Giải pháp hoàn thiện hệ thống quản lý chất lượng trái cây theo tiêu chuẩn GAP trên địa bàn tỉnh Tiền Giang

Freshcare và New Zealand [4].

Tôi xin trân tr ng bày t lòng bi t n sâu s c đ i v i cô giáo h ng d n khoa

h c TS Ngô Th Ánh đã đ nh h ng, t n tình ch b o, góp ý, đ ng viên tôi trong

su t quá trình th c hi n lu n v n này

Kinh T TP H Chí Minh đã truy n đ t cho tôi nh ng ki n th c quý báo trong su t

3 n m h c cao h c t i tr ng

Tôi xin chân thành c m n s giúp đ c a các anh ch công tác Vi n Nghiên

c u cây n qu Mi n Nam, Trung tâm K thu t và Công ngh Sinh h c Ti n Giang,

S Nông nghi p và PTNT Ti n Giang đã cho tôi nhi u ý ki n quý báo đ tôi làm t t

Tôi xin cam đoan lu n v n “Gi i pháp hoàn thi n h th ng qu n lý ch t l ng trái cây theo tiêu chu n GAP trên đ a bàn t nh Ti n Giang” là tác ph m c a riêng tôi, t t c các n i dung trong lu n v n đ c trình bày theo k t c u và dàn ý c a tác

gi v i s n l c nghiên c u, thu th p, phân tích, đánh giá các tài li u có liên quan

đ ng th i s góp ý h ng d n nhi t tình c a TS Ngô Th Ánh đ hoàn thành lu n

M C L C

trang

L I C M N

L I CAM OAN

M C L C . i

DANH M C CÁC KÝ HI U, CH VI T T T . v

DANH M C CÁC B NG, BI U vii

DANH M C CÁC HÌNH vii

PH N M U 1 Lý do ch n đ tài 1

2 M c tiêu c a đ tài . 2

3 i t ng và ph m vi nghiên c u 2

4 Ph ng pháp nghiên c u 3

5 B c c c a đ tài 3

CH NG 1: H TH NG QU N LÝ CH T L NG TRÁI CÂY THEO TIÊU CHU N GAP 1.1 Ch t l ng s n ph m và h th ng qu n lý ch t l ng s n ph m 4

1.1.1 Khái ni m v ch t l ng, qu n lý ch t l ng và h th ng qu n lý ch t l ng 4

1.1.2 Qu n lý ch t l ng trái cây 5

1.2 T ng quan v tiêu chu n GAP 6

1.2.1 Khái ni m tiêu chu n GAP . 6

1.2.2 L ch s ra đ i và s phát tri n c a tiêu chu n GAP t i các n c trên th gi i và Vi t Nam 6

1.2.3 C u trúc c a tiêu chu n GlobalGAP và VietGAP 8

1.2.4 Các đi m ki m soát và các chu n m c tuân th đ m b o trang tr i tích h p theo tiêu chu n GlobalGAP và VietGAP 10

1.2.5 L i ích c a vi c áp d ng tiêu chu n GAP 13

1.3 S c n thi t c a vi c qu n lý ch t l ng trái cây theo tiêu chu n GAP 13

1.4 Tình hình áp d ng và ch ng nh n theo tiêu chu n GAP Vi t Nam 16

1.5 Quy trình tri n khai và áp d ng h th ng qu n lý ch t l ng trái cây theo tiêu chu n GAP trên đ a bàn t nh Ti n Giang 17

1.6 Kinh nghi m qu n lý ch t l ng theo tiêu chu n GAP m t s đ a ph ng 20

Thu n 20 1.6.2 Qu n lý ch t l ng trái cây theo tiêu chu n GAP c a t nh V nh Long 21 1.6.3 Qu n lý ch t l ng trái cây theo tiêu chu n GAP c a t nh B n Tre 22 1.6.4 Bài h c kinh nghi m rút ra cho quá trình xây d ng và v n hành h

th ng qu n lý ch t l ng theo tiêu chu n GAP trên đ a bàn t nh Ti n Giang 23

K T LU N CH NG 1 24

CH NG 2: TH C TR NG QU N LÝ CH T L NG TRÁI

CÂY TRÊN A BÀN T NH TI N GIANG THEO

TIÊU CHU N GAP

2.1 Gi i thi u t ng quan v t nh Ti n Giang 25 2.1.1 i u ki n t nhiên 25 2.1.2 Tình hình th c hi n m t s ch tiêu kinh t -xã h i c a t nh Ti n Giang 25 2.2 Tình hình s n xu t và tiêu th các lo i cây n trái trên đ a bàn t nh Ti n Giang 27 2.2.1 Tình hình s n xu t cây n trái trên đ a bàn t nh Ti n Giang 27 2.2.2 Tình hình tiêu th cây n trái trên đ a bàn t nh Ti n Giang 29

Giang 30

tiêu chu n GAP trên đ a bàn t nh Ti n Giang giai đo n 2006-2008 30

tiêu chu n GAP trên đ a bàn t nh Ti n Giang t n m 2008 đ n nay 31 2.3.2.1.T ng quan tình hình áp d ng s n xu t trái cây theo tiêu chu n GAP t i các h p tác xã, t h p tác trên đ a bàn t nh Ti n Giang 31

theo tiêu chu n GAP t i các h p tác xã, t h p tác trên đ a bàn t nh

Ti n Giang 37

l ng trái cây theo tiêu chu n GAP 45 2.3.3.1 Y u t bên trong h th ng qu n lý 45 2.3.3.2 Y u t bên ngoài h th ng qu n lý 52 2.3.4 ánh giá k t qu quá trình xây d ng h th ng qu n lý ch t l ng trái cây theo tiêu chu n GAP 57

CH T L NG TRÁI CÂY T NH TI N GIANG

THEO TIÊU CHU N GAP

3.1 Quan đi m, m c tiêu qu n lý ch t l ng trái cây theo tiêu chu n GAP

chu n GAP trên đ a bàn t nh Ti n Giang 67 3.2.1 Nhóm gi i pháp liên quan đ n y u t con ng i 65 3.2.1.1 C ng c , nâng ch t b máy t ch c c a h p tác xã, t h p tác 65

trách v qu n lý ch t l ng trái cây 66 3.2.1.3 Tuyên truy n nh n th c v ý ngh a, t m quan tr ng c a vi c

s n xu t trái cây theo tiêu chu n GAP 68 3.2.2 Gi i pháp v đ i m i ph ng th c t ch c qu n lý ch t l ng trái

cây an toàn theo tiêu chu n GAP. 69

qu n lý c a h p tác xã, t h p tác 69 3.2.2.2 C th hoá n i dung c a tiêu chu n GAP cho phù h p v i

đ c thù c a vùng s n xu t 71 3.2.2.3 i u ch nh quy trình tri n khai t ch c s n xu t trái cây theo

tiêu chu n GAP 71 3.2.2.4 Rà soát, ch n ch nh các v n đ còn t n t i c a h p tác xã, t

h p tác đáp ng m c tiêu s n xu t trái cây an toàn đ n n m 2015 72 3.2.3 Gi i pháp v gi ng, công tác nghiên c u chuy n giao ti n b khoa

h c công ngh 73 3.2.3.1 Gi ng 73 3.2.3.2 Chuy n giao ti n b khoa h c, k thu t, công ngh trong s n 74

xu t

3.2.4 Gi i pháp xây d ng vùng s n xu t chuyên canh cây n trái 75

3.2.5 Xây d ng c s v t ch t, h t ng nông thôn, đ u t máy móc thi t b cho vùng s n xu t trái cây an toàn

77

3.2.6 Gi i pháp xây d ng th tr ng cho s n ph m trái cây an toàn 78

3.3 M t s ki n ngh. 80

K T LU N CH NG 3 84

K T LU N 85

TÀI LI U THAM KH O

PH L C

Ph l c 1: M t s quy trình, quy đ nh đ c xây d ng áp d ng trong s n

xu t trái cây theo tiêu chu n GAP t i H p tác xã Vú S a Lò Rèn

và H p tác xã Khóm

Ph l c 2: B ng đi u tra nông h s n xu t theo tiêu chu n GAP t i các

vùng s n xu t trái cây theo tiêu chu n GAP

Ph l c 3: B ng câu h i dành cho các chuyên gia

Ph l c 4: Danh sách các chuyên gia

Ph l c 5: T ng h p các ý ki n, đánh giá c a nông h sau khi áp d ng s n

xu t theo tiêu chu n GAP

Ban qu n lý h th ng ch t l ng

B o v th c v t Cropsbase - Tr ng tr t Combinable crops - Cây tr ng t ng h p Canadian International Development Agency - C quan phát tri n qu c t Canada

y Ban V Tiêu Chu n Th c Ph m Doanh nghi p

European Retail Products Good Agriculture - Th c Hành Nông Nghi p T t Theo Tiêu Chu n Châu Âu

