Các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất lao động nông nghiệp tỉnh An Giang

LểăB OăTOĨN NGăNỌNGăNGHI PăT NHăANăGIANG LU NăV NăTH CăS ăKINHăT TP.ăH ăCHệăMINHăậ N Mă2011... LểăB OăTOĨN NGăNỌNGăNGHI PăT NHăANăGIANG ChuyênăngƠnh:ăKINHăT ăPHÁTăTRI N Mƣăs :ă60.31.0

LểăB OăTOĨN

NGăNỌNGăNGHI PăT NHăANăGIANG

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT

TP.ăH ăCHệăMINHăậ N Mă2011

LểăB OăTOĨN

NGăNỌNGăNGHI PăT NHăANăGIANG

ChuyênăngƠnh:ăKINHăT ăPHÁTăTRI N Mƣăs :ă60.31.05

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT

Ng iăh ngăd năkhoaăh c:ăPGS.TSă INHăPHIăH

TP.ăH ăCHệăMINHăậ N M 2011

gian quý báu, t n tình h ng d n tôi hoàn thành lu n v n này

Tôi xin đ c bày t lòng cám n chân thành đ n quỦ th y cô thu c

Ch ng trình gi ng d y kinh t Fulbright và các th y cô khoa Kinh t phát tri n ậ Tr ng i h c Kinh t TP.H Chí Minh đã gi ng d y và truy n th

nh ng ki n th c quỦ báu cho tôi

Tôi c ng xin cám n nh ng ng i thân trong gia đình, b n bè, đ ng nghi p đã luôn giúp đ , đ ng viên, chia s nh ng kinh nghi m, giúp đ tôi trong quá trình h c t p và th c hi n lu n v n này

TP.H Chí Minh, ngày 04 tháng 5 n m 2011

Tác gi

LêăB oăToƠn

trích d n và s li u s d ng trong lu n v n đ u đ c trích d n ngu n và có đ chính xác cao trong ph m vi hi u bi t c a tôi N i dung nghiên c u và k t qu trong lu n v n này là trung th c

TP.H Chí Minh, ngày 04 tháng 5 n m 2011

Tácăgi

Lê B o Toàn

TÓM T T NGHIÊN C U i

DANH M C HÌNH ii

DANH M C B NG iii

DANH M C CH VI T T T iv

CH NGă1 GI IăTHI U 1

1.1 t v n đ 1

1.2 M c tiêu nghiên c u 2

1.3 Câu h i nghiên c u 2

1.4 i t ng và ph m vi nghiên c u 3

1.5 Ph ng pháp nghiên c u 3

1.6 C u trúc đ tài 4

CH NGă2 C ăS ăLụăTHUY T 6

2.1 Các khái ni m c b n 6

2.1.1 Khái ni m và đ c đi m c a s n xu t nông nghi p 6

2.1.2 Khái ni m v n ng su t lao đ ng 6

2.2 Xu h ng t ng tr ng NSL NN trên th gi i 7

2.3 Các y u t đ u vào trong s n xu t nông nghi p 9

2.3.1 V n 9

2.3.2 Lao đ ng 9

2.3.3 t nông nghi p 9

2.3.4 Công ngh 10

2.4 LỦ thuy t v n ng su t lao đ ng nông nghi p 10

2.4.1 Mô hình Ricardo 10

2.4.2 Mô hình hai khu v c c a Lewis 11

2.4.3 Mô hình Todaro 11

2.6 Các nghiên c u tr c có liên quan n ng su t lao đ ng nông nghi p 14

2.7 Bài h c kinh nghi m t các n c trên th gi i 15

2.7.1 Bài h c t Th y i n 15

2.7.2 Bài h c t Nh t B n 16

2.7.3 Bài h c t ài Loan 16

2.8 Mô hình nghiên c u và khung phân tích 17

2.8.1 Mô hình nghiên c u 17

2.8.2 Khung phân tích 18

CH NGă3 T NGă QUANă KINHă T ă Xĩă H Iă VĨă TH Că TR NGă S NăXU TăNỌNGăNGHI PăTRONGăT NHăANăGIANG 20

3.1 T ng quan kinh t xã h i t nh An Giang 20

3.1.1 Gi i thi u 20

3.1.2 Tình hình kinh t xã h i t nh An Giang 21

3.2 Th c tr ng s n xu t nông nghi p t nh An Giang 26

3.2.1 Tình hình s d ng đ t nông nghi p 26

3.2.2 Di n tích và s n l ng nông nghi p 26

3.2.3 N ng su t lao đ ng nông nghi p t nh An Giang 28

3.2.4 Xu h ng d ch chuy n NSL NN t nh An Giang 30

3.3 nh h ng phát tri n nông nghi p An Giang 31

CH NGă4.CÁCă Y Uă T ă NHă H NGă Nă NSL NNă T NHă ANă GIANG 34

4.1 Mô t s li u 34

4.2 Phân tích mô t các bi n đ c l p trong mô hình 36

4.2.1 Quy mô đ t nông nghi p 36

4.2.2 S lao đ ng nông nghi p trong h 37

4.3 K t qu phân tích mô hình 39

4.3.1 Phân tích t ng quan 39

4.3.2 Phân tích h i quy 41

4.3.3 Ki m đ nh m c đ phù h p c a mô hình 41

4.3.4 Ki m đ nh hi n t ng đa c ng tuy n 42

4.3.5 Ki m đ nh ph ng sai c a sai s không đ i 43

4.3.6 K t qu mô hình 44

CH NGă5 K TăLU NăVĨăGI IăPHÁP 47

5.1 K t lu n 47

5.1.1 Quy mô đ t đ t và lao đ ng 47

5.1.2 Quy mô v n đ u t và chi phí c gi i hóa 48

5.2 Gi i pháp đ ngh 50

5.2.1 Gi i pháp v quy mô đ t 50

5.2.2 Gi i pháp v lao đ ng 51

5.2.3 Gi i pháp v quy mô v n đ u t 52

5.2.4 Gi i pháp v c gi i hóa 53

5.3 G i Ủ nghiên c u ti p theo 54

TĨIăLI UăTHAMăKH O 56

PH ăL C 58

Ph l c 1: NSL NN m t s n c 2005 58

Ph l c 2: T ng s n ph m GDP theo giá so sánh 1994 các t nh BSCL 59

Ph l c 3: M t s ch tiêu nông nghi p khu v c BSCL n m 2009 60

Ph l c 4: M t s k t qu t h i quy tuy n tình t SPSS 61

Ph l c 4.1: K t qu t ng quan 61

Ph l c 4.2 Tóm t t mô hình 61

Ph l c 4.5 Phân tích ph ng sai h i quy ph 62

Ph l c 5: B ng tra Durbin ậ Waston 63

Ph l c 6: S li u tính toán 64

TịMăT TăNGHIểNăC U

tài ắCác y u t nh h ng đ n n ng su t lao đ ng nông nghi p t nh An Giang” phân tích ngu n s li u th c p t B d li u đi u tra m c s ng h gia đình Vi t Nam (VHLSS) 2008 đ xác đ nh m i liên h NSL NN trong t nh

v i các y u t tác đ ng bao g m: quy mô đ t c a h , s lao đ ng trong h , quy mô v n đ u t và chi phí c gi i hóa trong s n xu t tài này đ c ti n hành v i các b c nh sau

