Cải thiện an toàn tín dụng tại ngân hàng phát triển Việt Nam

Xin chơn thƠnh cám n cô TS... 17 DANHăM CăCỄCăHỊNHăV ăVẨăS ă S ăđ ăt ngăquátăkhungălỦăthuy tăphơnătích ..... S ăđ ă2.1.ăH ăth ngătƠiăchínhăb ăápăch.

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT

ThƠnh ph H Chí Minh - N m 2011

B GIÁO D C VÀ ÀO T O

-CH NGăTRỊNHăGI NGăD YăKINHăT ăFULBRIGHT

NGUY NăLểăH NGăV

C I THI N AN TOÀN TÍN D NG T I

NGÂN HÀNG PHÁT TRI N VI T NAM

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT

L IăCAMă OAN

Tôi xin cam đoan lu n v n nƠy hoƠn toƠn do tôi th c hi n

Các đo n trích d n vƠ s li u s d ng trong lu n v n đ u đ c trích d n ngu n vƠ có

đ chính xác cao nh t trong ph m vi hi u bi t c a tôi

Lu n v n nƠy lƠ k t qu nghiên c u c a riêng tôi vƠ không nh t thi t ph n ánh quan

đi m c a Tr ng i h c Kinh t thƠnh ph H Chí Minh hay c a Ch ng trình

Gi ng d y Kinh t Fulbright

Thành ph H Chí Minh, ngày 20 tháng 6 n m 2011

Nguy năLêăH ngăV

L IăC Mă N

Tôi xin chơn thƠnh cám n Tr ng i h c Kinh t thƠnh ph H Chí Minh, Ch ng trình Gi ng d y Kinh t Fulbright vƠ t t c quỦ th y cô giáo đƣ gi ng d y, đ ng viên,

h ng d n vƠ giúp đ tôi trong su t th i gian tôi theo h c t i ch ng trình nƠy

Xin chơn thƠnh cám n cô TS Tr n Th Qu Giang, ng i đƣ t n tình h ng d n, góp Ủ vƠ giúp đ tôi r t nhi u trong su t th i gian th c hi n đ tƠi lu n v n nƠy

Xin chơn thƠnh cám n th y Hu nh Th Du vƠ th y Nguy n Xuơn ThƠnh đƣ t n tình giúp đ vƠ góp Ủ cho tôi trong quá trình th c hi n đ c ng lu n v n nƠy

Chơn thƠnh cám n các đ ng nghi p đƣ giúp đ , tìm ki m tƠi li u vƠ t o đi u ki n thu n l i đ tôi th c hi n lu n v n nƠy

Cu i cùng, cám n gia đình vƠ các b n h c cùng khóa MPP2 đƣ nhi t tình chia s kinh nghi m, đ ng viên vƠ giúp đ m i m t trong su t khóa h c

Thành ph H Chí Minh, ngày 20 tháng 6 n m 2011

Nguy năLêăH ngăV

M CăL C

L I CAM OAN i

L I CÁM N ii

M CăL C iii

DANH M C CÁC B NG BI U, HỊNH V VÀ S v

DANH M C CÁC Kụ HI U VÀ T VI T T T vi

TịMăT T LU NăV N vii

PH NăM ă U 1

1 B i c nh nghiên c u 1

2 M c tiêu vƠ cơu h i nghiên c u 2

3 i t ng, ph m vi, ph ng pháp nghiên c u vƠ ngu n thông tin, s li u 3

4 K t c u c a lu n v n 5

CH NGă 1: T NG QUAN VÀ NH N DI N TH C TR NG AN TOÀN TệN D NG T I NGỂN HÀNG PHÁT TRI N VI T NAM 6

1.1 T ng quan ho t đ ng c a Ngơn hƠng Phát tri n Vi t Nam 6

1.1.1 Th c hi n chính sách tín d ng đ u t vƠ tín d ng xu t kh u 7

1.1.2 Các ho t đ ng khác 9

1.2 Th c tr ng an toƠn tín d ng t i Ngơn hƠng Phát tri n Vi t Nam hi n nay 10

1.2.1 Kh n ng cơn đ i ngu n v n 10

1.2.1.1 Huy đ ng v n 10

1.2.1.2 Lƣi su t huy đ ng vƠ cho vay 12

1.2.2 Th c tr ng n x u, n quá h n t i VDB 15

CH NGă2: PHỂN TệCH NGUYểN NHỂN NH H NG N AN TOÀN TệN

D NG C A NGỂN HÀNG PHÁT TRI N VI T NAM 19

2.1 R i ro tín d ng do th ch , chính sách 19

2.1.1 S h u nhƠ n c 20

2.1.2 Tín d ng ch đ nh vƠ ki m soát lƣi su t 21

2.1.3 Thi u ki m tra, giám sát ch t ch 25

2.2 R i ro tín d ng do c ch , quy trình ho t đ ng 28

2.2.1 Mô t quy trình tín d ng t i VDB 28

2.2.2 Nh ng h n ch , r i ro trong quy trình tín d ng t i VDB 30

CH NGă3: TH O LU N VÀ KI N NGH CHệNH SÁCH 33

3.1 Th o lu n 33

3.1.1 Kinh nghi m c a Ngơn hƠng Phát tri n Nh t B n 33

3.1.2 Kinh nghi m c a Ngơn hƠng Phát tri n Trung Qu c 35

3.2 Ki n ngh chính sách 37

3.2.1 Ki n ngh đ i v i chính ph 37

3.2.2 Ki n ngh đ i v i Ngơn hƠng Phát tri n Vi t Nam 38

K TăLU N 40

TẨIăLI UăTHAMăKH O 42

PH NăPH ăL C (Ph l c 1 đ n 6) 45

DANHăM CăCỄCăB NGăBI U

B ngă1.2 T ng quan m t s ch tiêu ho t đ ng c a VDB đ n 31/12/2010 8

B ngă1.3ăT ng h p ngu n v n vƠ s d ng v n n i t t i VDB 11

B ngă1.4ăLƣi su t huy đ ng vƠ cho vay t i VDB qua các n m 13

B ngă1.5ăCơn đ i thu chi t i VDB qua các n m 14

B ngă1.6 T ng h p n x u, n quá h n t i VDB 16

B ngă1.7 So sánh t l n x u c a VDB v i các NHTM khác 17

DANHăM CăCỄCăHỊNHăV ăVẨăS ă S ăđ ăt ngăquátăkhungălỦăthuy tăphơnătích 5

S ăđ 1.1 T ch c b máy Ngơn hƠng Phát tri n Vi t Nam 7

S ăđ 2.1 H th ng tƠi chính b áp ch 19

Hìnhă2.2 B t cơn x ng thông tin trong ho t đ ng tín d ng t i VDB 23

Hìnhă2.3ăS đ ki m tra, giám soát ho t đ ng VDB 26

S ăđ 2.4 T ch c ho t đ ng cho vay đ u t t i các Chi nhánh VDB 28

S ăđ 2.5 T ch c ho t đ ng cho vay đ u t t i H i s chính VDB 29

Hìnhă3.1ăKi n ngh s đ t ch c, ki m tra, giám soát ho t đ ng VDB 39

DANHăM CăCỄC KụăHI UăVẨăT ăVI TăT T

ACB: Ngơn hƠng th ng m i c ph n Á Chơu

Agribank: Ngơn hƠng Nông nghi p vƠ Phát tri n Nông thôn Vi t Nam

BIDV: Ngơn hƠng u t vƠ Phát tri n Vi t Nam

BCXTT : B t cơn x ng thông tin

CDB: Ngơn hƠng Phát tri n Trung Qu c

CLLS : Chênh l ch lƣi su t

DBJ: Ngơn hƠng Phát tri n Nh t B n

Eximbank: Ngơn hƠng th ng m i c ph n Xu t nh p kh u Vi t Nam

H QL: H i đ ng qu nn lỦ

K H& T: K ho ch vƠ u t

MHB: Ngơn hƠng Phát tri n NhƠ ng b ng Sông C u Long

NHNN: Ngơn hƠng nhƠ n c

NHPT: Ngơn hƠng phát tri n

NHTM: Ngơn hƠng th ng m i

NHTMCP: Ngơn hƠng th ng m i c ph n

NSNN: Ngơn sách nhƠ n c

NQH: N quá h n

ODA: Vi n tr phát tri n chính th c (Official Development Assistant)