Fruit and vegetables - Rau qu Good Agriculture Practices - Th c Hành Nông Nghi p T t Global Good Agriculture Practices - Th c Hành Nông Nghi p

T t Toàn C u Good Manufacturing Practices - H th ng th c hành s n xu t

t t Hazard Analysis Critical Control Point - H th ng phân tích

m i nguy và đi m ki m soát t i h n

H th ng qu n lý ch t l ng

H p tác xã Intergrated Crop Management - Qu n lý mùa v t ng h p Intergrated Crop Management - Qu n lý phòng tr d ch h i

Qu c T V Tiêu Chu n Hoá Livestock base - Ch n nuôi Liên hi p h p tác xã

Poultry - Dê Sanitary and PhytoSanitory measure - Bi n pháp v sinh và

ki m d ch đ ng th c v t Trung bình

Tiêu chu n Vi t Nam

T c đ t ng tr ng

T h p tác Trách nhi m h u h n

Vi n nghiên c u cây n qu Mi n Nam Viet Good Agriculture Practices - Th c Hành Nông Nghi p

T t Vi t Nam

V sinh an toàn th c ph m

Xu t nh p kh u

DANH M C CÁC B NG, BI U

Trang

Bi u đ 1.1 S l ng trang tr i áp d ng GAP trên th gi i 8

B ng 1.1 C u trúc tiêu chu n GlobalGAP 9

B ng 1.2 S n ph m và s l n báo đ ng không an toàn .14

B ng 1.3 S l ng đ n v đ c ch ng nh n và đang áp d ng s n xu t

theo tiêu chu n GAP 16

B ng 2.1 Quy mô GDP các ngành kinh t t nh Ti n Giang

giai đo n 2006-2010 26

B ng 2.2 Giá tr s n xu t theo giá th c t giai đo n 2006-2010 26

B ng 2.3 Giá tr s n xu t nông nghi p theo giá th c t giai đo n 2006-2010 27

B ng 2.4 Di n tích, s n l ng cây n trái t nh Ti n Giang

B ng 2.7 Ý ki n đánh giá m c đ khó khi th c hi n các yêu c u c a

tiêu chu n GAP mô hình Vú s a và Khóm 41

B ng 2.8 Ý ki n đánh giá m c đ khó khi th c hi n các yêu c u c a

tiêu chu n GAP mô hình Chôm chôm và Nhãn 42

B ng 2.9 N ng l c ho t đ ng các HTX và THT tham gia s n xu t GAP 47

B ng 2.10 T ng h p các thông tin chung c a nông h 48

B ng 3.1 Di n tích tr ng cây n trái đ t ch ng nh n đ n n m 2015

và t m nhìn đ n n m 2020 64

DANH M C CÁC HÌNH

Hình 2.1 S đ ho t đ ng c a nông h 38Hình 2.2 S đ ho t đ ng h th ng qu n lý nhóm s n xu t 44

PH N M U

1 Lý do ch n đ tài

tr ng nhi u h n, đ c bi t là trái cây N u nh ngu n th c ph m này đ c đ m b o

t t và an toàn v sinh s có ý ngh a to l n v kinh t và xã h i, không ch giúp b o

v s c kho c ng đ ng mà còn góp ph n thúc đ y xu t kh u gia t ng l i nhu n cho

ng i nông dân Tuy nhiên, hi n nay vi c l m d ng thu c b o v th c v t quá m c

đã gây ra nhi u tác h i không mong mu n nh gây ô nhi m môi tr ng, đ l i d

l ng thu c b o v th c v t trong trái, làm gi m ch t l ng trái và nh h ng đ n

s c kh e ng i tiêu dùng M t khác, hi n nay chúng ta đang trong xu th h i nh p ngày càng sâu và r ng, nông s n nói chung và trái cây nói riêng ph i đ i đ u v i

nh ng thách th c ó là khi th c hi n các hi p đ nh song ph ng v th ng m i t

do, c ng nh hàng rào thu quan và h n ng ch nông s n xu t kh u s đ c thay th

d n b ng các tiêu chu n ch t l ng, an toàn th c ph m và ki m d ch th c v t đ c

y ban Codex xây d ng

gi i quy t các v n đ trên, nông s n Vi t Nam nói chung và trái cây nói riêng ph i đ c s n xu t t m t n n nông nghi p s ch, an toàn, ch t l ng và b n

tra an toàn th c ph m xuyên su t t khâu chu n b nông tr i, canh tác đ n khâu thu

ho ch và sau thu ho ch, t n tr và các y u t liên quan đ c nh c đ n nh m t gi i pháp lâu dài và b n v ng đ nâng cao giá tr nông s n Vi t Nam trên th tr ng trong n c và toàn c u

ch ng nh n s n ph m theo tiêu chu n GAP và đ n nay đã đ t đ c gi y ch ng nh n

ra s n ph m “s ch” giúp trái cây Ti n Giang v n ra th tr ng th gi i nhi u h n,

giá tr đ c nâng lên cao, khi đó ng i nông dân d bán s n ph m h n, giá c c nh tranh và đi u quan tr ng là khi s n xu t “s ch” thì môi tr ng n c, đ t, không khí

và s c kh e ng i nông dân không b gây h i b i thu c hóa h c

Song, trên th c t , quá trình xây d ng, áp d ng, duy trì và nhân r ng các mô hình theo tiêu chu n GAP cho trái cây Ti n Giang không h d dàng, g p r t nhi u khó kh n, tr ng i, b nh h ng b i nhi u y u t n i t i và y u t bên ngoài mà

nh n, nh ng mô hình đã ch ng nh n thì khó duy trì theo các yêu c u c a tiêu chu n

và đang trong giai đo n có kh n ng b đ v toàn b h th ng, các mô hình chu n

theo vì ch a th y đ c hi u qu c a các đ n v đã ch ng nh n tr c Vì v y đ các

đ n v s n xu t nông s n nói chung và trái cây nói riêng đã, đang và s áp d ng tiêu chu n GAP có th th c hi n t t h n, ti p t c đ c duy trì và m r ng trong th i gian t i, c n có m t nghiên c u t ng quát v th c tr ng qu n lý ch t l ng trái cây theo tiêu chu n GAP, phân tích nguyên nhân và các y u t nh h ng đ n h th ng

qu n lý ch t l ng, t đó đ xu t các gi i pháp đ hoàn thi n mô hình

ó c ng là lý do tôi ch n đ tài “Gi i pháp hoàn thi n h th ng qu n lý ch t

l ng trái cây theo tiêu chu n GAP trên đ a bàn t nh Ti n Giang” làm lu n v n th c

xu t các gi i pháp nh m c i ti n ho t đ ng các h p tác xã, t h p tác và nông dân trong vi c áp d ng tiêu chu n GAP đ hoàn thi n h th ng qu n lý ch t

l ng trái cây trên đ a bàn t nh Ti n Giang

3 i t ng và ph m vi nghiên c u

i t ng nghiên c u: h th ng qu n lý ch t l ng trái cây theo tiêu chu n GAP trên đ a bàn t nh Ti n Giang và các thành viên trong h th ng nh : h p tác xã,

t h p tác và nông dân

Ph m vi nghiên c u: gi i h n trên đ a bàn t nh Ti n Giang, đ i v i các lo i trái cây ch l c và m t s cây có qui mô s n xu t l n nh : Vú S a, Thanh Long,

