HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN XUẤT NHẬP KHẨU VIỆT NAM.PDF

Altman, tr ng kinh doanh Leonard N.

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a riêng tôi Các s li u, k t

qu nêu trong lu n v n là trung th c và đ c trích d n đ y đ ngu n tham kh o

ho c t các tài li u đ c nêu m c tài li u tham kh o Các ý ki n đóng góp và gi i

pháp đ xu t là c a cá nhân tôi t nghiên c u và rút ra t th c t làm vi c t i Ngân

hàng Th ng M i C Ph n Xu t Nh p Kh u Vi t Nam

Nguy n Th Thanh H ng

M C L C

DANH M C CÁC T VI T T T

1.1 R i ro tín d ng 1

1.1.1 Khái ni m r i ro tín d ng 1

1.1.2 Phân lo i r i ro tín d ng 2

1.1.3 Nguyên nhân d n đ n r i ro tín d ng 3

1.1.3.1 Nguyên nhân thu c v phía ngân hàng 3

1.1.3.2 Nguyên nhân thu c v phía khách hàng 4

1.1.3.3 Nguyên nhân khách quan t môi tr ng bên ngoài 4

1.1.4 H u qu c a r i ro tín d ng 5

1.1.4.1 i v i ngân hàng 5

1.1.4.2 i v i n n kinh t xã h i 5

1.2 Qu n tr r i ro tín d ng t i các NHTM 5

1.2.1 Khái ni m qu n tr r i ro tín d ng 5

1.2.2 Các nguyên t c c n b n trong qu n tr r i ro NHTM 6

1.2.3 Các mô hình đo l ng r i ro tín d ng 7

1.2.3.1 Mô hình đ nh tính v r i ro tín d ng – mô hình 6C 7

1.2.3.2 Mô hình CAMELS 8

1.2.3.3 Mô hình đi m s Z 9

1.2.3.4 Mô hình đi m s tín d ng tiêu dùng 11

1.2.3.5 Mô hình x p h ng c a Moody và Standard & Poor 13

1.2.3.6 Mô hình xác đ nh giá tr r i ro (VAR) 14

1.2.4 ánh giá r i ro tín d ng 16

1.2.4.1 T l n quá h n 16

1.2.4.2 T l n x u 17

1.2.4.3 H s r i ro tín d ng 18

1.2.4.4 T l kh n ng bù đ p r i ro tín d ng 18

1.2.5 Ph ng pháp và công c qu n tr r i ro tín d ng 18

a Xây d ng mô hình qu n tr r i ro tín d ng 18

b Xây d ng chính sách tín d ng 19

c Xây d ng quy trình tín d ng 19

d H th ng x p h ng tín d ng n i b 19

e Bi n pháp b o đ m tín d ng 20

f Trích l p d phòng r i ro tín d ng 20

g Qu n tr r i ro tín d ng b ng bi n pháp x lý n 21

h Ki m toán n i b và ki m toán bên ngoài 21

1.3 Qu n tr r i ro tín d ng theo Basel 21

i Quy trình qu n tr r i ro tín d ng theo Basel 21

1.3.1.1 Nh n d ng và phân lo i r i ro 21

1.3.1.2 ánh giá và đo l ng r i ro, tính toán m c đ ch u đ ng t n th t 22

1.3.1.3 Ki m soát – Phòng ng a r i ro 23

1.3.1.4 Tài tr r i ro 24

ii Nguyên t c Basel v qu n tr n x u 24

1.4 Kinh nghi m qu n tr r i ro tín d ng t i m t s n c trên th gi i và bài h c đ i v i Eximbank 26

1.4.1 Kinh nghi m c a M 26

1.4.2 Kinh nghi m c a Trung Qu c 27

1.4.3 Kinh nghi m c a Thái Lan 28

K t lu n ch ng 1 29

EXIMBANK

2.1 Gi i thi u chung v Eximbank 30

2.1.1 Quá trình hình thành và phát tri n 30

2.1.2 K t qu ho t đ ng 31

2.2 K t qu kh o sát v th c tr ng ho t đ ng qu n tr r i ro tín d ng t i Eximbank 35

2.2.1 Ph ng pháp và công c qu n tr r i ro tín d ng t i Eximbank 35

2.2.1.1 Xây d ng mô hình qu n lý tín d ng và phân c p th m quy n phê duy t tín d ng… 35

2.2.1.2 Xây d ng chính sách tín d ng hi u qu 38

2.2.1.3 Xây d ng quy trình tín d ng ch t ch , chuy n đ i mô hình t ch c b ph n tín d ng 40

2.2.1.4 M t s mô hình đo l ng, đánh giá r i ro tín d ng s d ng trong th m đ nh cho vay t i Eximbank 40

2.2.1.5 H th ng x p h ng tín d ng n i b 42

2.2.1.6 T ng c ng công tác qu n tr nhân s 44

2.2.1.7 Công tác x lý n x u 45

2.2.1.8 Th c hi n phân lo i n , trích l p d phòng r i ro tín d ng 45

2.2.1.9 Ki m toán n i b 46

2.2.2 Nh ng t n t i trong ho t đ ng qu n tr r i ro tín d ng t i Eximbank 46

2.2.2.1 Công tác th m đ nh tín d ng 46

2.2.2.2 H th ng x p h ng tín d ng n i b 47

2.2.2.3 Ch t l ng đ i ng cán b nhân viên 49

2.2.2.4 Công tác phát hi n, theo dõi và x lý n có v n đ 49

2.2.2.5 Công tác phân lo i n và trích l p d phòng r i ro 50

2.2.2.6 Công tác ki m toán n i b t i ngân hàng ch a hi u qu 51

2.3 ánh giá nh h ng c a ho t đ ng qu n tr r i ro tín d ng đ n ho t đ ng tín d ng t i Eximbank 52

2.3.1 Tình hình ho t đ ng tín d ng t i Eximbank 52

2.3.2 Duy trì c c u d n tín d ng h p lý 53

2.3.3 Ki m soát r i ro tín d ng 55

2.4 Nguyên nhân d n đ n r i ro tín d ng t i Eximbank 57

2.4.1 Nguyên nhân thu c v phía ngân hàng 58

2.4.2 Nguyên nhân thu c v phía khách hàng 65

2.4.3 Nguyên nhân khách quan thu c v môi tr ng bên ngoài 68

K t lu n ch ng 2 73

CH NG 3: GI I PHÁP HOÀN THI N HO T NG QU N TR R I RO TÍN D NG T I EXIMBANK 3.1 Ph ng h ng phát tri n c a Eximbank giai đo n 2010 - 2015 74

