Khảo sát chỉ số niềm tin tài chính và một số giải pháp nhằm củng cố, gia tăng niềm tin tài chính ở Việt Nam

Nh ng thay đ i trong ni m tin này, đâu là nguyên nhân gây nên.

-o0o -

TR N NGUY N VI TH Y

KH O SÁT CH S NI M TIN TÀI CHÍNH VÀ M T S GI I PHÁP NH M

C NG C , GIA T NG NI M TIN

TÀI CHÍNH VI T NAM

LU N V N TH C S KINH T

TP H CHÍ MINH – N M 2011

Chuyên ngành: Kinh t Tài chính – Ngân hàng

L I C M N

Tôi xin trân tr ng c m n GS TS Tr n Ng c Th , th y đã h ng d n r t t n tình,

đóng góp nhi u ý ki n quý báu c ng nh đ ng viên giúp tôi hoàn thành lu n v n

này

Tôi xin trân tr ng c m n đ n t t c các th y cô vì nh ng ki n th c c ng nh kinh

nghi m t nh ng bài gi ng mà các th y cô đã truy n đ t trong quá trình h c t p t i

tr ng i h c Kinh t TPHCM

Tr n Nguy n Vi Th y

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a b n thân d i s h ng d n c a

GS.TS Tr n Ng c Th Ngu n s li u và k t qu th c nghi m đ c th c hi n trung

th c, chính xác

Tr n Nguy n Vi Th y

M C L C

Trang ph bìa

L i c m n

L i cam đoan

M c l c

Danh m c các t vi t t t

Danh m c các b ng bi u

Danh m c các hình v , đ th

M U 1 

CH NG I: M T S NGHIÊN C U V CH S NI M TIN 4 

1.1 CH S NI M TIN KINH DOANH 4 

1.1.1 Ch s ni m tin kinh doanh Nam Phi (SACCI Business Confidence Index) 4 

1.1.2 Ch s ni m tin kinh doanh Vi t Nam (WVB-PVFCInvest BCI) 5 

1.2 CH S NI M TIN TIÊU DÙNG 8 

1.2.1 Ch s ni m tin tiêu dùng M (The Conference Board Consumer Confidence Index- CCI) 8 

1.2.2 Ch s ni m tin tiêu dùng Vi t Nam (Nielsen’s Consumer Confidence Index)11  1.3 CH S NI M TIN TÀI CHÍNH M 14 

1.3.1 Gi i thi u v ch s ni m tin tài chính M (The Chicago Booth/Kellogg School Financial Trust Index) 14 

1.3.2 K t qu kh o sát ch s ni m tin tài chính M Quý 3/2011 16 

K T LU N CH NG 1 20 

CH NG 2: KH O SÁT CH S NI M TIN TÀI CHÍNH 21 

2.1 GI I THI U V CH S NI M TIN TÀI CHÍNH VI T NAM 21 

2.2 KH O SÁT CH S NI M TIN TÀI CHÍNH VI T NAM 22 

2.2.1 Mô t cu c kh o sát ch s ni m tin tài chính 22 

2.2.2 K t qu cu c kh o sát th c tr ng ch s ni m tin tài chính 25 

K T LU N CH NG 2 47 

CH NG 3: M T S GI I PHÁP NH M C NG C , GIA T NGNI M TIN TÀI CHÍNH VI T NAM 48 

3.1 TH TR NG CH NG KHOÁN 48 

3.1.1 i v i các y u t V mô 48 

3.1.2 i v i các y u t n i t i bên trong 48 

3.2 NGÂN HÀNG 50 

3.3 B T NG S N 53 

3.4 T P OÀN KINH T , T NG CÔNG TY NHÀ N C 55 

3.5 XU T I V I CHÍNH PH 57 

K T LU N CH NG 3 58 

K T LU N CHUNG 59  TÀI LI U THAM KH O 

PH L C 01 PL 1 

PH L C 02 PL 9 

PH L C 03 PL 11 

PH L C 04 PL 13 

PH L C 05 PL 17 

PH L C 06 PL 20 

DANH M C CÁC T VI T T T

T vi t t t Ti ng Anh Ti ng Vi t

BCI Business Confidence Index Ch s ni m tin kinh doanh

CCI Consumer Confidence Index Ch s ni m tin tiêu dùng

FDI Foreign Direct Investment u t tr c ti p n c ngoài

Commerce and Industry

Chính World Vest Base Vi t Nam

DANH M C CÁC B NG BI U

B ng 1.1: Chi ti t 11 l nh v c ngành ngh ch ch t Vi t Nam 6

B ng 1.2: 5 quan ng i l n nh t c a ng i tiêu dùng Q.3/2011 12

B ng 1.3: Các kho n c t gi m chi tiêu c a ng i tiêu dùng 13

B ng PL 1.1: Ch s ni m tin kinh doanh SACCI (2004 - 2011) PL 1

B ng PL 1.2: S thay đ i c a 13 ch s ph SACCI BCI PL 4

DANH M C CÁC HÌNH V , TH

Hình 1.1: Ch s ni m tin tiêu dùng trong n m 2011 m t s n c khu v c Châu Á

Thái Bình D ng 14

Hình 1.2: T l ph n tr m nh ng ng i tin t ng vào các thành ph n khác nhau t o nên ch s ni m tin tài chính 16

Hình 1.3: Ni m tin vào ngân hàng 18

Hình 1.4: Kh n ng mà th tr ng ch ng khoán s gi m h n 30% vào n m t i 19

Hình 2.1: Gi i tính 24

Hình 2.2: tu i 24

Hình 2.3: Trình đ h c v n 24

Hình 2.4: Thu nh p bình quân hàng tháng 24

Hình 2.5: L nh v c ho t đ ng chính c a công ty mà các đáp ng viên công tác 25

Hình 2.6: S thay đ i ni m tin trong 12 tháng qua 26

Hình 2.7: nh h ng c a ni m tin trong vi c ra quy t đ nh đ u t 27

Hình 2.8: nh giá th tr ng ch ng khoán hi n nay 28

Hình 2.9: Nguyên nhân gây ra tình hình kinh t b t n hi n nay và ni m tin vào th tr ng ch ng khoán 30

Hình 2.10: S can thi p c a Chính ph và ni m tin vào th tr ng ch ng khoán 31

Hình 2.11: M c đ ni m tin và vi c l a ch n ngân hàng g i ti n 32

Hình 2.12: M c đ đ ng ý v các y u t làm suy gi m ni m tin vào ngân hàng 33

Hình 2.13: Chính ph c n can thi p m nh h n n a vào các NHTM 34

Hình 2.14: Kh n ng th tr ng B t đ ng s n s ph c h i trong bao lâu? 35

Hình 2.15: L h ng chính đáng lo ng i c a th tr ng b t đ ng s n hi n nay 36

Hình 2.16: T c đ t ng giá nhà đ t và t c đ t ng GDP/đ u ng i 37

Hình 2.17: nh giá th tr ng nhà đ t hi n nay 37

Hình 2.18: M c đ đ ng ý v i các y u t làm cho hi u qu kinh doanh c a T KT, TCT Nhà n c không cao 38

Hình 2.19: C m xúc c a đáp ng viên đ i v i s ki n Vinashin và Petrolimex 39

Hình 2.20: Ch s ni m tin tài chính hi n t i 40

Hình 2.21: Tâm tr ng c a đáp ng viên trong tình hình kinh t b t n hi n nay 42

Hình 2.22: Kh n ng b m t vi c làm trong 12 tháng t i 43

Hình 2.23: T l kh n ng m t vi c làm trong các ngành 43

Hình 2.24: L m phát t i Vi t Nam k t thúc n m 2012 44

Hình 2.25: Trong 3 n m t i, n n kinh t VN s nh th nào so v i hi n t i? 45

Hình 2.26: So sánh m c đ ni m tin thay đ i trong 12 tháng qua và k v ng 3 n m t i 46

