Những giải pháp hoàn thiện hoạt động rủi ro trong thanh toán quốc tế tại Ngân hàng thương mại cổ phần Công Thương Việt Nam (Vietinbank)

NGUYÊN THI HIÊN NH NG GI I PHÁP HÒN THI N HO T NG RUI RO TH NG MAI CÔ PHỂN CÔNG TH NG VIÊT NAM... XNK Xuât nhâp khâu VietinBank Ngân Hàng TMCP Công Th ng Viêt Nam Ti ng Anh AWB Airwa

NGUYÊN THI HIÊN

NH NG GI I PHÁP HÒN THI N HO T NG R I RO

TH NG MAI CÔ PHỂN CÔNG TH NG VIÊT NAM

(VIETINBANK)

LU N V N TH C S KINH T

TP H Ch́ Minh - n m 2011

NGUYÊN THI HIÊN

NH NG GI I PHÁP HÒN THI N HO T NG RUI RO

TH NG MAI CÔ PHỂN CÔNG TH NG VIÊT NAM

Trong qú trình th c hi n lu n v n, tôi đã nh n đ c s giúp đ và c ng t́c c a nhi u t p th và ć nhân Tôi xin chân thành c m n Ban Gím hi u, Khoa đào t o Sau

i h c và Khoa QTKD, Tr ng i h c Kinh T TPHCM đã t o m i đi u ki n thu n

l i cho tôi trong qú trình h c t p c ng nh hoàn thành lu n v n này Tôi xin bày t lòng

bi t n ćc Th y, Cô c a Tr ng i h c Kinh T TPHCM đã truy n đ t cho tôi nh ng

ki n th c và giúp đ tôi trong qú trình th c hi n lu n v n

c bi t tôi xin bày t lòng kính tr ng và bi t n sâu s c đ n Cô Pham Thi Ha -

ng i tr c ti p h ng d n, h tr tân tinh tôi trong su t qú trình nghiên c u và hoàn thành lu n v n

Tôi xin g i l i c m n chân thành nh t đ n lãnh đ o Ngân hàng TMCP Công

Th ng Viêt Nam (Vietinbank), ćc anh ch đ ng nghi p đã t o đi u ki n thu n l i cho tôi v th i gian và giúp đ tôi hoàn thành lu n v n này

T́c gi lu n v n

Nguyên Thi Hiên

Tôi x in cam đoan r ng:

Công trình này là do tôi th c hi n Ćc s li u và k t qu nghiên c u đ c nêu trong lu n v n này là trung th c M i thông tin trích d n trong lu n v n đ u đ c ch rõ ngu n g c c th

T́c gi lu n v n

Nguyên Thi Hiên

Trang ph b̀a

L i c m n

L i cam đoan

M c l c

Danh m c ćc t vi t t t

Danh m c s đ , h̀nh v , b ng, bi u đ

Danh m c ph l c

TƠi li u tham kh o

L i m đ u 1

CH NG 1: T NG QUAN V R I RO V̀ QU N TR R I RO TRONG THANH TOÁN QU C T 3

1.1 T NG QUAN V R I RO V̀ R I RO TRONG THANH TOÁN QU C T 3 1.1.1 Khái ni m và phân lo i r i ro: 3

1.1.1.1 Khái ni m r i ro: 3

1.1.1.2 Phân loai rui ro: 3

1.1.2 R i ro trong thanh tón qu c t 5

1.1.2.1 Khái ni m vê thanh toan quôc tê: 6

1.1.2.2 i t ng ch u r i ro trong thanh toan quôc tê: 6

1.1.2.3 R i ro trong thanh tón qu c t thông dung: 6

R i ro qu c gia, r i ro chính tr pháp lý: 6

R i ro v qu n lý ngo i h i: 8

R i ro tác nghi p: 8

NGỂN H̀NG TH NG M I: 8

1.2.1 Kh́i ni m qu n tr r i ro trong ho t đ ng thanh tón qu c t t i NHTM: 8 1.2.2 M c tiêu và ćc nguyên t c trong qu n tr r i ro ho t đ ng thanh tón qu c t

t i NHTM 8 1.2.3 Qui trình qu n tr r i ro ho t đ ng thanh tón qu c t : 13

1.3 B̀I H C KINH NGHI M QU N TR R I RO TTQT C A CÁC NGỂN H̀NG TH NG M I TRÊN TH GI I: 13

1.3.1 Gi i thi u kinh nghi m t nh ng nghiên c u va viêc ap dung biên phap qu n tr

r i ro trong thanh toán qu c t c a các ngân hàng th ng m i trên th gi i: 13 1.3.2 Bài h c kinh nghi m qu n tr r i ro trong thanh toan quôc tê cua ngân hang th ng

m i trên th gi i: 17

1.3.2.1 Viêc th c hiên nhân biêt va tiên hanh phân loai khach hang cac hê thông ngân hang th ng mai n c ngoai: 18

1.3.2.2 Ph i bi t rõ , t ng t n tính n ng c a s n ph m tài tr th ng m i và ćc quy t c đi u ch nh no: 18

1.3.2.3 S d ng các th a thu n cho giao d ch thanh toán qu c t trong h p

đ ng, cam k t và m u bi u: 18

1.3.2.4 Ph́t huy tôt c h c n ng thông tin v các khách hàng c a phòng quan h

qu c t : 19

1.3.2.5 Áp d ng công ngh và đào t o con ng i: 19

1.4 S CỂN THIÊT C A QU N TR R I RO HO T NG THANH TOAN QUÔC TÊ T I CÁC NGỂN H̀NG TH NG M I : 20

1.4.1 S cân thiêt c a qu n tr r i ro t i ćc ngân hàng th ng m i: 20 1.4.2 S cân thiêt c a qu n tr r i ro ho t đ ng thanh toan quôc tê t i ćc ngân hàng th ng

m i: 20

K T LU N CH NG 1: 22

2.1 TÔNG QUAN VÊ VIETINBANK: 23

2.1.1 L ch s hình thành và phát tri n c a Vietinbank: 23

2.1.2 Ch c n ng- nhiêm vu va quyên han 24

2.1.3 C câu tô ch c quan ly: 25

2.1.4 C s vât chât ky thuât : 25

2.2 KÊT QUA HOAT ÔNG KINH DOANH C A VIETINBANK N M 2007-2011: 26

2 3 TH C TR NG HO T NG QU N TR R I RO TRONG THANH TÓAN QU C T TAI VIETINBANK: 28

2.3.1 Qu c gia, chính tr , kinh t :(Tình hu ng 1- Ph l c 3): 30

2.3.2 Qu n lý ng ai h i:(Tình hu ng 2- Ph l c 3): 33

2.3.3 T́c nghi p: (Tình hu ng 3- ph l c 3): 34

2.3.4 Tín d ng:(Tình hu ng 4,5,6- Ph l c 3): 36

2.3.5 Ćc đ i tác trong h at đ ng thanh tóan qu c t 40

2.3.5.1 Chuyên tiên (TTR):( Tình hu ng 10- Ph l c 3) 40

2.3.5.2 Tình hình thanh tón nh thu: (Tình hu ng7, 8- Ph l c 3): 45

2.3.5.3 Tình hình ho t đ ng tín d ng ch ng t (L/C): 49

2.4 ANH GIA CÔNG TAC QU N TR R I RO THANH TịAN QU C T T I VIETINBANK: 55

2.4.1 u điêm: 55

2.4.2 Nh c điêm: 56

2.4.2.1 Vi c kiêm tra , gím śt tuân th quy trình th c hiên nghiêp vu c a Vietinbank ch a th c s ch t che 56 2.4.2.2 Trình đ nhân s trong linh v c qu n tr r i ro trong TTQT c a Vietinbank ch a

chuân bi tôt: 61

K T LU N CH NG II: 63

C H NG 3: GI I PHÁP HÒN THI N HO T NG QU N TR R I RO TRON G THANH TOAN QUÔC TÊ T I VIETINBANK: 64

3.1 INH H NG PHAT TRIÊN HOAT NG THANH TOÁN QU C T C A VIETINBANK TRONG TH I GIAN T I : 64

3.2 GI I PHÁP HÒN THI N HO T NG QU N TR R I RO TRONG THANH TOAN QUÔC TÊ CUA VIETINBANK: 66

3.2.1 Xây d ng qui chê quan tri rui ro ph̀ h p v i t ng ph ng th c thanh tón qu c t : 66

3.2.1.1 i v i thanh tón xu t kh u: 66

3.2.1 2 i v i thanh tón nh p kh u: 70

3.2.2 a d ng, đanh gia lai thu nhâp cho ca goi san phâm d ch v 74

3.2.3 ao tao va nâng cao ch t l ng nhân s làm công t́c qu n tr r i ro ho t đ ng thanh tón qu c t 75

3.2.4 Hiên đai hoa công nghê thanh tón qu c t , áp dung phân mêm đanh gia , qu n lý kh́ch hàn h và qu n lý r i ro thanh tón qu c t 77

