nh th tr ng các n c đang đ u t

- Thông qua vi c bán các tài s n, thi t b l i th i v i giá cao thì m t m t giúp các công ty t i chính qu c thay đ i đ c công ngh v i chi phí th p, m t m t

l i thu h i v n đ u t nhanh t i các qu c gia ti p nh n đ u t

- Tránh kh i các r i ro trong nghiên c u s n ph m, gi m chi phí v r i ro

th tr ng tiêu th và các y u t đ u vào

b) Tác đ ng tiêu c c

Bên c nh nh ng l i ích c a vi c chuy n giá mang l i cho doanh nghi p FDI thì doanh nghi p FDI s ph i gánh ch u nh ng hình ph t r t nghiêm kh c n u vi c chuy n giá b c quan thu c a các qu c gia mà các doanh nghi p FDI có m t phát hi n đ c Doanh nghi p FDI s b ph t m t s ti n r t l n, có kh n ng b rút gi y phép kinh doanh và ch m d t m i ho t đ ng s n xu t kinh doanh t i qu c gia đó Bên c nh đó uy tín c a doanh nghi p FDI trên th ng tr ng qu c t c ng

s b nh h ng nghiêm tr ng và là tâm đi m chú ý c a các c quan thu c a các

qu c gia khác mà doanh nghi p FDI đi đ u t sau đó

1.3.5.2 D i góc đ các qu c gia liên quan

Ho t đ ng chuy n giá không ch có tác đ ng tiêu c c đ n qu c gia ti p

nh n đ u t mà còn nh h ng m t cách nghiêm tr ng đ i v i qu c gia xu t kh u

đ u t Các doanh nghi p FDI v i m c tiêu t i đa hóa l i nhu n có th th c hi n

m i ph ng th c chuy n giá và gây ra h u qu nghiêm tr ng và lâu dài đ i v i

n n kinh t c a c hai qu c gia xu t kh u và ti p nh n đ u t

 i v i qu c gia ti p nh n dòng v n đ u t

a) Tác đ ng tích c c

X y ra khi có ho t đ ng chuy n giá ng c, do n c thu hút đ u t có m c thu thu nh p th p làm t ng thu nh p cho n c ti p nh n v n

b) Tác đ ng tiêu c c

- Thông qua ho t đ ng chuy n giá, các doanh nghi p FDI đ nh giá cao các

y u t đ u vào t đó các doanh nghi p FDI này rút ng n th i gian thu h i v n, vì

v y mà các lu ng v n có xu h ng ch y ng c ra kh i qu c gia ti p nh n đ u t Các hành đ ng chuy n giá nh m thu h i v n nhanh h n so v i k ho ch đ u t ban đ u s làm cho thay đ i c c u v n c a n n kinh t qu c gia ti p nh n đ u t

H u qu là t o ra s ph n ánh sai l ch k t qu ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a

n n kinh t , t o ra m t b c tranh kinh t không trung th c

- Trong m t s tr ng h p, qu c gia ti p nh n đ u t đ c coi là “thiên

đ ng thu ”, có thu su t thu thu nh p doanh nghi p th p h n nên tr thành

ng i đ c h ng l i t ho t đ ng chuy n giá c a các doanh nghi p FDI Vì v y

mà các qu c gia này c ý làm l đ các doanh nghi p FDI tha h th c hi n hành vi chuy n giá và các qu c gia này không s n lòng h p tác v i chính qu c đ ng n

ch n hành vi chuy n giá V lâu dài, khi mà có s chuy n bi n c a môi tr ng kinh doanh qu c t thì các qu c gia này s gánh ch u nh ng h u qu do vi c th

l ng và th trong công tác qu n lý tr c đây gây ra Lúc đó, các qu c gia này s

ph i đ ng đ u v i khó kh n v tài chính do các ngu n thu không b n v ng đã

ph n ánh không chính xác s c m nh c a n n kinh t và kh ng ho ng kinh t s

x y ra

- Thông qua ho t đ ng chuy n giá nh m xâm chi m th ph n khi m i tham gia vào th tr ng, các doanh nghi p FDI s ti n hành các chiêu th c qu ng cáo và khuy n mãi quá m c, và h u qu là l ng đo n th tr ng Các doanh nghi p trong

n c không đ ti m l c tài chính đ c nh tranh vì v y mà d n d n s b phá s n

ho c bu c ph i chuy n sang kinh doanh trong các ngành khác Các doanh nghi p FDI s d n tr nên đ c quy n và thao túng th tr ng trong n c, ki m soát giá c

và m t d n tính t do c nh tranh c a th tr ng t do Chính ph c a qu c gia này

s g p khó kh n trong quá trình ho ch đ nh các chính sách kinh t v mô và không

th thúc đ y ngành s n xu t trong n c phát tri n

- Thông qua ho t đ ng chuy n giá, các doanh nghi p FDI s th c hi n k

ho ch thôn tính các doanh nghi p trong n c V i ti m l c tài chính m nh, các doanh nghi p FDI s ti n hành liên doanh v i các doanh nghi p trong n c v i t

l v n góp cao đ n m quy n qu n lý Khi đã n m đ c quy n qu n lý các doanh nghi p FDI s th c hi n hành vi chuy n giá nh m làm cho k t qu kinh doanh thua l kéo dài Khi k t qu ho t đ ng kinh doanh b thua l thì b t bu c ph i t ng

v n góp lên, n u các đ i tác trong n c không đ ti m l c tài chính s ph i bán l i

ph n v n góp c a mình và nh v y là t công ty liên doanh chuy n thành công ty 100% v n n c ngoài K ho ch thôn tính doanh nghi p trong n c đã thành công