Th nh t, ti p c n đ n nh ng lỦ thuy t có liên quan đ n s n xu t nông nghi p và NSL NN và nh ng bài h c kinh nghi m t phát tri n nông nghi p, nông thôn c a các n c trên th gi i ng th i, c n c nh ng nghiên c u

th c nghi m đ xây d ng mô hình nghiên c u

Th hai, phân tích tình hình kinh t - xã h i c a t nh trong nh ng n m qua Qua s li u v c c u các ngành s n xu t, th hi n r ng nông nghi p là ngành quan tr ng nh t trong quá kh đ n hi n t i M c dù c c u kinh t trong t nh đang thay đ i theo h ng t ng t tr ng ngành d ch v và gi m d n t tr ng ngành nông nghi p nh ng nông nghi p v n đang đóng góp l n vào GDP và thu hút nhi u lao đ ng Nghiên c u cho th y nông nghi p t nh An Giang đã qua giai đo n thâm d ng đ t và lao đ ng, và đang trong giai đo n phát tri n, đòi h i nhi u v các y u t đ u vào là v n và công ngh

Th ba, phân tích h i quy đ tìm tác đ ng c a các bi n đ c l p lên bi n NSL NN, đ ng th i th c hi n ki m đ nh các gi thuy t th ng kê nh m đánh giá m c đ phù h p c a mô hình K t qu cho th y NSL NN có m i quan h

đ ng bi n v i quy mô đ t và quy mô v n đ u t , quan h ngh ch bi n v i s lao đ ng trong h và ít ch u tác đ ng c a bi n c gi i hóa T đó tác gi đ a

ra nh ng g i Ủ chính sách đ có th c i thi n h n n a NSL NN trong t nh An Giang

DANHăM CăHÌNH

Hình 2.1 Xu h ng t ng tr ng n ng su t lao đ ng nông nghi p th gi i 8

Hình 2.2 N ng su t lao đ ng và thu nh p c a lao đ ng nông nghi p 13

Hình 2.3 Khung phân tích c a đ tài 18

Hình 3.1 C c u dân s t nh An Giang giai đo n 2003-2009 24

Hình 3.2 C c u dân s t nh An Giang n m 2009 25

Hình 3.3 N ng su t lao đ ng nông nghi p trong t nh t 1995-2009 30

Hình 3.4 Xu h ng d ch chuy n NSL NN An Giang t 1995-2009 30

Hình 4.1 M i quan h gi a NSL NN và quy mô đ t nông nghi p 35

DANHăM CăB NG

B ng 2.1 Tóm t t các bi n trong mô hình 17

B ng 3.1 T c đ t ng tr ng GDP c a t nh (2005-2009) 21

B ng 3.2 Giá tr s n xu t phân theo ngành kinh t 22

B ng 3.3 C c u giá tr s n xu t nông nghi p 23

B ng 3.4 S n l ng lúa giai đo n 2000-2009 28

B ng 3.5 N ng su t đ t, quy mô đ t và NSL NN 29

B ng 4.1 B ng mô t chi ti t s li u 34

B ng 4.2 Th ng kê mô t s li u 35

B ng 4.3 Quy mô đ t nông nghi p 36

B ng 4.4 S l ng lao đ ng nông nghi p trong h 37

B ng 4.5 Quy mô v n đ u t nông nghi p 38

B ng 4.6 Chi phí c gi i hóa trong s n xu t nông nghi p 38

B ng 4.7 K t qu phân tích t ng quan 40

B ng 4.8 Tóm t t k t qu h i quy 41

B ng 4.9 K t qu phân tích ph ng sai (ANOVA) 42

B ng 4.10 Các h s trong mô hình h i quy 42

B ng 4.11 K t qu phân tích ph ng sai c a h i quy ph 44

DANHăM CăCH ăVI TăT T

CGH Chi phí c gi i hóa trong s n xu t nông nghi p

CN-XD Công nghi p - Xây d ng

NSL NN N ng su t lao đ ng nông nghi p

QMV Quy mô v n đ u t s n xu t nông nghi p c a h

VHLSS Cu c đi u tra m c s ng h gia đình Vi t Nam (Vietnam

Household Living Standards Suvey)

CH NGă1 GI IăTHI U

1.1 tăv năđ

Nông nghi p là m t trong nh ng ngành s n xu t quan tr ng nh t Vi t Nam Không ch vì đóng góp h n 22,2% vào GDP chung c a c n c, nh

h ng tr c ti p h n 71% dân s [1] mà còn liên quan đ n an ninh l ng th c

qu c gia Trong k ho ch phát tri n ngành nông nghi p và phát tri n nông thôn giai đo n 2011 ậ 2015, B Nông nghi p & Phát tri n nông thôn đã xác

đo n 2000-2002 n ng su t lao đ ng nông nghi p c a an M ch là 63.131 USD, c a Pháp là 59.243 USD, c a M là 53.907, trong khi c a Vi t Nam là