3.2.5 Th c hiên t t công t́c h tr cho ho t đ ng thanh tón qu c t và qu n tr r i ro thanh tón qu c t 79

3.3 KIÊN NGHI: 80

3.3.1 i v i Chính ph : 80

3.3.2 i v i Ngân Hàng Nhà N c 81

3.3.3 i v i ćc doanh nghi p kinh doanh xu t nh p kh u 83

K T LU N CH NG 3: 86

K T LU N CHUNG: 87

XNK Xuât nhâp khâu

VietinBank Ngân Hàng TMCP Công Th ng Viêt Nam

Ti ng Anh

AWB Airway Bill ( Vân đ n đ ng hang không)

B/L Bill of Lading ( Vân đ n đ ng biên)

D/A Documents Against Acceptance (Nh thu tr n)

D/P Documents Against Payment (Nh thu kem ch ng t )

ISBP International Standard Banking Practice (T p quán ngân hàng theo tiêu chuân quôc tê)

KYC Know your customer ( Nhân biêt khach hang)

L/C Letter of Credit (Th tín d ng)

(Quy t c và th c hành th ng nh t v tín d ng ch ng t )

URC Uniform Rules for Collections

( Quy t c thông nhât vê nh thu)

URR Uniform Rules for Bank-to-Bank Reimbursements under

Documentary Credit ( Qui t c thông nhât vê hoan tra gi a cac

ngân hang)

SWIFT Society for Worldwide Interbank Financial

Telecommunication (Hi p h i Vi n Thông Tài Chính Liên Ngân Hàng Toàn Th Gi i) DANH M C H̀NH V , B NG, BI U Danh m c b ng B ng 2.1 : Tình hình ho t đ ng kinh doanh Vietinbank t n m 2007-2011 26

B ng 2.2 : Tình hình thanh tón xu t nh p kh u t n m 2007-2011 29

B ng 2.3 : Tình hình ho t đ ng chuy n ti n đi t n m 2007-2011 41

B ng 2.4 : Tình hình ho t đ ng chuy n ti n đ n t n m 2007-2011 44

B ng 2.5 : Tình hình ho t đ ng nh thu xu t kh u t n m 2007-2011 45

B ng 2.6 : Tình hình ho t đ ng nh thu nh p kh u t n m 2007-2011 48

B ng 2.7 : Tình hình ho t đ ng thông b́o và thanh tón L/C xuât khâu t n m 2007-2011 50

B ng 2.8 : Tình hình ho t đ ng ph́t hành và thanh tón L/C xuât khâu t n m 2007-2011 52

Biêu đô 2.1 : Biêu đô thanh tón xu t nh p kh u n m 2007-2011 29

Ph l c 01 : S đ t ch c ngân hàng TMCP Công Th ng Viêt Nam

Ph l c 02 : Báo cao tôn thât Vietinbank va khach hang Vietinbank phai ganh chiu t

nh ng rui ro rui ro trong hoat đông thanh toan quôc tê t thang 4 n m 2008 đ n th́ng 8

L I M ỂU

1 T́nh cơp thiêt cua đê tai:

Sau khi Vi t Nam gia nh p WTO, s c x́t trong c nh tranh c a ćc DN

Vi t Nam và c a c n n kinh t ngày càng kh c li t h n trong sân ch i toàn c u Tham gia vao sân ch i l n v i nhiêu c hôi va tha ch th c, chông gai phia tr c ,

đã có nh ng b ph n DN ph i tr gí và có nh ng b ph n DN b t ph́ vì đã thích nghi đ c v i lu t ch i DN có th thích nghi t đó đ ng v ng và ph́t tri n

đ c trên th tr ng trong đi u ki n h i nh p, ćc DN không còn s l a ch n nào kh́c la phai nâng cao nô l c canh tranh , m r ng th tr ng tiêu th Môt s thât hiên nhiên đang xay ra la n n kinh t toàn c u đang m ra m t c h i r t to l n ch a

t ng thây đê DN tiêp cân t i cac thi tr ng kh p n i trên th gi i Hàng hóa đ c b́n ra nhi u n c h n , v i sô l ng ngay cang l n va chung loai hang hoa cung

nh ph ng th c thanh toan ngay cang đa dang va ph c tap h n Khi khôi l ng va tính ph c tap cu a cac giao dich th ng mai quôc t t ng lên cung v i s xuât hiên ngày càng nhi u r i ro trong thanh tón qu c t (TTQT)

Song song v i s phat triên nh vu bao cua th ng mai quôc tê la gia t ng

m nh m ćc giao d ch TTQT qua ngân hang C̀ng v i s gia t ng v s l n g, s gia t ng vê m c đô ph c tap và đa d ng c a y u t qu c t ch a đ ng nhiêu rui ro ćc giao d ch TTQT qua ngân hang ngày càng nhi u TTQT đ i v i ćc NHTM Vi t Nam là nghi p v quan tr ng, có t c đ t ng tr ng m nh, mang l i cho ngân hàng kho n thu phí l n, thông qua nghi p v TTQT là c u n i ph́t tri n ćc nghi p v kh́c nh mua b́n ngo i t , b o lãnh, tài tr xu t nh p kh u , m r ng quan h tài kho n, tín d ng…Do đó, nh ng rui ro xa y ra trong nghiêp vu thanh toan quôc tê se

nh h ng n ng n đ n hi u qu ho t đ ng c a NHTM , xóa b quan ni m c tr c đây lâm t ng r ng ho t đ ng TTQT mang l i thu nh p h p d n nh ng ngân hàng không h ph i b v n nên không co r i ro đ́ng k Vì v y, vi c nghiên c u m t ćch có h th ng ćc n i dung và bi n ph́p qu n tr r i ro trong ćc ph ng th c TTQT đ nâng cao hi u qu ho t đ ng TTQT t i ngân hàng, trong đo co Ngân Hàng Th ng M i C Ph n Công Th ng Vi t Na m (Vietinbank), ph̀ h p v i yêu

c u ph́t tri n kinh t đ i ngo i là m t nhu c u kh́ch quan và h p v i quy lu t

tài v i tiêu đ : “Nh ng gi i ph́p hoàn thi n ho t đ ng qu n tr r i ro trong thanh tón qu c t t i Ngân Hang Th ng Mai Cô Phân Công Th ng Viêt Nam (Vietinbank)” hy v ng s gi i quy t ćc yêu c u c a v n đ đ t ra

5 K t c u c a đ tƠi:

Ngoài l i m đ u, kêt luân, lu n v n đ c th hi n qua 3 ch ng nh sau :

Ch ng 1: TÔNG QUAN VÊ R I RO V̀ QU N TR R I RO TRONG THANH TOAN QUÔC TÊ C A NGÂN H̀NG TH NG M I

Ch ng 2: TH C TRANG R I RO V̀ QU N TR R I RO TRONG THANH TOAN QUÔC TÊ TAI VIETINBANK

Ch ng 3: GI I PHÁP HÒN THI N HO T NG QU N TR R I RO TRONG THANH TOAN QUÔC TÊ TAI VIETINBANK

CH NG 1: T NG QUAN V R I RO V̀ QU N TR R I RO TRONG THANH TOÁN QU C T C A NGỂN H̀NG TH NG M I

1.T NG QUAN V R I RO:

1.1.T ng quan v r i ro vƠ r i ro trong ho t đ ng TTQT:

1.1.1 Kh́i ni m- Phơn lo i:

1.1.1.1 Kh́i ni m:

Theo t đi n Ti ng Vi t – Nhà xu t b n Khoa h c xã h i, 1988 – Danh t

“S r i ro” đ c gi i thích là “ i u không lành, không t t, b t ng x y ra” Theo tôi, đây là kh́i ni m chung nh t v s r i ro Trong đ i s ng kinh t , danh t “r i ro” (ti ng Anh là Risk, ti ng Ph́p là Risque) đã đ c r t nhi u h c gi và nhà kinh

t trên th gi i quan tâm nghiên c u, đ c đ nh ngh a theo nhi u ćch kh́c nhau

Frank Knight – m t h c gi ng i M đ u th k 20 đ nh ngh a “R i ro là s

b t tr c có th đo l ng đ c” Allan Willet trong tài li u đ nh ngh a “R i ro là s

b t tr c c th liên quan đ n m t bi n c không mong đ i”