Hình 2.27: M c đ ni m tin và s l a ch n tình hình kinh t VN trong 3 n m t i 47 Hình PL 1.1: Ch s ni m tin kinh doanh SACCI (1985-2011) PL 2 Hình PL 1.2: Ch s ni m tin kinh doanh SACCI so v i n m tr c PL 2 Hình PL 1.3: T ng tr ng kinh t và đ u t c đ nh (1961-2011) PL 6 Hình PL 1.4: Xu h ng l m phát Nam Phi PL 6 Hình PL 1.5: T giá h i đoái c a đ ng Ran (1980-2011) PL 7 Hình PL 1.6: Giá vàng và b ch kim tính theo đ ng Ran (2001-2011) PL 8 Hình PL 2.1: Ch s ni m tin kinh doanh WVB-PVFC Invest (2008-2011) PL 10 Hình PL 3.1: Ch s ni m tin tiêu dùng c a M (2000-2011) PL 11

M U

1 TÍNH C P THI T C A TÀI

B c tranh m đ m c a kinh t th gi i th c ra đã đ c c nh báo t nh ng v v n

c a m t s thành viên Khu v c đ ng ti n chung châu Âu (Eurozone) b t đ u t Ireland, Hy L p, r i B ào Nha… Th nh ng ph i đ n khi m i đe d a v n lan

r ng châu Âu và đ c bi t là t khi n n kinh t l n nh t th gi i - Hoa K c ng

đ ng tr c nguy c v n , thì rõ ràng là h th ng kinh t th gi i đang th c s có

v n đ úng nh d báo c a nhi u nhà tài chính có t m c c a th gi i, cu c

kh ng ho ng n m 2007- 2008 v n ch a k t thúc, mà còn có kh n ng chuy n hóa thành nh ng d ng kh ng ho ng m i

Bi u hi n ra bên ngoài c a tình tr ng kh ng ho ng hi n nay là s nh y múa c a giá vàng, t giá ngo i h i, s tr i s t liên t c c a các th tr ng ch ng khoán qu c t

l n ó là bi u hi n c a tâm tr ng b t an v kinh t , ng i ta đ xô vào tr vàng, khi n giá vàng qu c t t ng k l c, ch ng t m t s m t ni m tin vào các đ ng ti n

ch ch t là USD và EURO Hay nói cách khác, đây là s m t ni m tin vào s c kh e

c a các n n kinh t l n Và m t khi các n n kinh t nh M , EU không có đ c s

v i đó là s c ép l n t v n đ t giá ti n đ ng so v i đôla M , thâm h t ngân sách,

n công ti p t c tích l y, thâm h t th ng m i ch a đ c c i thi n, c i cách qu n lý doanh nghi p nhà n c còn nhi u v n đ b t c p Hàng lo t nh ng khó kh n do b t

n v mô trên đã làm ni m tin c a dân, và các nhà đ u t vào Chính ph b xói mòn,

ni m tin vào th tr ng tài chính ngày m t c n d n, th tr ng ch ng khoán liên t c

l p nh ng m c đáy m i là b ng ch ng ph n ánh s m t ni m tin c a nhà đ u t trong giai đo n hi n nay Các th tr ng tài chính đã m t lòng tin vào kh n ng các nhà ho ch đ nh chính sách có th x lý v n đ m t cách hi u qu

M c dù trong toàn b h th ng ch tiêu kinh t , xã h i, môi tr ng không có “ch tiêu ni m tin”, song t i không ít các tham lu n, phát bi u, nh ng phân tích v th c

t i và d báo t ng lai đ u đ c g n v i “ch tiêu” này Do v y, làm th nào đ

ni m tin vào Chính ph , vào th tr ng tài chính đ c khôi ph c c ng c là đi u mà các nhà làm chính sách hi n nay đang tr n tr V i nh ng lý do nêu trên, tôi ch n

n i dung nghiên c u “ Kh o sát ch s ni m tin tài chính và m t s gi i pháp nh m

c ng c , gia t ng ni m tin tài chính Vi t Nam” là công trình nghiên c u c a mình cho lu n án th c s kinh t

2 M C TIÊU NGHIÊN C U

T p trung nghiên c u xây d ng ch s ni m tin tài chính và ki m nghi m ch s này

Vi t Nam, t đó đ a ra các ki n ngh gi i pháp nh m c ng c gia t ng ni m tin

c a nhà đ u t trong l nh v c tài chính này Tác gi t p trung đi sâu vào 4 l nh v c:

th tr ng ch ng khoán, ngân hàng, b t đ ng s n, T p đoàn kinh t , t ng công ty nhà n c

3 I T NG, PH M VI NGHIÊN C U

i t ng nghiên c u: là y u t ni m tin trong các l nh v c tài chính: ch ng

khoán, ngân hàng, b t đ ng s n, T p đoàn kinh t , t ng công ty nhà n c

Ph m vi nghiên c u: cu c kh o sát ni m tin tài chính đ c th c hi n trên toàn lãnh

th Vi t Nam t B c vào Nam, yêu c u đ i v i ng i kh o sát là nh ng ng i có tham gia đóng góp vào ngu n tài chính c a gia đình V i s l ng ng i tham gia

kh o sát chính th c là 300 ng i

4 PH NG PHÁP LU N VÀ NGU N THÔNG TIN

Nghiên c u này s d ng ph ng pháp nghiên c u đ nh tính, k t h p v i ph ng pháp th ng kê ch n m u, t ng h p, so sánh phân tích đ tìm ra nguyên nhân gây nên s m t ni m tin vào th tr ng tài chính Nghiên c u này s d ng ngu n s li u

5 C U TRÚC LU N V N

C u trúc lu n v n g m 3 ch ng Ch ng 1 là gi i thi u v các nghiên c u trên th

gi i và nh ng nghiên c u đã kh o sát t i Vi t Nam v ch s ni m tin, bao g m ch

s ni m tin kinh doanh, ch s ni m tin tiêu dùng và sau cùng là ch s ni m tin tài chính Ch ng 2 gi i thi u v ch s ni m tin tài chính mà tác gi đang nghiên c u, tri n khai cu c kh o sát th c t đo l ng ni m tin tài chính và đi tìm nh ng nguyên nhân làm suy gi m ni m tin c a ng i dân, nhà đ u t Ch ng 3 đ xu t m t s

gi i pháp, ki n ngh đ c ng c gia t ng ni m tin trong th tr ng tài chính

CH NG I

M T S NGHIÊN C U V CH S NI M TIN

1.1 CH S NI M TIN KINH DOANH

1.1.1 Ch s ni m tin kinh doanh Nam Phi (SACCI Business Confidence Index) 1.1.1.1 Khái quát v ch s ni m tin kinh doanh SACCI BCI

Ch s ni m tin kinh doanh đ c t o ra hàng tháng b i SACCI (South African Chamber of Commerce and Industry) nh là m t s đo l ng m c đ c a ni m tin kinh doanh trong n n kinh t Nam Phi Báo cáo này bao g m nh ng l i d n gi i, bình lu n v hi n tr ng c a n n kinh t c ng nh các ch s kinh t khác