3.1.1 nh h ng phát tri n Eximbank 74

3.1.2 Nhi m v tr ng tâm giai đo n 2010 - 2015 74

3.2 Gi i pháp hoàn thi n ho t đ ng qu n tr r i ro tín d ng t i Eximbank 77

3.2.1 Hoàn thi n chính sách tín d ng 77

3.2.2 Xây d ng quy trình qu n tr r i ro tín d ng phù h p v i th c t c a Eximbank 80

3.2.3 Thành l p b ph n nghiên c u, phân tích, d báo kinh t v mô 83

3.2.4 Hoàn thi n h th ng x p h ng tín d ng n i b 84

3.2.5 Gi i pháp v ngu n nhân l c 86

3.2.6 Nhóm gi i pháp phòng ng a r i ro tín d ng 87

3.2.6.1 Xây d ng h th ng các ch s bình quân ngành ph c v công tác th m đ nh……… 87

3.2.6.2 Nâng cao ch t l ng h th ng thông tin tín d ng 88

3.2.6.3 Nâng cao ch t l ng th m đ nh và phân tích tín d ng 88

3.2.6.4 Nâng cao hi u qu th m đ nh và qu n lý tài s n b o đ m 90

3.2.6.5 T ng c ng công tác ki m tra, giám sát quá trình gi i ngân và sau cho vay……… 92

3.2.6.6 T ng c ng công tác ki m tra, ki m soát và ki m toán n i b 94

3.2.7 Gi i pháp h n ch , bù đ p r i ro x y ra 95

3.2.7.1 T ng c ng công tác x lý n có v n đ 95

3.2.7.2 Th c hi n phân lo i n , trích l p d phòng r i ro tín d ng 97

3.3 M t s khuy n ngh đ i v i Ngân hàng Nhà n c 97

3.3.1 Nâng cao ch t l ng công tác qu n lý, đi u hành c a NHNN 97

3.3.2 T ng c ng và nâng cao ch t l ng công tác thanh tra, ki m tra c a NHNN đ i v i ho t đ ng c a các NHTM 97

3.3.3 Hoàn thi n h th ng thông tin tín d ng c a NHNN 98

3.4 M t s khuy n ngh đ i v i c quan qu n lý Nhà n c 99

K t lu n ch ng 3 101

K T LU N

TÀI LI U THAM KH O

PH L C

DANH M C CÁC B NG BI U

B ng 1.1: Các h ng m c xác đ nh ch t l ng tín d ng 11 

B ng 1.2: Khung chính sách tín d ng theo mô hình đi m s 12 

B ng 1.3: B ng x p h ng c a Moody và Standard & Poor 13 

B ng 2.1: M t s ch tiêu ho t đ ng c a Eximbank 2006 – 2011 31 

B ng 2.2: C c u ngu n v n huy đ ng c a Eximbank 2007 – 2011 33 

B ng 2.3: Kh o sát v công tác th m đ nh cho vay 46 

B ng 2.4: Kh o sát v h th ng x p h ng tín d ng n i b 47 

B ng 2.5: Kh o sát v ch t l ng đ i ng CBNV tín d ng 49 

B ng 2.6: Kh o sát v công tác phát hi n, theo dõi và x lý n có v n đ 49 

B ng 2.7: Kh o sát v phân lo i n và trích l p d phòng r i ro tín d ng 50 

B ng 2.8: Kh o sát v hi u qu c a công tác ki m toán n i b 51 

B ng 2.9: D n c a Eximbank phân theo th i h n vay và theo lo i ti n vay 53 

B ng 2.10: D n c a Eximbank phân theo thành ph n kinh t 2007- 2011 54 

B ng 2.11: C c u d n c a Eximbank theo ngành kinh t 2007 – 2011 55 

B ng 2.12: Tình hình ki m soát r i ro tín d ng t i Eximbank 2007 – 2011 56 

B ng 2.13:Th ng kê v nguyên nhân h ng d n chính sách tín d ng ch a c th 58 

B ng 2.14: Th ng kê nguyên nhân CBTD ch a ch p hành nghiêm túc chính sách tín d ng 59

B ng 2.15: Th ng kê v nguyên nhân thu th p thông tin, th m đ nh tín d ng ch a đ y đ , chính xác 60

B ng 2.16: Th ng kê v nguyên nhân ch chú tr ng đ n TSB , không th m đ nh tính kh thi c a ph ng án 61

B ng 2.17: Th ng kê v nguyên nhân thi u ki m tra, giám sát v n vay 62 

B ng 2.18: Th ng kê v nguyên nhân n ng l c chuyên môn còn h n ch ho c CBTD có v n đ v đ o đ c 63

B ng 2.19: Th ng kê v nguyên nhân c nh tranh d n đ n n i l ng các đi u ki n c p tín d ng 64

B ng 2.20: Th ng kê v nguyên nhân n ng l c tài chính KH y u kém, thi u minh

b ch 65

B ng 2.21: Th ng kê v nguyên nhân n ng l c qu n tr đi u hành y u kém 66 

B ng 2.22: Th ng kê v nguyên nhân KH s d ng v n sai m c đích 67 

B ng 2.23: Th ng kê v nguyên nhân KH gian l n, c tình l a đ o 68 

B ng 2.24: Th ng kê v nguyên nhân bi n đ ng c a n n kinh t 69 

B ng 2.25: Th ng kê v nguyên nhân thay đ i c a môi tr ng t nhiên 70 

B ng 2.26: Th ng kê v nguyên nhân môi tr ng pháp lý ch a thu n l i, qu n lý v mô c a Nhà n c ch a hoàn ch nh 71

B ng 2.27: Th ng kê v nguyên nhân ho t đ ng thanh tra, ki m tra c a NHNN ch a hi u qu 72

B ng 2.28: Th ng kê v nguyên nhân h th ng thông tin tín d ng còn b t c p 72 

B ng 3.1: T ng quan gi a ch s Z’’ đi u ch nh c a Altman v i x p h ng c a Standard & Poor và Moody’s 85 

DANH M C CÁC S , BI U S đ 1.1: Phân lo i r i ro tín d ng ngân hàng 2

S đ 2.1: B máy qu n lý tín d ng t i Eximbank 36 

Bi u đ 2.1: C c u ngu n v n huy đ ng c a Eximbank 2007 – 2011 33 

Bi u đ 2.2: T ng tài s n và t ng d n cho vay c a Eximbank 2007 – 2011 34 

Bi u đ 2.3: T ng d n cho vay c a Eximbank 2007 – 2011 52 

Bi u đ 2.4: M c đ ph bi n c a các nguyên nhân r i ro tín d ng t i Eximbank 58

DANH M C CÁC PH NG TRÌNH

Ph ng trình 1.1: Mô hình đi m Z - doanh nghi p c ph n hóa, ngành s n xu t 9

Ph ng trình 1.2: Mô hình đi m Z - doanh nghi p ch a c ph n, ngành s n xu t 10 

Ph ng trình 1.3: Mô hình đi m Z - doanh nghi p ngành th ng m i, d ch v và các ngành khác 10 

Ph ng trình 1.4: Công th c Z’’ đi u ch nh 10

Ph ng trình 1.5: Mô hình VaR - T su t sinh l i k v ng c a danh m c 14 

Ph ng trình 1.6: Mô hình VaR - l ch chu n c a danh m c 14 

Ph ng trình 1.7: Công th c tính VaR theo ph ng pháp phân tích 15

Ph ng trình 1.8: T l n quá h n 16 

Ph ng trình 1.9: T l n x u 17

Ph ng trình 1.10: H s r i ro tín d ng 18 

Ph ng trình 1.11: Kh n ng bù đ p r i ro tín d ng 18

Ph ng trình 1.12: Công th c tính toán t n th t tín d ng theo Basel II 23   

L I M U

1 Lý do ch n đ tài

Trong các l nh v c ho t đ ng c a ngân hàng thì ho t đ ng tín d ng chi m t

tr ng cao nh t, mang l i ngu n thu ch y u cho các ngân hàng Tuy nhiên, tín d ng

c ng là ho t đ ng kinh doanh ph c t p nh t so v i các ho t đ ng kinh doanh khác

c a ngân hàng th ng m i, là ho t đ ng ti m n nhi u r i ro R i ro tín d ng x y ra

s nh h ng đ n kh n ng thu h i đ c v n vay, làm nh h ng đ n kh n ng thanh kho n c a ngân hàng, làm gi m kh n ng cung c p v n cho n n kinh t và

cu i cùng nh h ng đ n l i nhu n c a ngân hàng Có th nói r i ro tín d ng có tác

là làm th nào đ xác đ nh, đo l ng và ki m soát r i ro m c có th ch p nh n

Vi c th m đ nh, phân tích, đánh giá và qu n lý t t các kho n cho vay s h n ch

đ c r i ro tín d ng, và t t y u s gi m b t n x u cho ngân hàng Vì th , làm th nào đ qu n tr r i ro tín d ng có hi u qu đang là m t v n đ mà các ngân hàng

th ng m i r t quan tâm, nh t là trong tình hình kinh t tài chính ngân hàng toàn

c u đ y bi n đ ng nh hi n nay

Trong đi u ki n n n kinh t di n bi n ph c t p nh hi n nay, ho t đ ng tín d ng ngày càng phát tri n, m r ng do nhu c u t t y u c a n n kinh t - xã h i, đòi h i các ngân hàng th ng m i ph i xây d ng m t mô hình qu n tr r i ro tín d ng có

hi u qu và phù h p v i đi u ki n Vi t Nam là m t yêu c u b c thi t đ đ m b o

h n ch r i ro trong ho t đ ng c p tín d ng, h ng đ n các chu n m c qu c t trong qu n tr r i ro và phù h p v i môi tr ng h i nh p Vì lý do đó, tác gi đã

ch n đ tài “Hoàn thi n ho t đ ng qu n tr r i ro tín d ng t i Ngân Hàng

Th ng M i C Ph n Xu t Nh p Kh u Vi t Nam”

ii Trên c s lý lu n và phân tích th c tr ng ho t đ ng tín d ng, tác gi đ xu t

m t s gi i pháp nh m hoàn thi n ho t đ ng qu n tr r i ro tín d ng t i Ngân Hàng

R i ro là nh ng bi n c không mong đ i khi x y ra d n đ n t n th t v tài s n

c a NH, gi m sút l i nhu n th c t so v i d ki n ho c ph i b ra thêm m t kho n chi phí đ có th hoàn thành đ c m t nghi p v tài chính nh t đ nh