Sacombank: Ngơn hƠng th ng m i c ph n SƠi Gòn Th ng Tín

TD T: Tín d ng đ u t

TDXK: Tín d ng xu t kh u

TPCP: Trái phi u chính ph

VDB: Ngơn hƠng Phát tri n Vi t Nam

Vietcombank: Ngơn hƠng th ng m i c ph n Ngo i th ng Vi t Nam

Vietinbank: Ngơn hƠng th ng m i c ph n Công th ng Vi t Nam

TịMăT TăLU NăV N

Sau khi Vi t Nam gia nh p T ch c Th ng m i th gi i, h th ng các ngơn hƠng t i

Vi t Nam, trong đó có Ngơn hƠng Phát tri n Vi t Nam (VDB) ph i có nh ng b c chu n b chu đáo đ h i nh p v i h th ng tƠi chính toƠn c u vƠ s n sƠng cho môi

tr ng c nh tranh, phù h p v i các thông l tƠi chính qu c t

M c tiêu c a nghiên c u lƠ nh n di n, đánh giá vƠ phơn tích nh ng nguyên nhơn đƣ lƠm cho ch t l ng an toƠn tín d ng t i VDB y u kém, kh n ng m t an toƠn v n do các

kho n n x u gia t ng, t đó đ a ra nh ng khuy n ngh chính sách nh m th c hi n qu n

tr ngơn hƠng hi n đ i vƠ qu n lỦ r i ro có hi u qu , qua đó góp ph n c i thi n an toƠn trong ho t đ ng tín d ng t i VDB

u tiên lƠ các r i ro tín d ng xu t phát t th ch , chính sách c a nhƠ n c, c ch

qu n lỦ, giám sát VDB ch a ch t ch , thi u s giám sát t phía Ngơn hƠng nhƠ n c (NHNN) V n đ 100% v n thu c s h u nhƠ n c, cùng v i vi c ho t đ ng theo đ nh

h ng c a chính ph đƣ d n đ n hi n t ng tín d ng ch đ nh, lƠm xu t hi n nhi u khách hƠng vay có th l c chính tr l n vƠ có kh n ng v n đ ng h u tr ng t t m i

đ c vay v n t i VDB Tín d ng ch đ nh đƣ lƠm cho ngơn hƠng có tơm lỦ l i, không

có đ ng c t t trong vi c qu n lỦ các ho t đ ng tín d ng, t đó cho vay các d án vƠ khách hƠng có r i ro cao

Th hai lƠ các r i ro tín d ng đ n t c ch ho t đ ng kém hi u qu c a VDB M c dù VDB c ng có nh ng quy ch , quy trình ho t đ ng nghi p v c th , nh ng v i c ch lƠ ngơn hƠng th c hi n theo đ nh h ng c a chính ph c ng lƠm cho ngơn hƠng n y sinh tơm lỦ l i, ph thu c vƠo s ch đ o t c p trên C ch tín d ng ch đ nh lƠm cho

VDB không có đ đ ng c vƠ hƠnh vi qu n lỦ t t, qu n lỦ đi u hƠnh không chuyên nghi p vƠ th đ ng, không có ph ng pháp qu n lỦ r i ro tín d ng m t cách hi u qu ,

t đó xu t hi n tình tr ng n x u gia t ng V t ch c b máy ho t đ ng, các b ph n t

tham m u, giúp vi c trong nghi p v tín d ng c a VDB tuy th a mƠ thi u, ho t đ ng

ch ng chéo l n nhau, thi u tính đ c l p vƠ tinh th n trách nhi m ch a cao, nh ng l i không có b ph n qu n lỦ tín d ng riêng bi t chuyên lƠm nhi m v qu n lỦ r i ro

T k t qu c a quá trình phơn tích, đánh giá trên, cùng v i bƠi h c kinh nghi m qu c t

c a các ngơn hƠng phát tri n (NHPT) t ng t nh Vi t Nam, nghiên c u đ xu t m t

s ki n ngh nh m c i thi n an toƠn tín d ng t i VDB Ki n ngh g m hai nhóm chính, nhóm ki n ngh đ i v i chính ph bao g m nh ng đ xu t nh m minh b ch hóa th

ch , gi m di n h ng lƣi su t u đƣi tín d ng nhƠ n c vƠ m r ng đ i t ng đ c vay

v n theo lƣi su t th a thu n cao h n lƣi su t u đƣi vƠ g n sát v i lƣi su t th tr ng

Gia t ng s qu n lỦ, giám sát c a các c quan ch c n ng nhƠ n c (c th lƠ B TƠi chính vƠ NHNN) đ đ a VDB vƠo khuôn kh ho t đ ng nh các ngơn hƠng khác, đ ng

th i nơng cao tính t ch , t ch u trách nhi m c a VDB

Nhóm ki n ngh đ i v i VDB đ xu t vi c nơng cao ch t l ng th m đ nh vƠ qu n lỦ

ch t ch kho n vay, đ ng th i phơn c p m nh m quy n h n vƠ trách nhi m cho c p

d i vƠ các chi nhánh tr c thu c, công khai, minh b ch hóa thông tin các ho t đ ng

c a VDB cho các ph ng ti n thông tin đ i chúng, đ ng th i thƠnh l p thêm b ph n

qu n lỦ tín d ng trên toƠn h th ng nh m c nh báo, ng n ng a vƠ qu n lỦ, ki m soát các r i ro tín d ng có th x y ra

PH NăM ă U

1 B iăc nhănghiênăc u

Trong n n kinh t th tr ng, ho t đ ng tín d ng lƠ ch c n ng kinh t c b n vƠ ph

bi n nh t c a các ngơn hƠng ó chính lƠ ho t đ ng mang l i nhi u l i nhu n, c ng nh nhi u r i ro nh t R i ro tín d ng lƠ lo i r i ro l n nh t vƠ lƠ v n đ quan tơm hƠng đ u

c a các ngơn hƠng, phát sinh trong quá trình cho vay, c p tín d ng c a ngơn hƠng Nó

đ c bi u hi n thông qua vi c khách hƠng vay không tr đ c n g c ho c lƣi vay ho c

tr n không đúng h n cho ngơn hƠng R i ro tín d ng có th đ n t nguyên nhơn khách quan do môi tr ng kinh t mang l i, ho c xu t hi n do nguyên nhơn ch quan t phía ngơn hƠng cho vay vƠ c khách hƠng vay R i ro tín d ng lƠ nguyên nhơn chính gơy nên

s m t kh n ng thanh toán vƠ kém an toƠn tín d ng t i các ngơn hƠng

An toƠn tín d ng lƠ m t h th ng các bi n pháp nh m b o đ m cho ho t đ ng cho vay

c a m t t ch c tín d ng đ c bình th ng, n đ nh nh m b o toƠn v n, tránh x y ra

nh ng r i ro, m t mát trong quá trình cho vay Nh ng ch báo v m c đ an toƠn tín

d ng lƠ nh ng r i ro tín d ng bao g m r i ro không thu đ c n vay, ho c nh ng r i ro liên quan đ n lƣi su t, tính thanh kho n vƠ cơn đ i ngu n v n ho c t giá h i đoái…

Hi n nay, tình hình kinh t , tƠi chính th gi i luôn có nhi u bi n đ ng vƠ b t n khó

l ng Nh ng cu c kh ng ho ng kinh t , tƠi chính, ngơn hƠng ho c kh ng ho ng n ngƠy cƠng x y ra th ng xuyên vƠ ph c t p h n, khó có th d báo chính xác đ c