Ch s ni m tin kinh doanh (BCI) c a SACCI là m t ch s liên quan đ n th

tr ng, nó ph n ánh không ph i nh ng gì doanh nghi p đang nói mà là nh ng gì doanh nghi p đang làm và tr i nghi m Do đó, nó không ph i là m t ý ki n/ch s

n n t ng s nh n th c Có kh n ng r ng trong b t k m t tháng nào tâm tr ng kinh doanh s b nh h ng c m t tích c c l n tiêu c c b i s phát tri n khác nhau trong

n n kinh t BCI tìm ki m đ ph n ánh k t qu ròng c a các nh h ng này

BCI là m t ch s t ng h p c a m i ba ch s ph Các ch s kinh t khác nhau

đ c s d ng đ t o nên m i ba ch s ph này Các ch s này đ c theo dõi và

đ c đánh giá b i doanh nghi p có mang tâm tr ng kinh doanh

BCI đ c xu t b n l n đ u tiên vào n m 1985, đã đ c đi u ch nh tr c đó đ BCI

v i phiên b n m i nh t trong tháng 2 n m 2006 S thay đ i m i nh t đ n các thành

ph n c a ch s giúp n m b t đ c nh ng thay đ i c u trúc trong n n kinh t trong

n c, có liên quan đ n giá c và s n đ nh tài chính, nh h ng c a toàn c u hóa

c ng nh s thay đ i môi tr ng đ n ho t đ ng doanh nghi p và nh h ng t i Nam Phi S chuy n đ ng chu k kinh doanh trong các ch s ph r t quan tr ng

đ n m c đ ni m tin kinh doanh

T tháng 2 n m 2006, BCI đ c tính theo thành ph n m i đ m b o m t lo t ch

s BCI liên t c, th t c n thi t đ đi u ch nh các s li u l ch s đ kh c ph c b t k

s khác bi t k thu t và đ m b o có th so sánh đ c trong các con s -ch s theo

th i gian N m c s cho BCI đã đ c thay đ i t 2000 đ n 2005

Các ch s ph sau đây t o nên BCI:

1 Bình quân t giá h i đoái hàng tháng c a đ ng ran (rand: đ n v ti n t

c ng hòa Nam Phi) so v i đ ng đô la M , euro và B n Anh c ng nh các

bi n đ ng c a t giá h i đoái đ ng ran (Rand exchange rate)

2 T l l m phát tiêu dùng th đô và khu v c thành ph (Inflation)

3 T l th u chi th c (Utility Services)

4 Kh i l ng doanh s bán l (Retail sales)

5 T l thay đ i trong vi c m r ng tín d ng th c đ n các khu v c t nhân (Real private sector borrowing)

6 Giá dolla M trung bình c a vàng và b ch kim.(Precious metal prices)

7 Kh i l ng hàng hóa nh p kh u (Imports)

8 Kh i l ng hàng hóa xu t kh u (Exports)

9 Doanh s bán xe m i (Vehicle sales)

10 S thanh lý, đóng c a c a các công ty (Real financing cost)

11 Kh i l ng s n ph m đ c s n xu t ra (Manufacturing)

12 Giá tr th c c a k ho ch xây d ng khu v c t nhân đã đ c thông qua (Construction – buildings)

13 Ch s giá t t c c phi u c a giao d ch ch ng khoán JSE (Share prices)

1.1.1.2 K t qu kh o sát ni m tin kinh doanh tháng 09/2011 (xem Ph L c 01) 1.1.2 Ch s ni m tin kinh doanh Vi t Nam (WVB-PVFCInvest BCI)

1.1.2.1 Gi i thi u v ch s ni m tin kinh doanh Vi t Nam

Ch s ni m tin kinh doanh Vi t Nam đ c công b chính th c vào ngày 1/10/2008

b i công ty TNHH D ch v Thông tin Tài Chính World Vest Base Vi t Nam (WVB FISL) và công ty C ph n u t và T v n Tài chính D u khí (PVFC Invest)

Vi t nam đang là đi m đ n thu hút các nhà đ u t l n trên th gi i T ng tr ng

xu t kh u và đ u t v n n c ngoài tr c ti p vào Vi t Nam đang ph n ánh ý ngh a

vô cùng to l n c a n n kinh t này đ i n n kinh t toàn c u Cân nh c các y u t nói

trên, th t ng c nhiên là v n ch a có cu c kh o sát kinh doanh nào theo dõi h ng đi

c a s t ng tr ng hay s thay đ i c a môi tr ng kinh doanh c ng nh đo l ng

và d báo môi tr ng kinh t trong t ng lai g n Vì v y, công ty WVB FISL và

công ty PVFC Invest đã quy t đ nh kh i x ng vi c xây d ng m t cu c kh o sát

trong quý III c a n m 2008 đ đáp ng yêu c u c n thi t và có ý ngh a nh trên

Các cu c kh o sát l n sau s đ c ti n hành hàng quý c a các n m

Công ty WVB FISL và công ty PVFC Invest đã cân nh c c n th n và cu i cùng đã

l a ch n đ c danh sách các doanh nghi p tham gia vào cu c kh o sát H là

nh ng doanh nghi p đ ng đ u trong c n c v th ng hi u, t ng tài s n, t ng

doanh thu và s l ng nhân viên thu c 11 l nh v c ngành ngh ch ch t c a Vi t Nam

n v kh o sát c ng đã l a ch n h n m t n a s doanh nghi p trong cu c kh o sát

là các doanh nghi p nh và v a (DNNVV) b i DNNVV chi m h n 95% t ng s

doanh nghi p c a Vi t Nam và đóng vai trò h t s c to l n trong n n kinh t n c ta

T k t qu c a cu c kh o sát này, t t c d li u đã đ c phân tích vô danh và đã

xây d ng nên m t ch s g i là Ch s Ni m tin Kinh doanh WVB-PVFCInvest (tên

ti ng Anh: WVB-PVFCInvest Business Confidence Index (BCI) Ch s này đ c

tính toán d a trên th ng kê k t qu c a t t c các câu tr l i c a các doanh nghi p

và áp d ng cho toàn b n n kinh t ch không áp d ng cho m t ngành ngh c th nào

Qua nhi u n m, các cu c kh o sát v ni m tin kinh doanh c a các doanh nghi p t i các n c phát tri n đang đ c ti n hành đ nh k b i các l i ích to l n mà chúng mang l i Do đó, ch s này t i Vi t Nam vì tr c h t nó s mang l i l i ích cho chính b n thân các doanh nghi p C doanh nghi p n c ngoài và doanh nghi p trong n c ho t đ ng Vi t Nam s có thêm m t kênh thông tin v tình hình hi n

t i c a n n kinh t và d đoán v tình hình kinh doanh trong th i gian t ng lai

ng n h n D a trên thông tin này, h có th so sánh, l p k ho ch hay ra các quy t

đ nh kinh doanh t t h n

Nhóm Kh o sát và Nghiên c u c a hai bên công ty WVB FISL & PVFC Invest đã cân nh c và l a ch n 06 c u ph n chính đ c các cu c kh o sát ni m tin kinh doanh các n c khác t p trung nh n m nh nh t và c ng phù h p v i đi u ki n

th c ti n Vi t Nam 06 c u ph n chính đó là:

1) i u ki n hi n t i c a n n kinh t

2) D đoán đi u ki n n n kinh t

3) D đoán m c đ thay đ i v lao đ ng

đ c h i hàng quý Bên c nh đó, các câu h i “Ch đ ” khác c ng s đ c đ a vào

b ng h i nh m thu th p ý ki n c a doanh nghi p v các v n đ mà h đang quan tâm nh t Các câu h i ch đ này s có th khác nhau theo t ng quý tùy thu c vào

b i c nh c th n n kinh t và các y u t khác nh h ng đ n doanh nghi p Trong

cu c kh o sát l n th nh t, có 04 câu h i ch đ đ c nêu ra liên quan t i d đoán

c a doanh nghi p v n ng su t lao đ ng nhân viên, vi c m r ng ho t đ ng s n

xu t kinh doanh, kh n ng phát tri n s n ph m và d ch v m i và hi u qu chi phí

cu c kh o sát l n th nh t l n này, ch s đ c t o ra s là ch s g c tính t i quý

III n m 2008 có m c đi m là 100 Do đó các ch s đ c th ng kê t o ra trong các

cu c kh o sát l n sau c a các quý trong t ng lai s đ c so sánh v i ch s g c

này N u ch s t ng lai nh h n 100 s d báo xu th gi m đi c a c a n n kinh t

và ng c l i n u l n h n 100 s d báo xu th phát tri n c a n n kinh t

1.1.2.2 K t qu kh o sát ch s ni m tin kinh doanh Quý 3/2011 (xem ph l c 02) 1.2 CH S NI M TIN TIÊU DÙNG

1.2.1 Ch s ni m tin tiêu dùng M (The Conference Board Consumer Confidence Index- CCI)

Ni m tin tiêu dùng, đ c đo b i ch s ni m tin tiêu dùng (CCI), đ c đ nh ngh a

nh là m c đ l c quan v tình tr ng c a n n kinh t mà ng i tiêu dùng (nh b n

và tôi) đang th hi n thông qua các ho t đ ng v ti t ki m và chi tiêu CCI đ c sáng l p b i Conference Board, và l n đ u tiên đ c tính vào n m 1985 Trong n m

đó k t qu c a ch s t đ t ra là 100, đ i di n cho đi m chu n c a ch s Giá tr này đ c đi u ch nh hàng tháng trên c s c a m t cu c kh o sát ý ki n tiêu dùng

c a h gia đình v đi u ki n hi n t i và k v ng t ng lai c a n n kinh t Ý ki n v

đi u ki n hi n t i chi m 40% c a ch s , v i k v ng v đi u ki n t ng lai bao

g m 60% còn l i Trong nh ng chú gi i trên wedsite, Conference Board đ nh ngh a

kh o sát ni m tin tiêu dùng nh “b ng báo cáo hàng tháng chi ti t v thái đ c a

ng i tiêu dùng và nh ng ý đ nh mua s m c a h , v i d li u có s n nh tu i, thu

nh p và khu v c” Trong nh ng đi u kho n đ n gi n nh t, khi ni m tin c a h có

xu h ng t ng lên, ng i tiêu dùng chi tiêu ti n, bi u th m t n n kinh t m nh Khi

ni m tin có xu h ng gi m, ng i tiêu dùng s ti t ki m nhi u h n chi tiêu, cho

th y n n kinh t đang g p khó kh n Ý t ng là nh ng ng i càng c m th y t tin

h n v s n đ nh trong thu nh p c a h , thì h càng có kh n ng mua hàng

(5) T ng thu nh p gia đình trong sáu tháng t i

K t qu t cu c kh o sát ni m tin tiêu dùng đ c phát hành vào th 3 cu i cùng

c a m i tháng vào lúc 10 gi sáng

Tính toán

M i câu trong 5 n m câu h i kh o sát ni m tin tiêu dùng có 3 s l a ch n tr l i: tích c c, tiêu c c ho c trung l p T l câu tr l i cho m i câu h i đ c đi u ch nh theo mùa (đi u ch nh theo mùa s giúp lo i b các bi n đ ng đ nh k theo mùa trong hàng lo t các s ki n nh th i ti t, ngày l , ngày b t đ u và k t thúc n m

h c) Cho m i câu h i, các câu tr l i tích c c đ c chia cho t ng các câu tr l i tích c c và tiêu c c đ cho ra m t t l th c, chúng tôi g i t l này là giá tr “t ng đ i” Giá tr t ng đ i cho m i câu h i sau đó đ c so sánh v i m i giá tr t ng đ i t

n m 1985, đ c thi t l p nh tiêu chu n b i vì n m 1985 là n m đ u tiên ch s

đ c tính toán Vi c so sánh c a các giá tr t ng đ i này đ a đ n k t qu m t “giá

tr ch s ” (index value) cho m i câu h i

Các giá tr ch s cho t t c 5 câu h i sau đó đ c tính trung bình v i nhau đ hình thành ch s ni m tin tiêu dùng; trung bình c a giá tr ch s cho nh ng câu h i 1 và

3 hình thành ch s tình hình hi n t i; và trung bình c a giá tr ch s cho nh ng câu h i 2, 4 và 5 hình thành ch s k v ng

Ch s ni m tin tiêu dùng: trung bình c a t t c 5 ch s

Ch s tình hình hi n t i: Trung bình c a ch s cho câu h i 1 và 3

Ch s k v ng: Trung bình c a ch s cho câu h i 2,4 và 5

D li u đ c tính toán cho Hoa K nh m t toàn th và cho m i chín khu v c đi u tra dân s c a đ t n c, bao g m: NEW ENGLAND, MIDDLE ATLANTIC, EAST NORTH CENTRAL, WEST NORTH CENTRAL, SOUTH ATLANTIC, EAST SOUTH CENTRAL, WEST SOUTH CENTRAL, MOUNTAIN, PACIFIC

D li u đ c s d ng nh th nào?

Các nhà s n xu t, các th ng nhân bán l , ngân hàng và chính ph theo dõi nh ng thay đ i trong ch s CCI đ tìm ra các y u t trong quá trình ra quy t đ nh Khi ch

s thay đ i ít h n 5% th ng b b qua xem nh không quan tr ng, tuy nhiên khi

ch s thay đ i 5% ho c cao h n th ng cho th y m t s thay đ i chi u h ng c a

n n kinh t Qua t ng tháng vi c gi m đi xu h ng ám ch ng i tiêu dùng có cái nhìn tiêu c c v kh n ng c a h đ đ m b o và duy trì vi c làm t t Vì v y, các nhà s n xu t có th ngh r ng ng i tiêu dùng tránh mua hàng bán l , đ c bi t các món hàng l n mà c n đ n tài chính Các nhà s n xu t có th c t gi m hàng t n kho

đ gi m chi phí ho c trì hoãn đ u t vào các d án m i T ng t nh v y, các ngân hàng có th d đoán m t s s t gi m trong h at đ ng cho vay, các đ n xin th

ch p và vi c s d ng th tín d ng

Khi đ i m t v i m t ch s có xu h ng xu ng, chính ph có nhi u s l a ch n,

ch ng h n nh gi m thu ho c th c hi n các hành đ ng tài chính ho c ti n t khác

đ kích thích n n kinh t Ng c l i, m t xu h ng t ng lên trong ni m tin c a

ng i tiêu dùng cho th y nh ng d u hi u t t lên trong cách mua s m c a ng i tiêu dùng Các nhà s n xu t có th gia t ng s n l ng và tuy n d ng Các ngân hàng có

th mong đ i gia t ng nhu c u tín d ng Các ch th u có th chu n b cho m t s gia t ng trong xây d ng nhà và chính ph có th d đoán đ c s c i thi n doanh thu t thu d a trên s gia t ng trong chi tiêu c a ng i tiêu dùng

tiêu dùng đ h i ph c và đáp ng v i các s ki n n n kinh t T m quan tr ng c a

m t ch s t t h u là nó xác nh n r ng m t mô hình đang x y ra Vì v y, m t s gia

t ng trong chi tiêu ngày hôm nay có th ph n ánh k t qu c a m t n n kinh t ph c

h i vài tháng tr c đây Ng c l i, m t s s t gi m trong chi tiêu ngày hôm nay có

th xác nh n m t cu c suy thoái đang di n ra

K t lu n

B i vì chi tiêu c a ng i tiêu dùng là r t quan tr ng đ i v i s c kh e tài chính c a

qu c gia, ch s ni m tin tiêu dùng là m t trong nh ng ch s kinh t theo dõi ch c

ch và chính xác nh t Ch s này d a trên cu c kh o sát c a 5 câu h i đ t ra cho 5.000 h gia đình, đo l ng s l c quan c a h đ i v i s c kh e n n kinh t Tuy nhiên, ch s CCI là m t ch s t t h u, vì v y b t c đi u gì kh o sát nói, hãy nh

r ng nó không nói cho chúng ta đi u gì s x y ra, nh ng nh ng gì đã x y ra và n u

nó có th đ c d ki n s ti p t c

 K t qu kh o sát ch s ni m tin tiêu dùng M tháng 9 & tháng 10/2011 (xem ph l c 03)