Trong kinh doanh xu t nh p kh u, r i ro là s b t tr c có th đo l ng đ c, nó có

th t o ra nh ng t n th t, m t ḿt, thi t h i ho c làm m t đi nh ng c h i sinh l i,

nh ng c ng có th đem đ n nh ng l i ích, nh ng c h i thu n l i trong l nh v c

ho t đ ng này R i ro đ i v i nhà xu t kh u hay nhà nh p kh u c ng chính là r i ro

c a ngân hàng vì h chính là nh ng kh́ch hàng mà ngân hàng ph c v

Bàn v r i ro trong kinh doanh xu t nh p kh u, trong t́c ph m “Qu n tr

r i ro v̀ kh ng ho ng”, t́c gi oàn Th H ng Vân cho r ng r i ro trong kinh

R i ro do môi tr ng thiên nhiên Nhóm r i ro ph́t sinh b i ćc hi n

t ng thiên nhiên nh : đ ng đ t, núi l a, bão t , l l t, sóng th n, śt đ́nh, đ t l ,

h n h́n, s ng m̀ Nh ng r i ro này th ng d n đ n nh ng thi t h i to l n v

ng i và c a đ i v i t t c ćc đ i t ng: ć nhân, doanh nghi p, dân t c, qu c gia

R i ro do môi tr ng v n hóa R i ro ph́t sinh do thi u hi u bi t v môi

tr ng v n hóa c a ćc dân t c kh́c, qu c gia kh́c (nh phong t c, t p qún, tín

ng ng, l i s ng, ngh thu t, đ o đ c ) nên có ćch hành x không ph̀ h p và

d n đ n nh ng m t ḿt, thi t h i, m t c h i kinh doanh

R i ro do môi tr ng xã h i S thay đ i v ćc chu n m c gí tr , hành vi

ng x c a con ng i, c u trúc xã h i, ćc đ nh ch c ng đ a đ n nh ng r i ro nghiêm tr ng Ng i kinh doanh s ph i ǵnh ch u nh ng thi t h i r t n ng n n u không n m b t đ c nh ng v n đ này

R i ro do môi tr ng ch́nh tr Môi tr ng chính tr có nh h ng r t l n

đ n b u không khí kinh doanh, trong đó môi tr ng chính tr n đ nh s gi m thi u

r t nhi u r i ro cho ćc doanh nghi p Do đó, ch b ng ćch nghiên c u k , n m

v ng và có nh ng chi n l c, chính śch thích h p v i môi tr ng chính tr c trong n c và n c ngoài (n i mà mình đang h ng đ n) thì vi c kinh doanh m i

có th thành công

R i ro do môi tr ng lu t ph́p Có r t nhi u r i ro ph́t sinh t h th ng

lu t ph́p b i l lu t ph́p đ ra ćc chu n m c cho m i ng i th c hi n và ćc bi n ph́p tr ng ph t đ i v i nh ng ng i vi ph m N u ć nhân hay doanh nghi p kinh doanh không n m v ng lu t ph́p và nh ng thay đ i trong lu t ph́p, không theo

k p nh ng qui đinh m i thi se g p rât nhiêu rui ro do s thich ng châm c h p mang

l i

R i ro do môi tr ng kinh t Trong đi u ki n h i nh p và toàn c u hóa v

kinh t , nh h ng c a môi tr ng kinh t th gi i đ n n n kinh t c a t ng qu c gia là r t l n M c d̀ ho t đ ng c a m t Chính ph có th nh h ng sâu s c đ n

th tr ng th gi i nh ng c ng không có kh n ng ki m sót toàn b th tr ng th

gi i r ng l n, và t đó đ a đ n nhi u r i ro, b t n trong môi tr ng kinh t Ćc

hi n t ng di n ra trong môi tr ng kinh t nh : t c đ ph́t tri n kinh t , kh ng

ho ng kinh t , suy thói kinh t , l m ph́t đ u nh h ng tr c ti p đ n ho t đ ng

c a ćc nhà kinh doanh c bi t h n, ćc hi n t ng nh s thay đ i c a lãi su t,

s thay đ i c a t gí h i đói, s bi n đ ng c a gí c hàng hóa s nh h ng r t

l n đ n ho t đ ng kinh doanh c a ćc nhà kinh doanh xu t nh p kh u nói riêng và kinh doanh qu c t nói chung

R i ro do môi tr ng ho t đ ng c a t ch c Trong ti n trình ho t đ ng

c a ćc t ch c, r i ro có th ph́t sinh nhi u khía c nh, l nh v c v i nhi u m c

đ kh́c nhau t l nh v c t ch c b ḿy, v n hóa t ch c, ch đ tuy n d ng và đãi ng nhân viên, tâm lý c a ng i lãnh đ o cho đ n l nh v c công ngh , quan h

v i kh́ch hàng cung c p l n kh́ch hàng tiêu th , đ i th c nh tranh R i ro do môi tr ng ho t đ ng c a t ch c có th xu t hi n d i nhi u d ng kh́c nhau nh thi u thông tin ho c có nh ng thông tin không chính x́c nên d n đ n b l a đ o; ḿy móc thi t b có s c ; x y ra t i n n lao đ ng mà nghiêm tr ng nh t là x y ra

t vong; ho t đ ng qu ng ćo, khuy n mãi b sai sót; chính śch tuy n d ng, đãi

ng , sa th i nhân viên không ph̀ h p; s n ph m không đ t yêu c u b bu c ph i thu h i; r i ro b i “hi u ng đô-mi-nô” t tr c tr c c a c kh́ch hàng cung c p l n kh́ch hàng tiêu th vì h v a là ch n v a là con n ; s c nh tranh quy t li t trên

m i ph ng di n nh m giành l y u th t phía ćc đ i th c nh tranh; x y ra ćc

hi n t ng đình công, bãi công, n i lo n

TTQT là khâu r t quan tr ng trong quá trình th c hi n buôn bán -trao đ i hàng hóa – d ch v gi a các n c Nó ph n ánh s v n đ ng có tính ch t quy lu t

c a giá tr trong quá trình chu chuy n hàng hóa ti n t gi a các qu c gia và đ c

xem là khâu cu i cùng trong m t giao d ch kinh t Ćc ho t đ ng TT QT có liên quan đ n nhi u qu c gia khác nhau, v i nhi u đ ng ti n thanh toán khác nhau

H n n a, vi c thanh toán gi a các n c đ u ph i ti n hành thông qua các t ch c tài chính trung gian mà ch y u là Ngân hàng Ho t đ ng thanh toán th ng không dùng ti n m t ma ch y u là thanh quy t toán gi a các ngân hàng

1.1.2.2 i t ng ch u r i ro trong ho t đ ng TTQT:

Ba đ i t ng chính ch u r i ro trong TTQT là nhà xu t kh u, nhà nh p kh u và

ngân hàng ph c v nhà xu t kh u/nh p kh u Trong ph m vi nghiên c u c a đ tài

này, t́c gi đi vào nghiên c u ćc r i ro x y đ n đ i v i ćc đ i t ng liên quan trong th ng m i qu c t nh ng đ c bi t quan tâm ćc r i ro x y đ n đ i v i đ i

t ng th ba “ngân hàng” nhìn t góc đ c a ngân hàng th c hi n ćc d ch v TTQT có s k t h p v i ćc hình th c tài tr th ng m i

1.1.2.3 R i ro trong ćc ph ng th c TTQT thông d ng:

Trong ho t đ ng thanh tón qu c t , nhìn chung có nh ng r i ro sau đây:

* R i ro qu c gia, r i ro chính tr pháp lý: kh n ng m t qu c gia

không mu n ho c không th thanh tón m t món n ngo i t cho n c ngoài Ngoài

ra ngân hàng còn g p r i ro do s can thi p c a chính ph thay đ i đ t ng t chính śch ti n t , c c u kinh t , l nh v c u tiên… đi u này có th d n đ n thua l cho ngân hàng

R i ro chính tr : Tính n đ nh c a m t qu c gia đóng vai trò r t

quan tr ng trong giao th ng qu c t B t c m t s thay đ i nào v ch nh th , chính sách c a chính ph đ u có th nh h ng đ n ho t đ ng kinh doanh qu c

t Ch ng h n, khi m t qu c gia có chi n tranh, cu c chi n s phá v m i quan

h gi a qu c gia lâm chi n v i m t s n c khác trên Th gi i S tàn phá c a chi n tranh có th làm cho qu c gia b n n gi m ho c không còn kh n ng th c

hi n các cam k t đã ký v i đ i tác qu c t

R i ro kinh t : B i c nh kinh t c a m t qu c gia s tác đ ng đ n

ni m tin c a nhà kinh doanh, đ u t qu c t đ n qu c gia đó N u m t qu c gia suy thoái ho c b kh ng ho ng kinh t , kh n ng thu hút v n và giao th ng qu c

t c a n c đó s gi m sút và ng c l i

* R i ro v qu n lý ngo i h i:

Qu n lý ngo i h i là h th ng ki m soát lu ng ngo i h i nh p vào

ho c chuy n ra kh i m t đ t n c Trong qu n lý kinh t , các chính ph th ng ban hành các chính sách nh m kh i thông ho c h n ch lu ng ngo i h i nh m th c

hi n chính sách phát tri n kinh t c a qu c gia trong t ng th i k Nh ng bi n pháp này có th t o ra s ch m tr trong thanh toán, làm gia t ng chi phí và th i gian c a các th ng gia và nhà đ u t qu c t

*R i ro tác nghi p:

