Kiểm định tác động của điều hành công ty đến việc lực chọn các quyết định tài chính

 NHăTÀIăCHÍNH LU NăV NăTH CăS ăKINHăT... L IăCAMă OAN Tôiăxinăcamăđoanălu năv nălàăk tăqu ănghiênăc uăc aăriêngătôi, khôngăsaoăchépăc aăai.ăN iădungălu năv năcóăthamăkh oăvà s ăd ng



NHăTÀIăCHÍNH

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT



L IăCAMă OAN

Tôiăxinăcamăđoanălu năv nălàăk tăqu ănghiênăc uăc aăriêngătôi,

khôngăsaoăchépăc aăai.ăN iădungălu năv năcóăthamăkh oăvà s ăd ngăcác tàiăli u,ăthôngătinăđ căđ ngăt iătrênăcácătácăph m,ăt păchíăvàăcácătrang

webătheoădanhăm cătàiăli uăc aălu năv n

Tácăgi ălu năv n Nguy năTh ăPh ngăTrúc

DANHăM CăCÁCăKụăHI U,ăCH VI TăT T

CTCP : Công ty c ph n

Dep : Ch i phí kh u hao c a TSC trong n m

HCT : (corporate governance) i u hành công ty

OECD : (Organization of Economic Co-operation and Development) T ch c

h p tác và phát tri n kinh t

SGDCK : S giao d ch ch ng khoán

nh p t ho t đ ng tài chính và ho t đ ng khác

DANHăM CăCÁCăHỊNHăV , B NGăBI U

Trang

Hình 3.1 : Mô hình tài chính và c u trúc v n c a công ty 34

Hình 3.2 : Công th c tính s thay đ i v v n theo giá tr s sách 35

Hình 3.3 : Công th c c tính chi phí s d ng v n m i n m 35

B ng 4.1 : B ng th ng kê mô t c u trúc v n và các thành ph n tài chính 41

B ng 4.2 : Các thành ph n c a c u trúc v n đ c phân lo i d a vào bi n t ng các nhân t c a HCT 42

B ng 4.3 : Các thành ph n c a c u trúc v n đ c phân lo i d a vào bi n thành ph n Ban qu n lý 43

B ng 4.4 : Các thành ph n c a c u trúc v n đ c phân lo i d a vào bi n l ng th ng khuy n khích cho nhà qu n lý 43

B ng 4.5 : Các thành ph n c a c u trúc v n đ c phân lo i d a vào bi n quy n c đông 44

B ng 4.6 : Các thành ph n c a c u trúc v n đ c phân lo i d a vào bi n trình bày minh b ch thông tin HCT 45

B ng 4.7 : Dòng l u chuy n ti n đ c phân lo i theo bi n t ng các nhân t c a HCT 46

B ng 4.8 : Dòng l u chuy n ti n đ c phân lo i theo bi n s thành ph n Ban qu n lý 46

B ng 4.9 : Dòng l u chuy n ti n đ c phân lo i theo bi n l ng th ng khuy n khích cho nhà qu n lý 47

B ng 4.10 : Dòng l u chuy n ti n đ c phân lo i theo bi n quy n c đông 48

B ng 4.11 : Dòng l u chuy n ti n đ c phân lo i theo bi n trình bày minh b ch thông tin HCT 49

B ng 4.12 : u t và các hình th c tài tr đ c phân lo i theo bi n t ng các nhân t c a HCT 49

B ng 4.13: u t và các hình th c tài tr đ c phân lo i theo bi n thành ph n Ban qu n lý 50

B ng 4.14 : u t và các hình th c tài tr đ c phân lo i theo bi n l ng th ng

TịMăT T

Các nhân t HCT v a khác nhau v a liên k t v i nhau, và chúng có nh ng nh

h ng nh t đ nh đ n các quy t đ nh tài chính c a công ty c ng nh chi phi s d ng

v n c a công ty Vì th , tôi ti n hành ki m tra m i quan h gi a HCT và các nhân

t thu c v các quy t đ nh tài chính và chi phí s d ng v n c a các công ty Cu c nghiên c u này cho th y nh ng nhân t HCT khác nhau có nh ng tác đ ng khác

nhau đ n vi c l a ch n các quy t đ nh tài chính và chi phí s d ng v n c a công ty

Nh ng công ty có quy n c đông y u kém trình bày thông tin HCT thi u minh

b ch s d ng n nh c ch ki m soát c a nó ng th i, k t qu nghiên c u c ng cho th y l ng th ng khuy n khích cho nhà qu n lý d a trên v n không nh

h ng đ n đ u t Nh ng công ty có h th ng HCT t t thì có chi phí s d ng v n

phí s d ng v n

M CăL C

Trang ph bìa

L i cam đoan

Danh m c các ký hi u, ch vi t t t

Danh m c các b ng, bi u và hình v

Tóm t t

PH N M U 1

1 Gi i thi u ch đ 1

2 B i c nh 2

3 Gi i thi u v năđ nghiên c u 3

CH NG 1: XEM XÉT CÁC NGHIÊN C U 4

K t lu n ch ng 1 15

CH NG 2: M T S N I DUNG C B N V I U HÀNH CÔNG TY 16

2.1 V n đ đ i di n, lý thuy t đ i di n và chi phí đ i di n 16

2.2 Thành ph n Ban qu n lý 20

2.3 L ng th ng khuy n khích cho nhà qu n lý 21

2.4 Quy n c a c đông 23

2.5 Trình bày minh b ch thông tin HCT 26

2.6 Khái ni m i u hành công ty 27

K t lu n ch ng 2 29

CH NG 3: PH NG PHÁP NGHIÊN C U 31

3.1 Thi t l p công th c cho các bi n s HCT thành ph n và bi n s t ng 31

3.1.1 Ngu n g c và ph m vi d li u 31

3.1.1.1 31

3.1.1.2 31

3.1.2 31

3.1.2.1 31

3.1.2.2 : 32

3.1.3 34

Xây d n

3.2 Xây d ng d 37

3.2.1 37

3.2.2 37

3.3 38

3.3.1 38

3.3.2 ng 38

K t lu n ch ng 3 38

CH NG 4: K T QU NGHIÊN C U 40

4.1 Th ng kê mô t c u trúc v n và các thành ph n tài chính c a công ty 40

4.2 M i quan h gi a các nhân t HCT và c u trúc v n 42

4.3 M i quan h gi a các nhân t HCT và dòng l u chuy n ti n 45

4.4 M i quan h gi a các nhân t HCT và đ u t , các hình th c tài tr 49

4.5 M i quan h gi a các nhân t HCT và chi phí s d ng v n 51

K t lu n ch ng 4 54

CH NG 5: K T LU N VÀ KI N NGH GI I PHÁP C NG C VÀ PHÁT TRI Nă HCTăT I VI T NAM 57

5.1 K t lu n 57

5.2 M t s gi i pháp ki n ngh 58

5.2.1 i v i các c quan Nhà n c 58

5.2.2 i v i các doanh nghi p 59

Tài li u tham kh o

Ph l c

Ph l c 1 Danh sách các công ty niêm y t trên SDGCK TP.HCM đ c ch n vào

m u

Ph l c 2 B ng tính đi m cho các thành ph n c a HCT

Ph l c 3 B ng tính đi m cho các bi n thành ph n và bi n t ng c a HCT

Ph l c 4 B ng d li u các ch tiêu tài chính c a 109 công ty trong m u n m 2007

Ph l c 5 B ng tính toán các ch tiêu c u trúc tài chính và chi phí s d ng v n c a

109 công ty trong m u n m 2007

u n m 2008

Ph l c 7 B ng tính toán các ch tiêu c u trúc tài chính và chi phí s d ng v n c a

109 công ty trong m u n m 2008

Ph l c 8 B ng d li u các ch tiêu tài chính c a 109 công ty trong m u n m 2009

Ph l c 9 B ng tính toán các ch tiêu c u trúc tài chính và chi phí s d ng v n c a

109 công ty trong m u n m 2009

PH NăM ă U

i u hành công ty c ph n (corporate governance), vi t t t là i u hành

công ty (“ HCT”), là nh ng th t c v giám sát và ki m soát đ c th c

hi n đ đ m b o cho vi c th c thi qu n tr doanh nghi p phù h p v i l i ích

c a các c đông HCT đư xu t hi n các n c phát tri n vào th k 19,

và đ n n m 1999 t ch c OECD đ a ra B nguyên t c HCT l n đ u tiên,

tr thành chu n m c qu c t cho các nhà ho ch đ nh chính sách, nhà đ u t , công ty và các bên có quy n l i liên quan khác trên toàn th gi i Tuy nhiên, khái ni m này v n còn khá m i v i Vi t Nam và đ n ngày