1.2.2 Ch s ni m tin tiêu dùng Vi t Nam (Nielsen’s Consumer Confidence Index)

Nielsen, công ty cung c p d ch v phân tích và đánh giá thông tin hàng đ u v

ng i tiêu dùng đã công b kh o sát v ni m tin c a ng i tiêu dùng tr c tuy n toàn c u Quý 3/2011 Trong thang đi m c a Nielsen, 100 đi m đ c coi là ranh

gi i quan tr ng phân đ nh m c đ l c quan hay bi quan c a ni m tin ng i tiêu dùng

Theo s li u t kh o sát đ c th c hi n t ngày 30 tháng 8 đ n ngày 16 tháng 9

n m 2011, ph n l n đáp viên (64%) đ ng ý r ng th i đi m này là không thích h p

đ mua s m, 1/5 ng i Châu Âu và 1/3 ng i B c M tr l i h không có ti n th a Trong s nh ng ng i cho r ng n c mình đang g p kh ng ho ng kinh t B c

M và Châu Âu, g n 60% tin r ng tình hình s kéo dài sang n m sau t ng t 54% trong Q.1/2009

B nh h ng b i t ng lai mù m c a n n kinh t th gi i và th tr ng vi c làm

khó kh n, quan ng i v các r i ro kinh t và tri n v ng ngh nghi p t ng nhi u

n i trên th gi i trong Quý 3 này Tri n v ng kinh t đ ng đ u các quan ng i t i

Vi t Nam (19%), Thái Lan (29%), Singapore (27%) khu v c Châu Á Thái Bình

D ng, tri n v ng kinh t (27%) và tri n v ng ngh nghi p (15%) t ng l n l t 8

đi m và 7 đi m

B ng 1.2: 5 quan ng i l n nh t c a ng i tiêu dùng Q.3/2011

Vi t Nam Châu Á Thái Bình D ng

Tri n v ng kinh t (19%) Tri n v ng kinh t (27%)

Giá l ng th c t ng (18%) Tri n v ng ngh nghi p (15%)

Tri n v ng ngh nghi p (12%) M t cân b ng trong cu c s ng và công

vi c (14%)

M t cân b ng trong cu c s ng và công vi c (10%) Giá l ng th c t ng (11%)

T ng chi phí đi n, gas và ch t đ t khác (9%) S c kh e (9%)

Ngu n: NielsenTrong 2 n m tr l i đây, n n kinh t Vi t Nam đang r t thành công khi GDP t ng

tr ng m nh m và tránh đ c nh ng nh h ng tiêu c c t cu c kh ng ho ng kinh t toàn c u Theo nghiên c u hàng quý c a Nielsen, ch s ni m tin ng i tiêu dùng dù có s thay đ i liên t c nh ng v n luôn n m trong 55 qu c gia hàng đ u t t

nh t th gi i Tuy nhiên, sáu tháng đ u n m 2011 đã cho th y m t tình hình khác, theo nghiên c u g n đây nh t c a Nielsen, nhà n c ph i đ i m t v i nhi u thách

th c v kinh t v mô trong khi l m phát kéo dài đi kèm v i giá c t ng liên t c khi n cho ni m tin c a ng i tiêu dùng gi m đi

Ch s ni m tin ng i tiêu dùng Vi t Nam (VN) đ t 96 đi m trong Q3/2011, h 7

đi m tính t đ u n m nay H ng ng các quan ng i c a th gi i, h n hai ph n ba (69%) ng i tiêu dùng VN tin n n kinh t đang g p kh ng ho ng, t ng 6% so v i Quý tr c Ch 37% tin r ng VN s thoát kh i kh ng ho ng trong 12 tháng t i

B qua các quan ng i v kh ng ho ng kinh t , ng i tiêu dùng VN v n t ra l c quan khi h n phân n a (57%) tin tri n v ng ngh nghi p s t t trong 12 tháng t i, 53% c ng cho r ng tình hình tài chính cá nhân trong 12 tháng ti p theo c a mình s

t t ho c r t t t, h 3% so v i quý tr c Tuy nhiên, dù nh n xét tích c c v tri n

v ng ngh nghi p và tài chính cá nhân, 61% ng i tiêu dùng v n cho r ng bây gi

không ph i là th i đi m thích h p đ mua s m, khi n VN tr thành qu c gia bi quan

nh t v v n đ này

So v i n m ngoái, ng i tiêu dùng đã c t gi m chi tiêu vào các kho n nào đ

ti t ki m sinh ho t phí?

B ng 1.3: Các kho n c t gi m chi tiêu c a ng i tiêu dùng

Vi t Nam Châu Á Thái Bình

D ng

Hoãn nâng c p các v t d ng chính trong nhà 48% 32%

Hoãn nâng c p các s n ph m đi n t , PC,

Ngu n: Nielsen

C th , kh o sát cho th y có 66% ng i tiêu dùng Vi t Nam nói r ng h s ti t

ki m chi tiêu vào khí gas và đi n, trong khi đó t l c a khu v c là 45% Có 48%

ng i Vi t nói h s hoãn k ho ch s a ch a nhà c a, trong khi đó t l trong khu

v c là 32% và kho ng 40% ng i tiêu dùng Vi t Nam s h n ch đi du l ch, so v i

t l trong khu v c là 21%

Hình 1.1: Ch s ni m tin tiêu dùng trong n m 2011 m t s n c khu v c Châu Á

M u đ c ch n theo nhóm tu i, gi i tính cho m i qu c gia d a trên nh ng ng i s

d ng internet và gán tr ng s đ đ i di n cho t ng th ng i s d ng có sai s t i đa

là ± 0.6% Kh o sát c a Nielsen d a trên hành vi c a đáp viên truy c p online T l

s d ng internet thay đ i theo t ng qu c gia Nielsen s d ng tiêu chu n báo cáo t i thi u 60% t l s d ng internet ho c 10 tri u dân s d ng online đ đ a vào cu c

Ch s ni m tin tài chính là 1 th c đo v ni m tin ng i M trong các t ch c t nhân mà h có th đ u t ti n vào trong đó Ch s này đ c tính hàng quý d a trên

m u là 1000 ng i M tr ng thành (trong 1000 h gia đình)

b) Ch s ni m tin tài chính đo l ng cái gì?

Ch s ni m tin tài chính đo l ng ni m tin c a nhà đ u t trong th tr ng ch ng

khoán, ngân hàng, qu t ng h và các t p đoàn l n và th ng xuyên đánh giá

các s ki n hi n t i, chính sách và s can thi p c a Chính Ph có th nh h ng

nh th nào đ n s tin t ng này

Trong các quý khác nhau thông tin này còn đ c b sung thêm nh ng ch đ (ví d

nh đ u t vào b t đ ng s n, quan đi m v các s ki n g n đây)

c) Ai là ng i khai l p ra ch s ni m tin tài chính?