đánh giá các đ n v s n xu t theo tiêu chu n GAP giai đo n 2006-2011

4 Ph ng pháp nghiên c u

Thu th p s li u th c p: t ng h p thông tin, d li u t các báo cáo, thu th p tài li u v các mô hình đã đ c ch ng nh n ho c đang chu n b ch ng nh n t i Ti n

Tâm K Thu t và Công Ngh Sinh H c Ngoài ra, lu n v n còn s d ng d li u t các ngu n khác nh sách báo, m ng internet, các h i th o v s n xu t GAP t i các

nh m xây d ng và h tr mô hình theo tiêu chu n GAP

Thu th p s li u s c p: xây d ng b ng câu h i và ph ng v n tr c ti p 120 h nông dân s n xu t theo tiêu chu n GAP, ban lãnh đ o h p tác xã, t h p tác tham

d ng mô hình s n xu t trái cây theo h ng an toàn, ch t l ng, kh o sát tr c ti p các mô hình s n xu t trái cây theo tiêu chu n GAP

5 B c c c a đ tài

Ngoài ph n m đ u, k t lu n, danh m c tài li u tham kh o và ph n ph l c,

n i dung lu n v n có k t c u g m 3 ch ng:

Ch ng 1: H th ng qu n lý ch t l ng trái cây theo tiêu chu n GAP

đ a bàn t nh Ti n Giang

Ch ng 3: Gi i pháp hoàn thi n h th ng qu n lý ch t l ng trái cây t nh Ti n Giang theo tiêu chu n GAP

thành v n đ c nh tranh quan tr ng trong m i l nh v c, ngành ngh , m i t ch c s n

xu t Ch t l ng không ph i t nhiên mà có mà là k t qu c a chu i ho t đ ng liên

Khái ni m v h th ng qu n lý ch t l ng: theo tiêu chu n TCVN ISO

9000 : 2007 : ‘‘H th ng qu n lý ch t l ng là m t h th ng qu n lý đ đ nh h ng

và ki m soát m t t ch c v ch t l ng’’, trong đó thu t ng h th ng qu n lý là

m t h th ng đ thi t l p chính sách và m c tiêu và đ đ t đ c m c tiêu đó [1] Theo nguyên t c qu n lý ch t l ng, toàn b ho t đ ng c a t ch c đ c th c

hi n thông qua quá trình, trong đó quá trình là t p h p các ngu n l c và ho t đ ng

có liên quan v i nhau đ bi n đ i đ u vào thành đ u ra Trong m i quan h gi a

ng i cung ng, t ch c và khách hàng hình thành m t chu i quan h v i các dòng thông tin ph n h i Nh v y m t h th ng có 4 thành ph n c b n: đ u vào, đ u ra, quá trình bi n đ i và thông tin ph n h i Tùy vào lo i s n ph m và tiêu chu n ch t

dù h th ng qu n lý theo tiêu chu n nào thì c ng đ m b o các ho t đ ng: ho ch

đ nh ch t l ng, ki m soát ch t l ng, đ m b o ch t l ng và c i ti n ch t l ng

1.1.2 Qu n lý ch t l ng trái cây (qu )

nhu y u ph m hàng ngày, khách hàng c a nó là m i cá nhân V y s n ph m trái cây

nh th nào là đ t ch t l ng, nh ng đ c tính ch t l ng c a s n ph m trái cây là

gì ? các yêu c u v ch t l ng s n ph m trái cây nh th nào ?

Trong S tay s n xu t trái cây theo tiêu chu n GAP có nêu:

Ch t l ng là s k t h p đ c tính c a m t s n ph m r t c n thi t đ đáp ng

th i gian đ sau khi thu ho ch, h h ng c a ch t l ng bên trong, đóng gói, đ tin

c y, đ biên d ng, n c xu t x nhãn mác [14]

c tính ch t l ng bên ngoài c a s n ph m trái cây bao g m: màu s c, v t

đ c tính chúng ta không th nhìn th y và c n ph i c t ho c b m qu rau đ đánh giá, bao g m: màu c a s n ph m t i, nh n, c ng, mùi, v M t s đ c tính khác liên quan t i s n ph m trái cây nh : m c đ an toàn c a s n ph m, m c đ ti n

d ng, th i gian gi đ c đ t i sau khi thu ho ch, giá tr dinh d ng V n đ khác

có liên quan v m t xã h i và đ o đ c nh : qu n lý môi tr ng, phúc l i c a nông dân, s n xu t s ch, th c ti n canh tác b n v ng, các y u t bi n đ i di truy n [14]

Qu n lý ch t l ng đó là c m t quá trình liên t c đ t k ho ch, đào t o,

ki m tra, giám sát và c i thi n m i ho t đ ng c a t t c m i ng i liên quan Qu n

lý ch t l ng là ti m n ng đ mang l i l i ích cho kinh doanh qu an toàn và ch t

khi n cho ng i bán l có đ tin c y đ i v i hàng hóa [14]

Các nguyên t c qu n lý ch t l ng qu : ng i tiêu dùng quy t đ nh ch t

ho ch, t ch c th c hi n và qu n lý, không ph i t nhiên ch t l ng t t và an toàn trái cây là có ngay đ c; m i v n đ tr ng i đ i v i ch t l ng đ c xác đ nh rõ các m c s n xu t quan tr ng không ph i cu i chu i s n xu t; m i thành viên tham gia trong chu i s n xu t và cung ng trái cây t i đ u có trách nhi m ph n mình đ i

v i ch t l ng s n ph m [14]

1.2 T ng quan v tiêu chu n GAP

1.2.1 Khái ni m tiêu chu n GAP

thi t l p nh m đ m b o m t môi tr ng s n xu t an toàn, s ch s , th c ph m ph i

đ m b o không ch a các tác nhân gây b nh nh ch t đ c sinh h c (vi khu n, n m, virus, ký sinh trùng) và hóa ch t (d l ng thu c b o v th c v t, kim lo i n ng, hàm l ng nitrat), đ ng th i s n ph m ph i đ m b o an toàn t ngoài đ ng đ n khi

đ t đai, phân bón, n c, phòng tr sâu b nh h i, thu hái, đóng gói, t n tr , v sinh

đ ng ru ng và v n chuy n s n ph m, v.v nh m phát tri n n n nông nghi p b n

xu t, b o v môi tr ng, truy nguyên đ c ngu n g c s n ph m [14]

1.2.2 L ch s ra đ i và s phát tri n c a tiêu chu n GAP t i các n c trên th

gi i và Vi t Nam

- L ch s ra đ i c a tiêu chu n GAP

Th c hành nông nghi p t t xu t hi n đ u tiên Châu Âu vào n m 1997 v i

nhóm cây rau-qu , th t, cá, tr ng, s a Hoàn c nh lúc đó là c mu n c a ng i tiêu

th tr c s ki n lo s v an toàn th c ph m v i s c Bò iên, thu c tr sâu và k

c th c ph m bi n đ i gen, gi i tiêu th trên th gi i mu n bi t rõ cách th c mà

trên toàn c u, không ch gói g n khu v c Châu Âu ây là tiêu chu n th c hành

FoodPLus là đ i di n pháp nhân cho Ban Hành Chính GlobalGAP [14]

- S phát tri n c a tiêu chu n GAP

xây d ng t n m 2006 và đ c coi là n n t ng đ các n c trong khu v c xây d ng GAP cho qu c gia [4]

tiêu chu n GAP qu c gia [4]

Freshcare và New Zealand [4]

ngày 7/9/2007, GlobalGAP ngày càng phát tri n và các nhóm đ i tác trong chu i cung ng s n ph m s d ng gi y ch ng nh n không ng ng gia t ng Ngày càng có nhi u nông tr i trên th gi i áp d ng tiêu chu n GlobalGAP và đ c c p gi y ch ng

nh n Tính đ n n m 2010, trên th gi i đã có 108 qu c gia có s n ph m tr ng tr t,

nh ng đang có ti m n ng phát tri n cho th y s n và ch n nuôi S l ng nông tr i

đ c c p gi y ch ng nh n GlobalGAP đ c minh h a qua bi u đ 1.1 [7]