13/03/2007, trong quy t đ nh 12/2007/Q -BTC B Tài Chính ban hành nêu

m t s quy đ nh v quy ch HCT đ i v i các công ty niêm y t trên các sàn giao d ch ch ng khoán t i Vi t Nam Do nh ng mâu thu n l i ích gi a

đông có đ c các tiêu chu n đ ki m tra, giám sát vi c s d ng và phát tri n đ ng v n c a mình Do nh ng ích l i c a HCT mà ngày càng có nhi u n c trên th gi i áp d ng v n đ này đ b o v l i ích không ch cho

c đông mà c các bên có liên quan khác, h n n a còn t o cho nhà đ u t

s tin t ng vào th tr ng, t o thu n l i cho s phát tri n c a n n kinh t

đ t n c

V y HCT là gì? T i sao HCT l i có nhi u ích l i nh v y? hi u đ c

nh ng v n đ này, tr c tiên c n hi u đ c các nhân t c a HCT, sau đó

là nh ng tác đ ng c a nh ng nhân t này đ n các các quy t đ nh tài chính

c a công ty Trong cu c nghiên c u này, tôi mu n gi i thi u v m t s nhân t HCT nh : thành ph n Ban qu n lý, l ng th ng khuy n khích

y t trên SGDCK TP.H Chí Minh

2 B iăc nh

Qu c t : Vào nh ng n m 1990, v i cu c kh ng ho ng tài chính ông Á, kinh t các n c nh Thái Lan, Indonesia, Hàn Qu c, Malaysia và

Philippines ch u nh h ng gay g t b i s t n t i c a v n n c ngoài sau

qu c gia này đánh d u s y u kém c a nh ng c quan qu n lý Bên c nh

đó, vào đ u nh ng n m 2000, s phá s n hàng lo t sau nh ng v bê b i c a các công ty l n nh Enron và Worldcom, c ng nh s th t b i c a nh ng công ty nh h n, nh Adelphia Communications, AOL, Global Crossing, Tyco d n đ n nh ng yêu c u v HCT c a c đông và chính ph t ng lên

Vi t Nam: Quá trình c ph n hóa và s phát tri n c a th tr ng ch ng khoán Vi t Nam trong th i gian v a qua b c l nhi u v n đ liên quan đ n HCT Báo cáo c a Ngân Hàng Th Gi i (World Bank, 2006) v HCT

t i Vi t Nam cho th y chúng ta ch a tuân th các nguyên t c HCT c a th

gi i, còn nhi u l h ng t khuôn kh pháp lý cho đ n cách v n hành c a doanh nghi p Báo cáo c a Ch ng trình Phát Tri n Mê Kông v tình hình HCT t i các doanh nghi p Vi t Nam (MPDF, 2006) cho th y có nhi u

v n đ nghiêm tr ng trong HCT t i Vi t Nam H n n a, th tr ng ch ng khoán Vi t Nam trong th i gian qua th hi n nhi u v n đ tiêu c c nh giao

d ch n i gián, công ty niêm y t ch a hi u rõ v công b thông tin, ph ng

ch ng khoán v.v Nh ng thông tin này khi n nhi u nhà đ u t phân vân và

m t ni m tin vào th tr ng

3 Gi iăthi uăv năđ nghiênăc u

Qua b i c nh qu c t và Vi t Nam nh trên cho th y HCT là th c s c n thi t đ b o v các c đông, các bên có liên quan bên ngoài c ng nh t o

ni m tin cho h vào các công ty Vi t Nam, đ y m nh hi u qu c a th

tr ng, phát tri n kinh t đ t n c

Các nghiên c u trên th gi i cho th y HCT y u kém là m t trong nh ng nguyên do c a nh ng câu chuy n kinh doanh bê b i M và kh ng ho ng kinh t Châu Á, đ c bi t là nh ng tr c tr c trong quá trình c ph n hoá và phát tri n kinh t t i các n c có n n kinh t chuy n đ i Nh ng v n đ tiêu

c c x y ra trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam trong th i gian v a qua khi n cho nhà đ u t m t ni m tin vào th tr ng, làm cho th tr ng ch ng khoán Vi t Nam thêm điêu đ ng Nh v y, li u có m i quan h nào gi a HCT và các v n đ này? Có nhi u nhân t b tác đ ng b i HCT, ch ng

h n nh giá tr công ty, l i nhu n kinh doanh, t su t sinh l i trên v n ho c trên tài s n, chính sách tài chính, c u trúc v n, chi phí s d ng v n,…

HCT nh thành ph n Ban qu n lý, quy n c a c đông, l ng th ng khuy n khích cho nhà qu n lý và trình bày minh b ch thông tin HCT đ n

t i các công ty niêm y t trên th

tr ng ch ng khoán Vi t Nam, c th là các công ty niêm y t t i SGDCK

Cu c nghiên c u này đóng góp thêm cho nh ng lý lu n khoa h c liên quan

đ n HCT qua nghiên c u th c ti n các công ty niêm y t t i

Qua cu c nghiên c u này, các CTCP niêm y t t i Vi t Nam có đ c nh ng

c s đánh giá đúng t m quan tr ng c a HCT trong vi c l a ch n các quy t đ nh tài chính và qua đó gi m đ c chi phí s d ng v n

CH NGă1:ăăXEMăXÉTăCÁCăNGHIÊNăC U

Chính sách tài chính c a công ty quy t đ nh cách công ty đ u t , c u trúc v n và

cu i cùng là chi phí s d ng v n Vì v y, m t công ty nên l p chính sách tài chính

nh m t i thi u hoá chi phí s d ng v n và t i đa hóa giá tr c a công ty Tuy nhiên,

lý thuy t chi phí đ i di n gi đ nh r ng nh ng ng i qu n lý công ty mong mu n t i

đa hóa l i ích c a h , và vì v y làm t ng chi phí c a công ty, t ng phí t n c a c đông Các nhà qu n lý chuyên nghi p thay vì hành đ ng theo nh ng mong mu n

c a các c đông thì h l i tìm ki m nh ng l i ích cho riêng h , mà nh ng l i ích này có th gây t n h i đ n l i ích c a c đông Ch ng h n, các nhà qu n lý có th

th c hi n các d án đ u t theo h là có l i, nh ng các d án này có th không làm

t i đa hoá giá tr c a công ty, làm nh h ng đ n l i ích c a c đông Các nghiên

- Lundstrum, L.L (2009) trong nghiên c u v m i quan h gi a quy n s h u

c a nhà qu n lý và s thay đ i c a đòn b y xung quanh vi c phát hành ch ng khoán

- DeJong và Veld, 2001 cho r ng vì các nhà qu n lý c a các công ty t i Hà Lan

nh ng quy t đ nh qu n lý và nh ng ph n ng c a c đông Các nhà qu n lý t i các công ty Hà Lan đ u t t vào các d án l n nh ng kém hi u qu , không t o ra giá tr cao cho công ty (g i là đ u t thái quá) Vì v y, h thích phát hành v n h n đ đáp ng cho các nhu c u đ u t thái quá này Các công