Cu c kh ng ho ng tƠi chính ông Á 1997-1998 đƣ lƠm nh h ng x u đ n s phát tri n

c a các qu c gia trong khu v c vƠ trên th gi i Ti p đ n lƠ nh ng cu c kh ng ho ng t i Argentina, kh ng ho ng tƠi chính th gi i 2007-2008, vƠ g n đơy nh t lƠ nh ng cu c

kh ng ho ng n t i Hy L p, Ireland vƠ đang lan r ng ra toƠn chơu Ểu Cu c kh ng

ho ng tƠi chính th gi i b t ngu n t Hoa K trong n m 2007-2008 v a qua có nguyên nhơn ch y u t r i ro tín d ng đƣ lƠm m t kh n ng thanh toán, d n đ n s s p đ hƠng

lo t các ngơn hƠng l n trên th gi i nh Lehman Brothers, Bank of Wyoming, Nevada's Silver State Bank, Franklin Bank, Ocala National Bank, Suburban Federal, MagnetBank

t i M ; Bradford & Bingley (B&B) t i Anh, t p đoƠn tƠi chính Fortis t i B , HƠ Lan, ABN Amro (HƠ Lan) thì sáp nh p vƠo Barclays PLC c a Anh

i u nƠy đ t ra thách th c, đòi h i các ngơn hƠng t i Vi t Nam nói chung vƠ VDB nói riêng c n ph i có nh ng h ng đi thích h p vƠ chu n b chu đáo, th c hi n qu n lỦ r i

ro tín d ng có hi u qu nh m nơng cao n ng l c tƠi chính vƠ n ng l c ho t đ ng, đ luôn thích ng v i tình hình kinh t th gi i m i ngƠy m t thay đ i Do lƠ ngơn hƠng

đ c thù, thu c 100% s h u nhƠ n c nên vi c l a ch n VDB đ nghiên c u, phơn tích

s ph n ánh rõ nét v ho t đ ng tín d ng ch đ nh, đ c bi t lƠ t i các ngơn hƠng có s

h u v n nhƠ n c Vi t Nam

VDB lƠ ngơn hƠng chính sách thu c s h u 100% c a chính ph nên đ c b o h c ng

nh ch u nhi u s can thi p c a chính ph S ph thu c quá l n vƠo chính ph s lƠm cho ngơn hƠng n y sinh tơm lỦ l i, không có đ ng c phát tri n t t, t đó gi m tính

c nh tranh vƠ kh n ng thích ng c a ngơn hƠng đ i v i tình hình kinh t , tƠi chính th

gi i luôn bi n đ ng vƠ thay đ i liên t c

Xu t phát t b i c nh đó, VDB c n ph i nh n th y đ c các đi m h n ch c a mình, đ c

bi t lƠ các r i ro trong ho t đ ng tín d ng đ t đó tìm ki m các gi i pháp nh m ki m soát r i ro tín d ng m t cách hi u qu i u nƠy giúp cho VDB đ m b o an toƠn cho

ho t đ ng tín d ng c a mình vƠ cho c h th ng Nh ng v n đ trên chính lƠ lỦ do hình

thƠnh đ tƠi “C i thi n an toàn tín d ng t i Ngân hàng Phát tri n Vi t Nam”

2 M cătiêuăvƠăcơuăh iănghiênăc u

VDB đ c thƠnh l p ngƠy 19/5/2006 vƠ chính th c đi vƠo ho t đ ng t 01/7/2006 trên

c s k th a, t ch c, s p x p l i Qu H tr Phát tri n1 Ra đ i ch m h n so v i các ngơn hƠng trong n c, nh ng v i c ch lƠ ngơn hƠng c a chính ph , VDB th c s có

1 Quy t đ nh thành l p VDB s 108/2006/Q -TTg ngày 19/5/2006 c a Th t ng chính ph (xin xem thêm Ph l c 1)

nh h ng nhi u đ n c c u cho vay n vƠ các ho t đ ng tƠi chính trong h th ng tƠi chính, ngơn hƠng n c ta Trong giai đo n t 2006-2008 tín d ng đ u t (TD T) qua VDB t ng bình quơn 78%/ n m, d n tín d ng chi m trung bình 12% toƠn th tr ng2

Các công trình, d án vay v n TD T hoƠn thƠnh đƣ đóng góp 7% t ng giá tr tƠi s n c

đ nh t ng thêm c a c n c n tháng 12/2009, VDB đang qu n lỦ cho vay trên 3.260

d án v i t ng m c đ u t kho ng 430.000 t đ ng, d n cho vay kho ng 160.000 t

đ ng3, chi m kho ng 9,4% so v i t ng d n tín d ng Vi t Nam cùng th i đi m4 vƠ

b ng 9,65% so v i GDP n m 2009 c a Vi t Nam 5

VDB ho t đ ng theo đ nh h ng c a chính ph , th c hi n cho vay các d án đ u t

tr ng đi m qu c gia, cho vay phát tri n kinh t vùng sơu, vùng xa, vùng có đi u ki n kinh t xƣ h i khó kh n V i th c tr ng nêu trên, nghiên c u s đánh giá, phơn tích

ch nh k p th i vƠ ngƠy cƠng hoƠn thi n c ch chính sách, góp ph n c i thi n an toƠn

trong ho t đ ng tín d ng, đ m b o an toƠn v n t i VDB

3 iăt ng, ph măvi,ăph ngăpháp nghiênăc u vƠăngu năthôngătin,ăs ăli u

i t ng c a nghiên c u lƠ các tác đ ng c a c ch vƠ các chính sách c a nhƠ n c

đ n ho t đ ng tín d ng c a VDB Ph m vi nghiên c u ch t p trung phơn tích các v n

2 Thông cáo báo chí (tháng 8/2009)- http://www.vdb.gov.vn/Trangchu.aspx?ID=DETAIL&INFOID=532, 07/9/2010

3 Thông cáo báo chí (tháng 12/2009)- http://www.vdb.gov.vn/Trangchu.aspx?ID=DETAIL&INFOID=619, truy c p 07/09/2010

4 D n tín d ng Vi t Nam 2009 kho ng 1.700.000 t đ ng d a trên thông tin c a ông Võ Trí Thành, Vi n Qu n lý kinh t Trung

ng v d n vay b t đ ng s n truy c p 18/01/2011 t i Website sat-cho-vay-bat-dong-san-co-bot-bong-bong.htm

http://phapluattp.vn/20100609021821445p1014c1071/giam-5 Ngu n: T ng c c th ng kê (GDP 2009 c a Vi t Nam là: 1.658.389 t đ ng)

đ an toƠn tín d ng t i VDB thông qua vi c đánh giá nh h ng t các công c áp ch tƠi chính c a chính ph nh s h u nhƠ n c, tín d ng ch đ nh vƠ ki m soát lƣi su t Nghiên c u s d ng ph ng pháp phơn tích đ nh tính k t h p th ng kê mô t d a trên

c s phơn tích s li u t các tƠi li u, báo cáo c a VDB, đ ng th i s d ng thông tin t

ph ng ti n truy n thông, m ng Internet đ n m đ c m t s ho t đ ng có liên quan c a

h th ng ngơn hƠng T đó so sánh, phơn tích các m t t n t i vƠ h n ch trong ho t đ ng tín d ng c a VDB nh m đ a ra các ki n ngh chính sách thích h p Th c đo đ c s

d ng ch y u đ phơn tích, đánh giá tính an toƠn trong ho t đ ng tín d ng c a VDB lƠ các ch s v t l n x u, n quá h n (NQH), r i ro v lƣi su t do huy đ ng cao h n lƣi

su t cho vay vƠ chênh l ch k h n cho vay dƠi h n k h n huy đ ng v n Bên c nh đó

lƠ m t s d n ch ng v các tr ng h p cho vay theo ch đ nh mƠ h u qu c a nó có th

s lƠm cho ngơn hƠng khó có kh n ng thu h i đ c n vay ho c có kh n ng m t v n Nghiên c u s d ng lỦ thuy t tƠi chính phát tri n vƠ b t cơn x ng thông tin (BCXTT) trong kinh t h c vi mô k t h p v i vi c mô t s thi u hi u qu trong ki m tra giám sát