Trong ho t đ ng kinh doanh NH, tín d ng là ho t đ ng đem l i l i nhu n ch

Theo Timothy W.Koch, m t khi NH n m gi tài s n sinh l i, r i ro x y ra khi

KH sai h n – có ngh a là KH không thanh toán v n g c và lãi theo th a thu n R i

ro ti m n là s thay đ i ti m n c a thu nh p thu n và th giá c a v n xu t phát t

vi c KH không thanh toán hay thanh toán tr h n2

T i Vi t nam, theo Quy t đ nh 493/2005/Q -NHNN ngày 22/4/2005 v phân

lo i n , trích l p và s d ng d phòng đ x lý r i ro tín d ng trong ho t đ ng NH

c a TCTD, “r i ro tín d ng trong ho t đ ng NH c a TCTD là kh n ng x y ra t n

th t trong ho t đ ng NH c a TCTD do KH không th c hi n ho c không có kh

n ng th c hi n ngh a v c a mình theo cam k t”

Tóm l i, r i ro tín d ng là lo i r i ro phát sinh trong quá trình c p tín d ng c a

NH, bi u hi n qua vi c KH không tr đ c n ho c tr n không đúng h n cho NH       

Nó di n ra trong quá trình cho vay, chi t kh u công c chuy n nh ng và GTCG, cho thuê tài chính, b o lãnh, bao thanh toán c a NH Tuy nhiên, r i ro là y u t khách quan nên chúng ta không th lo i tr hoàn toàn mà ch có th h n ch s xu t

hi n c a chúng c ng nh tác h i do chúng gây ra

1.1.2 Phân lo i r i ro tín d ng

1.1.2.1 C n c vào tính khách quan, ch quan c a nguyên nhân r i ro:

- R i ro khách quan: là r i ro do các nguyên nhân khách quan nh thiên tai, đ ch

h a, ng i vay b ch t, m t tích và các bi n đ ng ngoài d ki n khác làm th t thoát

v n vay trong khi ng i vay đã th c hi n nghiêm túc ch đ , chính sách

- R i ro ch quan: do nguyên nhân ch quan c a ng i vay và ng i cho vay vì

vô tình hay c ý làm th t thoát v n vay hay vì nh ng lý do ch quan khác

1.1.2.2 C n c vào nguyên nhân phát sinh r i ro:

N u c n c vào nguyên nhân phát sinh r i ro thì r i ro tín d ng đ c phân thành các lo i sau:

S đ 1.1: Phân lo i r i ro tín d ng NH

R i ro giao d ch: là m t hình th c c a r i ro tín d ng mà nguyên nhân phát

sinh là do nh ng h n ch trong quá trình giao d ch và xét duy t cho vay, đánh giá

KH R i ro giao d ch bao g m:

R i ro

l a ch n

R i ro nghi p v

R i ro danh m c

R i ro tín d ng

- R i ro l a ch n: là r i ro liên quan đ n đánh giá và phân tích tín d ng khi NH

l a ch n nh ng ph ng án vay v n có hi u qu đ ra quy t đ nh cho vay

- R i ro b o đ m: phát sinh t các tiêu chu n b o đ m nh các đi u kho n trong

h p đ ng cho vay, các lo i TSB , ch th b o đ m, hình th c b o đ m vay và m c

cho vay trên giá tr c a TSB

- R i ro nghi p v : là r i ro liên quan đén công tác qu n lý kho n vay và ho t

đ ng cho vay, bao g m c vi c s d ng h th ng x p h ng r i ro và k thu t x lý các kho n vay có v n đ

R i ro danh m c: là m t hình th c c a r i ro tín d ng mà nguyên nhân phát

sinh là do nh ng h n ch trong qu n lý danh m c cho vay c a NH R i ro danh m c bao g m:

- R i ro n i t i: là r i ro xu t phát t các y u t , đ c đi m riêng bên trong c a

m i ch th đi vay ho c ngành, l nh v c kinh t Nó xu t phát t đ c đi m ho t

đ ng ho c đ c đi m s d ng v n c a KH vay

- R i ro t p trung: là tr ng h p NH t p trung cho vay quá nhi u đ i v i m t s

KH, cho vay quá nhi u KH ho t đ ng trong cùng m t ngành, l nh v c kinh t ho c trong cùng m t vùng đ a lý nh t đ nh,…

1.1.3 Nguyên nhân d n đ n r i ro tín d ng

Nguyên nhân d n đ n r i ro tín d ng r t đa d ng, bao g m nh ng nguyên nhân khách quan và nh ng nguyên nhân ch quan do các ch th tham gia quan h tín

d ng Nh ng nguyên nhân ch quan có nh h ng r t l n đ n ch t l ng tín d ng

và NH có th ki m soát đ c n u có nh ng bi p pháp thích h p Nguyên nhân r i

ro tín d ng có th phân thành 3 nhóm chính sau:

1.1.3.4 Nguyên nhân thu c v phía NH

- Cán b NH không tuân th chính sách tín d ng, không ch p hành đúng quy trình cho vay

- Chính sách tín d ng không h p lý, quá nh n m nh vào l i nhu n NH nên khi cho vay quá chú tr ng vào l i t c, cho vay đ u t li u l nh, t p trung ngu n v n cho vay quá nhi u vào m t KH, m t nhóm KH ho c m t ngành kinh t nào đó

- Quy ch , quy trình tín d ng ch a ch t ch , ch a chú tr ng đ n phân tích KH,

x p lo i r i ro đ tính toán đi u ki n và kh n ng tr n , quá coi tr ng vào TSB

ho c ph ng pháp phân tích còn h n ch , ch a chính xác

- N ng l c d báo, phân tích và th m đ nh tín d ng, phát hi n và x lý kho n vay

có v n đ c a CBTD còn h n ch , nh t là đ i v i các ngành đòi h i hi u bi t chuyên môn cao d n đ n sai l m trong quy t đ nh cho vay

- Thi u thông tin ho c phân tích thông tin không đ y đ , phân tích và th m đ nh tín d ng ch a c n th n d n đ n quy t đ nh cho vay và đ u t không h p lý

- Thi u ki m tra, ki m soát sau cho vay d n đ n KH s d ng v n sai m c đích

nh ng NH không ng n ch n k p th i

- Cán b NH thi u đ o đ c ngh nghi p, ch ng h n nh c u k t v i KH, cán b

th m đ nh d án không trung th c, đánh giá cao v hi u qu d án c ng nh kh

n ng tr n nh ng th c t thì không đúng; đ nh giá TSB không chính xác ho c không th c hi n đ y đ th t c pháp lý c n thi t…