ty này phát hành v n h ng đ n t l v n m c tiêu, là b ng ch ng ch ng minh

cho mô hình tín hi u c u trúc v n c a Ross (1977) và mô hình đánh đ i c u trúc v n t nh ng th i, nghiên c u này không ch ng minh cho mô hình l a

ch n ngh ch c a Myers và Majluf (1984) i u này có th do s phòng th c a

nhu n th p, nh ng n u phát hành v n thì công ty ph i ch u nh ng kho n l r t

l n

- Grossman và Hart, 2004 v i nghiên c u v c u trúc tài chính c a công ty và

nh ng chính sách đưi ng cho nhà qu n lý Cu c nghiên c u nói v nh ng nh

h ng ti m n c a m i đe d a phá s n đ n ch t l ng qu n lý t i các công ty

đ i chúng Theo thuy t đ i di n, nhà qu n lý (ng i đ i di n cho ông ch - các

c đông) có nh ng m c tiêu c a riêng h , ho c đ c h ng đ c quy n ho c

t i đa hóa t l i c a h , và vi c này có mâu thu n v i nh ng m c tiêu c a c đông, gi đ nh là có liên quan đ n l i nhu n c a công ty ho c vi c t i đa hóa giá tr th tr ng c a công ty Có m t s cách đ kh c ph c v n đ này u tiên, nh ng nhà qu n lý có th đ c nh n nh ng đưi ng v thu nh p (ví d :

h đ c chia l i nhu n ho c có đ c nh ng đ c quy n mua c ph n) đ h

th c hi n h ng đ n l i ích c a c đông Th hai, các c đông có th ghi trên

đi u l công ty cho phép có ch ng m c m t s ho t đ ng chào mua công khai

K t qu c a vi c cho phép chào mua công khai là n u công ty ho t đ ng t i t , công ty có th b thôn tính b i m t công ty khác M i đe d a c a m t s mua

bán thôn tính bu c các nhà qu n lý ph i đ t đ c l i nhu n cao h n n u h không mu n m t đi l i ích t công ty M c dù hai cách trên có th gi m m c

đ tr m tr ng c a v n đ mâu thu n gi a nhà qu n lý và c đông nh ng không

lo i b hoàn toàn v n đ này Vì v y, cu c nghiên c u này đ a ra m t nhân t

khác t o đ ng c đ nhà qu n lý theo đu i l i nhu n: kh n ng phá s n B i vì

l i ích c a các nhà qu n lý s m t đi n u công ty b phá s n, nên h s c g ng

t i đa hoá l i nhu n ho c c g ng đ đ t g n m c t i đa c a l i nhu n Hi u

l c c a s phá s n ph thu c vào c u trúc tài chính c a công ty, đ c bi t là t

l n /v n

công c tài chính Lý thy t này d a vào ý ki n cho r ng các nhà qu n lý trong

m t công ty đ c tài tr ch y u b ng v n thì không có s khuy n khích đ

m nh đ i v i vi c t i đa hóa l i nhu n ậ đ c bi t, n u không có n thì phá s n

s không x y ra, nh ng nhà qu n lý kém s không b sa th i n u l i nhu n

th p, và m t công ty nh v y s có giá tr th tr ng th p Vì th , n nh m t công c ràng bu c vô hình bu c các nhà qu n lý ph i th c hi n ho t đ ng kinh

gi m hi u su t qu n lý Trong các t p đoàn, thông tin v nh ng bi n

pháp khuy n khích qu n lý t i u ch đ c đ a ra nh m ph c v cho

ki m soát Ích l i c a phá s n và thôn tính công ty ch nh m đ ki m soát

công ty thông qua ph n ng c a nhà qu n lý nh ng không có s xu t

hi n c a nh ng đưi ng l ng th ng cho nhà qu n lý

- Berger vàăcácăc ngăs , 1997 cho r ng các nhà qu n lý c gi t l

c a h trong ph m vi an toàn c g ng né tránh n M c đ c a l c đòn

ng l ng th ng và đưi ng c phi u ho c v i vi c giám sát ho t đ ng t

khác Trong nghiên c u này, tác gi đ c p đ n ph m vi mà trong đó

nhà qu n lý có đ c quy n không b tr ng ph t b i nh ng c ch HCT và giám sát c a công ty Trong m t phân tích v s thay đ i c a l c đòn b y, tác

gi cho r ng l c đòn b y t ng lên cùng v i h u qu c a nh ng cú s c làm

gi m ph m vi đ c quy n này, bao g m c nh ng chào mua không thành công,

nh ng thay th nhà qu n lý m t cách vô ý, và s b sung vào H QT nh ng c đông l n

Các k t qu c th đ t đ c bao g m:

(1) L c đòn b y c a công ty b nh h ng b i đ r ng c a ph m vi đ c quy n c a nhà qu n lý, và h u h t các k t qu đ u cho th y các nhà qu n

chào mua không thành công Nói chung, v i nh ng m c tiêu làm t ng

t c đ c bi t, nh ng th a thu n mua l i c phi u, ho c tái c u trúc công

trong ph m vi an toàn s d ng n nh m t công c phòng th , đ có

đ c th i gian cho ch ng trình tái c u trúc c a riêng h , thay nh ng

ng i bên ngoài

tr ng h p có áp l c trong doanh thu do t n t i nhà qu n lý d i 62 tu i

và không tham gia H QT L c đòn b y t ng 9% trên t ng tài s n trong

t ng 7% t ng tài s n trong n m sau khi m t c đông l n tham gia H QT

- Friend and Lang, 1988 cho r ng t l n có quan h ngh ch v i s l ng c phi u nhà qu n lý n m gi Vì r i ro h th ng c a n đ i v i nhà qu n lý cao

h n đ i v i các c đông nên nhà qu n lý mong mu n duy trì m t t l n th p

s t ng lên đáng k c a n , cho th y s t n t i c a nh ng c đông l n không

tham gia đi u hành l i ích c a nh ng ng i qu n lý phù h p v i l i ích c a các c đông

Nh ng ý ki n khác cho r ng các nhà qu n lý c gi t l v n

- Harris và Raviv, 1988 v i đ tài nghiên c u “Nh ng cu c tranh giành ki m

đ n ph ng pháp thôn tính và k t qu c a s tác đ ng này Ch ng h n, mô hình d đoán r ng giá c phi u đ c nâng lên trong tr ng h p cu c đ u tranh

c a nhà qu n lý thành công ít h n là trong tr ng h p chào mua l i c quy n

thành công H n n a, nh ng k t qu khác v nh ng tác đ ng giá c và v nh ng thay đ i c u trúc v n sau nh ng cu c tranh giành

ki m soát công ty

- Stulz, 1988 thì cho r ng m t ph n quy n bi u quy t đ c nhà qu n lý ki m

ki m soát quy n bi u quy t c a nhà qu n lý nhi u hay ít, tài s n c a c đông

t ng lên hay gi m đi khi nhà qu n lý t ng c ng ki m soát quy n bi u quy t Nhà qu n lý có th thay đ i m t ph n c a quy n bi u quy t mà h đang

ki m soát thông qua s thay đ i c u trúc v n, đi u ch nh đi u l công ty,

ti p nh n nh ng ng i thân thu c c a c đông

HCT đ c th c hi n t t đ làm gi m b t v n đ này Th c hi n HCT t t ho c

l p ho c không cho phép pha loưng quá m c t quy n mua c phi u, ho c k t h p

ph ng pháp này

nghiên c u tr c đây th ng s d ng n nh công c HCT đ xem xét s phù h p gi a cách qu n lý phòng th và c u trúc v n c a công ty, trong khi

nghiên c u khác s d ng nhân t HCT c th nh thành ph n Ban qu n lý ho c

quy mô Ban qu n lý, nh :