S lu ng trang tr i áp d ng GAP

18000 35000 57000 81000

9400095500102300

0 20000 40000 60000 80000 100000 120000

Bi u đ 1.1: S l ng trang tr i áp d ng GAP trên th gi i

Ngu n: T p san khoa h c công ngh - S Khoa h c công ngh s 4-2011 [7]

GlobalGAP, Freshcare, m t khác có tính đ n tình hình th c t Vi t Nam S n xu t

VietGAP đ nh ngh a là nh ng nguyên t c, trình t , th t c h ng d n t ch c, cá nhân s n xu t, thu ho ch, s ch b o đ m an toàn, nâng cao ch t l ng s n ph m,

đ m b o phúc l i, s c kh e ng i s n xu t và ng i tiêu dùng, b o v môi tr ng

và truy nguyên ngu n g c s n ph m [15]

1.2.3 C u trúc c a tiêu chu n GlobalGAP và VietGAP

- C u trúc tiêu chu n GlobalGAP

ph m khác nhau, chia thành các ph m vi và ti u ph m vi, th hi n qua b ng 1.1

B ng 1.1: C u trúc tiêu chu n GlobalGAP

Tiêu chu n nguyên v t li u dùng cho vi c nhân gi ng

Ch n nuôi

Dê

PY Poultry Nhóm cá h i Tôm

Cá tra/Basa

AB (2007) Aquaculture Base Nuôi tr ng thu s n

Tuy nhiên trong khuôn kh lu n v n, tác gi ch đ c p các yêu c u và chu n

m c tuân th c a ti u ph m vi rau qu M t nông h tr ng cây n trái ph i áp d ng

và đ c đánh giá theo các đi m ki m soát và các chu n m c tuân th dành cho c

s toàn b trang tr i, c s tr ng cây, trái cây và rau

- C u trúc tiêu chu n VietGAP

379/Q -BNN-KHCN ngày 28/01/2008 ban hành quy trình th c hành s n xu t nông

nghi p t t cho rau, qu t i an toàn, Quy t đ nh 1121/Q -BNN-KHCN ngày 14/04/2008 ban hành quy trình th c hành s n xu t nông nghi p t t cho chè búp t i

an toàn và d th o l n 2 quy trình th c hành s n xu t nông nghi p t t cho lúa t i

Vì v y làm ra s n ph m GAP đ c p trong lu n v n - đ c đ nh ngh a đây là

1.2.4 Các đi m ki m soát và các chu n m c tuân th đ m b o trang tr i tích

h p theo tiêu chu n GlobalGAP và VietGAP

VietGAP dành cho rau qu có th tóm l c nh sau [13]:

tuân th c a tiêu chu n GlobalGAP đ c s d ng t i các nông h tr ng cây n trái bao g m 236 đi m, trong đó: 45 đi m dành cho c s toàn b trang tr i (ký hi u là

AF, vi t t t c a All Farm), 120 đi m dành cho c s tr ng cây (ký hi u là CB, vi t

t t c a Crop Base), 71 đi m dành cho trái cây và rau (ký hi u là FV, vi t t t là Fruit

phân lo i thành 73 đi m chính y u, 126 đi m th y u và 37 đi m khuy n cáo

+ Yêu c u đ i v i toàn b tr ng tr i (ký hi u: AF): g m 07 yêu c u, t AF.1

đ n AF.7, đ c th c hi n qua 45 đi m ki m soát, trong đó có 12 đi m chính y u, 22

th y u, 11 đi m đ ngh , bao g m các n i dung: l u tr h s và đánh giá n i b / thanh tra n i b , l ch s vùng đ t và qu n lý vùng đ t, s c kho ng i lao đ ng, an toàn và tr c p xã h i, qu n lý ch t th i và ô nhi m, tái s n xu t và tái s d ng, v n

đ môi tr ng và s b o t n, khi u n i, truy nguyên ngu n g c

+ Yêu c u đ i v i c s cây tr ng (ký hi u: CB): g m 08 yêu c u, t CB.1 đ n CB.8, đ c th c hi n qua 120 đi m ki m soát, trong đó có 27 đi m chính y u, 76

đi m th y u, 17 đi m đ ngh , bao g m các n i dung: truy v t, v t li u nhân gi ng,

l ch s vùng đ t và qu n lý vùng đ t, qu n lý đ t canh tác, s d ng phân bón, t i

n c và bón phân, qu n lý d ch h i t ng h p, thu c b o v th c v t

+ Yêu c u đ i v i trái cây (ký hi u FV): g m 04 yêu c u, t FV.1 đ n FV.4,

đ c th c hi n qua 71 đi m ki m soát, trong đó có: 9 đi m đ ngh , 34 đi m chính

y u, 28 đi m th y u, bao g m các n i dung: v t li u nhân gi ng, qu n lý đ t và các

ch t n n, t i n c, bón phân, thu ho ch

Hi n t i, các mô hình áp d ng tiêu chu n GlobalGAP trên đ a bàn t nh Ti n

sau: nhóm s n xu t là gì, hành chính và c u trúc, qu n lý và t ch c, n ng l c và đào t o, s tay ch t l ng, ki m soát tài li u, h s , x lý khi u n i, đánh giá và thanh tra n i b , truy v t và tách bi t s n ph m, hình th c ph t, thu h i s n ph m, nhà th u ph , thanh tra n i b , đánh giá n i b

- Tiêu chu n VietGAP: các quy đ nh tiêu chu n VietGAP đ n gi n h n

ch a 71 đi m ki m soát, trong đó g m 42 đi m chính y u, 25 đi m th y u, 4 đi m khuy n cáo Các n i dung nh : đánh giá và l a ch n vùng s n xu t, gi ng và g c ghép, qu n lý đ t và giá th , phân bón và ch t ph gia, n c t i, s d ng hoá ch t, thu c b o v th c v t, thu ho ch và x lý sau thu ho ch, qu n lý và x lý ch t th i,

ng i lao đ ng, ghi chép, l u tr h s , truy nguyên ngu n g c và thu h i s n

ph m, ki m tra n i b , khi u n i và gi i quy t khi u n i Tiêu chu n VietGAP c ng

GlobalGAP [15]

* Tóm l c n i dung các yêu c u c a tiêu chu n GAP:

1 Truy v t: có h th ng nh n di n và truy v t b ng v n b n cho phép nh ng

xuôi t i khách hàng tr c ti p Thông tin thu ho ch ph i k t n i t ng lô v i các h s

s n xu t ho c v i nông h c a các nhà s n xu t Vì v y mà quá trình thu ho ch, v n chuy n, phân lo i, đóng gói ph i tuân th th t c truy v t và tách bi t s n ph m

4 L ch s nông tr i, qu n lý nông tr i: các quy trình k thu t và các quy đ nh

t i nông h đ c xây d ng kèm theo các lo i bi u m u, m i nông h c n đ c nh n

di n b ng m t mã s , ch nông h ph i b trí s p x p nông tr i thành nh ng khu

v c tách bi t h p lý, khoa h c

5 Qu n lý đ t và giá th : c n ti n hành đánh giá r i ro đ i v i vùng tr ng xét trên khía c nh an toàn th c ph m, s c kh e công nhân, đ m b o môi tr ng và s c

7 T i tiêu và bón phân qua h th ng t i tiêu: các yêu c u liên quan đ n nhu

giá các r i ro v ô nhi m ngu n n c

8 B o v th c v t: ch s d ng thu c b o v th c v t cho phép s d ng đ c ban hành hàng n m, ch nông h ghi chép l i t t c quá trình s d ng thu c theo

bi u m u qui đ nh trong nh t ký s n xu t, vi c phun x t ph i đ m b o th i gian cách

ly tr c khi thu ho ch theo quy đ nh Ngoài ra, còn có các yêu c u v thi t b s

d ng, l ng thu c còn d sau khi phun x t, phân tích d l ng thu c, t n tr thu c,

qu n lý thu c

9 Thu ho ch: phân tích nh ng r i ro v v sinh đ c th c hi n cho quá trình thu ho ch và v n chuy n trong trang tr i, ban hành các quy đ nh, quy trình v v sinh, yêu c u v v t ch a và d ng c dùng trong lúc thu ho ch, xe chuyên ch , các yêu c u c a nhà đóng gói s n ph m