1.1.3.5 Nguyên nhân thu c v phía KH

- N ng l c tài chính KH y u kém, thi u minh b ch, s d ng v n sai m c đích

d n đ n tình tr ng s n xu t kinh doanh thua l

- N ng l c và trình đ qu n lý c a ng i đi u hành y u kém d n đ n s d ng

v n vay kém hi u qu ho c th t thoát nh h ng đ n kh n ng tr n

- KH thi u thi n chí tr n , c tình chây l không mu n tr n ho c c tình l a

đ o NH

1.1.3.6 Nguyên nhân khách quan t môi tr ng bên ngoài

Nhóm nguyên nhân này bao g m s thay đ i tiêu c c c a môi tr ng t nhiên (thiên tai, d ch b nh, h a ho n,…), ho c s thay đ i các y u t th tr ng, ch đ , chính sách c a Nhà n c, đ i th c nh tranh, s bi n đ ng c a các y u t nh t giá, lãi su t, l m phát… làm cho các doanh nghi p không có kh n ng thích ng k p

th i v i môi tr ng kinh doanh, t đó g p khó kh n trong ho t đ ng, r i vào tình

c nh phá s n, không tr đ c n NH; đ i v i cá nhân vay v n s b th t nghi p, thu

nh p gi m sút nên c ng khó có kh n ng tr n cho NH

Ho t đ ng c a m t NH trong m t qu c gia liên quan đ n h th ng NH và các t

ch c kinh t , xã h i và cá nhân trong n n kinh t Do v y, n u m t NH có k t qu

ho t đ ng x u d n đ n m t kh n ng thanh toán và phá s n thì s có tác đ ng dây chuy n nh h ng x u đ n h th ng các NH và các b ph n kinh t khác N u không có s can thi p k p th i c a NHNN và Chính ph thì tâm lý s m t ti n s lây lan đ n toàn b ng i g i ti n và h s đ ng lo t rút ti n t i các NHTM, k t qu

là các NH khác vô hình chung c ng r i vào tình tr ng m t kh n ng thanh toán

NH th c hi n ch c n ng trung gian tài chính, là kênh thu hút và b m ti n cho

n n kinh t Do đó, khi r i ro tín d ng x y ra gây nên s phá s n c a NH s làm cho

n n kinh t m t n đ nh và ng ng tr , m t cân đ i v quan h cung c u, l m phát,

th t nghi p, t n n xã h i gia t ng, tình hình kinh t xã h i b t n…

Ngoài ra, r i ro tín d ng c ng nh h ng đ n n n kinh t th gi i vì ngày nay

n n kinh t c a m i qu c gia ph thu c ngày càng nhi u vào n n kinh t khu v c và

th gi i M t khác, m i liên h ti n t , đ u t gi a các n c ngày càng phát tri n nên r i ro tín d ng t i m t n c s nh h ng đ n các n n kinh t có liên quan

1.6 Qu n tr r i ro tín d ng t i các NHTM

1.2.6 Khái ni m qu n tr r i ro tín d ng

Qu n tr r i ro là quá trình ti p c n r i ro m t cách khoa h c, toàn di n và có h

th ng nh m nh n d ng, ki m soát, phòng ng a và gi m thi u nh ng t n th t, nh ng

nh h ng b t l i c a r i ro Qu n tr r i ro bao g m các b c: nh n d ng r i ro, phân tích r i ro, đo l ng r i ro, ki m soát, phòng ng a r i ro và tài tr r i ro

Qu n tr r i ro tín d ng chính là vi c xây d ng h th ng qu n lý và các chính sách qu n tr r i ro thích h p đ i v i ho t đ ng tín d ng nh m tuân th các quy đ nh

c a pháp lu t, nh n di n, c nh báo và đ ra các bi n pháp h n ch s xu t hi n c a

r i ro tín d ng, gi m thi u nh ng thi t h i khi chúng phát sinh, đ ng th i xác đ nh

s t ng quan h p lý gi a các ngu n l c c a NH v i m c đ m o hi m có th khi

s d ng v n NH cho nghi p v c p tín d ng Qu n tr r i ro t t là ngu n l i th

c nh tranh và là m t công c t o ra giá tr , góp ph n xây d ng các chi n l c kinh doanh hi u qu h n

1.2.7 Các nguyên t c c n b n trong qu n tr r i ro NHTM

- Nguyên t c ch p nh n r i ro: v i m c tiêu có đ c nh ng thu nh p, các nhà

qu n tr NH không th lo i b hoàn toàn r i ro mà c n ph i ch p nh n r i ro

nh ng m c đ cho phép Lo i và m c đ r i ro cho phép là đi u ki n quan tr ng đ

đi u ti t nh ng tác đ ng tiêu c c trong quá trình qu n tr r i ro

- Nguyên t c đi u hành r i ro cho phép: òi h i trong quá trình qu n lý các nhà

qu n tr NH ph i đi u ti t đ c gói r i ro cho phép mà không ph thu c vào hoàn

c nh khách quan và ch quan c a nó i v i các lo i r i ro không có kh n ng

đi u ch nh c n ph i đ c chuy n ra bên ngoài

- Nguyên t c qu n lý đ c l p các lo i r i ro riêng bi t: Các lo i r i ro khá đ c

l p v i nhau và s thi t h i do m t lo i nào đó trong gói r i ro cho phép gây nên không nh t thi t s làm t ng xác su t x y ra v i các lo i r i ro khác M i lo i r i ro

c n có nh ng ph ng pháp qu n lý riêng

- Nguyên t c phù h p gi a m c đ r i ro cho phép và và m c đ thu nh p: Vi c

ch p nh n r i ro ph i trên c s đánh giá m i quan h l i ích – r i ro M c đ r i ro

ch p nh n ph i phù h p v i l i ích k v ng

- Nguyên t c phù h p gi a m c đ r i ro cho phép và kh n ng tài chính:

Nguyên t c này yêu c u t n th t mà NH d li u khi x y ra r i ro ph i n m trong

gi i h n kh n ng d phòng c a NH

- Nguyên t c h p lý v th i gian: Th i gian c a m t nghi p v NH càng dài thì

biên đ x y ra r i ro càng l n và kh n ng đi u ti t r i ro càng gi m Do v y, khi

bu c ph i ch p nh n các giao d ch này, NH c n yêu c u nh ng thu nh p ph tr i phù h p

- Nguyên t c phù h p v i chi n l c kinh doanh chung: Chi n l c qu n tr r i

ro ph i là m t b ph n trong chi n l c kinh doanh chung c a NH Trên c s các nguyên t c c n b n, các NHTM s xây d ng các chính sách/ ch ng trình qu n tr

d a trên nh ng thông tin thu th p đ c t nhi u ngu n khác nhau nh Trung tâm thông tin tín d ng (CIC), t chính NH đó (đ i v i KH c ) ho c t các NH khác, t các c quan thông tin đ i chúng…

- N ng l c c a ng i vay (Capacity): ng i vay ph i có n ng l c pháp lu t và

n ng l c hành vi dân s theo quy đ nh pháp lu t

- Thu nh p c a ng i vay (Cash): CBTD c n xác đ nh ngu n tr n c a KH nh ngu n ti n t doanh thu bán hàng, t thu nh p góp v n, t l ng, cho thuê nhà ho c

t bán tài s n,… i v i KH là các t ch c kinh t , CBTD c n phân tích tình hình

ho t đ ng s n xu t kinh doanh, tình hình tài chính c a doanh nghi p vay v n thông

qua các t s tài chính trên c s s li u BCTC c a KH

- B o đ m ti n vay (Collateral): đây là đi u ki n đ NH c p tín d ng và là ngu n thu th hai có th dùng tr n vay NH

- Các đi u ki n (Conditions): NH quy đ nh các đi u ki n tùy theo chính sách tín

d ng t ng th i k

- Ki m soát (Control): đánh giá nh ng nh h ng do s thay đ i c a lu t pháp, quy ch ho t đ ng đ n kh n ng KH đáp ng các tiêu chu n c a NH