Ch s ni m tin tài chính đ c khai l p và phát tri n b i Giáo S Paola Sapienza (Kellogg School of Management at Northwestern University) và Giáo S Luigi Zingales (The University of Chicago Booth School of Business)

e) D li u đ c thu th p cho ch s ni m tin tài chính nh th nào?

Trên c s hàng quý, d li u đ c phân tích t h n 1.000 h gia đình M , đ c

ch n ng u nhiên và đ c kh o sát qua đi n tho i b i các Gi i Pháp Nghiên C u Khoa H c Xã H i (Social Science Research Solutions)

f) Các đ n v tài tr cho ch s ni m tin tài chính?

Sáng ki n này đ c đ ng tài tr b i tr ng i h c Chicago Booth School of Business và i H c the Kellogg School of Management at Northwestern

g) D li u đ c công b nh th nào?

Ch s s đo l ng ý ki n công chúng m i ba tháng (đo l ng theo Quý), cung c p

nh ch p nhanh và cu i cùng có 1 cái nhìn r ng h n ni m tin thay đ i nh th nào qua th i gian

1.3.2 K t qu kh o sát ch s ni m tin tài chính M Quý 3/2011

K t qu : đ t th 12

V i tiêu đ tin t c t p trung vào chi m ph Wall, s s t gi m thu th p c a các h gia đình, và t l tán thành th p c a t ng th ng Obama, m t phát hi n m i nh t c a

ch s ni m tin tài chính c a tr ng Chicago Booth/Kellogg v m t b c tranh m

đ m c a thái đ đ i v i h th ng tài chính và môi tr ng kinh t c a M

u tiên, ch có 23% ng i đ c kh o sát nói r ng h tin t ng vào h th ng tài chính c a đ t n c, gi m t 25% trong báo cáo k tr c vào tháng 06/2011 Ngoài

ra, g n 60% ng i đ c h i trong cu c kh o sát nói r ng h đang gi n d ho c r t

t c gi n v tình hình kinh t hi n t i-m c cao nh t c a s gi n d mà cu c kh o sát

Stock Market Banks Mutual Funds Large Corporation

December-10 March-11 June-11 September-11

Ngu n: www.financialtrustindex.org

S nh h ng c a T ng th ng Obama

Ch s phát hi n ra r ng hai ph n ba (2/3) ng i M ngh r ng nh ng n l c c a Chính ph đ t o ra vi c làm m i nên u tiên h n vi c c t gi m thâm h t Tuy nhiên, các nhà nghiên c u đã phát hi n ra m t xu h ng thú v đ i v i d li u này Trong cu c kh o sát, h h i m t n a nh ng ng i tham gia xem h có hay không

đ ng ý “vi c làm m i nên đ c u tiên h n là vi c gi m n ” Ti p theo, h “châm

m i” (primed) m t n a còn l i nh ng ng i tham gia kh o sát b ng cách đ a ra câu

h i t ng t : “B n có đ ng ý v i T ng Th ng Obama r ng s n l c c a chính ph

đ t o ra vi c làm m i nên u tiên h n vi c gi m thâm h t?”

Khi h i nh ng câu h i trong tình hu ng có đ c p đ n T ng Th ng, chúng ta th y

m t s s t gi m l n trong vi c ng h cho vi c làm m i trong đ ng C ng Hòa (gi m còn 28% t 39%), gi m v a ph i trong đ ng Dân Ch (85% t 90%), và không có s thay đ i trong các c tri c l p (65%) Nói chung, đi u này cho th y

r ng m i ng i có khuynh h ng thay đ i quan đi m c a h khi chúng ta đ c p

đ n tên c a T ng Th ng Obama, m t k t qu có th phù h p v i s s t gi m t l

tán thành c a ông ta

S khác bi t trong hành vi do s khác nhau v gi i tính

L u ý r ng đi u này đ c bi t đúng trong s nh ng ng i tr l i là ph n B y m i

ph n tr m (70%) ph n đ c “châm m i” v i tên c a T ng Th ng cho th y s u tiên trong vi c t o ra vi c làm h n là gi m thâm h t, khi so v i 77% trong n a còn

l i c a m u khi T ng Th ng Obama đã không đ c đ c p Ngoài ra, t l ph n

tr m nh ng ng i tr l i là ph n cho bi t h không tin t ng vào chính ph đ t 55%, 8 đi m ph n tr m cao h n so v i tháng 03/2009 Và gi a các đ ng Dân Ch , nhi u ph n th t v ng b i tình hình kinh t hi n nay h n nam gi i

Nh ng phát hi n này ch ra tính c p thi t v chính tr đ a ra n n kinh t có th s là chi n d ch tranh c T ng th ng đang đ c ti n hành, bên trong và qua các đ ng phái và gi i tính

Ch s ni m tin tài chính tr ng The Chicago Booth/Kellogg đo l ng ý ki n d

lu n kho ng th i gian 3 tháng đ theo dõi nh ng thay đ i trong thái đ , quan đi m

c a h Báo cáo Quý 3/2011 là c p nh t hàng quý l n th 12, bao g m c cái nhìn trong tháng 9/2011 Theo Sapienza and Zingales, ni m tin đã đ t đ n “m c đáng lo

ng i”; trong m t s l nh v c đo l ng v ch s , ni m tin là ngang b ng v i m c đã báo cáo trong nh ng ngày đ u tiên c a cu c kh ng ho ng tài chính Nh ng phát

hi n khác bao g m:

Ni m tin vào ngân hàng gi m: Ni m tin vào ngân hàng đã gi m còn 33% k

t tháng 6/2011 (39%) Các nhà nghiên c u đã ghi nh n s chênh l ch trong

ni m tin gi a các ngân hàng qu c gia (26%) và các ngân hàng trong đó Chính

Th tr ng ch ng khoán: S hãi c a s gi m giá-N m m i l m ph n

tr m (55%) s ng i đ c h i cho bi t h tin r ng m t s gi m đáng k trong

th tr ng ch ng khoán là có kh n ng x y ra- đây là m c cao nh t k t s

đ u tiên c a ch s ni m tin tài chính phát hành vào tháng 12/2008

Hình 1.4: Kh n ng mà th tr ng ch ng khoán s gi m h n 30% vào n m t i

S không ch c ch n v nhà : t l ph n tr m c a nh ng ng i ngh r ng giá nhà s gi m trong 12 tháng t i là 33% - cao nh t k t tháng 03/2009 và

t ng 3 đi m ph n tr m so v i 3 tháng tr c đây

S chú ý M v đ ng Euro: Ch có 39% ng i M lo l ng r ng kh n ng

phá v c a đ ng Euro có th tác đ ng đ n n n kinh t M

V CU C KH O SÁT: trên c s hàng quý, ch s ni m tin tài chính n m b t

đ c giá tr th c c a ni m tin mà ng i M có trong các t ch c mà h có th đ u

t ti n c a h Kh o sát đ c th c hi n b i Social Science Research Solutions (SSRS) b ng cách s d ng d ch v th m dò ý ki n qua đi n tho i hàng tu n c a ICR/ International Communications Research Trong cu c kh o sát quý 3/2011 này

có t ng 1.020 cá nhân đã đ c kh o sát t ngày 21/09 đ n 28/09/2011 Các t ch c

đ c xem xét trong cu c kh o sát là ngân hàng, th tr ng ch ng khoán, các qu

t ng h và các t p đoàn l n

ch s ni m tin kinh doanh Nam Phi và Vi t Nam; ch s ni m tin tiêu dùng M

và Vi t Nam; ch s ni m tin tài chính M ((The Chicago Booth/Kellogg School Financial Trust Index), ch s này chính là n n t ng đ tác gi xây d ng ch s ni m tin tài chính Vi t Nam