10 B o qu n s n ph m: h ng d n n i quy nhà đóng gói, quy trình r a tay,

h ng d n th c hi n v sinh, trang b d ng c áo b lu, g ng tay, d ng c b c tách, đèn, kho ch a bao bì, gi ng l i, s n ph m sau khi đóng gói đ c t m gi trong kho mát và ki m soát nhi t đ , đ c ghi chép l i theo các lo i bi u m u

11 Qu n lý rác th i, ô nhi m, tái s d ng: xác đ nh ch t th i và nh ng ch t gây ô nhi m, có k ho ch x lý ch t th i và ô nhi m môi tr ng

12 S c kh e, an toàn và an sinh c a công nhân: đánh giá các r i ro, th c hi n các chính sách liên quan đ n s c kh e, an toàn và v sinh cho ng i lao đ ng: đào

t o, các th t c trong tr ng h p c p c u ho c tai n n, trang b t thu c y t

sách b o v môi tr ng và b o t n thiên nhiên

1.2.5 L i ích c a vi c áp d ng tiêu chu n GAP

M c đích c a s n xu t theo tiêu chu n GAP là làm t ng s tin t ng c a khách hàng đ i v i trái cây an toàn thông qua th c hành nông nghi p t t c a ng i s n

xu t Tr ng tâm c a GAP là an toàn th c ph m và truy xu t ngu n g c, bên c nh đó

c ng đ c p đ n các v n đ khác nh s c kh e, phúc l i cho ng i lao đ ng và b o

v môi tr ng Các nhà buôn bán l trên th gi i luôn yêu c u th c hi n GAP nh

th làm cho s n ph m d dàng xâm nh p th tr ng, nâng cao v trí trên th tr ng Tính v m t lâu dài, chi phí s n xu t có th gi m xu ng phù h p v i vi c liên t c

c i ti n h th ng s n xu t c a các nông h

1.3 S c n thi t c a vi c qu n lý ch t l ng trái cây theo tiêu chu n GAP

Theo báo cáo c a T ch c Y t Th gi i (WHO) cho th y h n 1/3 dân s các

các n c đang phát tri n, tình tr ng l i càng tr m tr ng h n, hàng n m gây t vong

h n 2,2 tri u ng i, trong đó h u h t là tr em [3] S m t an toàn th c ph m rau

qu g n đây nh t x y c và m t s n c Châu Âu do vi khu n ecoli gây ra và

đ c d đoán ngu n lây nhi m t d a chu t, cà chua, giá đ trong quá trình s n

xu t c a ng i nông dân, gây ra h u qu nghiêm tr ng làm 20 ng i ch t và kho ng

Âu v th c ph m và th c n gia súc, Ông Patrick Debyser (đ i di n y ban châu

Âu Thái Lan) báo cáo m i nh t cho th y rau qu là m t hàng đ c báo đ ng m t

Ngu n: S tay s n xu t trái cây theo tiêu chu n GAP[14]

hay g i là th c hành nông nghi p t t-GAP, theo nh ng nguyên t c đ c thi t l p

trong vi c s n xu t theo h ng l a ch n đ a đi m, s d ng đ t đai, phân bón, n c,

phòng tr sâu h i, thu hái, đóng gói, t n tr , v sinh đ ng ru ng và v n chuy n s n

ph m, nh m ki m soát nh ng m i nguy gây m t an toàn th c ph m rau qu trong

quá trình s n xu t, thu ho ch, đóng gói và v n chuy n, đ m b o an toàn th c ph m

rau qu cho ng i tiêu dùng t trang tr i t i bàn n mà ng i nông dân tr ng cây là

ng i qu n lý và có trách nhi m đ u tiên trong chu i s n xu t này là r t c n thi t

Nh ng m i nguy gây m t an toàn th c ph m rau qu bao g m:

- M i nguy an toàn rau qu t hóa ch t phòng tr d ch h i sâu, b nh và c d i

thu c sai, s d ng hóa ch t v i t n su t cao, không tuân th th i gian cách ly, hóa

ch t t khu v n bên c nh, dùng d ng c phun thu c đ r a trái cây, hóa ch t th a

- M i nguy an toàn rau qu t đ t và môi tr ng gieo tr ng: ô nhi m hóa ch t trong đ t gây ra b i các lo i hóa ch t khó phân h y và kim lo i n ng tích t trong

đ t, ô nhi m sinh h c phát sinh t vi sinh v t gây b nh có m t trong đ t, ô nhi m

v t lý gây ra b i các d v t nh kính, th y tinh r i vãi tr c đây

- M i nguy an toàn rau qu t phân bón và ph gia cho đ t: ô nhi m hóa ch t

trên rau qu có th là do cadimi có trong phân bón và ch t ph gia cho đ t

h c c ng có th x y ra khi các khu công nghi p th i hóa ch t vào ngu n n c, t khu v c tr c đây b r i ch t đ c da cam

- M i nguy an toàn rau qu t nhân công trang tr i: v sinh cá nhân kém, tay

b n, h t h i, các v t th ng, đ trang s c, b ng g c, g ng tay

- M i nguy an toàn rau qu t đ ng v t và các loài gây h i: s n ph m b lây

nhi m do ti p xúc tr c ti p v i phân đ ng v t ho c gián ti p do đ t, n c, thi t b

và v t li u đóng gói b nhi m b n

- M i nguy an toàn rau qu t thi t b , thùng ch a và v t li u đóng gói: do s

d ng các thùng ch a s n ph m đ đ ng hóa ch t, không lau chùi s h s , s d ng

ch a các v t d ng khác trong gia đình

Bên c nh đó, xu h ng th tr ng, xã h i toàn c u và khu v c đ i v i an toàn

th c ph m rau qu ngày càng gia t ng và đòi h i cao S phát tri n mang tính toàn

c u đ c th hi n các đi m sau:

- T ng t do th ng m i và toàn c u th ng m i

- Xu h ng t ng hình thái siêu th trong mua s m

- Xu h ng m i trong kinh doanh bán l

- Xu h ng du l ch ngày càng t ng

- S thay đ i l i s ng c a ng i tiêu dùng

- Chính sách an toàn th c ph m c a các n c

- C ng đ ng đòi h i tính trách nhi m

- S phát tri n các tiêu chu n v an toàn th c ph m trên th gi i

ây c ng là lý do cho th y vi c qu n lý ch t l ng trái cây theo tiêu chu n là

c n thi t đ đáp ng yêu c u c a th tr ng và xã h i

1.4 Tình hình áp d ng và ch ng nh n theo tiêu chu n GAP Vi t Nam

Theo s li u c a 35 S Nông nghi p và PTNT các t nh và 04 t ch c ch ng

internet, thì s l ng các đ n v đ c c p gi y ch ng nh n, đang th c hi n, ho c

B ng 1.3: S l ng đ n v đ c ch ng nh n và đang áp d ng s n xu t theo tiêu chu n GAP

S

l ng

Di n tích (ha)

S

l ng

Di n tích (ha)

S

l ng

Di n tích (ha)

S

l ng

T l (%)

Di n tích (ha)

Rau 6 138 66 72,50 24 604,72 43 74,14 243,35

Qu 11 350 103 3.157,45 4 200 53 1.199,85 12 20,69 4.244,75Chè 1 40 23 34,4 1 1,72 3Lúa 4 190 3 196 2 35 2 3,45 44,80