1.2.3.8 Mô hình CAMELS: d a trên 6 y u t c b n

- C c u ngu n v n (Capital): m c đ an toàn v n th hi n s v n t có đ h

tr cho ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p; doanh nghi p càng ch p nh p nhi u r i ro thì càng đòi h i ph i có nhi u v n t có đ h tr ho t đ ng và bù đ p

t n th t ti m n ng liên quan đ n m c đ r i ro cao h n

- C c u tài s n (Asset): th hi n ch t l ng tài s n có c a doanh nghi p

- Qu n lý (Management): đóng vai trò quy t đ nh đ n thành công trong ho t

đ ng c a doanh nghi p Các quy t đ nh c a ng i qu n lý s nh h ng tr c ti p

đ n ch t l ng tài s n có, m c đ t ng tr ng tài s n có và m c đ thu nh p

- L i nhu n (Earnings): là ch s quan tr ng nh t đ đánh giá công tác qu n lý và

các ho t đ ng chi n l c c a nhà qu n lý thành công hay th t b i

- Thanh kho n (Liquidity): đánh giá m c đ thanh kho n d a trên kh n ng c a

doanh nghi p trong vi c đáp ng nhu c u v v n cho ho t đ ng c a mình Nh ng

y u t c n xem xét g m m c đ bi n đ ng ngu n v n, m c đ nh y c m c a ngu n

v n v i r i ro, kh n ng s n có c a nh ng tài s n có th chuy n đ i nhanh chóng thành ti n m t…

- M c đ nh y c m v i r i ro th tr ng (Sensitivity to Market Risk): đánh giá

kh n ng c a ban lãnh đ o doanh nghi p trong vi c xác đ nh, giám sát, qu n lý và

ki m soát r i ro th tr ng, đ ng th i đ a ra d u hi u ch d n đ nh h ng rõ ràng

u đi m: Mô hình 6C và mô hình Camels t ng đ i đ n gi n, d áp d ng

Nh c đi m: ph thu c nhi u vào m c đ chính xác c a các ngu n thông tin thu th p, kh n ng d báo và trình đ phân tích, đánh giá ch quan c a CBTD

1.2.3.9 Mô hình đi m s Z

Mô hình này đ c phát minh b i Giáo s Edward I Altman, tr ng kinh doanh Leonard N Stern, thu c tr ng i h c New York, d a vào nghiên c u khá công phu trên s l ng nhi u công ty khác nhau t i M và đ c phát tri n đ c l p b i Giáo s Richard Taffler và nh ng nhà nghiên c u khác n nay, h u h t các n c

v n còn s d ng vì nó có đ tin c y khá cao

Ch s Z bao g m 5 ch s X1, X2, X3, X4, X5:

X1: h s v n l u đ ng/ t ng tài s n

X2: h s lãi ch a phân ph i/ t ng tài s n

X3: h s l i nhu n tr c thu và lãi/ t ng tài s n

X4: h s giá th tr ng c a t ng v n ch s h u/ giá tr h ch toán c a t ng n X5: h s doanh thu/ t ng tài s n

i l ng Z là th c đo t ng h p đ phân lo i r i ro tín d ng đ i v i ng i vay

và ph thu c vào: tr s các ch s tài chính c a ng i vay và t m quan tr ng c a các ch s này trong vi c xác đ nh xác su t v n c a ng i vay trong quá kh

Tr s Z càng cao thì xác su t v n c a ng i đi vay càng th p Ng c l i, khi

tr s Z th p ho c là m t s âm thì đó là c n c x p KH vào nhóm có nguy c v n cao

T đó Atlman đã xây d ng mô hình đi m trong các tr ng h p c th nh sau:

i v i doanh nghi p đã c ph n hóa, ngành s n xu t:

Z < 1,81 : doanh nghi p n m trong vùng nguy hi m, nguy c phá s n cao

1,81 < Z < 2,99: doanh nghi p n m trong vùng c nh báo, có th có nguy c phá s n

Z > 2,99 : doanh nghi p n m trong vùng an toàn, ch a có nguy c phá s n

i v i doanh nghi p ch a c ph n hóa, ngành s n xu t:

Z’ = 0,717 X1 + 0,847 X2 + 3,107 X3 + 0,42 X4 + 0,998 X5 (1.2)

Z’ < 1,23 : doanh nghi p n m trong vùng nguy hi m, nguy c phá s n cao

1,23 < Z’ < 2,9: doanh nghi p n m trong vùng c nh báo, có th có nguy c phá s n Z’ > 2,9 : doanh nghi p n m trong vùng an toàn, ch a có nguy c phá s n

i v i các doanh nghi p ngành th ng m i, d ch v và khác: do có s khác

bi t khá l n gi a các ngành nên X5 đ c b qua

Z’’ < 1,2 : doanh nghi p n m trong vùng nguy hi m, nguy c phá s n cao

1,2 < Z’’ < 2,6: doanh nghi p n m trong vùng c nh báo, có th có nguy c phá s n Z’’ > 2,6 : doanh nghi p n m trong vùng an toàn, ch a có nguy c phá s n

Ngoài tác d ng c nh báo d u hi u phá s n, Edward I Altman đã phát minh ti p

h s Z’’ đi u ch nh Ch s này b ng v i ch s Z’’+ 3,25 (các vùng c nh báo phá

s n vì th c ng đ c t ng lên 3,25) Công th c Z’’ đi u ch nh đ c xác đ nh:

nó không nh t thi t phù h p t i các n c khác nhau và các ngành khác nhau

- Mô hình này ch cho phép phân lo i nhóm KH vay có r i ro và không có r i ro

- Mô hình không tính đ n m t s nhân t khó đ nh l ng nh ng có th đóng vai trò quan tr ng nh h ng đ n m c đ r i ro c a các kho n vay nh uy tín c a KH,

m i quan h lâu dài gi a KH và NH hay các y u t v mô nh s bi n đ ng c a chu

k kinh t

1.2.3.10 Mô hình đi m s tín d ng tiêu dùng

Mô hình này áp d ng cho cá nhân, d a vào h s tín d ng, tu i đ i, tr ng thái tài s n, s ng i ph thu c, s h u nhà, thu nh p, đi n tho i, tài kho n cá nhân, th i gian công tác… đ cho đi m, t đó hình thành khung chính sách tín d ng Mô hình này dùng đ đánh giá nh ng kho n tín d ng mua s m xe h i, trang thi t b gia đình,

B S và kinh doanh nh Sau đây là nh ng h ng m c và đi m th ng đ c s d ng các NH M :

B ng 1.1: Các h ng m c xác đ nh ch t l ng tín d ng

1

Chuyên gia hay ph trách kinh doanh

Công nhân có kinh nghi m (tay ngh cao)

Nhân viên v n phòng

Sinh viên

Công nhân không có kinh nghi m

Công nhân bán th t nghi p

KH có đi m s cao nh t theo mô hình v i 8 h ng m c nêu trên là 43 đi m, th p

nh t là 9 đi m, m c 28 đi m là ranh gi i gi a KH có tín d ng t t và KH có tín d ng

x u, trên c s đó NH hình thành m t khung chính sách tín d ng theo mô hình đi m

u đi m: Mô hình đi m s tín d ng tiêu dùng mang tính khách quan h n, không tùy thu c quá nhi u vào ý ki n ch quan c a CBTD, rút ng n th i gian quy t

đ nh tín d ng c a NH

Nh c đi m: Mô hình này không th t đi u ch nh m t cách nhanh chóng đ thích ng v i nh ng thay đ i c a n n kinh t - xã h i

1.2.3.11 Mô hình x p h ng c a Moody và Standard & Poor

R i ro tín d ng trong cho vay và đ u t th ng đ c th hi n b ng vi c x p

h ng trái phi u và kho n cho vay, trong đó Moody và Standard & Poor là nh ng công ty cung c p d ch v này t t nh t Moody và Standard & Poor x p h ng trái phi u và kho n cho vay thành 9 h ng theo ch t l ng gi m d n, trong đó 4 h ng

đ u NH nên cho vay, còn các h ng sau đ c khuy n cáo không nên đ u t , cho vay Tuy nhiên, do quan h t l thu n gi a r i ro và l i nhu n nên tuy vi c x p h ng

th p (r i ro không hoàn v n cao) nh ng có l i nhu n cao nên đôi lúc NH v n ch p

X p h ng Tình tr ng

CCC-CC u c có r i ro cao

C Trái phi u có l i nhu n DDD-D Không hoàn đ c v n

1.2.3.12 Mô hình xác đ nh giá tr r i ro (VaR)

Giá tr ch u r i ro (VaR) đ c đ nh ngh a nh là s thua l t i đa đ c d báo

tr c t vi c gi m t ch ng khoán hay m t danh m c th tr ng trong su t m t quãng th i gian v i m t m c tin c y nh t đ nh