Là r i ro x y ra trong quá trình th c hi n nghi p v Trong nghi p v tín d ng ch ng t , r i ro tác nghi p x y ra ph n l n là do trình đ c a cán b nhân viên Ngoài ra, s s su t, thi u c n th n d n đ n vi c hành đ ng không theo đúng các quy đ nh, t p quán qu c t c ng gây ra nh ng r i ro tác nghi p nghiêm tr ng

H u qu c a r i ro tác nghi p là r t l n, nh h ng đ n uy tín và tài s n c a ngân hàng theo đúng các quy đ nh, t p quán qu c t c ng gây ra nh ng r i ro tác nghi p nghiêm tr ng H u qu c a r i ro tác nghi p là r t l n, nh h ng đ n uy tín và tài

s n c a ngân hàng

* R i ro tín d ng:

Là r i ro x y ra khi ngân hàng không thu h i đ c các kho n tín

d ng đã c p cho các bên tham gia trong ph ng th c TTQT Các kho n tín d ng

đó là: m L/C theo yêu c u nhà nh p kh u, cho nhà nh p kh u vay đ thanh toán T/T, D/A, D/P, L/C, chi t kh u b ch ng t xu t kh u theo T/T, D/A, D/P, L/C

* R i ro đ i tác trong các ph ng th c thanh toán qu c t :

R i ro này phát sinh do các nhà kinh doanh xu t nh p kh u, các ngân hàng đ i lý tham gia vào ho t đ ng thanh toán xu t nh p kh u không th c hi n đúng ngh a v c a mình i u này đ c th hi n rõ qua các hình th c nh :nhà

xu t kh u không giao hàng theo đúng h p đ ng (xét v m t th i gian, s l ng,

ch ng lo i,…).Nhà nh p kh u ch m thanh toán do ch a chu n b k p ti n thanh toán, thanh toán không đ , ho c th m chí t ch i thanh toán dù nhà xu t kh u đã cung ng hàng hóa, nhà nh p kh u b m t kh n ng chi tr , v n , phá s n; b t

đ ng v x lý nghi p v gi a các ngân hàng đ i lý, s y u kém v công tác qu n

lý khách hàng c a Ngân hàng ph c v nhà nh p kh u c ng v i tình tr ng m t kh

n ng thanh toán, phá s n c a các Ngân hàng này

Ngoài các r i ro trên, thanh toán XNK còn g p ph i nh ng r i ro khác

nh : r i ro b t kh kháng, l a đ o (nhà nh p kh u l a nhà xu t kh u, ho c nhà

xu t kh u l a nhà nh p kh u, ho c nhà nh p kh u và ngu i bán thông đ ng đ chi m đo t các kho n tài tr c a Ngân hàng), r a ti n

ki m tra ki m sót r i ro m t ćch t t nh t đ h n ch , đi u ch nh m c th p nh t r i

ro x y ra Qu n tr r i ro ho t đ ng TTQT hi u qu ngh a là r i ro TTQT x y ra trong m c đ d đón tr c và NHTM có th ki m sót đ c

1.2.2 M c tiêu vƠ ćc nguyên t c trong qu n tr r i ro ho t đ ng TTQT

t i NHTM:

* M c tiêu: ́p d ng ćc qui trình qu n lý r i ro TTQT nh m gi m t i thi u

kh n ng r i ro trong khi đó t ng t i đa ćc c h i, ti m n ng M c tiêu c th đ i

v i qu n lý r i ro ho t đ ng TTQT:

- H n ch , gi m thi u ćc chi phí, t n th t có th x y ra t ho t đ ng t́c nghi p

- Gi m v n dành cho r i ro ho t đ ng TTQT, t ng thêm ngu n v n đ a vào

- Nguyên t c ph̀ h p gi a m c đ r i ro cho ph́p và m c đ thu nh p;

- Nguyên t c ph̀ h p gi a m c đ r i ro cho ph́p và kh n ng tài chính;

- Nguyên t c hi u qu kinh t ;

- Nguyên t c h p lý v th i gian;

- Nguyên t c ph̀ h p v i chi n l c chung c a Ngân hàng;

- Nguyên t c chuy n đ y ćc l ai r i ro không cho ph́p;

kê t t c ćc r i ro TTQT đã và đang x y ra c ng nh d b́o ćc r i ro TTQT s

x y ra Vi c nh n d ng r i ro có th đ c th c hi n theo nhi u ph ng ph́p kh́c nhau nh : l p b ng câu h i nghiên c u v r i ro và ti n hành đi u tra; phân tích b́o ćo tài chính g m b ng t ng k t tài s n, b́o ćo ho t đ ng kinh doanh và ćc tài

li u b tr kh́c; xây d ng l u đ trình bày t t c ho t đ ng c a t ch c; thanh tra

hi n tr ng, t c quan śt, theo dõi tr c ti p ho t đ ng c a ćc b ph n trong t

ch c; phân tích t t c ćc đi u ki n và đi u kho n c a t ng h p đ ng kinh doanh ;

ti p nh n b́o ćo và làm vi c tr c tiêp v i cac bô phân đa xay ra rui ro xac đinh thê

lo i , nguôn gôc phat sinh rui ro , x́c đ nh ćc y u t nào nh h ng t i ho t đ ng kinh doanh và tài li u v nh ng đ c di m c a chúng M t s công c và k thu t

b c ti p theo c a nh n di n r i ro nh m x́c đ nh nh ng nguyên nhân gây ra r i

ro Nó là công vi c ph c t p b i l m i r i ro TTQT không ph i ch do m t nguyên nhân mà th ng là do nhi u nguyên nhân gây ra, trong đó có nguyên nhân

tr c ti p và nguyên nhân gín ti p, nguyên nhân g n và nguyên nhân xa

Phân tích r i ro TTQT là vi c tìm th y tr c, xem x́t nh ng k t qu và kh n ng

xu t hi n r i ro trong nh ng tình hu ng, tr giúp cho qú trình ra quy t đ nh đ u

t Qú trình phân tích bao g m: phân tích tính ch t (đ nh tính) và phân tích m c

đ (đ nh l ng) r i ro nh m xem x́t v đ c đi m , s p x p th t r i ro u tiên, xem xét nh ng nh h ng c a chúng t i m c tiêu c a NH, kh n ng có th x y ra

và h u qu c a nh ng r i ro Hi n nay trên th c t có 3 ph ng ph́p đ nh l ng

c b n sau:

+ Ph ng ph́p thông kê: B n ch t c a ph ng ph́p này là d a trên vi c tính toán các x́c su t x y ra thi t h i đ i v i nh ng nghi p v đ c nghiên c u + Ph ng ph́p kinh nghi m: Ph ng ph́p này đ c hình thành trên kinh nghi m c a ćc chuyên gia Và đ chính x́c h n ćc nhà qu n tr Ngân hàng có

th k t h p ph ng ph́p th ng kê và ph ng ph́p kinh nghi m v i nhau

+ Ph ng ph́p tính tón- phân tích: Ph ng ph́p này d trên vi c xây

d ng đ ng cong x́c su t thi t h i và đ́nh gí cao r i ro Ngân hàng d a trên

đ ng th́i bi n thiên c a đ th tón ng d ng b ng ph ng ph́p ngo i suy

Phân tích r i ro là m t b c r t quan tr ng trong qú trình qu n lý r i

ro Ch khi có k t qu phân tích r i ro thì m i có th tìm ra ćc bi n ph́p qu n lý

chung

Vi c phân lo i r i ro, x́c đ nh t n su t xu t hi n c a r i ro (t c s l n x y ra

t n th t hay kh n ng x y ra bi n c nguy hi m đ i v i t ch c trong m t kho ng

th i gian nh t đ nh), x́c đ nh m c đ nghiêm tr ng c a r i ro là nh ng công vi c

c n th c hi n c a b c này

L p k ho ch đ i phó r i ro TTQT: Phân lo i r i ro, x́c đ nh t n

su t xu t hi n c a r i ro TTQT (t c s l n x y ra t n th t hay kh n ng x y ra bi n

c nguy hi m đ i v i t ch c trong m t kho ng th i gian nh t đ nh), x́c đ nh m c

đ nghiêm tr ng c a r i ro là nh ng công vi c c n th c hi n c a b c này Sau khi

nh n bi t đ c m c đ r i ro thì vi c th c hi n nh ng b c đ cao c h i và c t

gi m b t nh ng m i đe d a đ́p ng nh ng m c tiêu kinh doanh mà NH đ ra Có 5 chi n l c chính:

+ Tŕnh r i ro: Ń tŕnh r i ro là vi c ń tŕnh nh ng ho t đ ng ho c

nh ng nguyên nhân làm ph́t sinh t n th t, m t ḿt NH có th ch đ ng ń tŕnh

r i ro t tr c khi nó x y ra ho c ń tŕnh b ng ćch lo i b nh ng nguyên nhân gây ra r i ro, lo i tr m t ćch rõ ràng m i đe d a hay r i ro i u này nghe có v

nh h p lý nh ng không th c t đ i v i ćc NH vì ćc NH ch y u d a vào vi c kinh doanh r i ro đ tìm ki m l i nhu n cao