256 USD.[3]

Là m t t nh thu c ắV a lúa c a Vi t Nam”, An Giang d n đ u khu v c BSCL v s n xu t lúa v i s n l ng 3.421.540 t n trong n m 2009, chi m 17% s n l ng lúa trong toàn khu v c Ph n l n ng i dân trong t nh s ng

b ng ngh nông nghi p, theo th ng kê n m 2009, có đ n 68% l c l ng lao

đ ng c a t nh An Giang làm vi c trong l nh v c nông, lâm, ng nghi p,

nh ng ch đóng góp 34% vào GDP chung c a t nh i u này ch ng t hi u

qu c a ho t đ ng s n xu t nông nghi p còn th p, ch a khai thác h t ti m

n ng c ng nh n ng su t lao đ ng trong ngành

Trong khi di n tích đ t s n xu t nông nghi p là có gi i h n, dân s l i không ng ng t ng lên, n u không có gi i pháp nh m c i thi n n ng su t s n

xu t nông nghi p thì đ i s ng nông dân s g p r t nhi u khó kh n tài

ắCácă y uă t ă nhă h ngă đ nă n ngă su tă laoă đ ngă nôngă nghi pă t nhă Ană Giang” nh m tìm ki m các y u t có nh h ng đ n n ng su t lao đ ng nông

nghi p trong t nh trong th i gian qua, t đó tìm các gi i pháp chính sách

nh m nâng cao n ng su t lao đ ng nông nghi p, c i thi n đ i s ng c a nông dân H n n a, n u nghiên c u này đ c v n d ng thành công An Giang (t nh có s n l ng nông nghi p l n nh t n c) thì s là c s t t đ tri n khai các đ a ph ng khác, nh t là đ i v i các t nh có đi u ki n t nhiên t ng t

ng b ng sông C u Long

1.2 M cătiêuănghiênăc u

Xác đ nh các y u t nh h ng đ n n ng su t lao đ ng nông nghi p trong

t nh An Giang b ng cách v n d ng lỦ thuy t các mô hình nghiên c u đ gi i thích quá trình phát tri n ngành nông nghi p trong t nh Trên c s k t qu nghiên c u, đ xu t các gi i pháp c n thi t đ nâng cao n ng su t lao đ ng nông nghi p t nh An Giang

1.3 Cơuăh iănghiênăc u

V i m c tiêu chính là tìm các y u t có nh h ng đ n n ng su t lao đ ng nông nghi p trong t nh và đ xu t nh ng gi i pháp chính sách Nghiên c u

c a đ tài t p trung gi i quy t nh ng câu h i sau:

- Các y u t nào có nh h ng đ n n ng su t lao đ ng nông nghi p trong

t nh An Giang

- Nh ng gi i pháp nào có th tác đ ng đ n nh ng y u t đó nh m nâng cao n ng su t lao đ ng nông nghi p An Giang

1.4 iăt ngăvƠăph măviănghiênăc u

i t ng nghiên c u: M c dù ch n nuôi, th y s n trong t nh khá phát

tri n nh ng ph n l n ng i dân nông thôn v n s ng ch y u b ng ngh tr ng

tr t (lúa và hoa màu) và kinh t h gia đình là ch y u Cho nên đ i t ng nghiên c u chính là h gia đình có tham gia s n xu t tr ng tr t

Ph m vi nghiên c u: tài đ c th c hi n d a trên s li u th c p thu

th p t b d li u i u tra m c s ng h gia đình Vi t Nam (VHLSS) 2008

c a T ng c c th ng kê, ch n l c trên đ a bàn t nh An Giang

N i dung nghiên c u: Bao g m các n i dung: đánh giá tình hình kinh t -

xã h i đ a ph ng; nghiên c u th c tr ng s n xu t nông nghi p t nh An Giang; xây d ng mô hình các y u t tác đ ng đ n n ng su t lao đ ng nông nghi p; đ xu t các gi i pháp chính sách nh m nâng cao n ng su t lao đ ng cho nông dân

1.5 Ph ngăphápănghiênăc u

Ph ng pháp nghiên c u: Nghiên c u đ nh l ng qua vi c phân tích d

li u th ng kê, th c hi n mô t , c l ng và ki m đ nh mô hình h i quy đa

bi n d a vào hàm s n xu t b ng ph ng pháp c l ng bình ph ng nh

nh t tài s d ng ph n m m Excel 2003 và SPSS 11.0 đ ph c v các phân tích th ng kê, h i quy và ki m đ nh

Ngu n s li u s d ng: S li u chính đ c s d ng t ngu n s li u th

c p t k t qu kh o sát VHLSS 2008 Bên c nh đó là ngu n d li u thu th p

t Niên giám th ng kê ậ T ng c c th ng kê, C c th ng kê t nh An Giang, S Nông nghi p và Phát tri n nông thôn t nh An Giang và c ng thông tin đi n t

t nh An Giang

Quy trình nghiên c u: Quy trình nghiên c u đ c khái quát nh sau

S ăđ ăquyătrìnhănghiênăc u

1.6 C uătrúcăđ ătƠi

C u trúc đ tài đ c chia thành các ch ng:

- Ch ngă1: Gi i thi u Gi i thi u các v n đ lỦ do ch n đ tài, m c

tiêu, câu h i, đ i t ng và ph m vi nghiên c u

LỦ thuy t v

N ng su t lao đ ng nông nghi p

Ch n l c d li u t VHLSS 2008

Ki m đ nh các gi thuy t

Phân tích mô t Phân tích h i quy

K t qu và th o lu n

xu t các gi i pháp

K t lu n, ki n ngh

- Ch ngă2: C s lỦ thuy t và th c ti n Phân tích t ng quan lỦ thuy t

và các nghiên c u tr c có liên quan đ n n ng su t lao đ ng nông nghi p Kinh nghi m t các n c trên th gi i v s n xu t nông nghi p

- Ch ngă 3: Khái quát tình hình kinh t , th c tr ng s n xu t nông

nghi p, n ng su t lao đ ng nông nghi p trên đ a bàn t nh An Giang

- Ch ngă4: Phân tích các y u t có nh h ng đ n n ng su t lao đ ng

nông nghi p t nh An Giang T d li u thu th p đ c, ti n hành phân tích mô t , h i quy đ tìm ra các y u t có nh h ng đ n n ng su t lao