VaR đ c xác đ nh d a trên quy lu t phân b xác su t cho giá tr th tr ng c a danh m c Thông th ng VaR đ c tính cho t ng ngày trong kho ng th i gian n m

gi tài s n và th ng đ c tính v i đ tin c y 95% ho c 99% Ví d , VaR m c 95% c a danh m c đ u t trong m t tháng là 5 t đ ng, có ngh a là n u danh m c này không thay đ i trong vòng m t tháng và n u th tr ng tài chính v n trong m t tình tr ng bình th ng, thì kho n l trong 95% các tr ng h p th p h n 5 t đ ng

và xác su t kho n l cao h n 5 t đ ng là 5% trong tr ng h p x u nh t: VaR (1 tháng, 95%) = 5 t đ ng

Gi đ nh có 2 tài s n có t su t sinh l i k v ng là E(R1), E(R2) và đ l ch chu n là 1, 2 H s t ng quan c a t su t sinh l i gi a chúng là T su t sinh

l i k v ng c a danh m c là bình quân gia quy n c a t su t sinh l i k v ng c a tài s n 1 và tài s n 2

E(Rp) = w1 E(R1) + w2 E(R2) (1.5) Trong đó w1,w2 là t tr ng đ u t vào tài s n 1 và tài s n 2 l ch chu n c a danh m c là:

Trong đó 1 2 là hi p ph ng sai gi a tài s n 1 và tài s n 2

Hi n nay có 3 ph ng pháp thông d ng đ c tính VaR:

X Ph ng pháp phân tích (ph ng pháp hi p ph ng sai – ph ng sai)

(variance-covariance method): Ph ng pháp này gi đ nh r ng các nhân t r i ro

tuân theo phân ph i chu n và s d ng giá tr k v ng và ph ng sai đ tính VaR VaR đ c tính c th nh sau:

X Ph ng pháp l ch s (historical method): Ph ng pháp này đ a ra gi

thuy t r ng s phân b t su t sinh l i trong quá kh có th tái di n trong t ng lai VaR đ c tính c th nh sau :

- Tính giá tr hi n t i V0 c a danh m c đ u t

- T ng h p t t c các t su t sinh l i quá kh c a danh m c đ u t này theo t ng

h s r i ro (giá tr c phi u, t giá h i đoái, t l lãi su t,…)

- S p x p các t su t sinh l i theo th t t th p nh t đ n cao nh t

- Tính VaR theo đ tin c y và s li u t su t sinh l i quá kh

X Ph ng pháp mô ph ng Monte Carlo: Ph ng pháp này d a trên ý t ng

là t su t sinh l i danh m c có th đ c mô ph ng khá d dàng

- Mô ph ng m t s l ng r t l n N b c l p, ví d N > 10,000

- i v i m i b c l p i, i < N

+ T o ng u nhiên m t k ch b n đ c c n c trên m t phân b xác su t v

nh ng h s r i ro (giá tr c phi u, t giá h i đoái, t su t,…) mà ta ngh r ng chúng mô t nh ng d li u quá kh Ví d ta gi s m i h s r i ro đ c phân b chu n v i k v ng là giá tr c a h s r i ro ngày hôm nay T m t t p h p s li u

th tr ng m i nh t và t mô hình xác su t trên ta có th tính m c bi n đ ng c a

m i h s r i ro và m i t ng quan gi a các h s r i ro

+ Tái đánh giá danh m c đ u t Vi trong k ch b n th tr ng trên

+ c tính t su t sinh l i (kho n l i/l ) ri = Viứ Vi-1

- X p các t su t sinh l i ri theo th t giá tr t th p nh t đ n cao nh t

- Tính VaR theo đ tin c y và t l ph n tr m s li u ri; tính sai s t ng ng cho

m i VaR, n u s l ng N càng cao thì sai s càng nh

• áp d ng cho danh m c đ u t bao g m

ch ng khoán tuy n tính (nh c phi u)

• tính VAR không t t cho nh ng ch ng khoán phi tuy n (quy n ch n)

• ít quan tâm đ n tr ng h p x u nh t

và nh v y không ch ng minh đ c gi thuy t v phân b chu n c a các d li u

• áp d ng cho danh m c đ u t bao g m

ch ng khoán phi tuy n (quy n ch n)

• không d ch n m t phân b xác su t

• chi phí tính toán r t cao (th i gian th c thi, b nh máy vi tính m nh,…) Trong các mô hình nêu trên, hi n nay Eximbank s d ng mô hình 6C, mô hình CAMELS và h th ng x p h ng tín d ng n i b (trong đó ph n ch m đi m KHCN

t ng t mô hình đi m s tín d ng tiêu dùng) đ đánh giá, đo l ng r i ro tín d ng

nh m ph c v cho công tác th m đ nh cho vay, đánh giá và x p h ng KH

1.2.9 ánh giá r i ro tín d ng

1.2.4.5 T l n quá h n

(1.8)

N quá h n là kho n n mà m t ph n ho c toàn b n g c và / ho c lãi đã quá

h n M t cách ti p c n khác, n quá h n là nh ng kho n tín d ng không hoàn tr đúng h n, không đ c phép và không đ đi u ki n đ đ c gia h n n

Theo Quy t đ nh s 493/2005/Q -NHNN ngày 22/04/2005 và Quy t đ nh s 18/2007/Q -NHNN ngày 25/04/2007 c a NHNN thì n quá h n đ c phân lo i theo th i gian thành 4 nhóm (t nhóm 2 đ n nhóm 5):

- Nhóm 2 (n c n chú ý ) bao g m: các kho n n quá h n t 10 đ n 90 ngày; các

kho n n đi u ch nh k h n l n đ u

- Nhóm 3 (n d i tiêu chu n) bao g m: các kho n n quá h n t 91 ngày đ n

180 ngày; các kho n n gia h n t i h n tr n l n đ u; các kho n n đ c mi n

ho c gi m lãi do KH không đ kh n ng thanh toán lãi

- Nhóm 4 (N nghi ng ) bao g m: các kho n n quá h n t 181 đ n 360 ngày;

các kho n n c c u th i h n tr n l n đ u quá h n d i 90 ngày theo th i h n tr

n đ c c c u l i l n đ u; các kho n n c c u l i th i gian tr n l n th hai

- Nhóm 5 (N có kh n ng m t v n) bao g m: các kho n n quá h n trên 360

ngày; các kho n n c c u l i th i gian tr n l n đ u quá h n t 90 ngày tr lên;

các kho n n c c u l n th hai quá h n; các kho n n c c u l i th i h n tr n l n

th ba tr lên; các kho n n khoanh, n ch x lý

Theo quy đ nh NHNN, t l n quá h n c a NHTM không đ c v t quá 5%

1.2.4.6 T l n x u

(1.9)

N x u (hay n có v n đ , n không lành m nh, n khó đòi, n không th

đòi,…) là kho n n mang các đ c tr ng sau:

- KH đã không th c hi n ngh a v tr n v i NH khi các cam k t này đã h t h n

- Tình hình tài chính c a KH đang và có chi u h ng x u d n đ n có kh n ng

NH không thu h i đ c c v n l n lãi

- Tài s n đ m b o (th ch p, c m c , b o lãnh) đ c đánh giá là giá tr phát mãi

không đ trang tr i n g c và lãi

N x u là nh ng kho n n quá h n t 91 ngày tr lên mà không đòi đ c và

không đ c tái c c u (bao g m các nhóm n t nhóm 3 đ n nhóm 5)