+ Ch p nh n r i ro: ch p nh n k t qu n u r i ro x y ra Trong nhi u

tr ng h p NH ch p nh n ćc l ai r i ro nào đó m t m c ch p nh n đ c mà không th c hi n hành đ ng c th nào đ gi m ho c chuy n r i ro vì đôi khi

nh ng bi n ph́p này r t t n ḱm

+ Thuyên chuy n r i ro: NH có th chuy n giao r i ro b ng ćch chuy n tài s n ho c ho t đ ng có r i ro cho ng i kh́c, t ch c kh́c Ch ng h n,

NH s khi u n i đòi b i th ng khi có t n th t x y ra đ i v i nh ng tài s n đã

đ c mua b o hi m t ćc công ty b o hi m chuyên nghi p, ho c t ch c có th t

b o hi m b ng ćch thành l p qu d phòng tài chính đ kh c ph c ćc s c nh trong qú trình ho t đ ng kinh doanhluân phiên h u qu r i ro và giao tŕch nhi m

qu n lý cho bên th ba Vi c chuy n r i ro đ n m t đ i t́c th ba có th đ c thông qua ćc h p đ ng b o hi m ho c ćc bi n ph́p ng n ng a nh vào ćc công

c tài chính ph́i sinh nh : h p đ ng t ng lai, h p đ ng quy n ch n, hón đ i…

+ Gi m nh r i ro:vi c gi m b t ćc nh h ng m t s ki n r i ro

b ng vi c c t gi m nh ng t n th t khi s c x y ra Ng n ng a t n th t là s d ng ćc bi n ph́p đ gi m thi u s l n xu t hi n ćc r i ro ho c gi m m c đ thi t h i

do r i ro mang l i NH có th t́c đ ng vào chính nguy c , môi tr ng r i ro ho c

s t ng t́c gi a nguy c và môi tr ng r i ro đ ng n ng a t n th t NH có th s

d ng ćc bi n ph́p nh c u v t nh ng tài s n còn s d ng đ c, chuy n n , xây

d ng và th c hi n ćc k ho ch phòng ng a r i ro, thi t l p d phòng, phân t́n r i

ro đ gi m thi u nh ng thi t h i, m t ḿt do r i ro mang l i

+ Ki m sóat r i ro liên quan đ n vi c th c hi n k ho ch qu n lý r i

ro khi chúng x y ra, r i ro đ c ki m sót b ng vi c th c hi n ćc th t c n m trong h th ng ki m sót n i b trong ćc quy trình kinh doanh và ho t đ ng nh m

gi m thi u r i ro Ki m sót đ i phó r i ro liên quan đ n vi c ch p hành nh ng quy trình qu n lý r i ro và k h ach r i ro đ đ i phó v i nh ng s ki n r i ro, r i ro

ph i đ c ki m sót c b n theo t ng đ c đi m t ng giai đo n c th , có s quy t

đ nh đ i v i nh ng r i ro và có chi n l c làm gi m nh r i ro Chi phí cho ćc th

t c ki m sót cao có th gi m thi u r i ro t i đa nh ng hi u qu l i th p, ng c l i chi phí cho ćc th t c ki m sót th p có th đem l i l i nhu n cao nh ng r i ro

c ng có th cao Ban đi u hành ph i tìm ra s cân b ng t i u gi a chi phí cho ćc

th c ki m ch r i ro ph̀ h p đ i v i qui mô c a nghi p v NH, m c r i ro hi n t i

và s s n sàng đ i đ u v i r i ro c a t ng NH Vi c v n d ng ćc b c sao cho ph̀ h p đ đem l i hi u qu trong khâu qu n tr còn ph thu c vào c c u qu n tr , quy t đ nh qu n tr c a nh ng ng i có hi u bi t kinh nghi m

1.3 B̀I H C KINH NGHI M QU N TR R I RO TRONG THANH TOÁN QU C T C A CÁC NGỂN H̀NG TH NG M I TRÊN TH

GI I:

1.3.1 Gi i thi u kinh nghi m t nh ng nghiên c u va viêc ap dung biên phap

qu n tr r i ro trong TTQT c a các NHTM trên th gi i :

Phòng ng a r i ro chung và r i ro TTQT nói riêng là m t trong nh ng ho t

đ ng th ng xuyên, liên t c mang tính tr ng đi m c a ćc ngân hàng th ng m i

l n trên th gi i H có r t nhiêu u th trong ho t đ ng qu n tr r i ro trong TTQT do: th i gian ho t đ ng lâu dài, đúc k t đ c b dày kinh nghi m v i m ng

l i h th ng chi nhánh tr i r ng nhi u qu c gia, có đ i ng nhân viên lâu

n m giàu kinh nghi m Vì v y, nh ng kinh nghi m mà các ngân hàng th ng m i

l n n c ngoài s là nh ng bài h c b ích cho các ngân hàng Vi t Nam trong công tác qu n tr r i ro trong TTQT

Nh ng nghiên c u c a ngơn hƠng Nova Scotia v r i ro trong TTQT và

nh ng bi n ph́p qu n tr r i ro TTQT :

Ngân hàng Nova Scotia là ngân hàng l n th 2 t i Canada, có m ng l i

ho t đ ng tr i rông trên 55 qu c gia Hi n nay, ngân hàng Nova Scotia đang đ c xem là c đông chi n l c c a Vietinbank

Theo ćc nhà qu n tr c a ngân hàng Nova Scotia, s n ph m th ng m i

qu c t luôn ti m n nhi u r i ro và ćc r i ro này g m r i ro tín d ng, r i ro qu c gia và r i ro kh́c

R i ro t́n d ng : R i ro này liên quan đ n kh́ch hàng, ph n ́nh kh n ng

hoàn thành ngh a v c a kh́ch hàng đ i v i ngân hàng R i ro tín d ng đ c th

hi n qua vi c ngân hàng ph i ǵnh ch u toàn b r i ro trong su t chu trình th c hi n giao d ch b ng ćch c p tín d ng cho kh́ch hàng, m r ng tín d ng và/ho c s n

ph m nh y c m c n tín d ng (bao g m c cho vay và cho vay v t h n m c), và bao hàm c r i ro tr c ti p l n đ t xu t Trong đó, r i ro tín d ng tr c ti p là r i ro

mà ngh a v c a kh́ch hàng không đ c th c hi n đúng h n còn r i ro tín d ng đ t

xu t là r i ro mà ngh a v ti m n ng c a kh́ch hàng tr thành ngh a v th t s và ngh a v này không đ c th c hi n đúng h n

R i ro qu c gia R i ro này liên quan đ n qu c gia mà ngân hàng có ph́t

sinh giao d ch Nó ph n ́nh tình tr ng khó kh n c a ngân hàng trong vi c thu h i

v n tài tr c ng nh th c hi n ćc giao d ch nh n và chi tr ti n hàng do g p ph i

nh ng b t n n i b c a qu c gia R i ro qu c gia g m có:

- V chính tr : r i ro x y đ n do b i nh ng hành đ ng c a Chính ph c m quy n (nh : t ch thu, sung công ho c qu c h u hóa tài s n) hay nh ng bi n c đ c

l p c a qu c gia (nh : chi n tranh, b o đ ng, n i lo n dân s ) làm nh h ng đ n

kh n ng c a kh́ch hàng qu c gia đó trong vi c th c hi n ngh a v c a h đ i v i ngân hàng

- V tính ph́p lý: r i ro ph́t sinh do không ph̀ h p v i lu t l và qui đ nh

đ c ́p d ng trong th c t Khi đó, ngân hàng có th ph i đ i m t v i ćc th t c

t t ng dân s , hình s và hành chính

- V thi t l p, ký k t ch ng t (Doumentation): r i ro ph́t sinh do không có

nh ng ch ng t ph́p lý, ćc th a c hay đi u l c n thi t nh m đ m b o quy n

l i c a ngân hàng khi ti p nh n và th c hi n ćc giao d ch

T i Ngân hang Nova Scotia, ćc r i ro đ c x́c đ nh, đ́nh gí và ki m sót m t ćch c th t̀y theo m i ph ng th c thanh toán:

Trong ph ng th c thanh tón Nh thu, đ c bi t là Nh thu ch ng t , d̀ v i vai trò là ngân hàng nh thu (Remitting bank) hay ngân hàng thu h (Collecting bank), ngân hàng đ u có th g p ph i nh ng r i ro thu c nhóm “R i ro kh́c” Do đó, vi c

qu n lý r i ro g n li n v i vi c nh n th c và hành đ ng thích ng v i t ng lo i r i

ro trong nhóm r i ro này

Trong ph ng th c thanh tón L/C (g m Commercial và Standby L/C), r i ro x y

đ n cho ngân hàng là r t l n và đa d ng t̀y thu c vào vai trò th c hi n nghi p v

c a ngân hàng Ch ng h n: vai trò c a ngân hàng ph́t hành (Issuing Bank), ngân hàng ph i đ i m t v i “R i ro tín d ng” và “R i ro kh́c” vai trò c a ngân hàng thông b́o (Advising Bank), ngân hàng chi t kh u (Negotiating Bank) hay ngân hàng thanh tón (Paying Bank), ngân hàng có th g p ph i nhóm “R i ro kh́c” Trong khi đó, vai trò c a ngân hàng x́c nh n (Confirming Bank), ngân hàng ph i

s n sàng đ i phó v i “R i ro tín d ng”, “R i ro qu c gia” và “R i ro kh́c”