- Các ho t đ ng chuy n giá s phá v cán cân thanh toán qu c t , làm phá

s n k ho ch phát tri n n n kinh t qu c dân c a các qu c gia ti p nh n đ u t

N u không b ng n ch n k p th i thì v lâu dài các qu c gia ti p nh n đ u t s

ph i ph thu c v m t kinh t và ti p theo sau đó là s chi ph i v m t chính tr

n c xu t kh u v n đ u t

b) Tác đ ng tiêu c c

- Xem xét toàn b quá trình th c hi n hành vi chuy n giá thì chúng ta có th

nh n ra là các doanh nghi p FDI là ng i đ c h ng l i nhi u nh t vì t i thi u

đ c kho n thu ph i n p Qu c gia nào có thu su t th p h n s đ c h ng l i Chuy n giá làm th t thu thu c a qu c gia xu t kh u đ u t n u thu su t qu c gia này cao h n thu su t c a qu c gia ti p nh n đ u t , làm m t cân đ i trong k

ho ch thu c a qu c gia này Trong m t s tr ng h p nghi m tr ng h n thì các

qu c gia này còn b các doanh nghi p FDI “móc túi” ti n thu thu đ c t các công ty làm n l ng thi n khác đã n p

- Ho t đ ng chuy n giá s làm cho dòng v n đ u t d ch chuy n không theo

ý mu n qu n lý c a chính ph c a qu c gia xu t kh u đ u t , vì v y m c tiêu

qu n lý kinh t v mô s g p nhi u khó kh n

1.3.6 Nghiên c u m i v chuy n giá

International Transfer Pricing 2012 ( n b n th 13) là m t tài li u h ng

d n tham kh o d s d ng, bao g m m t lo t các v n đ chuy n giá t i g n 70

qu c gia trên toàn th gi i

Nó gi i thích lý do t i sao vi c m i công ty c n có m t chính sách chuy n giá nh t quán đ có th ph n ng nhanh v i s thay đ i nhanh chóng c a th

tr ng mà các công ty này ho t đ ng trong đó là m t v n đ vô cùng quan tr ng

Cu n sách không ch cho th y lý do t i sao các chính sách chuy n giá v ng ch c nên đ c khai thác, đ ng th i các chính sách nh th c n ph i đ c tái đánh giá

l i th ng xuyên Nó đ a ra l i khuyên thi t th c v m t ch đ mà s n l c đúng đ n có th t o ra l i ích to l n d i d ng m t m c thu su t c nh tranh và

1.4.1 Kinh nghi m ch ng chuy n giá t i M

Ho t đ ng chuy n giá ngày càng tr nên tinh vi và ph c t p h n, ngay c các qu c gia có n n kinh t m nh và b dày l ch s kinh nghi m qu n lý thì c ng

ph i đ ng đ u v i ho t đ ng chuy n giá di n ra t ng ngày trong n n kinh t N n kinh t M là n n kinh t l n nh t th gi i, có kinh nghi m qu n lý kinh t c ng

nh pháp lu t v kinh t ti n b so v i các qu c gia phát tri n khác nh ng M

c ng không là qu c gia ngo i l trong vi c ch ng hành vi chuy n giá c a các doanh nghi p FDI

M t trong nh ng v n i c m trong l ch s là vào n m 1993, c quan thu

n i đ a c a M (IRS) đã đi u tra và phán quy t r ng công ty ô tô Nissan c a Nh t

đã tránh thu b ng cách đ nh giá r t cao các lo i xe nh p vào M Cu i cùng công

ty Nissan ph i n p m t kho ng ti n ph t là 170 tri u USD vì b cáo bu c th c hi n hành vi chuy n giá T n m 1998 t i 2005, kho ng 2/3 các công ty M và kho ng 68% các công ty n c ngoài ho t đ ng kinh doanh t i M c ng tr n thu TNDN

Trong nh ng b ng ch ng trình cho y Ban Tài Chính Hoa K , y viên IRS cho r ng: nh ng ng i n p thu đã chuy n nh ng kho n l i nhu n quan tr ng ra

n c ngoài b ng các thao tác v giá chuy n nh ng gi a các bên liên quan Do

đó, thu nh p c a m t nhóm ngành kinh t th ng đ c sinh ra nh ng n i có

m c thu su t th p hay nh ng n i pháp lu t không quy đ nh v thu ch t ch h n

là M , làm gi m trách nhi m pháp lý v thu thu nh p c a các doanh nghi p

n c ngoài… Trong đó các ngành k thu t công ngh cao và d c ph m đang chuy n l i nhu n ra n c ngoài thông qua nhi u đi u kho n liên quan đ n vi c