Ngu n: H i th o ‘‘H i th o th c tr ng và gi i pháp phát tri n VietGAP’’ [4] và

T p san Khoa h c Công ngh s 01-2011[7]

nh n GlobalGAP, 192 đ n v v i di n tích 3.254,35 ha áp d ng và đ c ch ng nh n VietGAP, 7 đ n v v i di n tích 396 ha GlobalGAP đang th c hi n, 79 đ n v VietGAP v i di n tích 1.839 ha đang th c hi n, ngoài ra còn có kho ng 58 đ n v

v i di n tích 4.535,9 ha đang b t đ u tri n khai theo h ng GAP

Trong l nh v c tr ng tr t, trên cây n trái: HTX Hàm Minh Bình Thu n là t

Vú s a Lò rèn V nh Kim Ti n Giang vào tháng 4/2008, Xoài Cát Hòa L c

Long tháng 9/2008 - đây là nh ng t ch c nhóm nông h đ u tiên c a ng B ng Sông C u Long đ t đ c gi y ch ng nh n GlobalGAP cho s n ph m trái cây

c a mình nh : trang tr i Duy Lan v i s n ph m thanh long Duy Lan; Công ty TNHH thanh long Hoàng H u v i s n ph m thanh long Hoàng H u; Công ty

THT s n xu t lúa Jasmine Bình Ch n An Giang

Trong l nh v c nuôi tr ng th y s n, đ gi v ng uy tín và th ng hi u s n

ph m cá tra BSCL t lâu đ c xu t kh u ra th tr ng th gi i, các doanh nghi p

Vi t Nam đã tích c c áp d ng tiêu chu n GlobalGAP trong s n xu t cá tra: Công ty

CP xu t nh p kh u th y s n B n tre đ c ch ng nh n vào ngày 11/5/2010, công ty

V nh Hoàn, công ty c ph n Vi t An

tuy nhiên nhi u mô hình s n xu t thành công và đ t tiêu chu n công nh n Còn s m

đ đánh giá hi u qu c a mô hình vì các mô hình ph n l n là mô hình đi m và đ c

ch ng nh n trong m t vài n m tr l i đây, nh ng có th nói đây là b c đ u quan

tr ng đ ng i s n xu t làm quen v i phong cách s n xu t ‘‘qu c t hóa’’

1.5 Quy trình tri n khai và áp d ng h th ng qu n lý ch t l ng trái cây theo tiêu chu n GAP

Qua quá trình tri n khai và áp d ng h th ng qu n lý ch t l ng trái cây theo tiêu chu n GAP các đ a ph ng, các đ n v t v n đã rút ra đ c quy trình tri n khai áp d ng h th ng qu n lý ch t l ng trái cây theo tiêu chu n GAP theo trình

t các b c sau:

B c 1: đi u tra kh o sát l ch s đ t canh tác và quy trình canh tác c a nông

h bao g m: l ch s đ a đi m s n xu t, v t li u gieo tr ng, ngu n n c, b o v th c

các ch tiêu nh : Dioxin, kim lo i n ng: Pb, As, Cd, Cu, Zn M u n c: kim lo i

n ng: Hg, As, Cd, Pb Công tác này đ c các đ n v t v n th c hi n c th là Vi n Nghiên C u cây n qu Mi n Nam ph i h p v i phòng Nông nghi p & PTNT, các kho n chi phí đ c ngân sách nhà n c tài tr

s n xu t trái cây theo tiêu chu n GAP trên c s các ch tiêu nh : tr s làm vi c, trang thi t b làm vi c, c c u t ch c, s l ng và trình đ nhân s , ho t đ ng s n

xu t, ho t đ ng kinh doanh đ có ph ng án xây d ng phù h p v i yêu c u c a tiêu

c , nâng ch t các HTX, THT, t nhóm s n xu t theo các tiêu chí nêu trên, khi th y

đ đi u ki n, s ti n hành các b c đ xây d ng HTQLCL theo tiêu chu n GAP

tham gia d án và có kh n ng phát huy k t qu sau khi d án k t thúc Tiêu chí

ch n nông h : ch n các c m nông h có di n tích li n canh ho c có di n tích trên 0,2ha; có t t ng c u ti n, ch u khó h c h i; có đi u ki n kinh t khá; t nguy n tham gia d án và đ ng ý tuân th các yêu c u c a tiêu chu n GAP Th c hi n và xây d ng b n cam k t v i HTX, THT

B c 4: xây d ng và hoàn thi n quy trình s n xu t trái an toàn và ch t l ng

nh : quy trình canh tác phòng tr d ch h i t ng h p, qu n lý cây tr ng t ng h p, quy trình s d ng phân và thu c an toàn, quy trình thu ho ch, s ch đóng gói, t n

tr s n ph m, quy trình v sinh cá nhân, quy trình v sinh thi t b (ph l c 1)

B c 5: xây d ng h th ng qu n lý ch t l ng cho ho t đ ng s n xu t và kinh doanh c a HTX, THT

HTX, THT đ qu n lý ch t l ng theo tiêu chu n GAP

- Trang b c s v t ch t cho HTX, THT: tr s làm vi c và các trang b ho t

đ ng v n phòng nh : bàn, gh , t đ ng h s , v n phòng ph m, máy vi tính, đi n tho i bàn, máy fax

đ n v t v n, c quan ch trì h ng d n xây d ng và ban hành tài li u, chính sách

ch t l ng, s tay ch t l ng, th t c ki m soát, v n b n, quy trình, quy đ nh,

h ng d n, bi u m u ph c v công tác qu n lý và ki m soát quá trình canh tác, thu

ho ch, v n chuy n, s ch , đóng gói, t n tr tiêu th (ph l c 1)

v t và tách bi t: không l n l n v i s n ph m không s n xu t theo tiêu chu n GAP, truy v t s n ph m đ n nông tr i s n xu t, truy v t s n ph m đ n ng i tiêu dùng

s n ph m, l u tr h s t i nông h và HTX, THT, xây d ng h th ng tham chi u

B c 6: xây d ng h th ng giám sát n i b cho các h s n xu t

- Thi t l p s đ c u trúc và ho t đ ng c a h th ng giám sát n i b

- Trang b c s v t ch t cho m i nông h : xây d ng nhà v sinh t ho i; b n

r a tay bên ngoài nhà v sinh; h th ng d n n c s ch cho sinh ho t; nhà kho ch a phân, thu c BVTV; đi m pha thu c BVTV có vòi sen x n c; đi m t p k t s n

ph m; t thu c y t ; xây d ng h m bioga n u có ch n nuôi, xây d ng h phân

h u c , h cát đ r a các d ng c pha thu c, trang b đ b o h lao đ ng, s đ nông tr i, mã s nông h

- Xây d ng và trang thi t b các lo i b ng bi u dùng cho nông h : b ng hi u

c nh báo, b ng quy đ nh, quy trình, b ng phân lo i khu v c

B c 7: t p hu n đào tào nhân s theo đúng yêu c u c a tiêu chu n N i dung đào t o chung cho HTX, THT và nông h : các qui đ nh và tiêu chu n GlobalGAP

chu n GAP, h th ng các tài li u, s c u khi b tai n n, s d ng thu c BVTV an toàn, qui trình canh tác IPM, ICM Ngoài ra còn có các l p đào t o chuyên môn:

nh n th c và di n gi i v ISO, HACCP, GMP cho đ i ng cán b HTX

- Áp d ng h th ng tài li u trong quá trình qu n lý s n xu t và kinh doanh: các

dân áp d ng các lo i bi u m u, quy trình đ qu n lý s n xu t trong ph m vi nông h

và l u tr h s

- C i ti n h th ng tài li u: trong quá trình qu n lý s n xu t và thu mua, s tay

ch t l ng, các quy trình, th t c, các lo i bi u m u đ u có th đ c c i ti n cho phù h p h n v i đi u ki n và trình đ s n xu t t i đ a ph ng Th c hi n các hành

đ ng kh c ph c và phòng ng a các đi m không phù h p phát hi n trong quá trình thanh tra và đánh giá n i b