vƠ quy trình ho t đ ng đ phơn tích, đánh giá v n đ r i ro tín d ng c a VDB

Xu t phát t th c tr ng 100% v n thu c s h u nhƠ n c cho th y VDB ph thu c quá

l n vƠo chính ph , d n đ n vi c cho vay ch đ nh vƠ ki m soát lƣi su t t chính ph Tín

d ng ch đ nh lƠm gia t ng tình tr ng BCXTT, th c hi n cho vay b t c n các d án đ c chính ph ng m b o lƣnh có r i ro cao, đ ng th i n y sinh tơm lỦ l i, trông ch vƠo s

b o h c a chính ph , ngơn hƠng không có đ ng c vƠ hƠnh vi t t trong vi c qu n lỦ tín

d ng, t đó đƣ lƠm cho ch t l ng tín d ng suy gi m Bên c nh đó, cho vay v i lƣi su t

u đƣi s lƠm xu t hi n v n đ l a ch n ng c, cho vay các khách hƠng không t t nh ng

gi i trong quan h , ch y ch t Nh ng khách hƠng nƠy s tìm m i cách l p d án thu c danh m c u đƣi, th m chí lƠ nh ng d án không ph i s tr ng c a h đ đ c vay

v n đ u t v i lƣi su t u đƣi, d n đ n hi n t ng ch y bán d án ho c s d ng v n vay không đúng m c đích, t đó nh h ng đ n an toƠn tín d ng t i VDB

Cùng v i đó, vi c thi u ki m tra, giám sát ch t ch vƠ nh ng b t c p trong quy trình

ho t đ ng c ng lƠm cho an toƠn tín d ng t i VDB suy gi m

Khung phơn tích đ c tóm t t theo s đ d i đơy

4 K tăc uăc aălu năv n

Lu n v n đ c trình bƠy v i k t c u g m ph n m đ u, ch ng 1, 2, 3 vƠ k t lu n Ph n

m đ u gi i thi u đ tƠi nghiên c u vƠ ph ng pháp nghiên c u Ch ng 1 trình bƠy

t ng quan v VDB vƠ th c tr ng an toƠn tín d ng t i VDB Ch ng 2 đi vƠo phơn tích

nh ng nguyên nhơn nh h ng đ n an toƠn tín d ng t i VDB Ch ng 3 th o lu n các kinh nghi m qu c t vƠ đ a ra nh ng khuy n ngh chính sách Ph n cu i cùng lƠ k t lu n cho toƠn b n i dung lu n v n

Cho vay khách hàng không t t do sàng l c ch a

qu c t

C i thi n

an toàn tín d ng

Gi i pháp

kh c ph c

Thi u ki m tra giám sát

ch t ch

S h u nhà n c

S ăđ ăt ngăquátăkhungălỦăthuy tăphơnătích

Ngu n: Tác gi t v

CH NGă1

T NGăQUANăVẨăNH NăDI NăTH CăTR NGăANăTOẨN

TệNăD NGăT IăNGỂNăHẨNGăPHỄTăTRI NăVI TăNAM

Ngơn hƠng chính sách phát tri n lƠ lo i hình ngơn hƠng c a chính ph vƠ có nhi u n i trên th gi i v i nhi m v ph c v m c tiêu phát tri n kinh t xƣ h i tr ng tơm c a nhƠ

n c VDB lƠ ngơn hƠng chính sách c a chính ph Vi t Nam nên th c hi n các nhi m

v theo đ nh h ng c a chính ph Ch ng nƠy s cho th y b c tranh t ng th v VDB

vƠ th c tr ng an toƠn tín d ng t i VDB hi n nay

1.1 T ngăquanăho tăđ ng c aăVDB

VDB lƠ ngơn hƠng chính sách c a chính ph đ c thƠnh l p d a trên Lu t ngơn sách nhƠ

n c (NSNN) vƠ Lu t các t ch c tín d ng v i s v n đi u l n m 2006 lƠ 5.000 t

đ ng, vƠ t ng lên 10.000 t đ ng6 vƠo tháng 3/2007 VDB ho t đ ng không vì m c đích

l i nhu n, t l d tr b t bu c b ng 0%, không tham gia b o hi m ti n g i, đ c chính

ph b o đ m kh n ng thanh toán, đ c mi n n p thu vƠ các kho n n p NSNN theo quy đ nh c a pháp lu t VDB ra đ i nh m ph c v các m c tiêu thúc đ y s phát tri n kinh t - xƣ h i c a đ t n c theo đ nh h ng c a chính ph

V i quy mô ho t đ ng hi n nay, VDB có vai trò t ng đ i l n trong h th ng tƠi chính, ngơn hƠng n c ta Hình thƠnh t T ng c c u t Phát tri n, k đ n lƠ Qu H tr phát tri n, vƠ sau đó đ c thƠnh l p vƠ chính th c đi vƠo ho t đ ng t 01/7/2006, đ n tháng 7/2009, t ng tƠi s n VDB đ t trên 170.000 t đ ng, t ng h n 63% so v i th i đi m m i thƠnh l p VDB hi n lƠ nhƠ phát hƠnh công c n l n th 2 n n kinh t sau Kho b c NhƠ n c, v n huy đ ng m i g n 120.000 t đ ng, b ng 7% v n đ u t toƠn xƣ h i cùng k , g p 1,84 l n so v i th i k Qu H tr Phát tri n7

6 Quy ch qu n lý tài chính VDB ban hành kèm theo Quy t đ nh s 44/2007/Q -TTg ngày 30/3/2007 c a Th t ng chính ph

7 Thông cáo báo chí tháng 8/2009, truy c p ngày 07/9/2010 t i http://www.vdb.gov.vn/Trangchu.aspx?ID=DETAIL&INFOID=532

VDB tr c thu c chính ph vƠ có b máy t ch c theo s đ trên8 H i đ ng qu n lỦ (H QL) lƠ c quan c p cao nh t c a VDB, ban ki m soát giúp H QL th c hi n giám sát các ho t đ ng c a b máy đi u hƠnh B máy đi u hƠnh, đ ng đ u lƠ T ng Giám

đ c, lƠ n i tr c ti p th c hi n các nhi m v c a chính ph , th c hi n chính sách TD T

vƠ tín d ng xu t kh u (TDXK) c a nhƠ n c, c ng nh các chính sách tƠi chính, ngơn hƠng theo các m c tiêu c a chính ph

1.1.1 Th căhi năchínhăsáchăTD T vƠăTDXK c aănhƠăn c

Chính sách TD T c a nhƠ n c lƠ tr ng tơm đ VDB th c hi n các nhi m v tín d ng theo đ nh h ng c a chính ph Theo đó VDB th c hi n cho vay theo c ch tín d ng

ch đ nh, cho vay đ u t phát tri n các d án tr ng đi m qu c gia vƠ cho vay9 phát tri n

t i các vùng mi n có đi u ki n kinh t xƣ h i khó kh n theo Ngh đ nh 151/2006/N -CP ngƠy 20/12/2006 vƠ Ngh đ nh 106/2008/N -CP ngƠy 19/9/2008 (s a đ i, b sung N

8 Xin xem thêm Ph l c 1 và 2

9 Danh m c cho vay TD T xin xem thêm Ph l c 5

S ăđ 1.1.ăT ch căb ămáyăNgơnăhƠngăPhátătri năVi tăNam

Ngu n: Tác gi t v

151) Trong chính sách TD T, VDB còn th c hi n H tr sau đ u t vƠ B o lƣnh

TD T đ i v i các d án thu c danh m c đ u t theo Ngh đ nh 106 nh ng không tr c

ti p vay v n t VDB NgoƠi ra, VDB còn th c hi n cho vay các d án đ u t ra n c ngoƠi theo quy t đ nh c a Th t ng Chính ph