đ nh giá chuy n giao các tài s n vô hình cho các bên liên quan Th a thu n phân chia chi phí là ph ng pháp đ c dùng cho ho t đ ng này, nói cách khác đó là s chuy n d ch không đúng thu nh p ra n c ngoài V n đ chuy n giao vô hình và chuy n giá đã d n đ n nh ng th thách quan tr ng trong vi c tuân th lu t thu

c a các t p đoàn đa qu c gia M c đ vi ph m v n đ này ngày càng t ng (Eversen 2006)

C quan thu Hoa K đ c đ ngh xem xét hành vi chuy n giá c a m t s

t p đoàn l n khác nh Home Depot, Limited Brands Inc., Kmart Corp., Gap Inc., Sherwin-Williams Inc., Tyson Foods Inc., Circuit City Stores Inc., Stanley Works, Staples Inc., and Burger King Corp (Wall Street Journal, 9/8/2002) H c ng ki n

nh ng công ty nh Shell, Mobil Oil, Oxy USA, Chevron, Conoco, BP Amoco, Texaco, Pennzoil, UPRC, Sun Oil, Kerr-McGee, và Exxon vì đ c cho là giá bán

n ng l ng d i m c giá c b n c a th tr ng và ph i hoàn tr 400 tri u USD

IRS đã kh o sát và đ a ra đ c b ng ch ng là các công ty đa qu c gia đang

ho t đ ng trên đ t M mà không thu c quy n s h u c a M thì h u h t n p thu

ít h n so v i các công ty n i đ a Các k h v lu t pháp c ng đ c các công ty đa

qu c gia thu c s h u c a M l i d ng đ gi m kho n thu ph i n p và d n t o

nên xu h ng chuy n d ch đ u t c a các công ty M ra ngoài n c M

Trong th c t ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p FDI r t đa

d ng Các nghi p v mua bán di n ra v i kh i l ng l n và đ ph c t p cao, vì

v y mà ti p c n các nghi p v nào có ch a đ ng hành vi chuy n giá là r t khó

T ng t r t khó xác đ nh l i nhu n nào đ c t o ra trên đ t M và l i nhu n nào

đ c t o ra bên ngoài m t cách chính xác Do đ c đi m thu su t thu TNDN c a

M n m 2009 là 40%, khá cao so v i m t s n c nên doanh nghi p FDI có xu

h ng chuy n l i nhu n ra n c ngoài vì h cho r ng thu su t t i M cao và chính ph không xem xét h t các chi phí c a h

M t s ví d d n ch ng các doanh nghi p FDI đã t i thi u hóa s thu ph i n p:

- Vào n m 1987, Công ty IBM trình báo cáo tài chính hàng n m tr c đ i

h i c đông thì hãng này cho r ng 1/3 l i nhu n ki m đ c trong n m là t ho t

đ ng kinh doanh trên đ t M Tuy nhiên khi kê khai v i c quan thu thì IBM đã

kê khai r t nhi u chi phí R&D liên quan đ n th tr ng M vì v y mà ph n l i nhu n ki m đ c trên th tr ng M g n nh b ng không và k t qu là IBM tránh

đ c ngh a v n p thu cho chính ph M m t dù doanh thu thu n c a IBM vào

n m 1987 là 25 t USD

- M t ví d khác là T p đoàn Intel đã th ng m t v ki n liên quan đ n thu khi b cáo bu c là đã che gi u hàng tri u USD l i nhu n t ngu n doanh thu bán các vi m ch s n xu t t i M nh ng đ c khai báo v i c quan thu là s n xu t t i

Nh t B n Do b t c p trong hi p c thu quan gi a M và Nh t B n mà c hai

qu c gia này b th t thu thu và t p đoàn Intel đã tránh đ c kho ng thu ph i n p

- M t cách tránh thu đánh vào l i nhu n ph bi n là các công ty s đ u t

m chi nhánh t i Puerto Rico Sau đó các công ty này s chuy n các tài s n có giá

tr nh : bí quy t th ng m i, b ng sáng ch và các ho t đ ng R&D đ n Puerto Rico Các doanh nghi p FDI s khai báo ph n l n l i nhu n ki m đ c là t i Puerto Rico và v i thu su t th p t i đây thì các doanh nghi p FDI s t i thi u