- Wenăvàăcácăc ngăs , 2002 nghiên c u v HCT và nh ng quy t đ nh c u

Trung Qu c Nh ng k t qu nghiên c u cho th y d ng nh các nhà qu n lý

có khuynh h ng theo đu i đòn b y tài chính th p h n khi h đ i m t v i HCT m nh h n Tuy nhiên, nh ng k t qu th c nghi m c a m i quan h này

cho th y c u trúc Ban qu n lý công ty và chính sách l ng th ng qu n lý

- Abor, 2007 nghiên c u v HCT và nh ng quy t đ nh tài chính c a các công

ty Ghana M c đích c a nghiên c u này là ki m tra m i quan h gi a HCT

và nh ng quy t đ nh c u trúc v n c a các công ty Ghana Nh ng k t qu

th c nghi m cho th y các công ty Ghana theo đu i chính sách n cao khi quy

h n Nh ng k t qu c ng th hi n m i quan h ngh ch (

gi m nh ng áp l c v k t qu kinh doanh n u t l n /v n cao

Tuy nhiên, có vài nhân t HCT khác h n n và thành ph n Ban qu n lý có th tác

đ ng đ n nh ng quy t đ nh tài chính c a công ty Ch ng h n

- Kang vàăcácăc ngăs ă(2006)

t ng tác l n

Lý thuy t đ i di n cho r ng l ng th ng khuy n khích cho nhà qu n lý và

quan h gi a đ u t dài h n và c u trúc l ng th ng khuy n khích,

xem xét s c m nh c a nh ng c ch HCT Sau khi ki m soát nh ng h n

ch c a tài tr n i b và ch t l ng c a các c h i đ u t , phân tích này ch ra

v i lý thuy t cho r ng nh ng công ty này k t h p l ng th ng khuy n khích

v i nh ng kho n chi tr c t c đ gi m xung đ t gi a c đông và nhà qu n lý

Porta và các c ng s (2000) cho r ng các công ty có quy n c đông y u kém

c n thi t l p uy tín đ i v i các c đông Vì v y, nh ng công ty này tr c t c hào phóng h n nh ng công ty có quy n c đông m nh m Tóm l i, c t c thay th cho quy n c đông, và các quy đ nh c a Nhà n c có nh h ng đ n

m i quan h gi a c t c và quy n c đông Các quy đ nh c a Nhà n c g n

nh có nh h ng đ n chi phí đ i di n B i vì các c quan ch qu n giám sát

ch t ch nên các nhà qu n lý c a nh ng công ty đ c đi u ti t ph i gi m kh

n ng thu vén l i ích cá nhân, t c gi m phí t n c a các c đông Và đi u này

c ng có ngh a là các quy đ nh đ i v i các công ty đ c đi u ti t có nh h ng

đ n m i quan h gi a c t c chi tr và quy n c đông

- Jiraporn P và Kimberly C Gleason 2007 ch ng minh r ng có m i quan h ngh ch gi a l c đòn b y và quy n c đông, nh ng công ty nào ch p nh n t l

n cao thì có quy n c đông y u kém i u này nh t quán v i lý thuy t đ i

di n, cho r ng l c đòn b y làm gi m nh ng v n đ đ i di n Tuy nhiên, quan

h ngh ch không đ c tìm th y trong các công ty đ c đi u ti t (nh các công

ty công ích) ó là vì các quy đ nh đi u ti t đư làm gi m nh ng mâu thu n trong v n đ đ i di n, do đó làm gi m nh vai trò c a l c đòn b y trong vi c

ki m soát chi phí đ i di n

ng th i, m t s cu c nghiên c u cho th y nh ng công ty có Ban qu n lý thi u

đ c l p thích tr c t c h n, nh ng công ty có Ban qu n lý thi u đ c l p thì có đòn

b y kém h n, ch ng h n:

- Jiraporn Chintrakarn, 2009 ch ng minh r ng Ban qu n lý thi u đ c l p thích tr c t c h n Tác gi cho r ng nh h ng c a Ban qu n lý thi u đ c

l p đ n c t c chi tr v c b n m nh h n nh h ng c a nó đ n các đi u kho n khác c a HCT Nói chung, b ng ch ng này nh t quán v i các lý thuy t cho r ng c t c làm gi m nh ng v n đ đ i di n Vì v y, các công ty có

s h u c a h trong ph m vi an toàn, ch ng h n các công ty có Ban qu n lý thi u đ c l p, d a vào c t c đ làm gi m chi phí đ i di n

- Jiraporn, P and Liu, Y (2008) cho th y nh ng công ty có Ban qu n lý thi u

đ c l p có l c đòn b y kém h n nhi u so v i nh ng công ty có Ban qu n lý

đ c l p T

Nh ng nghiên c u khác c ng cho r ng thành ph n Ban qu n lý có nh ng nh h ng

không ?” Cu c nghiên c u cho th y có m i liên h gi a thành ph n Ban qu n lý và

m c đ thanh toán c t c Ban qu n lý có quy n ki m soát l n h n khi có s hi n

di n c a thành viên bên ngoài, và các kho n thanh toán c t c đ c mong đ i cao

h n

Nh ng công ty có Ban qu n lý đ c l p có th thanh toán c t c nh ng không

chi tiêu nh Hu and Kumar, 2004 khám phá r ng kh n ng chi tr và

m c đ chi tr đ u quan tr ng, bi n đ ng cùng chi u (ng c chi u) v i nh ng nhân

t làm t ng (gi m) m c đ phòng th c a nhà qu n lý, ngay c khi ki m tra v i quy

mô, l c đòn b y, và t l tài s n h u hình trên t ng tài s n Các nhân t nào nh

h ng đáng k đ n kh n ng chi tr thì không nh h ng đáng k đ n m c đ chi

tr (ho c ng c l i), và s ch ng thôn tính có nh h ng b t cân x ng gi a c t c

và chính sách mua l i c phi u

Tuy nhiên, li u nh ng nhân t HCT có quan h v i nhau trong vi c quy t đ nh

chính sách tài chính công ty và c u trúc v n hay không? , chính sách tài

không? Ho c c u trúc v n c a công ty có Ban qu n lý thi u đ c l p nh ng chính

sách l ng th ng cho nhà qu n lý t t có th liên k t đ ng c c a nhà qu n lý v i

đ c l p nh ng chính sách l ng th ng t i t

Trong cu c nghiên c u v nh ng ch ng tr thôn tính và hi n t ng chi m c a công

tác đ ng đ n nh ng c ch ki m soát, Miguel vàăcácăc ngăs (2005) cho th y m t

s nhân t HCT (đ c bi t là v n s h u n i b , n và c t c) đ c các công ty

Tây Ban Nha s d ng nh nh ng nhân t b sung cho h th ng HCT

HCT, chính sách tài chính

t ng tác l n nhau nh Smith và Watts, 1992 v i nghiên c u “Khuynh h ng đ u

t và th c hi n công tác tài chính c a công ty, c t c và nh ng chính sách l ng

Ban qu n lý, l ng th ng khuy n khích qu n lý, quy n c đông và

chính sách minh b ch thông tin HCT đ ki m tra nh ng tác đ ng c a t ng nhân t HCT c th đ n vi c l a ch n các quy t đ nh tài chính c a công ty (nh quy t

công ty ng th i, ch s t ng các nhân t này c ng đ c ki m tra xem có tác đ ng

đ n vi c l a ch n các quy t đ nh tài chính và chi phí s d ng v n nh th nào

H n n a, các cu c nghiên c u tr c đây nói đ n nh ng t ng tác l n nhau c a các

Smith và Watts, 1992; Kang và các c ng s , 2006 Nh ng tôi th y r ng nh ng nhân

t HCT khác nhau có nh ng tác đ ng khác nhau đ n các quy t đ nh tài chính Vì

v y, trong nghiên c u này tôi ti n hành ki m tra nh ng tác đ ng c a các nhân t HCT đ n nh ng quy t đ nh v tài chính và chi phí s d ng v n c a công ty