đ ng

- Chu ngă5: K t lu n và ki n ngh gi i pháp Nêu nh ng k t lu n chính

t đ tài, gi i pháp kh d đ có th nâng cao n ng su t lao đ ng trong

t nh và nh ng h n ch trong quá trình nghiên c u ng th i có nh ng

ki n ngh nghiên c u ti p theo

CH NGă2 C ăS ăLụăTHUY T

2.1 Cácăkháiăni măc ăb n

2.1.1 Kháiăni măvƠăđ căđi măc aăs năxu tănôngănghi p

Kháiăni m: Nông nghi p là m t trong nh ng ngành s n xu t v t ch t quan

tr ng c a n n kinh t qu c dân Ho t đ ng nông nghi p không nh ng g n li n

v i các y u t kinh t , xã h i, mà còn g n v i các y u t t nhiên Nông nghi p theo ngh a r ng bao g m tr ng tr t, ch n nuôi, lâm nghi p và th y

s n[4]

căđi m: Nông nghi p có nh ng đ c đi m sau

- Trong nông nghi p, ru ng đ t là t li u s n xu t đ c bi t, đóng vai trò không th thi u trong ho t đ ng nông nghi p Xu t phát t đ c đi m này cho th y vi c b o t n qu đ t và không ng ng nâng cao đ phì nhiêu c a đ t là v n đ s ng còn c a s n xu t nông nghi p

- i t ng c a s n xu t nông nghi p là nh ng sinh v t bao g m cây

tr ng và v t nuôi

- Trong s n xu t nông nghi p, y u t lao đ ng và t li u s n xu t có tính

th i v T đ c đi m này, c n ph i ti n hành chuyên môn hóa k t h p

v i đa d ng s n xu t

- S n xu t nông nghi p đ c ti n hành trên m t đ a bàn r ng l n và mang tính khu v c Xu t phát t đ c đi m này, ph i có chính sách kinh

t - xã h i thích ng v i t ng khu v c

2.1.2 Kháiăni măv ăn ngăsu tălaoăđ ng

a) Theo Randy Barker (2002)[4]

Ph ng trình n ng su t lao đ ng nông nghi p:

L

Y

a

a A x A y

Trong đó:

y: N ng su t lao đ ng nông nghi p

Ya: Giá tr s n l ng nông nghi p

La: S l ng lao đ ng nông nghi p

Do đó, theo Randy Barker n ng su t lao đ ng nông nghi p ph thu c ch

y u vào 2 y u t : n ng su t đ t và quy mô đ t

Rút g n l i y = Ya/La đ c di n đ t thành ắN ng su t lao đ ng nông nghi p đ c tính b ng giá tr s n l ng nông nghi p tính trên m t đ n v lao

đ ng nông nghi p trong m t n m” Cách này đ c s d ng trong lu n v n

2.2 Xuăh ngăt ngătr ng NSL NN trênăth ăgi i

Quá trình phát tri n nông nghi p ph thu c vào các y u t khác nhau qua

t ng giai đo n, t y u t t nhiên đ n công ngh và cu i cùng là v n Nh ng

n ng su t lao đ ng là y u t quy t đ nh thu nh p c a nông dân L ch s phát tri n nông nghi p trên th gi i đ c đánh giá theo xu h ng nh sau:

Hình 2.1 Xuăh ngăt ngătr ngăNSL NNătrênăth ăgi i

i mă A: Trong th i k đ u phát tri n nông nghi p, n ng su t lao đ ng

n ng nghi p t ng ch y u là do t ng di n tích đ t Dân s còn th p so v i quy

mô đ t, s n l ng t ng nhanh do m r ng di n tích

i mă B: Do tài nguyên đ t có gi i h n, trong khi dân s không ng ng

t ng, do đó đ t ng s n l ng trong nông nghi p, công ngh m i đ c áp

d ng trong sàn xu t Công ngh trong giai đo n này ch y u là s d ng gi ng

m i, phân hóa h c và th y l i ng bi u di n t ng tr ng n ng su t lao

đ ng d ch chuy n đi lên và h ng v phía bên trái

i măC: Giai đo n phát tri n cao, d i tác đ ng c a s phát tri n c a các

ngành kinh t khác nông nghi p hút nhanh lao đ ng nông nghi p áp ng yêu c u này, trong nông nghi p áp d ng c gi i hóa Công ngh này có th làm cho ít lao đ ng h n nh ng có th ti n hành trên nhi u đ n v di n tích đ t

h n ng bi u di n t ng tr ng n ng su t lao đ ng d ch chuy n t B đ n C theo h ng lên trên và đi v phía bên ph i

2.3 Cácăy uăt ăđ uăvƠoătrongăs năxu tănôngănghi p

2.3.1 V n

V n trong s n xu t nông nghi p là toàn b ti n đ u t , mua ho c thuê các

y u t ngu n l c trong s n xu t nông nghi p ó là s ti n dùng đ mua ho c thuê ru ng đ t, đ u t h th ng th y l i, máy móc, thi t b , nông c và v t t nông nghi p (phân bón, nông d c…) V n trong nông nghi p c ng đ c phân thành v n c đ nh và v n l u đ ng

V n s n xu t nông nghi p có nh ng đ c đi m sau: tính th i v (theo th i

v trong s n xu t nông nghi p); tính r i ro (vì k t qu s n xu t nông nghi p còn ph thu c nhi u vào t nhiên); m c l u chuy n ch m (do chu k s n xu t

c a nông nghi p dài)

V n trong nông nghi p đ c hình thành ch y u t các ngu n sau: V n tích l y t b n thân khu v c nông nghi p, v n đ u t c a ngân sách, v n t tín d ng và ngu n v n n c ngoài

2.3.2 L aoăđ ng

Lao đ ng nông nghi p bao g m toàn b nh ng ng i tr c ti p tham gia vào s n xu t nông nghi p C ng nh các ngành khác, các y u t nh s

l ng, ch t l ng (k n ng, ki n th c, kinh nghi m…) c a lao đ ng có nh

h ng đ n n ng su t s n xu t Do đó, đ u t nâng cao ch t l ng ngu n lao

đ ng chính là đ u t làm gia t ng giá tr y u t đ u vào đ c bi t này

2.3.3 tănôngănghi p

t là y u t c n thi t và quan tr ng nh t cho s n xu t nông nghi p, vùng

đ t t t hay x u, màu m hay khô c n, s nh h ng nhi u đ n n ng su t và

ch t l ng s n ph m Tùy m c đích s d ng, có th phân thành nhi u lo i

nh : đ t canh tác cây hàng n m, đ t tr ng cây lâu n m, đ ng c dùng cho

ch n nuôi, di n tích m t n c dùng s n xu t nông nghi p t đai là ngu n tài nguyên thiên nhiên phong phú nh ng có gi i h n, do đó c n có s c i t o đ t

và s d ng các ph ng pháp đ nâng cao n ng su t trên m t đ n v di n tích

2.3.4 Côngăngh ă

Công ngh trong nông nghi p bao g m c máy móc, công ngh sinh h c

c xem là đ u vào quan tr ng có th làm thay đ i ph ng pháp s n xu t và

t ng n ng su t lao đ ng ng d ng công ngh m i vào s n xu t s nâng cao quy mô s n l ng, ch t l ng s n ph m, ti t ki m đ c lao đ ng, chi phí s n

xu t, do đó có tác đ ng gia t ng l i nhu n, hi u qu cao h n trong s n xu t

2.4 Lýăthuy tăv ăn ngăsu tălaoăđ ngănôngănghi p[4]

2.4.1 Mô hình Ricardo

t s n xu t nông nghi p là ngu n g c c a t ng tr ng Trong đó nêu rõ:

- t nông nghi p là tài nguyên có gi i h n vì v y mà l i nhu n c a

ng i s n xu t nông nghi p có xu h ng gi m Do di n tích đ t có gi i

h n mà dân s thì t ng nên ng i dân có xu h ng m r ng s n xu t sang di n tích đ t ít màu m h n nên chi phí s n xu t t ng lên khi n cho l i nhu n gi m

- Vi c dân s t ng d n đ n tình tr ng d th a lao đ ng, d n đ n hi u su t lao đ ng và n ng su t lao đ ng gi m Vì v y mà nh h ng đ n t ng

tr ng nông nghi p

Do đó, đ thúc đ y t ng tr ng nông thôn c n nâng cao hi u qu khai thác tài nguyên đ t nông nghi p, đ m b o l i nhu n cho ng i s n xu t, gi i quy t tình tr ng d th a lao đ ng nông thôn, ki m soát t ng tr ng dân s

2.4.2 Môăhìnhăhaiăkhuăv căc aăLewis

Tình tr ng d th a lao đ ng khu v c nông nghi p s đ c chuy n d ch sang khu v c công nghi p, n i có ti n l ng cao h n, do nh ng đ c đi m sau:

- S n ph m biên c a lao đ ng nông nghi p b ng không

- Ti n l ng khu v c nông nghi p m c t i thi u

- Ti n l ng khu v c công nghi p cao h n khu v c nông nghi p 30%

Do đó, t ng tr ng n n kinh t thông qua thúc đ y t ng tr ng c a công nghi p d a vào quá trình tích l y v n và thu hút lao đ ng d th a t khu v c nông nghi p Nh đó mà n ng su t lao đ ng khu v c nông nghi p c ng đ c

c i thi n

2.4.3 Mô hình Todaro

Phát tri n nông nghi p tr i qua 3 giai đo n c b n:

- Giai đo n 1: t và lao đ ng là nh ng y u t s n xu t ch y u, đ u t

v n còn th p S n l ng t ng ch y u do m r ng di n tích và ph thu c vào thiên nhiên S n ph m ch a đa d ng, ch y u là cây l ng

th c và v t nuôi truy n th ng

- Giai đo n 2: Chuy n d ch c c u nông nghi p theo h ng đa d ng hóa

C i ti n v gi ng, s d ng phân bón hóa h c và xây d ng h th ng t i tiêu ch đ ng Nên n ng su t đ c nâng lên, s n xu t h ng đ n th

K t lu n t mô hình: Quá trình phát tri n nông nghi p là chuy n d ch c

c u kinh t t nông nghi p đ c canh sang đa d ng hóa và chuyên môn hóa theo l i th so sánh và l i th theo quy mô T ng tr ng trong nông nghi p t thay đ i các y u t lao đ ng sang v n và công ngh m i

2.4.4 Mô hình Park S.S

Chia quá trình phát tri n nông nghi p tr i qua 3 giai đo n, m i giai đo n

s n l ng nông nghi p ph thu c vào các y u t khác nhau đ c mô t d i

d ng hàm s n xu t

- Giai đo n s khai: S n l ng nông nghi p ph thu c vào y u t t nhiên nh đ t đai, khi h u và lao đ ng đ c di n t b i hàm s n xu t:

Y = F(N,L) + Y: S n l ng nông nghi p

+ N: Y u t t nhiên

+ L: Lao đ ng

- Giai đo n đang phát tri n: Ngoài các y u t trên, s n l ng nông nghi p còn ph thu c vào các y u t đ u vào đ c s n xu t t khu v c công nghi p nh phân bón, thu c tr sâu… đ c th hi n:

Y = F(N,L) + F(Ci)

+ Ci: y u t đ u vào do n n công nghi p cung c p

- Giai đo n 3: giai đo n phát tri n N n kinh t đ t m c toàn d ng, s n

l ng nông nghi p ph thu c vào công ngh thâm d ng v n T ng

tr ng trong nông nghi p do t ng v n s n xu t và đ c th hi n:

Y = F(N,L) + F(Ci) + F(K)

+ K: v n s n xu t

Hình 2.2 N ngăsu tălaoăđ ngăvƠăthuănh păc aăm tălaoăđ ng

Hình 2.2 cho th y thay đ i v n theo h ng t ng lên s t ng n ng su t lao

đ ng, t ng ng s gi m b t s l ng lao đ ng khu v c nông nghi p và thu

nh p t ng

K t lu n c a mô hình: Quá trình phát tri n nông nghi p ph thu c vào các

y u t khác nhau qua t ng giai đo n, t y u t t nhiên đ n công ngh và cu i cùng là v n Nh ng n ng su t lao đ ng là y u t quy t đ nh thu nh p c a nông dân

2.5 Môăhìnhăđ nhăl ngătrongăphơnătíchăn ngăsu tălaoăđ ng

D a vào mô hình lỦ thuy t nêu trên và các th c ti n nghiên c u v n ng

su t lao đ ng nông nghi p Vi t Nam nh mô hình nghiên c u th c nghi m

c a inh Phi H - Nguy n H u Trí[5]; inh Phi H - Hoàng Th Thu Huy n[6] Tác gi ch n l a mô hình đ nh l ng các y u t nh h ng đ n

n ng su t lao đ ng nông nghi p t nh An Giang nh sau

2.6 Cácănghiênăc uătr căcóăliênăquanăn ngăsu tălaoăđ ngănôngănghi p

- Nghiên c u c a inh Phi H n m 2007 đi u tra 2.300 h đ a bàn các huy n Ô Môn, Bình Th y, Cái R ng, V Thanh, C , Phong i n thu c t nh C n Th đi đ n k t lu n „78% thay đ i c a n ng su t lao