đ c thu ph i n p Theo m t thông báo c a c quan thu c a M thì trong vòng

7 n m các doanh nghi p FDI đã làm thi t h i 95 t USD cho ngân kh M

Tháng 05/1992 y ban ngân sách qu c h i M đã báo cáo tr c Th ng Ngh Vi n v s gia t ng m nh m ho t đ ng chuy n giá c a doanh nghi p FDI là

m t trong nh ng nguyên nhân gây ra s gi m thu TNDN

Tr c tình hình chuy n giá do các doanh nghi p FDI th c hi n trên đ t M thì c quan thu c a M đã có ban hành các qui đ nh, các đ o lu t ch ng chuy n giá M t trong nh ng đ o lu t ch ng chuy n giá c b n và đ y đ là IRS Sec 482

o lu t này quy đ nh nguyên t c c n b n giá th tr ng là c s cho th c hi n

đ nh giá chuy n giao gi a các doanh nghi p FDI v i nhau nh ng đ ng th i c v cho vi c v n d ng ph ng pháp đ nh giá chuy n giao trên c s chi t tách l i nhu n Pháp lu t c a M qui đ nh là ph n thu nh p đ c t o ra trên lãnh th c a

M thì ph i n p thu thu nh p cho dù là Công ty đa qu c gia này có thu c quy n

s h u c a M hay không Các công ty này không đ c né tránh n p thu thu

nh p cho ph n thu nh p phát sinh trên đ t M b ng cách chuy n l i nhu n ra n c ngoài thông qua hành vi chuy n giá hay chuy n d ch ho t đ ng s n xu t kinh doanh hay đ u t vào các qu c gia có thu su t c c th p còn đ c g i là các

“thiên đ ng thu ”

M c dù lu t pháp kinh t M r t phát tri n và hi n đ i nh ng v n t ra b t

l c trong vi c c g ng đ đ t các ch tiêu kinh t v mô đ c đ a ra N m 1993,

c n c theo Omnibus Budget Reconciliation Act, o lu t ch ng chuy n giá IRS Sec 6662 ra đ i kèm theo m t s thay đ i nh m ch t ch h n và t ng c ng hi u

qu ch ng chuy n giá Trong o lu t 6662 có hai nguyên t c ch tài m i dành cho hành vi chuy n giá:

- Ph t chuy n giá trong giao d ch: là lo i hình ch tài khi có chênh l ch đáng k trong giá chuy n giao n u so sánh v i c n b n giá th tr ng theo quy đ nh IRS Sec 482, mà h u qu là s thu nh p ch u thu không

ph n ánh đúng th c t c a nghi p v phát sinh:

o V i m c sai ph m tr ng y u đáng k : m c ph t chuy n giá 20% dành cho tr ng h p có sai sót đáng k do chuy n giá v t quá 200% (hay d i 50%) so v i m c mà IRS Sec 482 xác đ nh đ c

o V i t ng m c sai ph m tr ng y u: m c ph t chuy n giá 40%

dành cho tr ng h p có sai sót đáng k do chuy n giá v t quá 400% (hay d i 25%) so v i m c mà IRS xác đ nh đ c

- Ph t b sung: ph t b sung đ c áp d ng n u ph n thu nh p ch u thu sau khi tính l i theo IRS Sec 482 t ng v t m c quy đ nh có th cho tr c

o Kho n ph t b sung 20% trên s thu truy thu s áp d ng trong

tr ng h p ph n thu nh p t ng thêm v t quá m c th p nh t trong hai m c sau: 5 tri u USD ho c 10% trên t ng s thu ph i

n p

o Ph t b sung 40% trên s thu truy thu s áp d ng trong tr ng

h p ph n thu nh p t ng thêm v t quá m c th p nh t trong hai

m c sau – 20 tri u USD ho c 20% trên t ng s thu ph i n p

M không có m t ch ng trình chính th c trong vi c u tiên xem xét ng i

n p thu góc đ m t ngành công nghi p c th mà t ch c d i góc đ 5 nhóm ngành chính G n đây, h u h t vi c ki m toán chuy n giá xu t hi n 2 trong 5 nhóm ngành này: thông tin liên l c, công ngh và truy n thông, và nhóm ngành bán l , th c ph m, d c và nhóm ngành công nghi p ch m sóc s c kh e

Ngoài ra c quan thu còn tuy n ch n thêm 1.200 nhân viên trong n m

2009 và d đ nh thêm 800 nhân viên trong n m 2010 đ th c hi n rà soát, giám sát giá chuy n nh ng (T p chí CFO, 1/9/2009)

1.4.2 Kinh nghi m ch ng chuy n giá t i Trung Qu c

Trung Qu c là qu c gia có n n kinh t đang phát tri n m nh trong th i gian

g n đây S bùng n c a n n kinh t TQ đã t o ra các c h i kinh doanh có l i nhu n, đi u này đã thu hút dòng v n đ u t đ t vào TQ ây là m t th tr ng

đ y ti m n ng v ngu n l c c ng nh th tr ng tiêu th r ng l n vì v y mà các doanh nghi p FDI đ u mu n tham gia vào th tr ng này