CH NGă2:ăăM TăS ăN IăDUNGăC ăB NăV ă I UăHÀNHă

CÔNG TY

V n đ đ i di n: là s mâu thu n v l i ích x y ra gi a các ông ch (các c

đông) và ng i đ i di n (nhà qu n lý) vì nh ng m c tiêu khác nhau

M t v n đ đ i di n x y ra khi l i ích c a c đông và ng i qu n lý c a công

thu n nhau Các nhà qu n lý ậ là ng i tr c ti p đi u hành ho t đ ng s n

xu t kinh doanh c a công ty hàng ngày, các c đông s h u c phi u và H i

đ ng qu n tr ậ nh ng ng i ch m lo cho s phát tri n kinh doanh c a công

ty đ u có th có nh ng m c tiêu khác nhau ho c nh ng ý ki n khác nhau v cách th c hi n ho t đ ng kinh doanh Khi m i ng i trong 2 nhóm này có

m t l i ích trong công ty, v n đ đ i di n x y ra khi có mâu thu n gi a

nh ng l i ích c a nh ng ng i này

Ch ng h n, các nhà qu n lý c a m t công ty có th quan tâm đ n vi c đ t

đ c s t ng tr ng t t trong dài h n c a công ty Vì k t qu ho t đ ng c a

h đ c đo l ng thông qua cách công ty th c hi n kinh doanh trong ng n

và dài h n, h đ a ra các quy t đ nh d a trên nh ng m c tiêu l i nhu n phát sinh c trong hi n t i và trong t ng lai i u này có ngh a là h mu n th a thu n v chi phí s d ng v n hi n t i đ đ m b o h s có m t kho n l i trong t ng lai Trái l i, nhi u c đông có th t p trung vào thu nh p và l i nhu n t c thì c a công ty, là nh ng th c đo quan tr ng trong vi c đ nh giá

c phi u trên th tr ng M t c đông không mu n n m gi c phi u trong dài h n có th thích chia c t c b ng ti n h n là tái đ u t đ đ t đ c lưi trong dài h n cho công ty ây là m t ví d mà trong đó l i ích c a c đông

có th không hòa h p hoàn toàn v i nh ng l i ích c a nhà qu n lý công ty

M t ví d bi th m h n c a v n đ đ i di n x y ra khi các nhà qu n lý công ty quy t tâm t i đa hóa l ng th ng c a h , là kho n phí t n c a công ty ho c

c đông

H QT c ng có th có m t s khác bi t v ý ki n v i các c đông ho c các nhà qu n lý, h th ng nh m đ n m c tiêu lái công ty theo m t s h ng

d n khác h n là nh ng đ ngh qu n lý t nhà qu n lý công ty Ch ng h n,

H QT có th có quy n l c đ cách ch c m t nhà qu n lý, nh ng các c đông có th không đ ng tình v i quy t đ nh này Nh ng mâu thu n có r t nhi u trong s t t c nh ng th c th này và r t khó gi i quy t cho n th a, đ

h ng công ty đ n vi c đ t đ c nh ng k t qu th c hi n t i u

Khi v n đ đ i di n t n t i, công ty khó có th gi i quy t Ch ng h n, các c đông đ c nh n m t phi u b u c và có th b u c thành viên H QT giám

nh ng ng i qu n lý có th hoàn toàn b b t bu c đi theo m t ch ng trình

th c hi n mà h hoàn toàn không đ ng tình, nh đa s các quy đ nh c a công

ty đư đ a ra

V n đ ng i ch - ng i đ i di n có th d dàng gi i quy t n u m i ng i cùng nh n đ c nh ng thông tin ngang b ng nhau Nh ng đây là đi u hi m

có trong l nh v c tài chính Các nhà qu n lý, các c đông có th có nh ng thông tin r t khác nhau v giá tr c a các tài s n th c ho c các tài s n tài chính c a công ty và đi u này có th t n t i trong nhi u n m tr c khi đ c phát hi n ra

Lý thuy t đ i di n:

Theo lý thuy t đ i di n, m i quan h gi a các c đông và ng i qu n lý công

ty đ c hi u nh là quan h đ i di n M i quan h này đ c coi nh là quan

h th a thu n mà theo đó các c đông (nh ng ng i ch ), b nhi m, ch đ nh

ng i khác, ng i qu n lý công ty (ng i đ i di n), đ th c hi n vi c qu n lý công ty cho h bao g m c vi c trao th m quy n đ ra quy t đ nh đ nh đo t tài s n c a công ty, theo Michael C Jensen và William H Meckling v i

trúc v n s h u” Theo lu t v công ty kh p n i trên th gi i, các c đông

s có quy n ch n l a đ b u, b nhi m các v trí qu n lý quan tr ng c a công

ty Nh ng ng i đ c b u, b nhi m nh ch t ch H QT hay T ng giám

đ c (giám đ c đi u hành) s đ c trao th m quy n ra các quy t đ nh nh t

đ nh (theo quy đ nh trong đi u l công ty) đ hành đ ng cho và vì công ty,

c ng nh đ nh đo t tài s n c a công ty

Lý thuy t v đ i di n cho r ng, n u c hai bên trong m i quan h này (m i quan h gi a c đông và ng i qu n lý công ty) đ u mu n t i đa hóa l i ích

c a mình, thì có c s đ tin r ng ng i qu n lý công ty s không luôn luôn hành đ ng vì l i ích t t nh t cho ng i ch , t c các c đông và công ty V i

v trí c a mình, ng i qu n lý công ty đ c cho là luôn có xu h ng t l i và không đ siêng n ng, m n cán, và có th tìm ki m các l i ích cá nhân cho mình ch không ph i cho công ty Các đ c tính t nhiên c a quan h đ i di n

d n đ n gi thi t r ng, các c đông c n th ng xuyên giám sát ho t đ ng c a

ng i qu n lý công ty nh m đ m b o l i ích c a mình Lý thuy t đ i di n

nh n m nh r ng, các c đông c n ph i s d ng các c ch thích h p đ có

th h n ch s phân hóa l i ích gi a c đông và ng i qu n lý công ty, b ng

cách: (1 ) thi t l p nh ng c ch đưi ng thích h p cho các nhà qu n lý, và (2) thi t l p c ch giám sát hi u qu đ h n ch nh ng hành vi t l i c a ng i

qu n lý công ty

Chi phí đ i di n:

Berle and Means (1932) l n đ u tiên ki m tra s tách b ch quy n s h u và

ki m soát ậ b ng ch ng c a v n đ đ i di n Fama (1980) mô t v n đ đ i

di n khi nhà qu n lý có m t đ ng l c đ th h ng nhi u h n m c đư th a

thu n N u các phúc l i dành cho nhà qu n lý hòa h p hoàn toàn v i l i ích

ch và ng i đ i di n, trong đó ng i ch thuê ng i đ i di n làm nhi m v

qu n lý ho t đ ng kinh doanh c a công ty thay th cho mình, ng i ch đ a

ra quy t đ nh và y quy n cho ng i đ i di n

không ho àn toàn ph c v cho l i ích c a ng i ch , x y ra do phúc l i cho

gi m chi phí đ i di n, vi c qu n lý ph i đ c giám sát c bên trong và bên ngoài Vi c giám sát bên trong s đ c th c hi n b i các c đông và ch

n , trong khi l c l ng bên ngoài là đ i th thôn tính và c ng là k t qu c a

s c nh tranh trên th tr ng Có nh ng gi i pháp khác nhau đ làm gi m b t

v n đ đ i di n John và Senbet (1998) đ ngh r ng các công ty có nh ng

h p đ ng n nên đ c giám sát v i s ch đ o k l ng h n, vì n làm gi m chi phí đ i di n khi các h p đ ng n có nh ng quy n đ c v ch ra cho s thi hành lu t Abowd và Kaplan (1999) ch ra r ng lý thuy t đ i di n d đoán

l ng th ng b ng c phi u s hòa h p l i ích c a nhà qu n lý và c đông Trong tri n v ng này, Haugen và Senbet (1981) đ ngh s d ng các trái phi u chuy n đ i và nh ng quy n mua c phi u cho nhà qu n lý đ t ng s khích l nhà qu n lý làm t ng giá tr công ty Johnson và Tian (2000) ki m tra nh ng k ho ch quy n mua c phi u phi truy n th ng và th y r ng nh ng quy n mua d n đ n nh ng khuy n khích m nh h n đ làm t ng giá c phi u,

nh ng c ng làm t ng các ho t đ ng mang r i ro, và gi m l i su t c t c Jung và các c ng s (1996) cho r ng các công ty th ng b t đ u t thuy t

tr t t phân h ng đ ki m soát chi phí đ i di n, t c là khi công ty c n ti n

m t đ đ u t , công ty s theo th t u tiên nh sau: 1- s d ng l i nhu n

gi l i, 2-phát hành n , 3-phát hành v n

trong Ban Giám đ c (nh ng ng i đi u hành tr c ti p ho t đ ng s n xu t kinh doanh h ng ngày c a công ty mà trên đư đ c p nh nh ng nhà

qu n lý công ty)

trong H QT là nh ng ng i gi vai trò quan tr ng trong HCT H

đ c các c đông b u c đ đ i di n cho các c đông giám sát ho t đ ng kinh doanh c a công ty, chi n l c và nh ng giao d ch quan tr ng khác Tuy nhiên, h còn là nh ng đ i di n v i nh ng lý do c a riêng h khác

v i các c đông, vì v y, nh ng đưi ng cho H QT là quan tr ng vì k t

nh h ng t vi c chia tách v trí nhà qu n lý và Ch t ch Thành ph n

H QT có th nh h ng đ n k t qu kinh doanh c a công ty Prevost và các c ng s (2002) khám phá r ng thành ph n H QT và k t qu kinh doanh rõ ràng có nh h ng l n nhau H khám phá r ng t l nh ng

ng i bên ngoài có liên quan t ng quan thu n v i quy mô H QT và

t ng quan ngh ch v i s t ng tr ng t ng lai c a công ty Eisenberg

và các c ng s (1998) cho r ng có m t m i quan h ngh ch gi a quy mô

H QT và l i nhu n c a nh ng công ty nh và t m trung Ph n Lan Hai cu c nghiên c u này cho r ng quy mô H QT l n có th gây tr ng i cho k t qu kinh doanh Con s nh ng ch n bên ngoài c ng có liên quan đ n thành ph n H QT, vì nh ng ch n này có th là nh ng công

c giám sát thêm bên c nh s giám sát c a H QT Trái l i, nh ng ng i

trong n i b công ty có th cung c p kinh nghi m và chuyên môn có th

h tr cho ho t đ ng kinh doanh, nh ng h l i có nh ng ho t đ ng kinh doanh v l i ti m n bên trong và nh ng v n đ làm giá c phi u

nh ng m c tiêu c a nhà qu n lý hoà h p v i nh ng m c tiêu c a công ty,

chính sách l ng th ng khuy n khích phù h p đ c xem là ch t xúc tác chính Nh ng kho n l ng th ng thông th ng đ c chia thành b n danh

m c ậ l ng c b n, th ng, c phi u và quy n mua, và nh ng l i ích dài

h n khác nh ti n l ng h u H u nh đa s các nghiên c u n i ti ng v

l ng th ng cho nhà qu n lý trong nh ng n m 1990 là c a Jensen và Murphy (1990) H c tính r ng tài s n c a nhà qu n lý thay đ i 3,25$ trên

m i 1.000$ thay đ i trong tài s n c a c đông i u này ng ý r ng t l

thanh toán l ng th ng/k t qu kinh doanh có đ nh y kém c n tr ng i

qu n lý h ng đ n m c tiêu t i đa hóa tài s n c a c đông Trong m t

ph ng pháp t ng t , m t lo t các nghiên c u ki m tra s liên k t gi a

l ng th ng cho nhà qu n lý và k t qu kinh doanh Nh Brunello và các

c ng s (2001) t p trung vào nhóm qu n lý thay vì ch m t nhà qu n lý H báo cáo r ng Italy có m t đ nh y thanh toán l ng th ng/k t qu kinh doanh th p h n so v i các n c khác, và nh ng n i có t l này t trung bình

đ n cao thì thu nh p c a nhà qu n lý t ng đ n 31.000 lia trên m i 1 t lia l i nhu n th c t ng lên Chi phí l ng th ng cho nhà qu n lý đ c c tính

b ng cách t o ra m t danh m c phòng h t ng ng v i dòng ti n c a danh

m c l ng th ng cho nhà qu n lý Abowd và Kaplan (1999) báo cáo r ng trong n m 1996, giá tr c a nh ng kho n m c dài h n trong danh m c l ng

th ng c a các công ty S&P 500 thì cao h n nhi u các kho n m c ng n h n

M c dù giá tr c a nh ng kho n m c dài h n đ c nâng lên, li u nó có th c

s giúp ích đ liên k t nh ng khuy n khích cho nhà qu n lý v i nh ng m c tiêu dài h n c a các c đông?

Abowd và Kaplan (1999) cho r ng trong t ng lai, nh ng kho n m c dài h n trong l ng th ng cho nhà qu n lý có th không h p d n nh ng nhà qu n

kho n ti n th ng ng n h n th p h n H c tính có 1,8% t ng lên trong

t ng l ng th ng trên m i 1% t ng lên trong r i ro l ng th ng, đi u này

ng ý r ng nhà qu n lý s n sàng b g n ½ giá tr các kho n m c dài h n vì

ti n th ng ng n h n có r i ro th p

Có nh ng khó kh n trong vi c đo l ng hi u qu c a l ng th ng cho nhà

qu n lý, trong đó nguyên nhân chính là s c g ng liên k t l ng tr cho nhà

qu n lý v i giá c phi u ho c k t qu kinh doanh Thông th ng, m i liên h

gi a l ng th ng cho nhà qu n lý và giá c phi u là không đáng k Tuy

nhiên, Hall và Liebman (1998) s d ng m t d li u trong 15 n m g n đây

c a các c phi u M và th y r ng có m i quan h m nh m gi a k t qu

kinh doanh và thù lao c a nhà qu n lý Gi a n m 1980 và 1994, Hall và

Liebman (1998) báo cáo r ng l ng th ng c a nhà qu n lý và đ nh y

thanh toán l ng th ng/k t qu kinh doanh đư t ng lên m nh m Tác gi

ch ng minh r ng l ng th ng cho nhà qu n lý tr c ti p đư t ng 136% trong

th c t , và đ co giưn bình quân c a l ng th ng cho nhà qu n lý v i k

v ng giá tr th tr ng t ng t 1,2 đ n 3,9 Tác gi gi i thích s khác nhau

c a cu c nghiên c u c a h v i Jensen và Murphy (1990) ch y u là do g p

c s t ng tr ng trong giá tr c a các c phi u và nh ng quy n mua c phi u trong k phân tích