* Công t́c qu n tr r i ro c a Ngơn hang Novia Scotia trong TTQT:

Nh ng bi n ph́p qu n tr r i ro đ i v i ph ng th c thanh tón nh thu,

đ c bi t là nh thu ch ng t đ c l u ý ćc khía c nh sau:

ki n, th a thu n v i kh́ch hàng liên quan đ n vi c th c hi n giao d ch

i v i ćc giao d ch L/C, vi c đ́nh gí, ki m sót r i ro đ c l u ý nh sau:

Khi th c hi n nghi p v “X́c nh n L/C” và/ho c “Chi t kh u ch ng t ”, ćc

tiêu chí c n đ c quan tâm xem x́t và đ́nh gí g m:

1 Ch t l ng tín d ng c a ng i ph́t hành (ng i yêu c u m L/C ho c ngân hàng phát hành)

2 Uy tín c a ng i ph́t hành trong l nh v c th ng m i, ch ng h n h s làm gì đ đ m b o ngh a v thanh tón

3 Tính kh thi c a vi c th c hi n đúng nh ng ngh a v đ c ràng bu c trong L/C

4 Tính chuyên nghi p c a ngân hàng ph́t hành trong vi c x lý ćc giao

d ch L/C

5 Chính ph c a qu c gia c a ng i ph́t hành s cho ph́p h th c hi n ngh a v thanh tón

6 Ćc đi u ki n b t kh kh́ng (nh : chi n tranh, ćch m ng, th m h a thiên nhiên)

* Ng n ch n gian l n th ng m i trong ćc ph ng th c thanh tón:

Ngân hang Nova Soctia bank đa đ a ra l u y cua ho vê hình th c gian l n th ng

3 Tài tr tr c chuy n hàng cho nhà cung ng hàng hóa (nhà xu t kh u)

nh ng đ n h n thanh tón ng i mua (nhà nh p kh u) l a đ o không thanh tón

4 Vi ph m ćc qui đ nh v qu n lý ngo i h i, r a ti n khi s ti n đ c chuy n ra n c ngoài nhi u h n gí tr th c c a hàng hóa

Ćch t t nh t đ ng n ch n gian l n th ng m i là nh n di n và tr n ́p nó thông qua d u hi u đ c c th hóa nh sau:

1 L/C không qui đ nh ph n mô t hàng hóa hay d ch v đ c cung c p; L/C

đ c p vi c di chuy n c a hàng hóa nh ng l i không yêu c u xu t trình ch ng t v n

t i; L/C bao hàm m t v n t i đ n đ ng bi n chuy n đ i (Switch B/L)

2 Yêu c u chuy n ti n ph n ́nh m t kho n l i nhu n không bình th ng;

ng i đ c chuy n ti n thu c đ a đi m tài chính ngoài kh i; Ćc giao d ch xu t nhâp khâu v i cac n c Trung ông , là n i trung chuy n hàng hóa và ti n c a ćc giao dich gi a cac n c bi câm vân và ćc đ ng ph́i buôn b́n ma túy , v khí…N i ranh gi i cua đông tiên h p phap va pham phap không đ c xac đinh ro

3.Giao d ch thông qua m t trung gian b t th ng ho c nhi u đ n v trung gian

4 Sô l ng hang hoa v t qua kha n ng chuyên ch cua cac con tainer

5 Sô tiên thê hiên biên l i nhuân cao bât th ng

1.3.2 BƠi h c kinh nghi m trong lốnh v c quan tri r i ro trong TTQT c a ngơn hƠng th ng m i trên th gi i:

1.3.2.1 T h c hiên nhơn biêt vƠ ti n hƠnh phơn loai kh́ch hƠng ćc

hê thông ngơn hang th ng mai n c ngoai:

Ph i th t s hi u bi t kh́ch hàng c a mình x́t nhi u khía c nh t

n ng l c kinh doanh, nhu c u ho t đ ng cho đ n uy tín trong kinh doanh, m c đ trung thành trong quan h nh m m t m t, g y d ng và duy trì hình nh t t đ p c a ngân hàng trong lòng c a h và m t kh́c, h n ch quan h v i nh ng kh́ch hàng có

ý đ không t t Hiêu ro t ng khach hang cua minh va co chinh sach khách hàng ph̀ h p đang tr nên ngày càng quan tr ng đôi v i cac ngân hang th ng m i trên toàn c u đ ng n ch n gian l n tr m danh tính , r a ti n và tài tr kh ng b H n

n a, m t khía c nh quan tr ng c a KYC- hiêu khach hang la đ gím śt ćc giao

d ch c a m t kh́ch hàng đ i v i ghi l i l ch s c a h , h s ć nhân trên tài kho n khách hàng D a trên viêc nhân biêt va đanh gia khach hang , các ngân hàng n c ngoài s xây d ng nh ng tiêu chu n đ phân lo i khách hàng thu c lo i khách hàng có tình hình tài chính t t, trung bình và x u Tùy m i ngân hàng mà có h thông tiêu chu n phân lo i khác nhau Khi ti n hành giao d ch v i m t khách hàng, ngân hàng s phân lo i khách hàng đó thu c nhóm khách hàng nào i v i khách hàng có tình hình tài chính t t s đ c c p h n m c tín d ng, h n m c chi t kh u, b o lãnh m th tín d ng có th ký qu là 0% ho c co nh ng u đai

vê phi i v i nh ng khách hàng có tình hình tài chính trung bình s đ c c p

h n m c chi t kh u có truy đòi, h n m c b o lãnh m th tín d ng có ký qu

ho c có tài s n đ m b o i v i khách hàng có tình hình tài chính x u s không

đ c c p h n m c tín d ng ho c ph i trình lên h i đ ng tín d ng và tài s n

đ m b o ph i đ l n đ có th thu h i n và ćc kho n thanh tón ngân hang đã

th c hi n thay cho kh́ch hàng Có đ c b c chu n b ban đ u t t s gi m thi u

đ c r i ro cho ngân hàng sau này

1.3.2.2 Ph i bi t rõ , t ng t n t́nh n ng c a s n ph m tƠi tr

th ng m i vƠ ćc quy t c đi u ch nh no:

T đo m i co thê x́c đ nh đ c và n m rõ ćc lo i r i ro có th ph́t sinh đ i v i t ng ph ng th c thanh tón c ng nh t ng v th c a ngân hàng trong

vi c ti p nh n và x lý giao d ch theo t ng ph ng th c thanh tón; quan tâm đ n

“Tính ph̀ h p” c a ćc giao d ch trên c s tuân th ćc qui t c và qui đ nh c a đ a

ph ng v thanh tón ngo i t ra n c ngoài, v phòng ch ng r a ti n, v ng n ch n

gian l n th ng m i Trong ti n trình th c hi n nghi p v , c n làm t t vai trò c a

ngân hàng d̀ b t k v th nào, th c hi n và x lý giao d ch m t ćch c n th n

nh t v i l u ý “Không bao gi ngh r ng ngân hàng đ i ph ng luôn làm t t công

hàng Trong các h p đ ng: c p b o lãnh, h p đ ng chi t kh u, th a thu n v ký

qu th tín d ng, các m u đ n xin m th tín d ng, phát hành th b o lãnh nh n hàng c a khách hàng… các ngân hàng th ng đ a các đi u kho n ràng bu c trách nhi m c a khách hàng khi có r i ro x y ra đ gi m thi u trách nhi m c a ngân hàng Các ngân hàng l n th ng có m t b ph n ho c phòng ban chuyên

so n th o các h p đ ng và m u bi u này đ khi có r i ro x y ra ngân hàng có đ

c n c đ gi m thi u trách nhi m cho mình

1.3.2.4 Ph i ph́t tôt huy ch c n ng thông tin v các khách hàng

c a phòng quan h qu c t :