1.2.4.7 H s r i ro tín d ng: cho th y t tr ng c a kho n m c tín d ng trong

tài s n có, kho n m c tín d ng trong t ng tài s n càng l n thì l i nhu n s l n

Theo Quy t đ nh 493/2005/Q -NHNN quy đ nh, trên c s phân lo i các

kho n n theo 5 nhóm, các NH ph i trích l p d phòng c th đ d phòng cho

- Các quy đ nh v t ch c b máy c p tín d ng, b máy giám sát r i ro và b

máy x lý r i ro; các quy đ nh v trình t và th m quy n c a b máy c p tín d ng,

b máy giám sát và b máy x lý r i ro

- Quy đ nh đi u ki n nhân s trong tuy n d ng, b nhi m cán b nhân viên th c

hi n các công vi c trong b máy c p tín d ng, qu n tr r i ro và x lý r i ro

- Xây d ng và hoàn thi n các đ nh h ng, chính sách, quy ch , quy trình và

h ng d n nghi p v liên quan đ n ho t đ ng và qu n tr r i ro tín d ng

- H th ng đào t o cán b đ đáp ng yêu c u kinh doanh NH

- H th ng thông tin tín d ng, báo cáo qu n tr và c nh báo r i ro

H s r i ro tín d ng =

Mô hình qu n tr r i ro có th có nhi u hình th c tùy thu c vào quy mô c a

d ng là c ch và chính sách c th đ giám sát và qu n tr r i ro tín d ng, đ m b o

ho t đ ng tín d ng c a NH phát tri n an toàn, hi u qu và tuân th các quy đ nh c a pháp lu t

Chính sách tín d ng thi t l p khuôn kh các chu n m c chung làm n n t ng cho

vi c phân c p th m quy n quy t đ nh tín d ng; xây d ng và qu n lý danh m c tín

d ng; xây d ng các gi i h n trong ho t đ ng tín d ng, chính sách tín d ng đ i v i

KH, quy trình nghi p v tín d ng; quy đ nh v TS B…

1.2.5.3 Xây d ng quy trình tín d ng ch t ch , ki m soát đ c r i ro

Quy trình tín d ng quy đ nh v c p tín d ng, qu n lý ti n vay (bao g m th m

đ nh tín d ng, đ xu t tín d ng, quy t đ nh c p tín d ng, gi i ngân, qu n lý sau cho vay…) đ b o đ m vi c s d ng v n vay đúng m c đích, hoàn tr n vay đ y đ , đúng h n, b o đ m an toàn trong ho t đ ng tín d ng c a NH

Xây d ng quy trình tín d ng ph i đ m b o các nguyên t c:

- Tách ch c n ng gi a b ph n giao d ch v i KH (front office) v i b ph n th m

đ nh, quy t đ nh, theo dõi cho vay (back office);

- tránh s thiên v hay u tiên trong vi c ra quy t đ nh cho vay, nguyên t c b phi u trong quy t đ nh cho vay ph i có s tham gia c a b ph n giao d ch v i KH

và b ph n th m đ nh, quy t đ nh cho vay;

- T i t t c các khâu trong các b c tác nghi p có kh n ng gây ra r i ro đ u ph i

đ c đ t các ch t ki m soát đ ki m tra l i

1.2.5.4 H th ng x p h ng tín d ng n i b

X p h ng tín d ng n i b đ c xem là m t công c hi u qu trong công tác

th m đ nh, ra quy t đ nh cho vay và giúp NH có th đánh giá chính xác m c đ r i

ro c a t ng kho n vay, phân lo i n theo thông l qu c t , và c ng là c s đ nâng cao ch t l ng qu n lý tín d ng và trích l p d phòng phù h p

1.2.5.5 Bi n pháp b o đ m tín d ng

B o đ m tín d ng là s b o đ m cho NH r ng có m t ngu n v n khác đ hoàn

tr ho c b o chi khi không thu h i đ c n TSB ph i có gi y t ch ng minh ngu n g c s h u h p pháp, có tính chuy n nh ng; giá tr c a TSB có th xác

đ nh đ c và t ng đ i n đ nh

B o đ m tín d ng có các hình th c sau:

- Th ch p: là vi c bên đi vay ph i chuy n các gi y t ch ng nh n s h u ho c quy n s d ng (đ i v i đ t đai) các TSB sang cho NH n m gi trong th i gian cam k t B o đ m b ng th ch p cho phép bên đi vay s d ng TSB ph c v cho

ho t đ ng kinh doanh Các TSB bao g m máy móc, trang thi t b , nhà c a đ t đai,… th ng c ng k nh và vi c bán, chuy n nh ng không đ n gi n

- C m c : là vi c bên đi vay ph i chuy n quy n ki m soát TSB sang cho NH trong th i gian cam k t C m c thích h p v i nh ng tài s n NH có th ki m soát và

b o qu n t ng đ i ch c ch n, đ ng th i vi c NH n m gi không nh h ng đ n quá trình ho t đ ng c a bên đi vay, nh các ch ng khoán, h p đ ng ti n g i, s ti t

ki m…

m r ng tín d ng g n v i h n ch r i ro đòi h i NH ph i s d ng đ ng th i nhi u lo i TSB và hình th c b o đ m, v n d ng thích ng v i đi u ki n c a m i

KH i v i KH và lo i cho vay có r i ro cao thì áp d ng lo i b o đ m có r i ro

th p và ng c l i

1.2.5.6 Trích l p d phòng r i ro tín d ng

Trích l p d phòng nh m t o ngu n đ bù đ p t n th t r i ro tín d ng Áp d ng các nguyên t c d phòng khác nhau d a theo vi c phân lo i n vay có kh n ng gây

t n th t m c đ khác nhau Ph i có chính sách tín d ng h p lý và duy trì các kho n d phòng đ đ i phó v i r i ro

1.2.5.7 Qu n tr r i ro tín d ng b ng bi n pháp x lý n

- NH ph i xây d ng quy trình, b máy nh m phát hi n và c nh báo s m các kho n n có v n đ và ph i có bi n pháp h u hi u đ x lý các kho n n có nguy

c chuy n thành n quá h n, n x u nh m h n ch đ n m c th p nh t các t n th t khi x y ra r i ro;

- X lý n quá h n, n x u là công vi c th ng xuyên c a các NH nh m thu h i các kho n n không đ c thanh toán đúng h n, do đó NH c n có quy đ nh, quy trình chu n hóa công vi c; M i cán b nhân viên th c hi n công vi c c p tín d ng

c ng là m t nhân viên x lý n , ngoài ra NH c n có b ph n chuyên môn đ c l p đ

th c hi n vi c x lý các kho n n có v n đ ;

- i v i các tr ng h p chây tr n vay, các TCTD c n áp d ng các bi n pháp kiên quy t, đúng pháp lu t đ thu h i n vay, k c vi c x lý TSB , c m c ho c

kh i ki n

1.2.5.8 Ki m toán n i b và ki m toán bên ngoài

đ m b o quy trình tín d ng, vi c đánh giá r i ro tín d ng đ c th c hi n

m t cách đ y đ , chính xác, thì c n có b ph n ki m toán n i b (đ c l p v i quy trình) ki m tra l i Ngoài ra, ki m toán bên ngoài v i cái nhìn toàn di n khách quan

t bên ngoài c ng góp ph n giúp NH h n ch đ c r i ro

1.7 Qu n tr r i ro tín d ng theo Basel

y ban Basel v giám sát NH là m t y ban bao g m các chuyên gia giám sát

ho t đ ng NH, đ c thành l p vào n m 1975 b i các Th ng đ c NH Trung ng

c a nhóm G10 (B , Canada, Pháp, c, Ý, Nh t B n, Hà Lan, Th y i n, V ng

qu c Anh và M ) y ban t ch c h p th ng niên t i tr s NH Thanh toán Qu c

t (BIS) t i Washington (M ) ho c t i Thành ph Basel (Th y S )

1.3.1 Quy trình qu n tr r i ro tín d ng theo Basel

1.3.1.1 Nh n d ng và phân lo i r i ro

Nh n d ng r i ro bao g m các b c: theo dõi, xem xét, nghiên c u môi tr ng

ho t đ ng và quy trình cho vay đ th ng kê các d ng r i ro tín d ng, nguyên nhân

t ng th i k và d báo nh ng nguyên nhân ti m n có th gây ra r i ro tín d ng

nh n d ng r i ro, nhà qu n tr ph i l p b ng li t kê t t c các d ng r i ro đã, đang và s có th xu t hi n b ng các ph ng pháp: l p b ng câu h i nghiên c u,

ti n hành đi u tra, phân tích các h s tín d ng, đ c bi t quan tâm đi u tra các h s