Xu h ng khác c a nh ng nghiên c u l ng th ng cho nhà qu n lý là tác

đ ng c a l ng th ng cho nhà qu n lý đ n l i su t th tr ng c a c phi u

S khó kh n c a nghiên c u t ng t v i s h u hi u c a ch ng trình

l ng th ng cho nhà qu n lý, vì lưi c phi u đ c g n v i nh ng k v ng

c a c đông Nh ng nghiên c u tr c đây th ng s d ng nh ng ph n ng

trên th tr ng c phi u ho c k t qu kinh doanh đ liên h v i tác đ ng c a

nh ng k ho ch khuy n khích, nh ng nh ng mong đ i trong giá c phi u

c n tr vi c ki m tra h th ng l ng th ng t i u Abowd và Kaplan (1999) xem xét nh ng tác đ ng ngoài d tính có th đ n cùng v i nh ng k ho ch khuy n khích, đ c bi t khi có nh ng m c tr n ho c sàn trong nh ng k x o

l ng th ng Tác gi chú ý đ n nh ng nghiên c u tr c đây cho r ng khi nhà qu n lý ho t đ ng trên gi i h n trên, h có khuynh h ng gi m thu nh p

c a công ty, nh ng không ng c l i N u tác đ ng ngoài d tính này x y ra,

có th có tác đ ng thu n đ n l ng th ng h n, và đi u này m ra nh ng ch

d n m i cho vi c l p k ho ch nghiên c u

C đông là cá nhân hay t ch c n m gi quy n s h u h p pháp m t ph n hay toàn b ph n v n góp (c ph n) c a m t công ty c ph n Ch ng ch xác

nh n quy n s h u này g i là c phi u V b n ch t, c đông là th c th

đ ng s h u công ty c ph n ch không ph i là ch n c a công ty đó, do

v y quy n l i và ngh a v c a h g n li n v i k t qu ho t đ ng c a công ty

C đông có các quy n c b n sau:

thông qua đ i di n do c đông u quy n m t cách h p pháp đ b phi u quy t đ nh nh ng v n đ quan tr ng trong ho t đ ng c a công ty c ph n

nh đ ng l i, chi n l c kinh doanh, phân ph i l i nhu n, t ng ho c

gi m v n đi u l trong k h p (ho c l y ý ki n b ng v n b n) đ i h i

đ ng c đông Nh ng v n đ ph i do đ i h i đ ng c đông quy t đ nh

đ c quy đ nh trong b n đi u l c a công ty

l i c a công ty khi công ty gi i th ho c phá s n T l nh n t ng ng

v i t l c ph n c a c đông Khi công ty phá s n, gi i th , c đông ch

có th đ c nh n giá tr tài s n còn l i c a công ty sau khi công ty đư

th c hi n thanh toán các kho n n : n p thu , tr l ng cho ng i lao

đ ng, tr n vay, tr n cho đ i tác cung ng hàng hóa, d ch v Nói

m t cách khác, quy n c a c đông đ i v i tài s n c a công ty c ph n có

th t u tiên x p sau các ch n c a công ty đó

t ng v n đi u l , chuy n đ i c ph n u đưi thành c ph n th ng

c đông sáng l p có th b h n ch th c hi n quy n này b i m t s đi u

ki n

Theo lý thuy t đ i di n, c t c chi tr ch u nh h ng b i chi phí đ i di n, và chi phí đ i di n có liên quan đ n quy n c a c đông, theo Gompers, Ishii, và

Metrick, 2003 Vì v y, có m t m i liên h gi a c t c chi tr và quy n c a

c đông Theo lý thuy t ch ngh a c h i, nh ng nhà qu n lý c h i thích gi

l i ti n m t đ h tiêu dùng h n là nh ng b ng l c, tho thu n xây d ng công ty, và đ u t vào nh ng d án hay t ng thêm uy th mà không nh t thi t

ch ngh a c h i, vì nh ng nhà qu n lý này đ c ban cho nh ng quy n đ nh

đo t r t l n và ch u r t ít s giám sát c a các c đông Trong tr ng h p này,

trong công ty h n là thanh toán c t c cho c đông Phán đoán th c nghi m trong lý thuy t này th hi n có m i quan h thu n gi a c t c chi tr và quy n c đông

Trái l i, lý thuy t thay th c a La Porta, Lopez, Shleifer, and Vishny (2000) cho r ng c t c thay th cho quy n c đông Tác gi cho r ng đ t ng v n t bên ngoài v i nh ng đi u kho n h p d n, công ty c n t o uy tín b i vi c

gi m s bóc l t các c đông, và m t trong nh ng cách th c hi n vi c này là

thanh toán c t c Cách t o uy tín b ng vi c đ i x t t v i các c đông thì đáng giá v i h u h t các công ty mà quy n c đông y u kém Trái l i, v i

nh ng công ty mà quy n c đông m nh m thì nhu c u t o c ch uy tín th p

h n

Quy n c a c đông và công b tài chính c ng liên quan đ n chi phí s d ng

v n c a công ty, theo Huang, H., 2004 v i nghiên c u “Quy n c đông, công

b tài chính và chi phí s d ng v n” V i vi c s d ng c tính chi phí s

d ng v n t mô hình đánh giá t ng tr ng thu nh p mong đ i, tác gi khám phá r ng nh ng công ty nào có quy n c đông m nh m và công b tài chính

t t h n thì có chi phí s d ng v n th p h n nhi u Và tác gi c ng ch ng minh r ng quy n c đông m nh m và công b tài chính t t t ng tác nhau làm gi m chi phí s d ng v n, c ng nh là khi m t nhân t m c cao k t

h p v i nhân t còn l i m c th p s cho chi phí s d ng v n m c t i thi u Cu i cùng, tác gi ch ng minh 1 trong 2 nhân t n i tr i h n nhân t kia trong m i liên k t, s t o ra s cân b ng gi a 2 nhân t khi tác đ ng đ n chi phí s d ng v n c a công ty Bên c nh đó, c u trúc v n c ng ch u tác

đ ng b i quy n c đông, theo Pornsit Jiraporn1, Kimberly C Gleason, 2007

2.5 Trình bày minhăb ch thông tin HCT

Patel và các c ng s (2002) xây d ng b ng câu h i 98 câu h i đ thi t l p ch

s trình bày tài chính công ty và vi c qu n lý công ty H chia b ng câu h i thành 3 m c chính: c u trúc v n và quy n c a nhà đ u t , trình bày và công

b tài chính, c u trúc H QT và quá trình th c hi n Sau đó, h nghiên c u

thông qua báo cáo m t vài công ty đ khám phá nh ng thu c tính đ i v i

nh ng câu h i, và s d ng c s nh phân trên m i câu h i đ t o s khách quan H th y r ng th tr ng m i n i châu Á và Nam Phi công b t t h n Trung ông, ông Âu và M Latinh, nh ng h th t b i trong vi c tìm ra

nh ng chênh l ch tr ng y u gi a nh ng khu v c kinh t khác nhau Vi c nghiên c u li u s công b và trình bày thông tin tài chính c a các công ty có làm t ng giá tr công ty không v n luôn h p d n nh ng nhà nghiên c u V n

đ khó kh n vi c xây d ng các ph ng pháp m c tiêu v trình bày và công

b tài chính

Trong v n đ đ i di n trên đư nói, thông tin mà ng i qu n lý và c đông

và các bên có liên quan khác nh n đ c khác nhau Vì v y, đ các c đông

m i tin t ng góp v n vào công ty, các c đông c ti p t c duy trì v n góp

t i công ty, các ch n tin t ng và cho công ty vay m i và v i nh ng đi u kho n cho vay thu n l i cho công ty, thì công ty c n trình bày và công b thông tin minh b ch, mà c th là thông tin v HCT

T ch c OECD đư có nh ng quy t c v th c hi n và công b thông tin v HCT c th trên B nguyên t c HCT n m 1999 và c p nh t n m 2004, và