Bên c nh chính sách TD T, VDB còn th c hi n chính sách TDXK nh m thúc đ y phát tri n các m t hƠng xu t kh u theo đ nh h ng c a nhƠ n c VDB tr c ti p cho vay h

tr xu t kh u10 v i lƣi su t u đƣi nh lƣi su t cho vay tín d ng đ u t đ i v i các m t hƠng đ c nhƠ n c khuy n khích xu t kh u theo Ngh đ nh 151 vƠ 106 NgoƠi ra,

nh ng nhƠ xu t kh u các hƠng hóa thu c danh m c m t hƠng vay v n TDXK, nh ng không vay v n thì đ c VDB b o lƣnh TDXK Cùng v i đó, VDB còn th c hi n b o lƣnh d th u xu t kh u vƠ b o lƣnh th c hi n h p đ ng xu t kh u cho các doanh nghi p

có hƠng hóa xu t kh u thu c danh m c m t hƠng vay v n TDXK

10 Danh m c cho vay TDXK xin xem thêm Ph l c 4

B ngă1.2.ăT ngăquanăm tăs ăch ătiêuăho tăđ ngăc aăVDBăđ nă31/12/2010

3 Cho vay l i v n ODA (quy ra VND) 8.069 72.951 8.000 83.835

4 Cho vay xúc ti n (thí đi m) 5.933 2.732 877 1.385

1 C p phát v n d án th y đi n S n La 3.813 13.111 2.397 15.392

S thông báo ch p thu n b o lƣnh 11.500 3.402 Trong đó phát hƠnh ch ng th 7.223 7.223 2.711 4.300 Ngu n: Báo cáo t ng h p c a VDB n m 2009 vƠ 2010

Theo b ng 1.2, d n TD T chi m t tr ng l n, trên 43% t ng d n , d n TDXK chi m kho ng 10% nh ng doanh s cho vay vƠ thu n h ng n m r t cao N m 2009, TDXK gi i ngơn 32.446 t đ ng, thu n g c 28.507 t đ ng, cao h n c TD T gi i ngơn 21.686 t đ ng, thu n g c 10.425 t đ ng Nh v y, c c u d n chính lƠ TD T,

ODA vƠ TDXK, nh ng doanh s cho vay vƠ thu n h ng n m có nh h ng l n đ n an toƠn tín d ng t i VDB ch y u v n lƠ TD T vƠ TDXK

Theo quy ch qu n lỦ tƠi chính, VDB đ c c p bù chênh l ch lƣi su t (CLLS) khi th c

hi n nhi m v TD T vƠ TDXK M c c p bù đ c xác đ nh trên c s CLLS gi a lƣi su t hòa đ ng các ngu n v n v i lƣi su t cho vay vƠ d n cho vay VDB c ng đ c NSNN

c p phí qu n lỦ hƠng n m đ i v i ho t đ ng TD T vƠ TDXK, m c c p đ c xác đ nh

b ng 25% trên s thu n lƣi cho vay TD T vƠ TDXK11

1.1.2 Cácăho tăđ ngăkhác

n tháng 12/2010, VDB đ c chính ph y thác cho vay l i v n ODA v i 420 d án,

đ t kho ng 9,57 t USD, chi m 60% t ng ngu n v n ODA c a c n n kinh t 12

D n

v n ODA có t tr ng l n, chi m kho ng 43% t ng d n nh ng gi i ngơn vƠ thu n thì

l i th p h n TD T vƠ TDXK N m 2009, v n ODA gi i ngơn 8.069 t đ ng, thu n

g c 3.918 t đ ng M t khác, v n ODA đ c chính ph y thác giao cho VDB qu n lỦ cho vay l i cho nên ít nh h ng đ n an toƠn tín d ng t i VDB nh TD T vƠ TDXK

Nh m t o đi u ki n cho khách hƠng n đ nh s n xu t ban đ u, VDB th c hi n cho vay thí đi m theo lƣi su t th a thu n trong toƠn h th ng k t cu i n m 2007 Tuy nhiên

lo i hình nƠy đang trong th i k thí đi m nên còn ch k t qu đánh giá, t ng k t c a

VDB (d ki n 2011) đ trình chính ph xem xét vƠ quy t đ nh chính th c

Th c hi n chính sách kích c u c a chính ph , k t n m 2009, VDB th c hi n b o lƣnh cho t t c các doanh nghi p v a vƠ nh đ đ c vay v n đ u t vƠ s n xu t kinh doanh

11 Xin xem thêm Quy ch qu n lý tài chính VDB t i Ph l c 3

12 Nguy n Chí Trang- Phó TG VDB, truy c p ngày 19/5/2011 t i http://www.vdb.gov.vn/Trangchu.aspx?ID=DETAIL&INFOID=1535

t i các NHTM N m 2009, VDB ch p thu n b o lƣnh 11.500 t đ ng, trong đó phát hƠnh ch ng th 7.223 t đ ng, s d b o lƣnh đ n 31/12/2010 lƠ 4.300 t đ ng

VDB th c hi n huy đ ng v n ch y u t phát hƠnh trái phi u chính ph (TPCP) vƠ

ch ng ch ti n g i, các ngu n v n t Ti t ki m b u đi n, Qu B o hi m xƣ h i vƠ các t

ch c kinh t , tƠi chính, tín d ng trong vƠ ngoƠi n c VDB không th c hi n huy đ ng

v n t dơn c nên không ph i tham gia b o hi m ti n g i

VDB còn nh n c p phát vƠ cho vay v n y thác t các t ch c nh T p đoƠn i n l c,

B o hi m xƣ h i Vi t Nam vƠ các t ch c khác t chính ngu n v n c a các đ n v nƠy VDB đ c h ng phí t ho t đ ng c p phát vƠ cho vay v n y thác NgoƠi ra, VDB còn

th c hi n nhi m v h p tác qu c t trong l nh v c TD T vƠ TDXK c a nhƠ n c vƠ

m t s nhi m v khác do Th t ng chính ph giao

1.2 Th cătr ngăanătoƠnătínăd ngăt i VDB hi nănay

V i đ c thù lƠ m t ngơn hƠng chính sách thu c s h u nhƠ n c, VDB ch u nhi u s can thi p trong đi u hƠnh ho t đ ng, đ c bi t lƠ ch đ nh tín d ng t chính ph Tín

d ng ch đ nh s lƠm cho ngơn hƠng n y sinh tơm lỦ l i, trông ch vƠo Ủ ki n ch đ o

c a chính ph , thi u t ch trong vi c quy t đ nh c p tín d ng, đ ng th i ngơn hƠng

c ng không có đ ng c qu n lỦ tín d ng m t cách t t nh t Vi c ch đ nh cho vay s lƠm

cho ngơn hƠng không có đ thông tin c n thi t v khách hƠng, v d án vay v n nên không th th m đ nh chính xác đ c các kho n c p tín d ng c a mình Ch t l ng tín

d ng t đó c ng kém an toƠn vƠ r i ro tín d ng s có nguy c xu t hi n nhi u h n Th c

tr ng an toƠn tín d ng t i VDB đ c th hi n qua các s li u v kh n ng cơn đ i ngu n

v n vƠ t l n x u, NQH t i VDB

1.2.1 Kh ăn ngăcơnăđ iăngu năv n

1.2.1.1 Huyăđ ngăv n

Ph n l n ngu n v n huy đ ng t i VDB lƠ t kênh phát hƠnh TPCP ho c trái phi u đ c

chính ph b o lƣnh, trong khi ngu n ti t ki m b u đi n vƠ các ngu n lƣi su t r ngƠy cƠng h n h p V n phát hƠnh TPCP bình quơn 3 n m 2006-2009 t i VDB chi m 55%