tr ng ch ng khoán, ngân hàng, b t đ ng s n, t p đoàn kinh t - t ng công

ty nhà n c Thông qua cu c kh o sát đ có cái nhìn t ng quát h n v ni m tin c a ng i dân đ i v i tình hình tài chính c a qu c gia c ng nh ni m tin

c a h đ i v i Chính Ph Trên c s đó, các c quan ch c n ng c a Nhà

n c có th tham kh o các câu tr l i c a ng i tham gia kh o sát cho các chính sách c a mình nh d đoán n n kinh t ng n h n, trung h n hay ban hành các chính sách kinh t k p th i phù h p nh m c ng c , gia t ng ni m tin c a ng i dân vào n n tài chính kinh t c a đ t n c Ngoài ra, các nhà

t v n, nhà phân tích kinh doanh và th tr ng, các nhà đ u t quan tâm đ n

th tr ng tài chính Vi t Nam c ng có th tham kh o k t qu c a ch s này cho vi c nghiên c u, quy t đ nh kinh doanh hay đ u t c a mình

b) i t ng kh o sát

i t ng kh o sát là ng i dân Vi t Nam, m i m t ng i kh o sát trong

m i h gia đình đ c liên l c ng u nhiên, yêu c u đ i v i ng i đ c ch n

kh o sát là h đang đ m đ ng tài chính trong gia đình, ho c là m t mình

ho c là cùng v i ai đó góp ph n vào tài chính c a gia đình, ch nh ng cá nhân đ c đòi h i trách nhi m nh trên thì n m trong cu c kh o sát này

c) Khu v c kh o sát

T t c các h gia đình Vi t Nam, không bao g m nh ng ng i n c ngoài, sinh viên Tuy nhiên, ph n l n khu v c kh o sát chính thu c TP.H Chí Minh, ph n còn l i thu c TP.V ng Tàu, TP Hà N i và à N ng

(4) T p đoàn kinh t , t ng công ty nhà n c

f) Tính toán ch s ni m tin tài chính

- V đo l ng ch s ni m tin hi n t i : K t qu ch s ni m tin tài chính là

bình quân gi n đ n c a 4 ch s : th tr ng ch ng khoán, ngân hàng, b t đ ng s n,

t p đoàn kinh t -t ng công ty nhà n c

- V đo l ng ni m tin t ng lai: B n thành ph n sau đây đ c kh o sát: th

tr ng ch ng khoán, ngân hàng, b t đ ng s n và Chính ph Ng i tr l i đ c yêu

c u đánh giá thang đi m t -2 đ n +2 nh ng gì h xem xét tri n v ng cho 5 s l a

ch n trong vòng 3 n m t i Trung bình s đi m c a t t c ng i tr l i cho m i trong 4 thành ph n trên cho ra đi m s ni m tin trong t ng lai k v ng 3 n m t i Ngoài ra, cu c kh o sát còn th m dò ý ki n c a ng i dân v các s ki n hi n t i

nh v v n đ vi c làm, d ki n l m phát Vi t Nam, c m xúc đ i v i tình hình kinh t hi n nay v v

2.2 KH O SÁT CH S NI M TIN TÀI CHÍNH VI T NAM

2.2.1 Mô t cu c kh o sát ch s ni m tin tài chính

thu th p thông tin v ni m tin tài chính Vi t Nam, m t b ng câu h i kh o sát

(xem ph l c 06) g m 22 câu đã đ c g i ng u nhiên đ n nh ng ng i đ c kh o

doanh nghi p n i nh ng ng i đ c kh o sát làm vi c), 70 b n đ c g i thông qua email T ng s b ng câu h i đ c phát ra là 300 b n, s b n thu v t ph ng pháp

g i tr c ti p là 210 b n, thu g i qua email là 60 b n Trong s 270 b ng kh o sát

nh n v có 262 b n h p l , chi m t l 87% so v i t ng s b n g i đi kh o sát a

s ng i đ c kh o sát sinh s ng t i Thành ph H Chí Minh, s còn l i thu c TP

Hà N i, à N ng và V ng Tàu i m thi u sót trong nghiên c u là tác gi ch a th

th c hi n kh o sát đ ng đ u trong ph m vi trên c n c, và t l v l nh v c ho t

đ ng chính c a công ty mà các đáp ng viên đang công tác ch a đ c phân b đ u Ngoài ra do b h n ch v m t th i gian nên kh o sát ch đ c th c hi n 1 k (trong Quý 4 n m 2011) nên ch a có nhi u d li u đ có th so sánh s thay đ i ni m tin

theo sau là trung c p chi m 5%, ph n nh còn l i là cao đ ng và sau đ i h c

Thu nh p bình quân hàng tháng: h n phân n a c a m u (chi m 53%) có thu

nh p t 5 đ n 10 tri u, riêng thu nh p d i 5 tri u và t 10 đ n 18 tri u có t l g n ngang nhau chi m t ng ng 20% và 21%

i h c Sau đ i h c

Thu nh p bình quân hàng tháng ( đ n v : tri u

L nh v c ho t đ ng chính c a công ty mà các đáp ng viên đang công tác: công

ty đi n l c sài gòn (đi n l c 2 Thành Ph ) chi m 27%, ngân hàng 20%, xây d ng,

b t đ ng s n 16%, ch ng khoán 7% Nh v y, trong m u kh o sát có đ n 70% các đáp ng viên hi n đang công tác trong các l nh v c tài chính mà tác gi đang kh o sát

Hình 2.5: L nh v c ho t đ ng chính c a công ty mà các đáp ng viên công tác

đ ng s n

Th ng m i, d c h v khác

Ch ng khoán

Th c ph m Tài c hính

qu c doanh c ng áp d ng v t quá tr n lãi su t 14% theo quy đ nh th ng dao

đ ng m c 16-19%, đã t o nên nh ng b t n, khó kh n ngay cho chính các ngân hàng c ng nh tác đ ng gây tâm lý hoang mang cho ng i dân ng th i c ng chính lãi su t huy đ ng quá cao nên lãi su t cho vay đ i v i các doanh nghi p c ng dao đ ng m c 19-22% đã đ y các doanh nghi p v n đã khó kh n nay l i còn khó

kh n h n Còn đ i v i th tr ng B t đ ng s n v n đã l nh t n m 2008 đ n nay,

ch v n giao d ch c m ch ng thì sang n m 2011 v i chính sách th t ch t tín d ng (nh t là đ i v i l nh v c phi s n xu t) đ ki m ch l m phát đã làm cho th tr ng không thoát kh i c nh m đ m v n đã kéo dài trong th i gian qua

Trong cu c kh o sát, khi đ c h i “ Ni m tin c a b n trong các t ch c (l nh v c)

d i đây thay đ i nh th nào trong 12 tháng v a qua?” v i thang đi m: t ng lên r t

nhi u (2), ch t ng 1 ít (1), gi m đi 1 ít (-1), gi m r t nhi u (-2), không thay đ i (0)

qu đi m s đ u là s âm trong đó ni m tin gi m nhi u nh t là l nh v c B t đ ng

s n (-0.69), ti p theo là ch ng khoán (-0.62), ni m tin đ i v i Chính Ph c ng ch

đ t 0.37 đi m và ch riêng l nh v c ngân hàng là thành ph n có s s t gi m ít nh t 0.21 đi m i u này có th phác h a lên r ng ni m tin c a ng i dân đ i v i n n tài chính kinh t Vi t Nam trong 12 tháng qua là m t b c tranh toàn gam màu xám Sau đây chúng ta s l n l t tìm hi u v ni m tin trong các thành ph n c u thành nên ch s ni m tin tài chính