đ ng nông nghi p c a nông dân do nh h ng c a qui mô v n đ u t , quy mô đ t nông nghi p, mô hình đa đ ng hóa s n xu t nông nghi p, trình đ c gi i hóa và liên k t trong tiêu th s n ph m cho nông dân‟[7]

- Nghiên c u c a inh Phi H , Chi Vandy ti n hành đi u tra trên 150

m u t i t nh Kongpongcham, Campuchia k t lu n „69,1% s thay đ i

c a thu nh p đ c gi i thích b i các bi n quy mô đ t, di n tích đ t, trình đ ki n th c nông nghi p, trình đ ng d ng công ngh m i và c

gi i‟[8]

- Lu n v n th c s c a Nguy n H u Trí, ắCác y u t nh h ng đ n n ng

su t lao đ ng nông nghi p t nh B n Tre” đã k t lu n „Các y u t có nh

h ng đ n n ng su t lao đ ng nông nghi p t nh B n Tre là di n tích

đ t, chi phí c gi i hóa, v n vay và các y u t ngo i vi g m ki n th c nông nghi p, trình đ v n hóa và trình đ chuyên môn c a ch h ‟.[3]

2.7 BƠiăh căkinhănghi măt ăcácăn cătrênăth ăgi i[9]

H u h t các n c phát tri n đã thành công trong vi c xây d ng chi n l c phát tri n t ng h p nông thôn đ u làm t t các vi c sau:

- Khai thác tri t đ lao đ ng, tài nguyên t nhiên b ng vi c đào t o nhân

l c, chuy n giao và áp d ng ti n b khoa h c k thu t;

- Xác đ nh tiêu chu n v hi u qu qu n lỦ và s d ng tài nguyên thiên nhiên;

- Thi t l p các t h p công ậ nông nghi p đ t o thêm vi c làm và t ng

n ng su t lao đ ng;

- áp ng các tiêu chu n v c s h t ng và d ch v c b n cho s n

xu t;

- Xây d ng cách s ng và suy ngh khoa h c, nh m t ng hi u qu s n

xu t, s c kh e, trí tu và tinh th n cho nông dân

2.7.1 BƠiăh căt ăTh yă i n

Bi n pháp chính đ c áp d ng là t ăch căth ăch ănôngăthôn M i n m

huy đ ng qu n chúng nông thôn Th y i n đã t o thành g n 4.000 nhóm

c ng đ ng đ a ph ng ho t đ ng kh p các làng xã và làm vi c tích c c đ phát tri n c ng đ ng c a h Các nhóm đ a ph ng đ c t ch c theo nh ng cách khác nhau nh các h i, h p tác xã hay các m ng l i đ a ph ng S

h p tác c a các làng xã c ng là vi c ph bi n Các nhóm đ a ph ng đi u

hành r t nhi u nhi m v , nh ho t đ ng v n hóa, phát tri n du l ch, c i thi n

đ ng xá, xây d ng các h i tr ng làng ho c các nhà x ng

Phong trào làng c ng c dân ch và c i thi n đi u ki n s ng nông thôn

Ng i dân c m th y h có ti ng nói trong vi c ra quy t đ nh và l i nói c a h

có giá tr Công vi c do các nhóm đ a ph ng c ng góp ph n làm thúc đ y

n n kinh t vì t o t ng tr ng kinh t kh p trên đ t n c Th y i n Trong tay dân làng, ti n c a chính quy n đ c s d ng và t o ra k t qu t t h n

2.7.2 BƠiăh căt ăNh tăB n

Nông nghi p, nông thôn Nh t B n g n gi ng v i Vi t Nam: quy mô đ t đai nh , đông dân, s n xu t lúa n c là chính, trong quá trình công nghi p hóa lao đ ng rút ra t nông nghi p r t ít Trong đi u ki n đó, Nh t B n t p trung thâm canh ngay t đ u đ t ng n ng su t lao đ ng Khoa h c k thu t nông nghi p đ c coi là bi n pháp hàng đ u ngay t th k 19 T p trung đ u

t h th ng th y l i và các Vi n nghiên c u, g n nghiên c u v i đào t o và khuy n nông B t đ u b ng công ngh thu hút lao đ ng và ti t ki m đ t (k thu t t i n c, phân bón, gi ng) nh đó n ng su t cây tr ng t ng lên rõ r t

c Nh t và các thu c đ a nh ài Loan, Tri u Tiên

2.7.3 BƠiăh căt ă ƠiăLoan

Gi ng nh Nh t B n, chi n l c c a ài Loan là chia đ u đ t cho nông dân, phát tri n nông h quy mô nh , đ y m nh nhu c u tiêu dùng n i đ a phát tri n nông nghi p, ài Loan s d ng 1/3 s v n vi n tr tái thi t c a M vào phát tri n nông thôn, ch y u là phát tri n khoa h c k thu t, d y ngh cho nông dân và c p v n tín d ng cho nông nghi p

M t bi n pháp r t quan tr ng là chuy n nhà máy t đô th v nông thôn và khuy n khích đ u t phát tri n d ch v đ t o vi c làm và t ng thu nh p cho

c dân nông thôn

2.8 Môăhìnhănghiênăc uăvƠăkhungăphơnătích

2.8.1 Môăhìnhănghiênăc u

Mô hình m i quan h gi a n ng su t lao đ ng nông nghi p và các y u t

nh h ng đ c khai quát nh sau:

LNY = Ln 0 + 1Ln(DT) + 2Ln(LD) + 3Ln(QMV) + 4Ln(CGH) Trong đó: ilà các h s h i quy và các bi n đ c đ nh ngh a nh sau

B ngă2.1ăTómăt tăcácăbi năc aămôăhình Tênăbi n/

2.8.2 Khung phân tích

Hình 2.3 Khung phân tíchăc aăđ ătƠi

nhăh ng phátătri nănôngănghi pă

ăxu tă

các chính sách

TịMăT TăCH NGă2

T các khái ni m và đ c đi m c a s n xu t nông nghi p cho th y nông nghi p đóng vai trò quan tr ng trong n n kinh t , nh t là đ i v i m t qu c gia

v i h n 2/3 dân s s ng nông thôn nh Vi t Nam Nông nghi p không

nh ng là n i cung c p l ng th c, th c ph m cho c n c, mà v i l c l ng lao đ ng d i dào s là ngu n cung lao đ ng lỦ t ng đáp ng cho quá trình công nghi p hóa, hi n đ i hóa đ t n c