ćc ngân hàng l n nh Citibank, Wells Fargo, Nova Scotia….phòng quan h qu c t c a h th ng có nh ng c m nang v nghi p v đ b o đ m các giao d ch hàng ngày luôn chính xác và hi u qu Nh ng c m nang này luôn đ c

s a đ i, b sung cho phù h p v i đ c tr ng m i n c, m i chi nhánh Ngoài ra, phòng quan h qu c t luôn th c hi n c nh báo cho các chi nhánh v các r i ro

qu c gia và r i ro ngân hàng khi giao d ch v i chính ph , doanh nghi p, và t

ch c tài chính (bao g m chi nhánh c a nó) t i m t qu c gia Tùy theo m c đ r i

ro mà các chi nhánh nên tránh ho c ch gi i h n nh ng khách hàng có tình hình tài chính t t, ho c tuy t đ i tránh giao d ch v i m t n c th ng có chi n tranh, xung đ t chính tr , kh ng ho ng kinh t , ho c các t ch c tài chính hay b phá

s n, phong to tài s n, đình tr kinh doanh Ćc ngân hàng n c ngoài th ng

có m t b ph n chuyên bi t , luôn theo doi cac thông tin vê câm vân Viêc câp nhât

th ng xuyên cac thông tin vê cac n c co liên quan đên câm vân , ćc t ch c , doanh nghiêp, hãng tàu thu c danh śch đen s giúp cho ćc ngân hàng t v n cho kh́ch hàng c a mình m t ćch k càng và chính x́c tr c khi kh́ch hàng đ t bú t

nh ng r i ro do thi u thông tin

* Qu n tr n hơn s :

Các ngân hàng th ng mai l n trên thê gi i đ u có các ch ng trình đào t o nhân s bài b n b ng nh ng khóa hu n luy n dài ngày trung tâm đào t o c a h i s , trao đ i thông tin gi a các chi nhánh, h c h i kinh nghi m t

ch c qu n lý c a nhau Ch ng h n, Nova Scotia là ngân hàng hàng đ u có đ i ng

hu n luy n chuyên nghi p, các nhân viên cao c p, có chuyên viên t v n nghi p

v có th gi i đáp các tình hu ng ph c t p cho các chi nhánh Do v y, nhân viên c a h làm vi c chuyên nghi p, tác phong nhanh nh n, thao tác thu n th c

H luôn đ t ch t l ng công vi c lên v trí hàng đ u

1.4 S CỂN THIÊT C A QU N TR R I RO HO T NG THANH TOÁN QU C T T I CÁC NGỂN H̀NG TH NG M I

1.4.1 S c n thi t ph i qu n tr r i ro NHTM:

Kinh doanh trong l nh v c ngân hàng là lo i hình kinh doanh đ c bi t, ti m n nhi u r i ro c bi t trong môi tr ng c nh tranh đ y kh c li t nh hi n nay, ćc nguy c

r i ro l n to d n, bi n t ng nên r t khó l ng

T̀y t ng tr ng h p r i ro c th mà nh h ng c a nó đ n ho t đ ng kinh doanh

c a ngân hàng s kh́c nhau và có th mang l i nh ng t n th t l n cho NHTM nh : tŕch nhi m ph́p lý gây ra cho NHTM, tài s n ho c uy tín c̀a NHTM b t n th t hay m t ḿt

do ph i trích m t ph n t qu d phòng r i ro đ kh c ph c thi t h , gi m uy tín ngân hàng t o ra tâm lý hoang mang, m t lòng tin b ph n l n kh́ch hàng, có th gây làn song rút ti n t t ngân hàng làm gi m v n kinh doanh hay m t v n do nh ng đ i t́c ngân hàng b t đ u thay đ i chính śch h p t́c, c ng nh rút v n đ u t (đ i v i ngân hàng liên doanh), h qu tr c ti p làm gi m l i nhu n, n u là ngân hàng c ph n thì gí c phi u gi m m nh có th làm nh h ng đ n th tr ng ch ng khón M t kh́c, còn gây tâm lý lo s , không tìm đ c ng i gi i làm vi c b ph n liên quan, gây b t n, nghi k trong n i b t o ra nh ng h l y không đ́ng có mà không m t nhà qu n tr nào mong

mu n M t v r i ro ho t đ ng l n x y ra có th “đ́nh s p” uy tín mà NH t o d ng trong

su t nhi u n m

Nh v y qu n tr r i ro NHTM c n đ c ti n hành t t t o đi u ki n quan tr ng đ nâng cao ch t l ng h at đ ng kinh doanh c a NHTM

1.4.2 S cơn thiêt phai th c hiên quan tri r i ro trong TTQT c a ćc NHTM:

TTQT là m t trong nh ng l nh v c ho t đ ng kinh doanh c a NHTM,

TTQT ra đ i và ph́t tri n không ng ng nh là m t t t y u kh́ch quan Tuy nhiên, trong qú trình ho t đ ng c a mình, TTQT không ch đ n thu n mang l i nh ng l i ích kinh t mà còn ph́t sinh nh ng nguy c có th gây ra r i ro, t n th t tr c ti p cho đ t n c, cho ngân hàng (NH), cho doanh nghi p ho t đ ng kinh doanh xu t

nh p kh u R i ro trong ho t đ ng TTQT c a NHTM là v n đ x y ra ngoài ý mu n

nh ng no s ḱo theo nhi u h l y và khó có th kh c ph c: m t kho n ti n l n s

b th t thót và uy tín c a NHTM b nh h ng nghiêm trong: m t uy tín v i kh́ch

gí b i ćc t ch c tín d ng và h th ng ngân hàng n c ngoài s b t t h ng s làm

nh h ng tr c ti p đ n ćc ho t đ ng kh́c Vì v y, yêu c u c p thi t đ a ra là ph i biêt quan ly rui ro va chu đông đ a ra cac giai phap quan tri rui ro h u hiêu nh m

trong ti n trình ho t đ ng khi mà l nh v c ho t đ ng này ngày càng tr nên đa d ng

và ph c t p trong môi tr ng h i nh p, th i k h u WTO

K T LU N CH NG 1

Nhìn chung, ho t đ ng TTQT là m t trong nh ng ho t đ ng ch ch t c a ćc ho t đông cua hê thông cac NHTM C̀ng v i ho t đ ng trong m ng tín d ng , huy đông vôn… chung bô tr lân nhau thông qua cac hoat đông tai tr th ng mai va huy đông vôn cua cac ngân hang va tô ch c tai chinh n c ngoai đ c̀ng thúc đ y s ph́t tri n

c a NHTM Có th nói m i liên h c a ćc ho t đ ng này g n k t v i nhau nh ng m t xích mà b t c r i ro nào này ra c ng s b gây kêt câu đang liên mach lam can tr s ph́t triên cua cô ḿy NHTM Khi hoat đông TTQT g p rui ro, ngay lâp t c no se anh

h ng tr c tiêp nh h ng đ n ho t đ ng cho vay : ćc kho n cho vay tài tr XNK s khó ho c không có kh n ng thu h i v n đã cho vay làm th t thót tài s n đông th i uy tín c a NHTM c ng gi m gây khó kh n cho ho t đ ng huy đ ng v n Viêc nghiên c u nên tang ly thuyêt c ban vê rui ro trong hoat đông TTQT se la c s nên tang cho viêc nhân đinh ro nh ng rui ro th c tê đa xay ra t đo phân tich nguyên nhân xay ra rui ro va

đ a ra ćc bi n ph́p phòng ng a

CH NG 2: ANH GIA R I RO V̀ HO T NG QU N TR R I RO TRONG THANH TOAN QUÔC TÊ T I VIETINBANK

2.1 TÔNG QUAN VÊ VIETINBANK:

Ngày 04/06/2009: ai hôi đông cô đông lân th nhât Ngân hang Th ng mai

cô phân Công th ng Viêt Nam

Ngày 08/07/2009: Công bô Quyêt đinh đôi tên Ngân hang Công th ng Viêt Nam thanh Ngân hang Th ng mai Cô phân Công th ng Viêt Nam – Vietinbank (theo giây phep thanh lâp va hoat đông cua Thông đôc NHNN Viêt Nam sô 142/GP-