t ng ngu n huy đ ng vƠ chi m 29% t ng giá tr niêm y t toƠn th tr ng Ngu n v n

ho t đ ng ch y u c a VDB lƠ v n đi u l , v n c p t NSNN, v n phát hƠnh TPCP,

v n ti p nh n vƠ huy đ ng c a các t ch c kinh t xƣ h i

Ngu n v n phát hƠnh TPCP t i VDB m t ph n đ tƠi tr cho vay các d án, nh ng ch

y u v n lƠ đ đ m b o thanh toán các kho n huy đ ng đ n h n tr ng th i, do ph i

th c hi n cho vay các d án đ u t theo ch đ nh c a chính ph v i th i gian thu h i

B ngă1.3 T ngăh păngu năv năvƠăs ăd ngăv n n iăt ăt iăVDB

- Thu n g c v n vay thí đi m 4.921 6.232 2.181

- Gi i ngơn v n vay thí đi m 6.972 5.933 877

VDBăcònăs ăd ngăv năđ ătr ăn ăđ năh năv năhuyăđ ngăvƠăd ătr ăg iăđ uăchoăn măsau

Ngu n: T ng h p c a tác gi t các báo cáo n m 2008, 2009 vƠ 2010 c a VDB

(*) N m 2010 lƠ s c th c hi n V n huy đ ng h ng n m l y theo Báo đi n t chính ph truy c p ngƠy 19/5/2011 t i Website http://baodientu.chinhphu.vn/Home/Ngan-hang-Phat-trien-Viet-Nam-dong-

gop-tich-cuc-cho-phat-trien-kinh-te-xa-hoi/20115/82429.vgp

v n r t lơu (t 10-20 n m) nên VDB g p nhi u khó kh n trong vi c thu h i v n vƠ đ m

b o cơn đ i ngu n v n Do đó VDB ph i ti p t c th c hi n phát hƠnh trái phi u đ cơn

đ i vƠ tr n vay13

Theo báo cáo t i h i ngh giám đ c tháng 1/2010 c a VDB, n m

2009, ngu n phát hƠnh TPCP không đ đ tr s n TPCP ph i tr trong n m l ch

gi a trung bình k h n cho vay so v i trung bình k h n huy đ ng v n ngƠy cƠng dƠi ra

N m 2008 đ l ch nƠy lƠ 2,3 n m, sang n m 2009 t ng lên 3,1 n m vƠ đ n n m 2010

lên đ n 4,57 n m14 V n huy đ ng k h n t 03 n m tr xu ng chi m t tr ng t ng đ i

l n trong t ng ngu n v n huy đ ng c a h th ng K h n v n huy đ ng bình quơn lƠ 46 tháng, trong đó k h n t trên 36 tháng ch chi m kho ng 33% t ng s v n huy đ ng15

i u nƠy s gơy s c ép l n lên cơn đ i ngu n v n, s d ng v n c a VDB trong nh ng

n m ti p theo vƠ cho th y v lơu dƠi s nh h ng đ n tính thanh kho n vƠ kh n ng cơn

đ i ngu n v n, t đó s lƠm suy gi m kh n ng tƠi chính c a VDB

Vi c huy đ ng v n b ng ngo i t t i VDB không đáng k vƠ ch s d ng cho các d

án vay đ nh p kh u máy móc, thi t b ho c nh p kh u nguyên li u mƠ có kh n ng

ph i đ c xem xét trên c s nhu c u s d ng v n th c t , đ ng th i ph i có Ủ ki n c a

B TƠi chính, B K ho ch vƠ u t (KH& T) vƠ NHNN i u nƠy cho th y r i ro v

t giá không có nh h ng đ n VDB mƠ đi u quan ng i đó chính lƠ r i ro v lƣi su t vƠ

r i ro v k h n Vi c huy đ ng v n t i VDB g p nhi u khó kh n do không th huy

đ ng v n v i lƣi su t quá th p so v i th tr ng trong khi lƣi su t cho vay lƠ lƣi su t u đƣi tín d ng nhƠ n c đ c th c hi n theo thông báo c a B TƠi chính

1.2.1.2 Lƣiăsu tăhuyăđ ngăvƠăchoăvay

Lƣi su t cho vay t i VDB lƠ lƣi su t u đƣi tín d ng nhƠ n c, đ c B TƠi chính công

b t i đa 2 l n/n m Lƣi su t cho vay TD T vƠ TDXK không có s khác bi t l n vƠ

13 http://vneconomy.vn/20100621065916865P0C6/vdb-chung-toi-cho-vay-theo-chi-dao.htm, truy c p 30/01/2011

14 Ngu n: Báo cáo đánh giá k t qu th c hi n nhi m v 2010 c a VDB t i H i ngh giám đ c tháng 12/2010

15 Ngu n: Báo cáo t ng h p c a VDB t i H i ngh giám đ c tháng 7/2010

đ c áp d ng chung trong nh ng n m g n đơy Theo Ngh đ nh 151, lƣi su t cho vay

đ c xác đ nh t i th i đi m kỦ h p đ ng tín d ng vƠ không thay đ i cho c th i h n vay

v n i u nƠy s vô cùng r i ro trong đi u ki n chênh l ch k h n huy đ ng vƠ k h n cho vay t i VDB lên đ n h n 3-4 n m nh hi n nay vƠ khi th tr ng có bi n đ ng l n

v lƣi su t trong khi VDB l i ph i th c hi n cho vay v i lƣi su t u đƣi Lƣi su t huy

đ ng vƠ cho vay t i VDB đ c th hi n c th qua b ng 1.4

So v i lƣi su t th tr ng, lƣi su t huy đ ng vƠ cho vay t i VDB th p h n nhi u C th , quỦ 1/2011 lƣi su t cho vay t i VDB lƠ 11,4%/n m, trong khi t i các NHTM, lƣi su t huy đ ng kho ng 14% n m, cho vay t 18%-20%/n m c bi t vƠo th i đi m nh

h ng cu c kh ng ho ng tƠi chính th gi i (tháng 6/2008), t i các NHTM lƣi su t huy

đ ng lên đ n 18%, cho vay 21%-22% cao h n r t nhi u so v i các m c lƣi su t t ng

B ngă1.4 Lƣiăsu tăhuyăđ ngăvƠăchoăvayăt iăVDB quaăcácăn m

(*) Áp d ng cho các ngu n v n huy đ ng t các t ch c

ng t i VDB Nh v y, v i m c lƣi su t huy đ ng nh trên cho th y VDB khó c nh tranh đ c v i các NHTM trong vi c thu hút ngu n v n M c khác do lƣi su t đ u vƠo cao h n lƣi su t cho vay t i VDB nên ngu n thu t lƣi cho vay không đ đ bù đ p chi phí huy đ ng v n Do đó, đ đ m b o cơn đ i ngu n thu chi, VDB đ c NSNN c p bù

v ng vì không th huy đ ng v i lƣi su t quá th p so v i th tr ng Th c t n m 2009,

t ng ngu n v n VDB huy đ ng đ t 70% k ho ch Th t ng chính ph giao, riêng TPCP ch đ t 29,3% so v i k ho ch i u nƠy cho th y VDB g p nhi u khó kh n trong

vi c huy đ ng v n vƠ d d n đ n m t cơn đ i ngu n v n

NgoƠi vi c có kh n ng m t cơn đ i ngu n v n, ngu n thu nh p c a VDB c ng không

t đ m b o kh n ng cơn đ i mƠ ph thu c r t nhi u vƠo ngu n h tr t NSNN

B ngă1.5 Cơnăđ iăthu chiăt i VDB quaăcácăn m

(*) T ính theo ph ng án d thu; (**) g m lƣi ti n g i, phí b o lƣnh, d ch v thanh toán…