LỦ thuy t v các y u t đ u vào c b n trong nông nghi p cho th y các

y u t nh : v n, đ t đai, lao đ ng, công ngh , ki n th c nông nghi p có nh

h ng đ n n ng su t lao đ ng Do đó, đ gi i quy t t ng tr ng nông nghi p, quan tr ng nh t là tìm nh ng gi i pháp đ nâng cao hi u qu c a nh ng y u

t này

Các lỦ thuy t v phát tri n nông nghi p và kinh nghi m các n c cho th y,

y u t công ngh và đ u t đóng vai trò quan tr ng trong phát tri n nông nghi p Bên c nh đó, đòi h i các chính sách đi u ph i c a Chính ph ph i phù h p v i t ng giai đo n phát tri n c a nông nghi p m i có th t o s phát tri n nông nghi p, nông thôn b n v ng

CH NGă3 T NGă QUANă KINHă T ă Xĩă H Iă VĨă TH Că TR NGă

S NăXU TăNỌNGăNGHI PăTRONGăT NHăANăGIANG

3.1 T ngăquanăkinhăt ăxƣăh iăt nhăAnăGiang

3.1.1 Gi iăthi u

An Giang là t nh thu c vùng ng b ng sông C u Long, phía Tây B c

ti p giáp v i V ng qu c Campuchia v i đ ng biên gi i dài g n 100km; phía ông và ông B c giáp v i ng Tháp; phía Tây Nam ti p giáp v i Kiên Giang và phía ông Nam ti p giáp v i C n Th Bao g m 8 huy n, 2 th

xã và 1 thành ph tr c thu c t nh Theo th ng kê n m 2009[10], di n tích đ t t nhiên là 353.676 ha, trong đó đ t nông nghi p là 297.872 ha chi m 84,2%, đ t phi nông nghi p 54.114 ha chi m 15,3%% còn l i 1.689 ha đ t ch a s d ng

bao g m đ t b ng ch a s d ng, đ t đ i núi và núi đá không cây Dân s trong t nh n m 2009 là 2.149.184 ng i, thành th là 609.384 ng i, nông thôn là 1.539.800, m t đ trung bình 608 ng i/km2

Do là t nh đ u ngu n sông C u Long, v i 2 nhánh sông C u Long ch y qua là sông Ti n và sông H u song song t Tây B c xu ng ông Nam trong

đ a ph n c a t nh dài g n 100 km, cùng v i h th ng sông ngòi ch ng ch t nên

có h th ng giao thông th y, b r t thu n ti n Hi n có 3 c a kh u qu c t

g m c a kh u T nh Biên (huy n T nh Biên), Khánh Bình (huy n An Phú) và

V nh X ng (huy n Tân Châu) ây chính là l i th cho quá trình m c a, phát tri n và h i nh p kinh t v i các t nh trong và ngoài n c nh t là khu v c ông Nam Á

3.1.2 Tìnhăhìnhăkinhăt ăxƣăh iăt nhăAnăGiang

a) T ng tr ng GDP t 2005 – 2009 (tính theo giá c đ nh n m 1994)

B ngă3.1 T căđ ăt ngătr ngăGDPăc aăt nhă(2005ăậ 2009)

T ng tr ng GDP c a t nh luôn đ c duy trì m c cao, bình quân 10,88% trong giai đo n 2005-2009, đ c bi t trong n m 2007 là 13,47% Theo s li u

th ng kê 2009, An Giang là t nh có GDP đ ng th 2 khu v c BSCL (sau Kiên Giang) Thu nh p bình quân đ u ng i đang d n đ c c i thi n đ t

18.450.000 đ ng/ng i (tính theo giá th c t 2009), đã v t m c thu nh p bình quân toàn vùng (17.684.000 đ ng/ng i) i u này đã góp ph n làm

gi m t l h nghèo trong t nh xu ng còn 5,81%, gi m 1,39% so v i n m

2008

b) C c u giá tr s n xu t các ngành kinh t theo giá c đ nh 1994

B ngă3.2 Giáătr ăs năxu tăphơnătheoăngƠnhăkinhăt

Trong giai đo n t 2003-2009, c c u giá tr các ngành kinh t trong t nh

có s chuy n d ch theo h ng t ng d n t tr ng ngành công ngh và d ch v (t ng 5%), gi m d n t tr ng ngành nông nghi p (gi m 10%) ây là tín hi u

kh quan cho quá trình phát tri n kinh t trong t nh theo h ng công nghi p hóa Cho dù t ng giá tr s n xu t nông nghi p t ng h n 50% trong giai đo n này, nh ng các ngành công nghi p và d ch v còn đ t t c đ t ng tr ng

m nh h n, t ng h n g p đôi trong cùng giai đo n

c) C c u giá tr s n xu t ngành nông nghi p theo giá c đ nh n m 1994

B ngă3.3 C ăc uăgiáătr ăs năxu tănôngănghi p

N m

T ngă

D chăv ănôngă nghi p

Tuy nhiên, ngành tr ng tr t v n chi m t tr ng l n (trên 80%) và n đ nh qua các n m Cây l ng th c v n đóng vai trò ch y u trong tr ng tr t, chi m h n 90% giá tr s n xu t ngành tr ng tr t Các ho t đ ng d ch v nông nghi p

c ng đang d n đ c c i thi n v giá tr c ng nh t l đóng góp vào nông nghi p

d) Dân s

Dân s t nh An Giang hi n nay là 2.149.184 ng i, thành th là 609.384

ng i, nông thôn là 1.539.800, m t đ trung bình 608 ng i/km2, t l t ng dân s t nhiên là 1,185% Dân s trong t nh đang có xu h ng chuy n d ch

t nông thôn sang thành th Trong giai đo n t n m 2005-2009 dân s nông thôn luôn chi m bình quân kho ng 71% dân s toàn t nh, gi m h n 5% bình quân giai đo n 2000-2004