NHNN, ng̀y 03/07/2009)

n nay Ngân hàng có 01 H i s chính; 01 S Giao d ch; 150 chi nh́nh c p 1; 3 đ n v s nghi p; 03 V n phòng đ i di n; 890 phòng giao d ch; 51 qu ti t ki m

t i 63 t nh, thành ph tr c thu c Trung ng và 07 Công ty con

V i s m nh s tr thành t p đoàn tài chính ngân hàng hàng đ u c a Vi t Nam, ho t đ ng đa n ng, cung c p s n ph m và d ch v theo chu n m c qu c t ,

nh m nâng gí tr cu c s ng Vietinbank đã không ng ng nghiên c u, c i ti n ćc

s n ph m, d ch v hi n có và ph́t tri n ćc s n ph m m i nh m đ́p ng cao nh t nhu c u c a kh́ch hàng và là m t Ngân hàng đ u tiên c a Vi t Nam đ c c p

ch ng ch ISO 9001:2000 tiên phong trong vi c ng d ng công ngh hi n đ i và

b Cho vay ng n h n, trung h n, dài h n đ i v i ćc t ch c và ć nhân s n

xu t kinh doanh trên đ a bàn t̀y theo ngu n v n, chi t kh u th ng phi u, tŕi phi u và gi y t có gí, b o lãnh và ćc hình th c kh́c theo quy đ nh c a NHNN;

c Cung c p ćc d ch v thanh tón và ngân qu d i ćc hình th c cung ng ćc ph ng ti n thanh tón, d ch v thanh tón trong n c, d ch v thanh tón qu c

v thanh tón kh́c theo quy đ nh c a t khi đ c NHNN cho ph́p, d ch v thu h

và chi h , d ch v ngân qu , ćc d ch NHNN;

d.Th c hi n ćc ho t đ ng kinh doanh kh́c nh góp v n, mua c ph n, liên doanh theo quy đ nh c a ph́p lu t; tham gia th tr ng ti n t theo quy đ nh c a NHNN; kinh doanh ngo i h i và vàng y th́c, nh n y th́c, làm đ i lý trong ćc

l nh v c liên quan đ n ho t đ ng Ngân hàng; cung ng d ch v b o hi m theo quy

đ nh c a ph́p lu t; cung ng d ch v t v n tài chính và ti n t , d ch v b o qu n tài

s n và ćc d ch v kh́c theo quy đ nh c a ph́p lu t

* Nhiêm vu vƠ quy n h n:

a/ T ng tr ng nhanh qui mô Tài s n N , Tài s n Có và ćc nghi p v , đ́p

ng yêu c u ph c v tích c c có hi u qu ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p và dân c ; kh ng đ nh đ c vai trò m t ngân hàng th ng m i ch l c Viêt nam M r ng và ph́t tri n ćc lo i hình s n ph m d ch v m i, h i nh p v i

th tr ng tài chính khu v c và th gi i

b/ Xây d ng và ph́t tri n b ḿy t ch c và màng l i kinh doanh l n

m nh, ph́t tri n ngu n nhân l c đ v n hành có hi u qu h th ng kinh doanh c a

Vietinbank

c/ Xây d ng và hoàn thi n h th ng ćc c ch , quy ch v nghi p v và đi u hành n i b : Theo t ng giai đo n ph́t tri n, Vietinbank se xây d ng, ch nh s a hoàn thi n ćc c ch v t ch c và ho t đ ng c a b ḿy kinh doanh, c ch qu n lý tài chính và h ch tón n i b , c ch ki m tra, ki m sót, c ch đi u hành v n kinh doanh, ćc c ch và quy trình nghi p v , c ch qu n lý lao đ ng ti n l ng, c

ch th đua khen th ng ph́t huy hi u qu tích c c ph c v công t́c qu n tr , đi u

hành

d/ Xây d ng c s v t ch t k thu t và hi n đ i hóa công ngh ngân hàng

e/ Th c hiên k t qu kinh doanh có lãi, n đ nh và nâng cao thu nh p cho ćn

b , đóng góp cho Ngân śch nhà n c ngày càng t ng

2.1.3 C cơu tô ch c quan ly:

S đ 2.1: H th ng t ch c c a VietinBank.( Ph l c 1)

S đ 2.2: C c u t ch c b ḿy và đi u hành c a Tr s chính.( Ph l c 1)

S đ 2.3: C c u t ch c b ḿy đi u hành c a S giao d ch, Chi nh́nh c p

1, Chi nh́nh c p 2.(Ph l c 1)

2.1.4 C s vơt chơt ky thuơt:

Vietinbank đa va đang xây d ng c s v t ch t k thu t và hi n đ i hóa công ngh ngân hàng: Toàn b h th ng m ng l i tr s giao d ch kiêm kho t Tr s chính đ n ćc chi nh́nh, phòng giao d ch, đi m giao d ch đ u khang trang hi n đ i,

đ c thi t k qui chu n mang th ng hi u Vietinbank Có 88 công trình tr s ngân hàng l n, hi n đ i đã, đang và ti p t c xây d ng m i, tiêu bi u nh : Tr s chính 25

Lý Th ng Ki t, Trung tâm ào t o ćn b t i Hu và ng Nai (m i n i trên 5 ha); Tr ng đào t o ćn b t i Vân Canh 10,2 ha, chi nh́nh 1 TPHCM 26 t ng, tòa nhà V n phòng đ i di n mi n Trung 24 t ng, chi nh́nh Hoàng Mai trên di n tích 5.200m2 d ki n xây 30 t ng, Tr s Ngân Hàng Công Th ng Vi t Nam đ t t i khu đô th Ciputra – Qu n Tây H , Hà N i v i di n tích 30.000 m2 d ki n xây

d ng t h p v n phòng, kh́ch s n, c n h , th ng m i d ch v v i 2 th́p cao 50

t ng; Trung tâm d phòng d li u trên di n tích 2.200m2…

Vietinbank là NHTM đ u tiên Vi t Nam đ a vào ho t đ ng c a S Giao

D ch- Trung tâm x lý t p trung thanh tón xu t nh p kh u theo tiêu chu n qu c t ,

t o đi u ki n ph c v t t nh t v d ch v ngân hàng cho ćc doanh nghi p s n xu t kinh doanh xu t nh p kh u trong c n c VietinBank đang tri n khai m nh m ćc

d ch v Internet Banking, Mobile Banking, đã có ćc s n ph m d ch v m i mang

ti n ích cao và hi n đ i nh : D ch v thanh tón c c phí vi n thông, v n t i qua

GIÁ TR

( ngƠn t đông)

T L

T NG

TR NG (%)

GIÁ TR

( ngƠn t đông)

T L

T NG

TR NG (%)

Biêu đô 2.1:

B c tranh toàn c nh v ho t đ ng c a Vietinbank trong 5 n m qua, giai đo n chuy n đ i thành công m t ćch n t ng t m t ngân hàng qu c doanh sang c

ph n s đ c phân tích kh́i qút ćc ch tiêu c th sau:

* ́nh gí t c đ t ng tr ng v n huy đ ng giai đo n t n m 2007 -2011:

Sau 5 n m, t ng v n huy đ ng c a Vietinbank đã t ng g n 2.8 l n t 151.459 ngàn t đ ng n m 2007 lên đ n đ n 429.955 ngàn t đ ng n m 2011 Trong th i

bu i l m ph́t đang m c 2 con s , đ ng ti n ngày càng b m t gí, thêm vào đó Vietinbank đang trong giai đo n chuy n giao sang th i k ngân hàng qu c doanh sang c ph n hóa thì vi c gi v ng, không đ suy gi m v n huy đ ng đã là m t vi c

r t khó kh n còn vi c gia t ng v n huy đ ng l i còn khó h n g p b i l n i u này

ch ng t uy tín c a Vietinbank ngày càng l n m nh trong kho ng th i gian v a qua

* ́nh gí t c đ t ng tr ng t ng tƠi s n:

T ng tài s n n m 2011 là 460.424 ngàn t đ ng t ng 174.122 ngàn t đ ng

v i ty lê t ng tr ng 89.94% so v i n m 2008 và t ng 232,269.48 đ ng v i t l 171.49% so v i n m 2007 S gia t ng manh me gia tri tai san la môt minh ch ng

cho s ch uyên đôi hinh th c t ngân hang quôc doanh sang ngân hang th ng mai

cô phân là s thay đ i đung h ng, ph̀ h p v i trình đô ph́t tri n chung c a kinh

tê thê gi i

* ́nh gí t c đ t ng tr ng l i nhuơn:

L i nhu n tr c thu c a Vietinbank n m 2011t ng 76% so v i n m 2010,

t ng 140% so v i n m 2009, t ng g p 5.4 l n so v i n m 2008 và cao h n k ho ch

mà i h i c đông giao 25% N m 2011, Vietinbank đã có m t b c ph́t tri n

v t b c, tr thành ngân hàng th ng m i l n th hai Vi t Nam t đ c nh ng thành t u nh v y, là thành qu c g ng, nô l c hêt minh c a toàn b t p th và lãnh

đ o Vietinbank

2.3 TH C TR NG HO T NG QU N TR R I RO TRONG THANH TịAN QU C T T I VIETINBANK

Ho t đ ng TTQT luôn đ c đ́nh gí là th m nh c a Vietinbank X́t v doanh s , m c d̀ g p ph i s c nh tranh gay g t t ćc t ch c tín d ng trong và ngoài n c, Vietinbank luôn gi v ng th ph n 10 – 12% so v i c n c, n m sau

đ t cao h n n m tr c

X́t v ch t l ng d ch v , h u h t ćc giao d ch TTQT qua Vietinbank g n

nh đ c x lý thông su t, nhanh chóng, chính x́c và an toàn Vietinbank luôn

đ c ćc đ nh ch tài chính n c ngoài đ́nh gí cao v ch t l ng x lý giao d ch

i u này đ c minh ch ng qua hàng lo t gi i th ng mà Vietinbank đã đ c trao

t ng trong ho t đ ng TTQT G n đây nh t, vào th́ng 07/2010, SGD Vietinbank đã

đ c ngân hàng Bank of NewYork, M trao gi i th ng có t l giao d ch x lý t

đ ng (STP) cao nh t