- V n hành và c i ti n h th ng qu n lý kinh doanh s n ph m GAP: đ m b o tuân th th t c truy v t và tách bi t s n ph m c a tiêu chu n GAP; Tinh g n quy trình thu mua, phân lo i, đóng gói, gi m công lao đ ng tiêu t n cho quy trình này;

m b o s phát tri n b n v ng c a vi c canh tác theo tiêu chu n ch t l ng

ch ng nh n; Th c hi n các th t c đ ng ký v i t ch c ch ng nh n; L y m u s n

tra n i b , đánh giá n i b ; L u tr t t c các h s trong quá trình qu n lý s n xu t

và kinh doanh theo tiêu chu n GAP c n thi t cho vi c đánh giá, ch ng nh n GAP

B c 10: xây d ng nhà s ch đóng gói theo tiêu chu n GAP

B c 11: h p đ ng s n xu t và tiêu th s n ph m GAP

B c 12: duy trì ch ng nh n và m r ng mô hình s n xu t

1.6 Kinh nghi m qu n lý ch t l ng theo tiêu chu n GAP t m t s đ a

ph ng

xây d ng đ u gi ng nhau các đi m: do nhà n c đ u t thông qua các đ tài d

d ng chu i cung ng s n ph m n đ nh Tuy nhiên, d a theo m t s đi m khác bi t

v c u trúc và ho t đ ng c a h th ng qu n lý ch t l ng; m i quan h gi a nhóm nông dân và các công ty xu t kh u

1.6.1 Qu n lý ch t l ng trái cây theo tiêu chu n GAP c a t nh Bình Thu n

Bình thu n là t nh đ u tiên trong c n c áp d ng mô hình s n xu t trái thanh long theo tiêu chu n GAP vào n m 2006, là m t hàng trái cây xu t kh u ch l c c a

n c ta, g m 3 mô hình ch ng nh n v i 3 ki u chu i giá tr khác nhau: Thanh Long Hàm Minh c a HTX Hàm Minh, Thanh Long Duy Lan c a trang tr i Duy Lan,

Thanh long H i Ninh c a công ty THNN Th ng m i – D ch v B o Thanh Tính

đ n 31/12/2010 trên đ a bàn t nh có 7 đ n v đã đ c ch ng nh n s n xu t thanh long an toàn theo tiêu chu n GlobalGAP v i t ng di n tích 159,7 ha và đã ch ng

kh u n m 2005 đ t 10,43 tri u USD, n m 2010 t ng lên 17,75 tri u USD [5], kinh nghi m có th rút ra là :

quan tâm, ch đ o quy t li t c a ng y và chính quy n các c p c th là y Ban

12/01/2010 v m t s chính sách h tr phát tri n s n xu t, ch bi n, tiêu th rau,

qu an toàn trên đ a bàn t nh, trong đó t nh s h tr các kho n chi phí nh : đi u tra,

kh o sát đ a hình, h tr kho b o qu n, nhà s ch , lãi xu t cho vay

- Làm t t công tác thông tin tuyên truy n đ ng i dân hi u đ c ý ngh a c a

vi c s n xu t theo VietGAP và tham gia ch ng trình v i tinh th n, thái đ hoàn toàn t nguy n, t giác thì kh n ng thành công r t cao

- Cán b làm công tác t v n ph i th ng xuyên ti p xúc v i bà con nông dân

đ h ng d n giúp đ trong vi c s n xu t, th c hi n theo các yêu c u c a GAP

- Trái thanh long đã có th tr ng xu t kh u nhi u ti m n ng, s n l ng xu t

1.6.2 Qu n lý ch t l ng trái cây theo tiêu chu n GAP c a t nh V nh Long

hi u là b i n m roi Hi n nay có 3 lo i hình s n xu t đ c ch ng nh n GlobalGAP

t i Bình Minh - V nh Long [5]:

đ c công ty TNHH Metro Cash & Carry Vi t Nam và t ch c h p tác c (GTZ)

h tr kinh phí, tuy nhiên ch ng nh n này ch có giá tr 1 n m đ c tái ch ng

đ ng v i 3.800 USD Tuy nhiên vi c tái ch ng nh n GlobalGAP v n không có

d u hi u kh quan do HTX v n ch a đ l c đ tái nh n

- Công ty The Fruit Republic: t ch c đ u t s n xu t và thu mua s n ph m

chu n GlobalGAP cho 18 h s n xu t B i n m roi trên di n tích 20ha đ xu t kh u sang th tr ng châu Âu và phân ph i vào h th ng siêu th Công ty cam k t bao tiêu s n ph m cao h n so v i giá b i ngoài th tr ng kho ng 20-30%

- Doanh nghi p s n xu t và ch bi n rau, trái cây Hoàng Gia t i đ a ph ng

đã đ u t s n xu t cho HTX B i N m Roi ông Thành, HTX ch u trách nhi m t

h dân trên di n tích 14 ha

M t s kinh nghi m đ c rút ra t các mô hình s n xu t theo tiêu chu n GAP

t i V nh Long:

nhi t tình, ch a g n k t th t s v i tiêu chu n GAP do đ u ra ch a n đ nh và giá mua ch a cao h n so v i giá th tr ng C n ph i t o đ u ra n đ nh và giá mua cao

h n so v i giá th tr ng, khi đó nông dân th y rõ quy n l i thì s n sàng góp v n đ làm th t c đ n ký ch ng nh n và tái ch ng nh n tiêu chu n GAP

thi u thông tin ki n th c, ch a đ n ng l c đi u hành khi v n hành h th ng ph c

t p, g p khó kh n trong v n đ xu t kh u, ph i thông qua trung gian nên b ép giá

C n có chính sách đ đào t o b i d ng, nâng cao trình đ cho HTX

+ Mô hình công ty The Fruit Republic t ch c nông dân s n xu t và đ ng ký

đ xu t là HTX tham gia v i vai trò là t ch c s n xu t và cung ng s n ph m Nhà

h tr nông dân đ u t s n xu t và thu mua s n ph m, khi có nhu c u doanh nghi p

s đ ng ra ch ng nh n tiêu chu n GAP cho s n ph m

1.6.3 Qu n lý ch t l ng trái cây theo tiêu chu n GAP c a t nh B n Tre

Hi n nay t nh B n tre đang có 5 mô hình đ c ch ng nh n VietGAP v i t ng

di n tích ch ng nh n là 103 ha v i các lo i trái cây nh nhãn, chôm chôm, b i

nhi u v hi u qu c a mô hình, tuy nhiên đ đ t đ c ch ng nh n là c m t quá trình n l c c a nhi u ng i [5] M t s kinh nghi m đ c rút ra t các mô hình

s n xu t theo tiêu chu n GAP t i B n Tre:

GAP và t nguy n tham gia t h p tác s n xu t, Ngân hàng chính sách cho vay n u

kh n nh : di n tích tham gia không t p trung, chi phí xây d ng mô hình theo tiêu chu n GAP còn cao, nông dân không đ ngu n tài chính, giá mua trái cây an toàn không khác bi t nhi u v i trái cây s n xu t th ng

xu t, h t ng c s cho vùng s n xu t, h tr nhà s ch b o qu n, n i bán hàng đúng chu n, h tr chi phí ch ng nh n, mi n gi m thu cho h s n xu t, tiêu th s n

nông) trong t ch c s n xu t theo tiêu chu n

1.6.4 Bài h c kinh nghi m rút ra cho quá trình xây d ng và v n hành h th ng

qu n lý ch t l ng theo tiêu chu n GAP trên đ a bàn t nh Ti n Giang

t nh b n trong vi c xây d ng và v n hành h th ng qu n lý ch t l ng trái cây theo tiêu chu n GAP, có th rút ra kinh nghi m cho t nh Ti n Giang nh sau:

- M t là, ph i có s quan tâm ch đ o, h tr tích c c c a nhà n c trong công tác quy ho ch vùng s n xu t t p trung, đ u t c s h t ng k thu t cho nh ng vùng n m trong quy ho ch này đ đ đi u ki n đáp ng nhu c u s n xu t theo tiêu chu n, ban hành chính sách h tr nông dân các kho n chi phí khi tham gia mô hình

nhi u kênh phân ph i đa d ng đ c ki m soát ch t ch v an toàn th c ph m

- Hai là công tác xây d ng b máy nhân s đ đi u hành h th ng Trong các

đó, nh ng ban ch nhi m HTX c ng là nh ng ng i nông dân, trình đ còn nhi u

h n ch vì v y c n xây d ng k ho ch h tr t p hu n, đào t o, nâng cao các k

n ng trong đi u hành, qu n lý, k thu t s n xu t theo tiêu chu n GAP mô hình

v n hành t t, m t s t nh đang xây d ng h th ng qu n lý do doanh nghi p ch trì

v n hành, ban ch nhi m HTX ch giúp doanh nghi p qu n lý khâu s n xu t c a nông h ây là ki u mô hình qu n lý c n ph i h c h i và áp d ng

nông dân nh n th c đ c l i ích c a vi c s n xu t theo tiêu chu n GAP đ h t

thói quen canh tác truy n th ng

K t lu n ch ng 1

nghi p c a t nh và là s n ph m nông nghi p có ti m n ng phát tri n nh t Tuy nhiên trái cây Ti n Giang nói riêng và trái cây Vi t Nam nói chung đang ph i đ i phó v i

s c nh tranh ngày càng gay g t v th tr ng xu t kh u c ng nh n i đ a, t nh ng

tranh, trái cây Vi t Nam ph i đ c c i ti n v nhi u m t, trong đó ch t l ng s n

ph m đóng vai trò quan tr ng Nâng cao ch t l ng rau qu , ti n t i t o s n đ nh

quá trình phát tri n kinh t xã h i và quá trình h i nh p kinh t qu c t

Trên c s lý lu n v ch t l ng, s c n thi t ph i QLCL trái cây theo tiêu chu n GAP, tìm hi u s phát tri n trái cây theo tiêu chu n GAP các n c trên th

gi i và Vi t Nam, rút ra các bài h c kinh nghi m s là ti n đ đ phân tích và đ a

ra gi i pháp nh m hoàn thi n ho t đ ng HTQLCL trái cây theo tiêu chu n GAP trên

đ a bàn t nh Ti n Giang đ có th ti p t c duy trì và nhân r ng mô hình l n h n

CH NG 2

TH C TR NG QU N LÝ CH T L NG TRÁI CÂY TRÊN A BÀN

T NH TI N GIANG THEO TIÊU CHU N GAP 2.1 Gi i thi u t ng quan v t nh Ti n Giang

2.1.1 i u ki n t nhiên

Ti n Giang là t nh n m trong vùng đ ng b ng sông C u Long và c ng thu c vùng kinh t tr ng đi m phía Nam, có v trí trung gian gi a hai c c kinh t l n là TP

H Chí Minh và TP C n Th

B n Tre, V nh Long, phía B c và ông B c giáp t nh Long An, TP.H Chí Minh

Di n tích t nhiên c a Ti n Giang là 2.508,3 km2, chi m kho ng 6% di n tích Vùng

ng i/km2

Ti n Giang có v th là c a ng c a vùng BSCL, c a ng ra bi n ông c a

Giang còn có 32 km b bi n, và h th ng các sông Ti n, sông Vàm C , sông Soài

R p, kênh Ch G o n i li n các t nh BSCL v i TP.HCM

Nhìn chung v i các đi u ki n v v trí đ a lý, Ti n Giang có nhi u l i th trong

vi c s d ng tài nguyên thiên nhiên, phát tri n s n xu t hàng hóa, m r ng th

tr ng tiêu th s n ph m, t ng c ng kh n ng h p tác, giao l u kinh t , v n hóa,

du l ch v i các t nh trong vùng, đ c bi t là TP HCM và vùng kinh t tr ng đi m phía Nam

2.1.2 Tình hình th c hi n m t s ch tiêu kinh t -xã h i c a t nh Ti n Giang

Sau 5 n m, quy mô GDP trên đ a bàn t nh Ti n Giang theo giá th c t t ng g p 2,38 l n, t 14.718.256 tri u đ ng n m 2006 t ng lên 35.152.906 tri u đ ng n m

2010, trong đó khu v c Nông lâm nghi p và thu s n t ng 2,35 l n, khu v c công nghi p và xây d ng t ng 2,08 l n, khu v c d ch v t ng 2,09 l n Nhìn chung, h u

h t các l nh v c c a n n kinh t t nh Ti n Giang trong 5 n m đ u có b c phát tri n khá, nh t là s phát tri n n đ nh c a ngành nông nghi p th hi n qua b ng 2.1

B ng 2.1 Quy mô GDP các ngành kinh t t nh Ti n Giang giai đo n

và th y s n 6.669.074 8.060.296 12.371.904 13.555.535 15.699.760 Công nghi p-XD 3.499.478 4.766.010 5.604.334 8.171.873 9.939.953

D ch v 4.549.704 5.491.784 6.910.433 7.959.127 9.513.193

Ngu n: Niên giám th ng kê t nh Ti n Giang [6]

K t qu phát tri n s n xu t phân theo khu v c kinh t giai đo n 2006-2010

Ngu n: Niên giám th ng kê t nh Ti n Giang [6]

Qua b ng 2.2 ta th y giá tr s n xu t theo giá th c t t nh Ti n Giang n m 2006

là 29.798.045 tri u đ ng, n m 2010 đ t 77.504.502 tri u đ ng, bình quân 5 n m t c

đ t ng tr ng giá tr s n xu t c a t nh là: 27%, trong c c u giá tr s n xu t trên đ a bàn t nh n m 2006 ngành nông lâm nghi p và th y s n chi m t l cao nh t 39,5 %,

giá tr s n xu t c a ngành này là 11.772.795 tri u đ ng, th p nh t là ngành d ch v

chi m t l 21,9%, đ t giá tr s n xu t 6.532.935 tri u đ ng, đ n n m 2010, c c u

giá tr s n xu t ngành công nghi p xây d ng chi m t l cao nh t 45,81%, giá tr

s n xu t đ t 35.509.765 tri u đ ng, c c u giá tr s n xu t ngành nông lâm th y s n

đ ng th 2 chi m 36,12%, giá tr s n xu t đ t 77.504.502 tri u đ ng Nhìn chung c

c u giá tr s n xu t chuy n d ch theo h ng công nghi p hoá, hi n đ i hoá th hi n

qua giá tr ngành công nghi p, xây d ng ngày càng t ng và chi m t l cao

K t qu phát tri n s n xu t nông nghi p giai đo n 2006-2010 đ c th hi n

Ngu n: Niên giám th ng kê t nh Ti n Giang [6]

Qua b ng 2.3 ta th y, c c u giá tr s n xu t nông nghi p t nh Ti n Giang

chuy n d ch theo h ng gi m t tr ng giá tr s n xu t ngành tr ng tr t và t ng t

tr ng giá tr s n xu t ngành ch n nuôi, n m 2006 t tr ng tr ng tr t - ch n nuôi

Ti n Giang là t nh n m trong vùng nhi t đ i gió mùa chung c a khu v c đ ng

b ng sông C u Long v i đ c đi m n n nhi t cao và n đ nh quanh n m phù h p cho

vi c phát tri n các lo i cây n trái nhi t đ i Là t nh có di n tích, s n l ng cây n trái l n nh t n c, chi m 8% so v i t ng di n tích c n c, h u h t các lo i cây

sinh thái nên cho n ng su t, s n l ng cao

B ng 2.4 Di n tích, s n l ng cây n trái t nh Ti n Giang giai đo n 2006-2010

2010 (%)

Ngu n: S Nông nghi p và PTNT Ti n Giang [11]

Qua b ng 2.4 ta th y, n m 2006 toàn t nh có 66.382 ha cây n trái, s n l ng

đ t 789.371 t n, đ n n m 2010 di n tích cây n trái là 69.766 ha, s n l ng 1.010.080 t n qu các lo i, t c đ t ng tr ng bình quân 5 n m 1,30 % v di n tích

nh ng s n l ng t ng 6,07% V c c u ch ng lo i t ng cây n trái c ng chuy n

d n theo h ng tích c c, n m 2010 di n tích các lo i cây n qu đ u t ng so v i

n m 2006, t c đ t ng tr ng m t s lo i nh : S u riêng t ng 1,87 %; Vú s a t ng 8,36%; Xoài t ng 1,43% N m 2010, giá tr s n l ng cây n trái chi m 45,8% giá