Tuy nhiên, trong khi vi c thu hút FDI càng t ng, các doanh nghi p FDI t ng

c ng m r ng s n xu t t i TQ nh ng v n khai báo l tri n miên, th c hi n chuy n giá tr n thu thông qua tài kho n đ nh giá chuy n giao ngày càng nhi u

M t cu c kh o sát n m 2007 c a C c Th ng kê qu c gia đã cho th y r ng: g n 2/3 doanh nghi p n c ngoài thua l rõ ràng là đã c tình th c hi n báo cáo sai s

th t và đã s d ng chuy n giá đ tránh n p 30 t RMB (kho ng 4,39 t USD) trong l nh v c thu (Global Times, 31/7/2009 ) Theo m t báo cáo c a T ng c c

Th ng kê TQ vào tháng 08/2008 thì có kho ng 70% các doanh nghi p FDI bao

g m các doanh nghi p có 100% v n n c ngoài, công ty liên doanh c ph n hay công ty liên doanh theo h p đ ng kê khai l trong ho t đ ng s n xu t kinh doanh

M t s nghiên c u đã xác đ nh vi c s d ng sáng t o giá chuy n nh ng, đ c bi t

là đi u ch nh giá xu t - nh p kh u đã t o đi u ki n cho l i nhu n ch y t TQ sang các đ a đi m mong mu n Nh v y thông qua ho t đ ng s n xu t kinh doanh, các doanh nghi p FDI đang th c hi n th thu t chuy n giá nh m tránh n p thu thu

nh p i u này đã làm th t thoát m t kho n thu l n cho NSNN TQ

Do đó, chính ph TQ c ng đã t ng c ng các quy đ nh đ nh giá chuy n giao (Mo, 2003; KPMG, 2009) và tích c c h n trong đi u tra chuy n giá C quan thu thông báo r ng tr c n m 2005 h đi u tra kho ng 1.500 tr ng h p thì có 1.200 tr ng h p b x ph t và mang l i doanh thu thu b sung kho ng 460 tri u Nhân Dân T Các hành đ ng tích c c trong n m 2007 d n đ n k t qu là 192

tr ng h p, và mang l i doanh thu 987 tri u Nhân Dân T (Daily 18 Th ng H i, 4/2/2008)

Có th nói Trung Qu c là m t trong các qu c gia đi đ u v ch ng chuy n giá Tr c n m 2008, TQ duy trì song song hai h th ng thu , m t cho doanh nghi p trong n c và m t cho các doanh nghi p n c ngoài M t cu c kh o sát

n m 2005 cho th y hai h th ng thu t o ra m t s chênh l ch v thu su t có hi u

l c g n 10% gi a doanh nghi p trong và ngoài n c, đi u này đ c các doanh nghi p n c ngoài a chu ng Tuy nhiên, ngày 16/03/2007, Qu c h i đã ban hành

Lu t TNDN m i đã th ng nh t m t m c th su t chung cho hai h th ng này Thu TNDN có hi u l c t ngày 01/01/2008, áp đ t m t m c thu su t th ng nh t 25% cho t t c các doanh nghi p, trong n c và n c ngoài nó c ng chú tr ng đáng k v đ nh giá chuy n giao, khuy n khích các giám sát ch t ch h n các giao

d ch c a các bên liên k t TQ c ng gia t ng c ng c h th ng thu Pháp lu t đi u

ch nh chuy n giá hi n nay TQ đang áp d ng các quy đ nh ch y u theo các lu t

sau: Lu t Thu TNDN (2007); Th c hi n Quy ph m pháp lu t thu TNDN (2007); Thông t Guoshuifa s 2 (2009)

M c đích c a thu TNDN là đ mang l i nhi u quy đ nh v giá chuy n giao cho TQ phù h p v i các quy t c áp d ng trong các n n kinh t phát tri n khác trên

th gi i Nó cung c p cho c quan thu c a TQ (China SAT) c s đ đi u ch nh thu nh p ch u thu c a ng i n p thu khi h th c hi n các giao d ch v i các bên liên k t ch a đúng theo h ng d n c a “nguyên t c ALP” Lu t thu này c ng yêu

c u nh ng ng i n p thu có liên quan đ n giao d ch v i các bên liên k t ph i g i tài li u trình bày rõ v giao d ch v i bên liên k t đó cùng v i t khai thu hàng

n m c a h Ng i n p thu c ng đ c yêu c u n p các tài li u liên quan v giao

d ch v i các bên liên k t nh giá c , tiêu chu n xác đ nh chi phí, ph ng pháp tính toán và gi i thích khi đ c ki m toán C th Lu t thu TNDN qui đ nh nh sau: các doanh nghi p có các giao d ch tài s n h u hình liên quan đ n các bên liên k t

có giá tr h ng n m trên 200 tri u RMB ho c có các giao d ch gi a các bên liên

k t trên 40 tri u RMB ph i chu n b tài li u đ ng th i gi i trình rõ

Chính ph TQ c ng ti n hành nh ng cu c ki m tra ho t đ ng c a các doanh nghi p FDI này đ c bi t là đ i v i hành vi chuy n giá Tuy nhiên TQ là m t qu c gia c ng m i phát tri n, ch a có kinh nghi m trong công tác ch ng chuy n giá và