-CH NG KHOÁN

nh h ng c a ni m tin trong vi c ra quy t đ nh kinh t

Nh ng ng i đ c h i “B n có k ho ch gia t ng, gi m hay không đ i đ u t trong

th tr ng ch ng khoán trong vài tháng t i” Có 56% s ng i tr l i là không thay

đ i, 11 % gia t ng đ u t nh ng l i có đ n 33% có k ho ch gi m đ u t trong th

tr ng ch ng khoán

xem m c đ ni m tin nh h ng nh th nào trong vi c ra quy t đ nh đ u t vào

th tr ng ch ng khoán Câu h i “ ánh giá m c đ ni m tin c a b n vào th tr ng

ch ng khoán hi n nay nh th nào? Thang đi m t 1 đ n 5 b t đ u v i 1 là “tôi m t

ni m tin t t c ” và 5 “tôi hoàn toàn tin t ng”

Hình 2.7: nh h ng c a ni m tin trong vi c ra quy t đ nh đ u t

% Thay đ i c a VN-index M c đ ni m tin

vào Ch ng khoán

Hình trên cho th y nh ng ng i có k ho ch gi m đ u t trong th tr ng ch ng khoán, m c đ ni m tin trung bình trong th tr ng này là 2.41 Nh ng ng i có k

ho ch không đ i trong đ u t , m c đ ni m tin là 2.61 trong khi m c đ ni m tin

nh y lên đ n 3.25 đ i v i nh ng ng i có k ho ch gia t ng đ u t vào th tr ng

ch ng khoán Nh v y, s khác nhau trong ni m tin gi a nh ng nhóm ng i này là khá cao

Th m chí ni m tin nh h ng đ n ý đ nh c a nh ng ng i mua bán ch ng khoán sau khi chúng ta tính ra đ c m c k v ng mà th tr ng ch ng khoán mang l i Các đáp ng viên đ c h i “Theo b n, ch s VN-index s t ng ho c gi m bao nhiêu % trong 12 tháng t i?” Theo k t qu kh o sát cho th y s s n sàng gia t ng

ho c gi m đ u t vào ch ng khoán ph thu c vào nh ng d đoán c a h vào th

tr ng là t ng hay gi m Nh ng ng i có ý đ nh gi m đ u t khi h d đoán th

tr ng s gi m 5.43%, nh ng ng i quy t đ nh gi l i h k v ng r ng th tr ng

s t ng thêm 4.03%, nh ng đ i v i nhóm ng i gia t ng đ u t thì con s này t ng lên khá cao h k v ng r ng th tr ng ch ng khoán trong 12 tháng t i s t ng lên 20.68%

Nh v y, quy t đ nh mua hay bán ch ng khoán ph thu c vào nh ng thay đ i trong

ni m tin vào th tr ng ch ng khoán và m c k v ng vào ch s ch ng khoán index trong 12 tháng t i

VN-Hình 2.8: nh giá th tr ng ch ng khoán hi n nay

63%

6%

31%

nh giá cao nh giá th p Có giá tr phù h p

Khi đ c h i “Th tr ng ch ng khoán hi n nay đang đ c đ nh giá cao, đ nh giá

th p hay có giá tr phù h p?” 63% cho r ng th tr ng đang đ c đ nh giá th p, 31% có giá tr phù h p và 6% cho r ng th tr ng hi n nay đang đ c đ nh giá cao

i u thú v là trong nh ng ng i có k ho ch gi m đ u t vào th tr ng ch ng khoán thì có 59 ng i cho r ng th tr ng ch ng khoán đang đ c đ nh giá th p (t ng ng chi m 69%), trong khi t l này c ng không khác m y khi ch đ t 20

ng i chi m 71% trong nhóm ng i có ý đ nh gia t ng đ u t Ngh a là nh ng

ng i có ý đ nh gia t ng hay gi m đ u t đ u có cùng m c đánh giá th tr ng hi n nay đang đ c đ nh giá th p, th nh ng t i sao ch c n m t s s t gi m h n 5% trong th tr ng ch ng khoán thì h s n sàng rút kh i th tr ng trong khi nh ng

ng i gia t ng đ u t thì l i k v ng m t m c đ t phá c a VN-index là t ng h n 20% i u này có th gi i thích r ng là do ch s VN-index t đ u n m đ n nay đã

gi m kho ng 26%, nh ng ai đã l “phóng lao” đ n giai đo n này thì đã r t chán n n

v i th tr ng và h đã h t hy v ng th tr ng s h i ph c m nh trong th i gian s p

t i nên dù ch s VN-index ch gi m thêm h n 5% n a nh ng h v n có ý đ nh

gi m đ u t Ng c l i, v i nh ng nhà đ u t b t đúng đáy, h ch đ n th i đi m

th tr ng s t khá m nh m i nh y vô thì h k v ng r ng th tr ng s b c m nh lên đ n h n 20% trong 12 tháng t i

Ni m tin trong các t ch c l nh v c tài chính đã gi m đáng k trong 12 tháng qua (xem l i hình), gi i thích xu h ng gi m đ u t vào th tr ng ch ng khoán Nh ng thay đ i trong ni m tin này, đâu là nguyên nhân gây nên Khi đ c h i “Theo b n

đi u gì là nguyên nhân chính gây ra tình hình kinh t b t n hi n nay?” Ng i tr

l i cho r ng tình tr ng đ u t công dàn tr i, kéo dài, kém hi u qu , gây th t thoát, thâm h t ngân sách là y u t hàng đ u chi m 26%, ti p theo là do s y u kém v

n ng l c, trình đ và thi u trách nhi m trong đi u hành qu n lý chi m 25%, n n tham nh ng chi m 21%, do s l ng l o trong vi c ki m tra, giám sát và minh b ch thông tin chi m 15% và th p nh t là do nh h ng kép t tình hình kinh t suy thoái

c a th gi i ch chi m 13% Tuy nhiên, trong các nguyên nhân này, đâu là lý do làm m c đ ni m tin vào th tr ng ch ng khoán b suy gi m, b ng cách tính trung bình đi m s m c đ ni m tin theo t ng nhóm nguyên nhân trên, ta có k t qu nh sau:

Theo k t qu tính toán nh hình trên thì n n tham nh ng và tình hình kinh t suy thoái c a th gi i là nguyên nhân chính làm s t gi m ni m tin vào th tr ng ch ng khoán v i đi m s t ng ng là 2.46 và 2.56 M c đi m s cao nh t đ t 2.84 n m nguyên nhân s l ng l o trong vi c ki m tra, giám sát; xem ra đây là nguyên nhân ít

nh h ng nh t đ i v i m c đ ni m tin c a ng i đ u t trong th tr ng ch ng khoán

T ng t , chúng ta hãy tìm hi u xem s can thi p c a Chính ph trong th tr ng tài chính su t 12 tháng qua đã tác đ ng đ n m c đ ni m tin c a b n vào th tr ng

ch ng khoán nh th nào?

Hình 2.9: Nguyên nhân gây ra tình hình kinh t b t n hi n nay và ni m

tin vào th tr ng ch ng khoán

Y u kém

n ng l c,thi u tráchnhi m

Tham

nh ng

L ng l otrong ki mtra, giámsát

Kinh t th

gi i

2.22.32.42.52.62.72.82.9

Nguyên nhân gây ra kinh t b t n M c đ ni m tin vào Ch ng khoán