Ngu n: T ng h p c a tác gi t ngu n Ngơn hƠng Phát tri n Vi t Nam

C c u ngu n thu ch y u c a VDB kho ng 50% lƠ thu t lƣi cho vay Kho n thu nh p khác trong đó ch y u lƠ thu lƣi ti n g i c ng lƠ con s đáng k do VDB th c hi n d

tr v n g i đ u cho n m sau nên đƣ dùng s v n nƠy g i vƠo các NHTM đ l y lƣi

ng th i, kho n thu t c p bù CLLS vƠ phí qu n lỦ cho th y VDB ph thu c quá l n vƠo s h tr ho t đ ng t ngu n NSNN i u nƠy đƣ lƠm n y sinh tơm lỦ l i, trông

ch vƠo s b o lƣnh c a chính ph trong vi c cơn đ i ngu n v n, ngu n thu chi vƠ đ m

b o kh n ng thanh toán c a VDB

1.2.2 Th cătr ngăn ăx u,ăn ăquáăh năt iăVDB

VDB đang th c hi n cho vay các ch ng trình, d án tr ng đi m n i b t nh th y đi n

S n La, các d án v ngƠnh đi n, nhƠ máy l c d u Dung Qu t, các nhƠ máy xi m ng, luy n thép, c khí tr ng đi m, v tinh Vinasat, phơn bón DAP H i Phòng, đ m Ninh Bình, đ m HƠ B c, Apatit LƠo Cai, các d án đóng tƠu bi n vƠ an sinh xƣ h i nh

tr ng h c, b nh vi n, x lỦ rác th i, c p n c s ch 16

N m 2008, chính ph ch đ o

VDB h tr theo h n m c cho T p đoƠn Công nghi p TƠu th y (Vinashin) 3.000 t

đ ng, vƠ nơng lên 4.500 t đ ng17 vƠo quỦ IV/2008 đ đóng tƠu xu t kh u Th nh ng,

v i k t qu đƣ đ c th a nh n vƠ đ c minh ch ng trên các ph ng ti n thông tin đ i chúng, Vinashin ho t đ ng s n xu t kinh doanh c c k kém hi u qu , tr thƠnh con n

l n c a các ngơn hƠng trong n c vƠ qu c t , không có kh n ng tr đ c các kho n n

đ n h n Nh ng v i chính sách b o h các t p đoƠn nhƠ n c, đ c u vƣn Vinashin, chính ph can thi p b ng các ch đ o nh c c u, s p x p vƠ gia h n n cho t p đoƠn

đ i v i các kho n n trong n c Vi c đ c ch đ nh cho Vinashin vay đƣ cho th y VDB đang g p nguy c r i ro tín d ng r t l n

Theo báo cáo t i h i ngh giám đ c tháng 7/2010, đ n 31/3/2010 VDB có n g c quá

h n 6.482 t đ ng, chi m 4,2% t ng d n , n lƣi quá h n 1.917 t đ ng S lƣi quá h n

16 http://www.vdb.gov.vn/Trangchu.aspx?ID=DETAIL&INFOID=532, truy c p ngày 07/09/2010

17 Ban K ho ch t ng h p- NHPT Vi t Nam, Ho t đ ng tín d ng đ u t , tín d ng xu t kh u n m 2008 và h ng t i n m 2009, truy c p ngày 07/09/2010 t i website http://www.vdb.gov.vn/Trangchu.aspx?ID=DETAIL&INFOID=358

ch a tr , ch y u lƠ lƣi vay TD T, chi m 68% t ng s n lƣi B ng 1.6 cho th y r i ro tín d ng t i VDB đ c th hi n qua t l n x u, NQH cao

NQH ch y u t p trung vƠo TD T vƠ TDXK, trong khi v n ODA m c dù không có s

li u 31/3/2010, nh ng s quá h n th i đi m 31/12/2009 vƠ 30/6/2010 lƠ không đáng

k Trong s n g c quá h n, TD T chi m 42%, TDXK chi m 46%

B ngă1.6 T ngăh păn ăx u,ăn ăquáăh năt iăVDB

(*) T l n quá h n so v i d n c a lo i hình tín d ng t ng ng (**) T l lƣi quá h n so v i t ng s lƣi ch a thu đ c

B ng 1.6 cho th y t l n g c, lƣi quá h n vƠ n x u nhóm 3, 4, 5 c a VDB hi n nay

r t cao So v i t l n x u18 c a h th ng ngơn hƠng Vi t Nam n m 2009 vƠ 2010 ch kho ng 2,5%19thì t l n x u nhóm 3, 4, 5 t i VDB lên đ n 11,9%-12,7%

Tuy nhiên, trong th c t t l n x u c a VDB có th s còn cao h n nhi u so v i

nh ng con s th ng kê trên đơy n u không có quá trình x lỦ n , xóa n , khoanh n mƠ

B TƠi chính vƠ chính ph đƣ gi i quy t cho VDB N m 2008, VDB đƣ đ c c p có

th m quy n đ ng Ủ x lỦ r i ro cho 04 d án, v i t ng s ti n 151 t đ ng (khoanh n

g c 56,7 t đ ng; xóa n g c 66,7 t đ ng vƠ xóa n lƣi 27,5 t đ ng), đƣ trình B TƠi

18 Phân lo i n x u theo quy t đ nh 493/2005/QD-NHNN xin xem thêm t i Ph l c 6

19 http://www.baomoi.com/Info/Ty-le-no-xau-cua-he-thong-ngan-hang-vao-khoang-25/126/5439027.epi, truy c p 30/01/2011

B ngă1.7 Soăsánhăt ăl n ăx u c aăVDBăv iăcácăNHTMăkhác

N x u đ c tính lƠ n nhóm 3,4,5 theo Quy t đ nh 493/2005/Q -NHNN ngƠy 22/4/2005 c a NHNN

31/12/2009

T ăl ăn ăx uăquaăcácăn m

31/12/2008 30/9/2009 31/12/2009 31/3/2010 ToƠn h th ng(*)

http://cafef.vn/20100314111457756CA34/fitch-nhin-lai-nganh-ngan-hang-viet-nam-nam-2009-va-du-bao-Ngu n: T ng h p c a tác gi t các báo cáo th ng niên c a các ngơn hƠng

chính, B KH& T, NHNN x lỦ khoanh, xóa n cho 92 d án (ch a k ch ng trình đánh b t cá xa b ) v i t ng s ti n 526 t đ ng (419 t đ ng n g c; 107 t đ ng n lƣi) Riêng ch ng trình đánh b t cá xa b , n m 2008 VDB đƣ báo cáo liên b vƠ đ ngh trình Th t ng Chính ph xóa n v i t ng s ti n 1.179 t đ ng c a 905 con tƠu (n

g c 705 t đ ng; n lƣi 474 t đ ng), tr c m t th c hi n theo h ng chuy n ra ngo i

m t kho n vay 20 t đ ng trong 15 n m, tr n 10 n m (500 tri u đ ng/quỦ), nh ng n u không tr đúng h n n g c quỦ đó thì sau 10 ngƠy quá h n m i th c s chuy n NQH s

ti n 500 tri u đ ng, ch không chuy n ngay khi phát sinh NQH đ i v i toƠn b s ti n

vay 20 t đ ng

Qua k t qu phơn tích trên cho th y VDB hi n đang g p khó kh n trong vi c thu n g c

vƠ lƣi vay, trong khi lƣi vay l i chính lƠ ngu n thu ch y u đ bù đ p chi phí ho t đ ng Ngay c khi thu đúng, đ n g c vƠ lƣi vay, VDB v n không đ m b o kh n ng cơn đ i thu chi tƠi chính vƠ ph thu c r t nhi u vƠo ngu n h tr ho t đ ng t NSNN i u nƠy

có kh n ng s d n đ n s m t cơn đ i trong c c u ngu n v n, thu chi vƠ tính thanh kho n c a VDB T l n x u cao vƠ lƣi quá h n không thu đ c đƣ cho th y nh ng r i

ro vƠ s kém an toƠn trong ho t đ ng tín d ng c a VDB hi n nay Phơn tích ch ng 2

s tìm hi u nh ng nguyên nhơn khách quan vƠ ch quan đƣ gơy nên tình tr ng n x u,

NQH vƠ s y u kém trong ho t đ ng tín d ng c a VDB

20 Báo cáo chuyên đ t i H i ngh giám đ c t i ng H i ngày 11-12/01/2009

CH NGă2

TệNăD NGăC AăNGỂNăHẨNGăPHỄTăTRI NăVI TăNAM

K t qu phơn tích ch ng 1 cho th y th c tr ng r i ro tín d ng t i VDB ó lƠ nh ng

r i ro v lƣi su t, v tình hình cơn đ i thu chi tƠi chính vƠ ngu n v n ho t đ ng, c ng

nh t l n x u, NQH cao t i VDB Nh ng r i ro tín d ng nƠy đ n t nh ng nguyên nhơn do th ch chính sách vƠ chính trong c ch ho t đ ng n i t i c a VDB