lu t pháp c ng ch a b t k p v i tình hình kinh t hi n t i và công tác ki m tra

ch a đ c chu n b t t Vì v y mà các cu c ki m tra này mang tính ch t thu th p kinh nghi m và t ra ng n ng i ph i đ a ra k t lu n các doanh nghi p FDI có th c

hi n hành vi chuy n giá M t nguyên nhân khác là trong th i gian này TQ đang thu hút FDI và xem đây là m t ngu n l c l n đ thúc đ y phát tri n kinh t Các doanh nghi p th ng đ c ch n là đ i t ng đi u tra là các doanh nghi p khai l trong 2 n m ho c nhi u h n 2 n m, các doanh nghi p có t su t l i nhu n th p h n

so v i các doanh nghi p cùng ngành N u nh n m trong n m 2003 - 2004, TQ có

2050 công ty b đi u tra v chuy n giá v i m c thu nh p đ c đi u ch nh thu vào kho ng 5 t Nhân Dân T , thì đ n giai đo n 2008 - 2009, ch có 174 tr ng h p

ki m toán v chuy n giá nh ng m c thu nh p đi u ch nh thu lên đ n h n 10 t

Nhân Dân T

SAT đã ban hành “Qui đ nh v qu n lý thu đ i v i các giao d ch gi a các bên liên k t, lu t qu n lý thu s 59 vào tháng 04/1998” ch ng l i các ho t

đ ng chuy n giá, TQ đã áp d ng các bi n pháp xác đ nh giá th tr ng do OECD

h ng d n nh ph ng pháp giá so sánh không ki m soát, ph ng pháp giá bán

l i, ph ng pháp c ng chi phí ây là ba ph ng pháp đ c u tiên s d ng Ngoài ra, n u ba ph ng pháp này không phù h p, thì các ph ng pháp nh l i nhu n so sánh, chia l i nhu n ho c ph ng pháp l i nhu n giao d ch ròng s đ c

s d ng cho phù h p Trung Qu c đã liên t c đi u ch nh các quy đ nh v ch ng chuy n giá c a mình sao cho ngày càng phù h p v i các quy đ nh qu c t

i u 48 lu t thu TNDN c a TQ qui đ nh các kho n thu ch a chi tr do gian l n, bao g m c gian l n do chuy n giá s ph i ch u lãi su t Theo đi u 122

c a lu t thu TNDN đi u ch nh, lãi su t này b ng v i lãi su t đ ng RMB c a TQ

do Ngân Hàng Trung ng TQ qui đ nh c ng thêm 5% Thêm vào đó, các ch th

t ch i cung c p thông tin ho c cung c p thông tin sai, không hoàn thành m u khai thông tin s b ph t ti n c n c theo các đi u 70 lu t v thu thu , đ u 96 lu t

v thu thu b sung và các đi u 44 lu t thu TNDN, đi u 115 lu t thu TNDN b sung tránh kho n ph t trên, ng i n p thu c n ph i b sung đ y đ các gi y

t sau trong vòng 20 ngày:

- C u trúc công ty

- Các thông tin đi u hành doanh ngh p

- Thông tin v giao d ch v i bên liên k t

- Phân tích so sánh

- L a ch n và v n d ng các ph ng pháp xác đ nh chuy n giá

- Nh ng giao d ch ti n hành v i các bên liên k t trong n m mà có giá tr

nh h n ho c b ng 200 tri u RMB đ i v i các giao d ch hàng hóa và nh h n

ho c b ng 40 tri u RMB đ i v i các giao d ch khác (tài s n vô hình, d ch v , tài tr …)

- Các giao d ch s d ng h p đ ng c đ nh giá (APA)

- Nh ng c đông n c ngoài n m gi ít h n 50% c ph n đã tham gia giao

có th b ph t ti n, và nh ng vi ph m nghiêm tr ng nh tr n thu , gian l n thu có

th b truy c u trách nhi m hình s Lu t thu TNDN TQ c ng nêu rõ, t sau ngày 01/01/2008 các kho n thu b tr thi u liên quan đ n giao d ch gi a các bên liên k t

s ph i ch u m t kho n lãi phí Kho n lãi su t này đ c tính b ng lãi su t cho vay

c b n RMB c a Ngân hàng Nhân Dân TQ cùng kì c ng 5% phí Tuy nhiên, n u doanh nghi p cung c p đ c các tài li u và thông tin liên quan khác theo quy đ nh này thì 5% phí t ng thêm này có th đ c gi m b t ho c lo i b hoàn toàn