B Tài Chính Vi t Nam c ng đư công b nh ng nguyên t c v công b thông tin HCT theo quy t đ nh 12/2007/Q -BTC ngày 13/03/2007 áp d ng cho các công ty niêm y t trên S Giao d ch ch ng khoán/Trung tâm giao d ch

ch ng khoán Tuy nhiên, vi c ki m tra th c hi n và công b thông tin HCT

c a các công ty niêm y t t i Vi t Nam v n ch a đ c đ y đ

2.6 Kháiăni mă i uăhànhăcôngăty

M t s khái ni m v HCT nh sau:

y u t then ch t đ đ y m nh hi u qu th tr ng, phát tri n kinh t c ng

nh t ng c ng lòng tin c a nhà đ u t HCT liên quan t i m t t p h p các m i quan h gi a Ban Giám đ c, H QT, c đông và các bên có quy n l i liên quan khác HCT c ng thi t l p c c u qua đó giúp xây

d ng m c tiêu c a công ty, xác đ nh ph ng ti n đ đ t đ c các m c tiêu đó, và giám sát hi u qu vi c th c hi n m c tiêu HCT t t c n t o

đ c s khuy n khích đ i v i H QT và Ban Giám đ c đ th c hi n các

m c tiêu vì l i ích c a công ty và c đông, và ph i t o đi u ki n giám sát

hi u qu ho t đ ng c a công ty S t n t i c a h th ng HCT hi u qu trong ph m vi m t công ty và trong c n n kinh t nói chung góp ph n

t o ra m c đ tin t ng, là n n t ng cho s v n hành c a kinh t th

tr ng Nh đó, chi phí v n th p h n và công ty đ c khuy n khích s

d ng các ngu n l c hi u qu h n, và vì th c ng c s phát tri n c a n n kinh t

- Theo Shleifer, Andrei, Vishny, R., (1997) " HCT là cách th c mà các nhà cung c p ngu n v n cho doanh nghi p, nhà đ u t đ m b o thu đ c

l i ích t các kho n đ u t c a h "

ngày 21 tháng 6 n m 1999 cho r ng “ HCT nh m t i m c tiêu thúc đ y

s công b ng doanh nghi p, tính minh b ch và n ng l c ch u trách nhi m”

- Theo Maw, N., Horsell, Lord Lane of, M Craig- Cooper (1994) đ nh ngh a HCT là ch đ m c dù đ c đ nh ngh a không rõ ràng nh ng có

th coi nh đó là t p h p các đ i t ng, m c tiêu và th ch đ đ m b o

nh ng đi u t t đ p cho c đông, nhân viên, khách hàng, ch n và thúc

đ y danh ti ng, v th c a n n kinh t qu c gia”

h ng, v n hành và ki m soát CTCP HCT c ng bao hàm m i quan h gi a nhi u bên, không ch trong n i b công ty c ph n nh các c đông, ban giám đ c, H QT mà c nh ng bên có l i ích liên quan bên ngoài công ty

nh c quan qu n lý Nhà n c, các đ i tác kinh doanh và c c ng đ ng, xư

h i

H u h t các nghiên c u t p trung vào m t khía c nh c th c a HCT, đ c

bi t là nói nhi u đ n m i quan h gi a vi c s h u và giá tr công ty Ch ng

h n, Hiraki và các c ng s (2003), Sung (2003) và Chen (2001) đi u tra c u trúc v n s h u và giá tr th tr ng Nh t, Hàn Qu c và Trung Qu c Brunello và các c ng s (2001) phân tích l ng th ng qu n lý và giá tr công ty ụ M t vài nhà nghiên c u c g ng liên k t nhân t HCT t ng quát và giá tr công ty M t s nghiên c u t p trung vào s tác đ ng l n nhau

gi a các nhân t HCT nh : Rüdiger Fahlenbrach (2008) nghiên c u v

nh ng m i quan h t ng tác nhau gi a quy n c đông, H QT và l ng

th ng cho nhà qu n lý; Pornsit Jiraporn, Young Sang Kim and Wallace N

Davidson (2006) nghiên c u s tác đ ng gi a l ng th ng qu n lý và quy n c đông M t s nghiên c u v nh ng nh h ng c a nhân t HCT

c th ho c nhân t HCT t ng th đ n c u trúc v n, k t qu kinh doanh

ho c chi phí s d ng v n, ch ng h n C S Agnes Cheng, Denton Collins and Henry He Huang (2006) nghiên c u tác đ ng c a quy n c đông, trình bày thông tin tài chính đ n chi phí s d ng v n; Sanjai Bhagat, Brian Bolton (2007) nghiên c u m i quan h gi a HCT và k t qu kinh doanh

K t lu n ch ng 2

V n đ ng i ch và ng i đ i di n, hay c đông và nhà qu n lý làm phát sinh chi phí đ i di n, là nh ng kho n chi làm gi m thu nh p c a công ty, và

r ng h n là gi m hi u qu c a n n kinh t Các cu c nghiên c u trên th gi i

đ a ra gi i pháp HCT đ làm gi m b t v n đ này, làm gi m b t chi phí đ i

di n cho xư h i V i Vi t Nam, HCT v n còn là thu t ng khá m i m , c n

đ c nghiên c u, khám phá nhi u Vì v y, cu c nghiên c u này gi i thi u

đ n nh ng n i dung s b liên quan đ n HCT nh thành ph n Ban qu n lý,

l ng th ng khuy n khích cho nhà qu n lý, quy n c đông, chính sách minh b ch thông tin HCT

HCT là m t h th ng các thi t ch , chính sách, lu t l nh m đ nh h ng,

v n hành và ki m soát CTCP HCT c ng bao hàm m i quan h gi a nhi u bên, không ch trong n i b công ty c ph n nh các c đông, ban giám đ c,

H QT mà c nh ng bên có l i ích liên quan bên ngoài công ty nh c quan

qu n lý Nhà n c, các đ i tác kinh doanh và c c ng đ ng, xư h i

Thành ph n Ban qu n lý bao g m các thành viên H QT và thành viên Ban Giám đ c H QT là c u n i gi a các c đông và Ban Giám đ c, nh ng nhà

qu n lý tr c ti p ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a công ty Vì v y, H QT

c n t o s phù h p gi a c đông và nhà qu n lý đ giá tr công ty luôn m c cao nh t có th Mu n nh v y thì H QT ph i th c s đ c l p, ho t đ ng

h u hi u vì m c tiêu c a toàn công ty, không vì b t k m t cá nhân hay m t

t p th nào khác

các nhà qu n lý có đ ng l c th c hi n vì m c tiêu t i đa hoá giá tr công

ty không th không có chính sách l ng th ng khuy n khích cho h , nó

đ c ví nh ch t xúc tác thúc đ y nhà qu n lý th c hi n vì l i ích c a công

ty, c a c đông

Quy n c đông c ng đ c xem là nhân t có quan h v i chính sách c t c Thuy t ch ngh a c h i cho r ng quy n c đông và c t c có quan h thu n (Gompers, Ishii và Metrick, 2003), nh ng thuy t thay th c a La Porta, Lopez, Shleifer và Vishny (2000) cho r ng c t c và quy n c đông có quan

h ngh ch V y v i các CTCP niêm y t Vi t Nam thì m i quan h này nh

th nào?

Trình bày minh b ch thông tin HCT c ng đ c cho là có nh h ng đ n

chính sách tài chính c a công ty C ng có m t s ít nghiên c u đ n nhân t này, nh ng k t qu ch d ng l i vi c khám phá nh ng trình bày thông tin HCT có khác nhau gi a các khu v c kinh t trên th gi i, nh ng ch a tìm

ra đ c nh ng chênh l ch tr ng y u gi a các khu v c, c ng nh ch a tìm ra

đ c nh ng tác đ ng c a nhân t này đ n các quy t đ nh chính sách tài chính

c a công ty