2.1 R iăroătínăd ngădoăth ăch ,ăchínhăsách

Do đ c thù lƠ ngơn hƠng chính sách c a chính ph nên VDB ch u nhi u s tác đ ng t

th ch , chính sách c a nhƠ n c Chính ph s d ng các công c áp ch tƠi chính nh

s h u nhƠ n c, tín d ng ch đ nh vƠ ki m soát lƣi su t đ đi u hƠnh ngơn hƠng Trên

th gi i, v n đ áp ch tƠi chính d n đ n cho vay các d án r i ro cao, đ c minh ch ng thông qua s đ nghiên c u c a Mc Kinnon

Các

d án

đ u t

r i ro cao

Ngân hàng Phát tri n

B tài chính

Ngân hàng trung ng (NHNN)

Ngân hàng

th ng m i

Cho vay v i lãi su t b ki m soát

Ho t đ ng cho vay theo ch đ nh

Ngu n: Mc Kinnon (1993), Ch 4, trích t Hu nh Th Du (2010), Áp ch tài chính,

BƠi gi ng TƠi chính phát tri n, FETP n m 2010

S ăđ ă2.1.ăH ăth ngătƠiăchínhăb ăápăch

2.1.1 S h uănhƠăn c

Do lƠ ngơn hƠng thu c toƠn b s h u nhƠ n c nên chính ph can thi p sơu vƠo các

ho t đ ng c a VDB Chính ph tr c ti p th c hi n các chính sách tƠi chính, tín d ng đ i

v i n n kinh t thông qua vi c đi u ph i VDB i u nƠy lƠm VDB n y sinh tơm lỦ l i,

h quá d a vƠo s b o h c a chính ph , v i ni m tin đ c chính ph đ m b o kh

n ng thanh toán, s n sƠng c u giúp khi g p khó kh n vƠ cho r ng ngơn hƠng mình lƠ quá

l n nên không th th t b i (too big to fail) T đó đƣ d n đ n nh ng đ ng c vƠ hƠnh vi không đúng trong vi c qu n lỦ tín d ng, lƠm cho r i ro tín d ng gia t ng n 30/9/2009,

NQH phát sinh h u h t các chi nhánh v i 1.900 d án có NQH, chi m 57% t ng s d

án vay v n t i VDB21, m t con s th t kh ng l

Th c t t i VDB, s h u nhƠ n c đƣ d n đ n vi c can thi p vƠ đi u ph i c a chính ph trong ho t đ ng ngơn hƠng, đ c bi t lƠ vi c c p tín d ng theo ch đ nh B ng 1.7 mô t

th c tr ng n x u t i VDB t 11,9%-12,7% lƠ cao h n r t nhi u so v i t l n x u c a

c h th ng ngơn hƠng ch kho ng 2,1%-2,5% cho c giai đo n 2008-2010, nó c ng cao

h n nhi u so v i t l n x u c a các NHTM nhƠ n c khác nh Agribank, BIDV,

Vietcombank, Vietinbank vƠ MHB Trong khi Agribank, BIDV vƠ MHB c ng có 100%

v n thu c s h u nhƠ n c nh VDB nh ng t l n x u n m 2008 vƠ 2009 t i các ngơn hƠng nƠy th p h n nhi u so v i VDB T i Agribank n m 2008 lƠ 2,68%, n m

2009 lƠ 2,6%, t ng ng nh v y t i BIDV lƠ 2,71% vƠ 2,82% vƠ t i MHB n m 2009

ch 2,03% Còn so v i các NHTMCP khác nh ACB, Sacombank, Eximbank, t l n

x u c ng ch x p x t d i 1%-2% Trong khi đó, n u so v s tuy t đ i thì n x u c a VDB b ng 32,7% s tuy t đ i n x u c a toƠn ngƠnh ngơn hƠng22

Kinh nghi m t i Argentina cho th y, m t trong s nguyên nhơn gơy nên s y u kém trong ho t đ ng c a các ngơn hƠng lƠ v n đ s h u nhƠ n c Nghiên c u c a Ngơn hƠng Th gi i cho th y có 20 t nh s h u các ngơn hƠng đ a ph ng, lƠ nh ng ngơn

21 Báo cáo chuyên đ cân đ i ngu n v n và các qu t i h i ngh giám đ c VDB tháng 10/2009 t i ng H i

22 Báo cáo t i H i ngh giám đ c VDB tháng 01/2010

hƠng có ch t l ng danh m c đ u t vƠ hi u qu th p K t qu 1/2 s ngơn hƠng nƠy

đ c rao bán vƠo cu i n m 1997, vƠ đ n n m 2000 t l rao bán đƣ lên đ n 2/3 s ngơn hƠng23 M t khác, nghiên c u c a La Porta, Lopez-de-Silanes, Shleifer, Caprio vƠ Martinez (2000) cho th y m c đ s h u nhƠ n c trong h th ng ngơn hƠng vƠo nh ng

n m 1970 đi li n v i s phát tri n y u kém c a h th ng tƠi chính, t ng tr ng kinh t

ch m vƠ n ng su t th p, c ng nh m i t ng quan gi a s h u nhƠ n c v i đ b t n

c a h th ng tƠi chính M c đ s h u nhƠ n c cao trong h th ng ngơn hƠng vƠo đ u giai đo n 1980-1997 có quan h đ ng bi n v i xác su t x y ra kh ng ho ng ngơn hƠng Trong khi đó, nghiên c u c a Barth, Capirio vƠ Levine (2001) ch ra r ng s h u nhƠ

n c trong ngơn hƠng lƠm t ng biên đ CLLS, gi m tín d ng cho khu v c t nhơn vƠ

gi m tính c nh tranh trong c h th ng tƠi chính24

Do đó, nh n th y đ c nh ng r i ro ti m n có th do s h u nhƠ n c toƠn di n gơy ra,

hi n nay chính ph đƣ cho phép c ph n hóa hai NHTM nhƠ n c lƠ Vietcombank vƠ

Vietinbank BIDV vƠ MHB thì đang trong quá trình chu n b vƠ c ng s đ c c ph n hóa trong nh ng n m t i, Agribank s đ c t ch c l i d i hình th c công ty trách nhi m h u h n m t thƠnh viên Các ngơn hƠng nƠy ngƠy cƠng ti n đ n ho t đ ng t ch hoƠn toƠn theo c ch th tr ng Trong khi đó, VDB v n ph i lƠ ngơn hƠng chính sách phát tri n, 100% v n thu c s h u nhƠ n c vƠ ho t đ ng theo đ nh h ng c a chính

ph nên ch c ch n s g p nhi u r i ro n u không có nh ng đi u ch nh k p th i

2.1.2 Tínăd ngăch ăđ nhăvƠăki măsoátălƣiăsu t

S h u nhƠ n c d n đ n v n đ tín d ng ch đ nh vƠ ki m soát lƣi su t t i VDB B ng can thi p c a mình, chính ph đƣ ch đ nh cho vay các d án, ho c các khách hƠng lƠ các doanh nghi p nhƠ n c l n ho t đ ng kém hi u qu nh ng đ c chính ph b o h vƠ c

g ng duy trì theo các m c tiêu c a mình M c dù c ng có m t s quy n t ch trong các