Nông nghi p 68%

Công nghi p xây d ng 20%

Thành th - nông thôn Phân theo ngành ngh

e) Giáo d c – y t

Toàn t nh hi n có 1 tr ng đ i h c, 1 tr ng cao đ ng, 1 tr ng trung h c chuyên nghi p và trung tâm giáo d c th ng xuyên N m 2009 s sinh viên,

h c sinh t t nghi p h cao đ ng, đ i h c và trung h c chuyên nghi p là 4.537

ng i Hi n t nh đ t t l 3 sinh viên đ i h c trên 1.000 dân i v i h ph thông, s tr ng trên toàn t nh là 598 tr ng v i 8.160 phòng h c (s gi a

n m 2009) và 323.962 h c sinh Trong đó b c ti u h c là 396 tr ng ậ 5.409 phòng ậ 177.597 h c sinh; trung h c c s là 154 tr ng ậ 1.838 phòng ậ 104.323 h c sinh và b c ph thông trung h c là 48 tr ng ậ 913 phòng ậ 42.042 h c sinh Hi n t nh đã c b n hoàn thành xong ph c p trung h c c

s , s h c sinh đi h c trên 1000 dân là 152 h c sinh

Toàn t nh hi n có là 18 b nh vi n (trong đó có 3 b nh vi n do t nhân thành l p) v i t ng c ng là 4.700 gi ng b nh, đã th c hi n khám và đi u tr

h n 10 tri u l t ng i trong n m 2009 S bác s và trên đ i h c là 929

ng i, đ t t l 10,2 y, bác s trên 1000 dân Hi u qu ho t đ ng c a ngành y

t đã góp ph n gi m t l t trong t nh xu ng còn 5,1 ph n nghìn

Nông thôn 71.65%

Thành th

28.35%

3.2 Th cătr ngăs năxu tănôngănghi p t nhăAnăGiang

3.2.1 Tìnhăhìnhăs ăd ngăđ tănôngănghi p

Di n tích đ t nông nghi p là 297.872 ha, chi m 84,2% di n tích t nhiên

c a t nh Bình quân đ t nông nghi p đ t 0,19 ha/nông dân và 0,28 ha/lao đ ng nông nghi p T tr ng này cao h n m c trung bình c a c vùng ng b ng sông C u Long và c n c

Di n tích đ t canh tác là 281.862,49 ha, chi m 79,7% di n tích t nhiên và chi m 94,5% di n tích đ t nông nghi p, trong đó đ t tr ng lúa, lúa màu chi m 256.722 ha

t tr ng cây lâu n m có 9.754,7 ha, chi m 3,5% so v i di n tích đ t nông nghi p Cây tr ng ch y u là cây l y g và cây n qu v i hai d ng là tr ng

t p trung thành v n và tr ng phân tán d c theo tr c giao thông, b kênh

r ch, chân đê bao s n xu t nông nghi p

Trong nh ng n m 1996 đ n 1999, di n tích đ t nông nghi p bình quân trên

1 h gi m N m 1996 s h không đ t chi m 17% và h có đ t bình quân nh

h n 0,2 ha chi m 9% n 1999 h không đ t là 26% và h có đ t bình quân

nh h n 0,2 ha chi m 14% Tuy nhiên c ng có nh ng h có di n tích đ t nông nghi p trên 6 ha.[11]

3.2.2 Di nătíchăvƠăs năl ngănôngănghi p

Là t nh đ u ngu n sông C u Long, và có h th ng sông ngòi ch ng ch t

v i di n tích đ t đ ng b ng màu m r ng l n, nên s n xu t nông nghi p trong

t nh phát tri n nh t là tr ng lúa n c T ng di n tích gieo tr ng lúa n m 2009

là 557.290 ha và t ng s n l ng là 3.421.540 t n, n ng su t bình quân 6,14

t n/ha Di n tích đ t s n xu t nông nghi p trong t nh có th phân thành 3 vùng chính:

- Vùng Cù lao g m các huy n An Phú, Tân Châu, Phú Tân và Ch M i Vùng này n m gi a sông Ti n và sông H u nên đ t đai màu m , luôn

đ t n ng su t cao ây là vùng đi tiên phong trong th c hi n đê bao 3

v , v i các vùng đê bao khép kín thu c huy n Ch M i, nh t là vùng

Ki m soát l B c Vàm Nao thu c huy n Phú Tân

- Vùng thu c T giác Long Xuyên g m các huy n Châu Thành, Châu Phú, Tri Tôn và Tho i S n ây là vùng đ t r ng l n, đ y ti m n ng,

di n tích canh tác không ng ng m r ng do khai phá các vùng đ t hoang hóa, nhi m phèn tr c đây Hi n nay, vùng này đang tr thành ngu n cung c p s n l ng lúa l n nh t c a t nh

- Vùng Biên gi i bao g m th xã Châu c, huy n T nh Biên và m t

ph n huy n Tri Tôn ây là khu đ t thu c vùng cao, ti p giáp v i biên

gi i Campuchia, ngu n c p n c chính t kênh V nh T M c dù s n

l ng ít, n ng su t ch a cao nh ng đây l i phát tri n các lo i lúa g o

đ c s n nh g o Sóc có ngu n g c t Campuchia

Di n tích đ t s n xu t hàng n m không ng ng t ng lên do khai thác t t các vùng đ t hoang vùng T giác Long Xuyên và tri n khai thành công s n xu t

v 3 t i các huy n Ch M i, Châu Thành, Châu Phú, Phú Tân… Trong giai

đo n t 2000-2008 di n tích tr ng lúa t ng t 464.533 ha lên 564.425 ha ây

là y u t góp ph n làm s n l ng lúa t ng h n 1,2 tri u t n trong giai đo n này Bên c nh đó, do có nhi u c i ti n v gi ng và phân bón c ng nh t n

d ng t t ngu n tài nguyên đ t nên n ng su t lúa bình quân c i thi n đáng k

t 5,01 t n/ha t n m 2000 đ n 6,14 t n/ha n m 2009 c bi t v ông Xuân luôn đ t n ng su t bình quân trong giai đo n này kho ng 6,8 t n/ha

B ngă3.4 S năl ngălúa giaiăđo nă2000-2009

(ngàn ha)

S năl ng (tri uăt n)

N ngăsu t (t n/ha)

Ngu n: Niên giám th ng kê 2009, C c th ng kê An Giang

3.2.3 N ngăsu tălaoăđ ngănôngănghi păt nhăAnăGiang

T c đ t ng n ng su t lao đ ng nông nghi p bình quân giai đo n

1995-2009 là 4,1% t 4,31 tri u đ ng/n m vào n m 1995 đ n 7,51 tri u đ ng/n m vào n m 2009 (tính theo giá c đ nh 1994) Góp ph n đáng k c i thi n đ i

s ng nông dân B ng 3.5 cho th y các ch s nh quy mô đ t và n ng su t đ t

đ u đ c c i thi n trong giai đo n này