TQ c ng khuy n cáo nh ng h u qu b t l i mà nh ng ng i không tuân th quy đ nh giá chuy n nh ng có th g p ó là ng i n p thu có th s b đ a vào

m t trong nh ng m c tiêu đ u tiên cho m t cu c thanh tra v v n đ đ nh giá chuy n giao Thông th ng, ng i n p thu không đ c ch p nh n tham gia vào các th a thu n giá tr c TQ c ng đã n i l ng các quy đ nh đ tham gia vào các

th a thu n giá tr c Do đó các doanh nghi p s đ c tham gia nhi u h n h i

đ đi u ki n đ tr thành ng viên cho APA, các công ty ph i có t ng giá tr các giao d ch h ng n m v i các bên liên quan l n h n 40 tri u RMB, đã chu n b ho c

đã n p h s hàng n m và n p h s tài li u đ ng th i theo quy đ nh c a pháp

lu t, đ ng th i công ty s không t n l phí khi n p đ n cho APA

Trong n m 2009, c quan Thu TQ đã đ c bi t t p trung vào các ch th , công ty có giao d ch v i các khu v c có lu t thu th p ho c có giao d ch v i các

“thiên đ ng thu ” Ngoài ra, các phòng thu t i các thành ph thu c B c Kinh và

Th ng H i và t i các t nh ven bi n c ng đã r t tích c c trong vi c th c hi n ho t

đ ng ki m toán giá chuy n nh ng, các giao d ch liên quan đ n ti n b n quy n và phí d ch v lao đ ng c ng đ c ki m soát ch t ch (k t qu kh o sát chuy n giá

toàn c u, Ernst & Young, 2009) C ng theo ngu n này công b , trong nh ng n m qua, c quan thu đã t p trung vào các ngành may m c, đi n t và vi n thông, th c

ph m và n c gi i khát, bán l , công nghi p, ô tô, d c ph m, và các ngành công nghi p d ch v , c ng nh v các v n đ tài chính liên quan đ n xây d ng c s h

t ng và các công ty có v n đ u t ra bên ngoài

Hi n nay, các phòng thu c ng t ng c ng các công c nh công ngh thông tin và c s d li u đ h tr cho công tác ch ng tránh thu Phòng thu c ng đang gia t ng hu n luy n cho các chuyên gia ch ng tr n thu bao g m c đào t o ng n

h n và dài h n, c đào t o trong n c và đào t o n c ngoài Ngoài ra, các s thu

c ng đã tuy n d ng thêm sinh viên t t nghi p đ i h c các ngành liên quan đ b sung thêm vào l c l ng ch ng tr n thu

Các qui đ nh ch ng chuy n giá c a TQ c ng xây d ng d a trên c s h ng

d n c a OECD, tuy nhiên lu t ch ng chuy n giá c a TQ có m t s đi m khác c

b n so v i lu t ch ng chuy n giá c a M nh sau:

- Ngh a v n p thu TQ không đ c h p nh t, n u m t t p đoàn kinh t

có các chi nhánh t i các t nh thành khác nhau c a TQ s ch u thanh tra v thu

ch ng chuy n giá nhi u l n

- M t đi m khác n a là, khi c quan thu c a t nh này ch p nh n m t v n

đ nào đó v thu thì ch a ch c c quan thu đ a ph ng khác ch p nh n i u này khác hoàn toàn n u các t p đoàn kinh t có nhi u chi nhánh t i M , các v n đ

v thu đ c c quan thu ti u bang ch p nh n thì xem nh là đ c ch p nh n t i các ti u bang khác

- N u b xác đ nh là có hành vi chuy n giá t i công ty, thì các đi u ch nh v

đ nh giá chuy n giao do c quan thu TQ đ a ra s đ c áp đ t cho t t c các lo i thu có liên quan nh : thu TNDN, thu GTGT, thu xu t nh p kh u… Trong khi t i M ch áp đ t tính l i thu TNDN mà thôi

- T i M , các ch s v m c nâng giá h p lý do c quan thu l p nên d a trên các ngu n thông tin đ i chúng và m i ng i đ u bi t Nh ng t i TQ thì

c quan thu TQ xây d ng các ngu n d li u t vi c so sánh bí m t

1.4.3 Bài h c kinh nghi m cho Vi t Nam

Thông qua các báo cáo và các công trình nghiên c u, chúng ta có th nh n

th y là ho t đ ng chuy n giá r t đa d ng và di n ra r ng kh p các qu c gia trên th

gi i Trong b i c nh hi n nay, VN đã tr thành thành viên th 150 c a WTO thì

vi c theo dõi, nghiên c u và h c t p kinh nghi m ch ng chuy n giá c a các qu c gia khác là đi u h t s c quan tr ng và c n thi t Chúng ta c n ph i tìm ra nh ng

đ c đi m kinh t , chính tr và xã h i c a các qu c gia có tính t ng đ ng v i VN,

t đó ng d ng các ph ng pháp ch ng chuy n giá m t cách phù h p

Nghiên c u pháp lu t thu c a TQ c ng tìm ra nh ng m i t ng đ ng gi a

n n kinh t TQ và VN, t đó có th rút ra nh ng bài h c b ích trong quá trình xây

d ng các chính sách qu n lý thu ch ng chuy n giá cho các doanh nghi p FDI VN Chúng ta có th th y hai m i t ng quan gi a n n kinh t TQ và VN nh sau:

- u là n n kinh t th tr ng s khai, v a chuy n t n n kinh t bao c p sang c đi m v chính tr c ng gi ng nhau là có m t đ ng duy nh t và c hai

qu c gia đ u đ t n n kinh t d i s qu n lý c a ng theo đ nh h ng Xã H i

- Xây d ng và hoàn ch nh pháp lu t v kinh t , chu n b s n sàng cho vi c

ti p nh n FDI ph c v cho vi c phát tri n kinh t đ t n c Ph i đ m b o pháp lu t kinh t b t k p s phát tri n kinh t , t o đi u ki n thu n l i cho kinh t phát tri n

nh ng đ ng th i ph i ng n ch n hi u qu các hành vi gây tiêu c c cho n n kinh t

- Xây d ng lu t thu phù h p v i tình hình kinh t trong n c và xu th c a các n c trong khu v c và trên th gi i VN bên c nh vi c t ng c ng tính c nh tranh trong vi c thu hút v n đ u t thì ph i ch n l c các d án đ u t nh m mang

l i hi u qu kinh t xã h i cao Lu t thu ph i đ m b o các m c tiêu là đ m b o tính công b ng v quy n l i và ngh a v thu đ i v i các thành ph n kinh t , đ m

b o ngu n thu thu và đ ng th i ph i đ m b o kích thích thu hút v n FDI

- Ph i nghiên c u và tìm hi u l ch s phát tri n kinh t c a các qu c gia phát tri n đi tr c c ng nh các qu c gia trong khu v c có nh ng nét t ng đ ng v kinh t Chúng ta ph i ti p thu nh ng kinh nghi m quý báu và nh ng thành công kinh t mà các qu c gia này đ t đ c đ áp d ng vào kinh t VN giúp cho kinh t

VN phát tri n nhanh và đón đ u kinh t th gi i Nh ng đ ng th i ph i tránh

nh ng sai l m mà các qu c gia đã v p ph i đ rút ng n th i gian phát tri n kinh t

- VN c n ph i chu n b ngu n nhân l c v i ch t l ng cao nh m ph c v cho vi c qu n lý ngu n v n FDI Ngu n nhân s này ph i đ c th ng xuyên c p

nh t ki n th c v kinh t , kinh nghi m qu n lý kinh t , kinh nghi m v ho t đ ng chuy n giá c a các doanh nghi p FDI t i các qu c gia trên th gi i

- Các c quan qu n lý kinh t c a VN, đ c bi t là c quan Thu và H i Quan

c n ph i giao l u h c kinh nghi m v i các n c C n ph i ph i h p v i c quan

qu n lý các n c cùng nhau hành đ ng ch ng l i các hành đ ng chuy n giá mà các doanh nghi p FDI gây ra làm nh h ng tiêu c c đ n kinh t c a các qu c gia

K t lu n Ch ng 1

Ch ng 1 trình bày t ng quan v FDI, các giao d ch chuy n giao n i b và

ho t đ ng chuy n giá; cho th y vai trò tích c c c ng nh tiêu c c c a FDI; các y u

t thúc đ y các doanh nghi p FDI th c hi n chuy n giá; các hình th c chuy n giá, qua đó th y đ c các tác đ ng c a vi c chuy n giá

nh giá chuy n giao n i b và chuy n giá là hai m t c a m t v n đ nh giá chuy n giao là m t công c qu n lý h u hi u c a các doanh nghi p FDI nh m chia s và s d ng ngu n l c m t cách hi u qu Vi c đ nh giá mua bán n i b

đ c th c hi n d a trên c s tính toán và ph ng pháp tính toán khách quan, tuân theo các quy lu t th tr ng và đ c ch p nh n r ng rãi t i nhi u qu c gia

Chuy n giá là vi c th c hi n áp đ t giá c m t cách ch quan trong quan h mua bán c a các thành viên trong n i b doanh nghi p FDI Chuy n giá có tác

đ ng tiêu c c đ n các qu c gia ti p nh n đ u t và c các qu c gia liên quan mà

đ i t ng đ c l i nhi u nh t là b n thân doanh nghi p FDI Thông qua chuy n

giá các doanh nghi p FDI s th c hi n vi c tr n thu , th c hi n vi c l ng đo n th

tr ng làm nh h ng tr c ti p và gián ti p đ n các doanh nghi p làm n chân chính, tác đ ng x u đ n môi tr ng kinh doanh

T nh ng kinh nghi m ch ng chuy n giá trên th gi i, đ c bi t c a 2 n c

có n n kinh t l n, và trong đó có n c có đ c thù g n gi ng v i VN, chúng ta có

th rút ra đ c bài h c kinh nghi m đ ki m soát t t h n và có kh n ng ch ng hành vi chuy n giá c a các doanh nghi p FDI t i VN