đã có v n đ K t qu phân tích cho ra nh ng d u hi u, bi u hi n, nguyên nhân r i

ro tín d ng, t đó nh m tìm ra bi n pháp h u hi u nh t đ phòng ch ng r i ro

1.3.1.2 ánh giá và đo l ng r i ro, tính toán m c đ ch u đ ng t n th t

đo l ng r i ro, c n thu th p s li u và phân tích đánh giá m c đ r i ro d a trên các tiêu chu n đ c đ t ra

ánh giá r i ro KH vay:

Theo Hi p c Basel có hai ph ng pháp ti p c n đ tính toán r i ro tín d ng

c a NH Ph ng pháp th nh t đo l ng r i ro tín d ng theo ph ng pháp chu n hóa đ c h tr b i ph n đánh giá x p h ng tín nhi m c a các t ch c đ c l p

Ph ng pháp th hai là NH s d ng h th ng đánh giá x p h ng n i b c a mình (IRB) V c b n, có hai công c là x p lo i tín d ng (Credit rating) đ i v i KHDN

và ch m đi m tín d ng (Credit scoring) đ i v i KHCN

- Ch m đi m tín d ng: áp d ng đ đánh giá m c đ r i ro tín d ng đ i v i kho n

vay c a KHCN, ch y u d a vào thông tin phi tài chính và các thông tin khác v

KH do NH thu th p đ c nh p vào máy tính, thông qua h th ng thông tin tín d ng

đ phân tích, x lý b ng ph n m m cho đi m Hi u qu k thu t này cao, giúp ích

đ c l c cho qu n tr r i ro đ i v i KHCN vì đ i t ng này không có BCTC, thi u TSB , thi u thông tin nên th ng khó kh n trong ti p c n NH

d ng là: nhóm ch tiêu thanh kho n; nhóm ch tiêu ho t đ ng; nhóm ch tiêu cân n ; nhóm ch tiêu thu nh p, nhóm ch tiêu dòng ti n,…

Trên c s ch m đi m tín d ng/ x p lo i tín d ng, NH xác đ nh ph n bù r i ro

và gi i h n tín d ng an toàn t i đa đ i v i m t KH c ng nh đ trích l p d phòng

r i ro

Tính toán t n th t tín d ng: Theo Basel II, các NH s d ng h th ng c s d

li u n i b đ đánh giá r i ro tín d ng, t đó xác đ nh h s an toàn v n t i thi u,

kh n ng t n th t tín d ng

V i m i k h n xác đ nh, t n th t có th đ c tính d a trên công th c sau:

EL = PD x EAD x LGD (1.12)

Trong đó:

EL: Expected Loss: T n th t tín d ng c tính

PD: Probability of Default: Xác xu t không tr đ c n

EAD: Exposure at Default: D n KH t i th i đi m không tr đ c n

LGD: Loss Given Default: T tr ng t n th t c tính

Xác đ nh t n th t tín d ng c tính, NH s th c hi n đ c các m c tiêu:

- Giúp NH xác đ nh chính xác giá tr kho n vay, ph c v hi u qu cho vi c

ch ng khoán hóa các kho n vay sau này ây c ng là xu h ng hi n nay c a các NHTM, vì đây là công c hi u qu nh t đ san s r i ro và t o tính linh ho t trong

qu n lý danh m c đ u t các kho n vay

- Xác đ nh t n th t c tính s giúp NH xây d ng hi u qu h n Qu d phòng

r i ro tín d ng Hi n nay, t i Vi t Nam ch có m t s ít NH có h th ng x p h ng

hi u qu và s d ng ph ng pháp đ nh tính đ phân lo i n Vi c xác đ nh chính xác t n th t c tính giúp vi c trích l p d phòng tr nên đ n gi n, hi u qu và chính xác h n r t nhi u

- Xác đ nh xác su t v n (PD) giúp NH nâng cao đ c ch t l ng c a vi c giám sát và tái x p h ng KH sau khi cho vay

1.3.1.3 Ki m soát – Phòng ng a r i ro

Ki m soát r i ro là vi c s d ng các bi n pháp, k thu t, công c , chi n l c, các ch ng trình ho t đ ng đ ng n ng a, né tránh ho c gi m thi u nh ng t n th t,

nh ng nh h ng không mong đ i có th x y ra v i NH Có các bi n pháp ki m

soát, phòng ng a r i ro nh : các bi n pháp né tránh r i ro (h n ch ho c t ch i c p tín d ng), ng n ng a t n th t, gi m thi u t n th t, chuy n giao r i ro, đa d ng r i ro,

qu n tr r i ro thông qua công c phái sinh

c a NH trên th tr ng

- i v i các t n th t không l ng tr c đ c r i ro, NH ph i dùng v n t có làm ngu n d phòng đ bù đ p N u kh n ng qu n tr r i ro y u kém gây ra m c

t n th t cao, v n t có c a NH s b hao mòn, quy mô tài chính và kh n ng c nh tranh c a NH s b nh hu ng

- Ngoài ra, c n áp d ng các bi n pháp khác đ tài tr r i ro, g m: tham gia b o

hi m trong su t quá trình c p tín d ng; x lý tài s n đ m b o đ thu h i n

1.3.2 Nguyên t c Basel v qu n tr n x u

y ban Basel đã ban hành 17 nguyên t c v qu n tr n x u mà th c ch t là các nguyên t c trong qu n tr r i ro tín d ng, đ m b o tính hi u qu và an toàn trong

ho t đ ng c p tín d ng Các nguyên t c này t p trung vào các n i dung c b n sau:

Xây d ng môi tr ng tín d ng thích h p (3 nguyên t c):

y ban Basel yêu c u H i đ ng Qu n tr ph i th c hi n phê duy t đ nh k chính sách r i ro tín d ng, xem xét r i ro tín d ng và xây d ng m t chi n l c xuyên su t trong ho t đ ng c a NH (t l n x u, m c đ ch p nh n r i ro…) Trên

c s này, Ban T ng Giám đ c có trách nhi m th c thi các đ nh h ng, phát tri n các chính sách, th t c nh m phát hi n, đo l ng, theo dõi và ki m soát n x u

trong m i ho t đ ng c a NH cho t ng kho n tín d ng, danh m c đ u t Các NH

c n xác đ nh vi c qu n lý r i ro tín d ng cho t ng s n ph m và ho t đ ng c a NH,

đ c bi t là các s n ph m m i ph i có s phê duy t c a H i đ ng Qu n tr ho c y ban c a H i đ ng Qu n tr

Th c hi n c p tín d ng lành m nh (4 nguyên t c):

Các NH c n xác đ nh rõ ràng các tiêu chí c p tín d ng lành m nh (th tr ng

m c tiêu, đ i t ng KH, đi u kho n và đi u ki n c p tín d ng…) NH c n xây d ng các h n m c tín d ng cho t ng lo i t ng nhóm KH vay v n đ t o ra các xác su t

r i ro tín d ng khác nhau Nh m m c đích so sánh, theo dõi trên c s x p h ng tín

d ng n i b v i KH trong t ng l nh v c, t ng ngành ngh khác nhau NH nên có quy trình rõ ràng trong phê duy t tín d ng, các s a đ i tín d ng v i s tham gia c a các b ph n ti p th , b ph n phân tích tín d ng và b ph n phê duy t tín d ng c ng

nh trách nhi m c th c a các b ph n tham gia, đ ng th i c n phát tri n đ i ng nhân viên qu n lý r i ro tín d ng có kinh nghi m, có ki n th c nh m đ a ra các

nh n đ nh th n tr ng trong vi c đánh giá, phê duy t và qu n lý r i ro tín d ng Vi c

c p tín d ng c n đ c th c hi n trên c s giao d ch công b ng gi a các bên, đ c

bi t c n có s c n tr ng và đánh giá h p lý đ i v i các kho n tín d ng c p cho các

ng th i h th ng này ph i có kh n ng n m b t và ki m soát tình hình tài chính,

s tuân th các giao c c a KH đ phát hi n k p th i nh ng kho n vay có d u hi u

v r i ro NH c n có h th ng kh c ph c s m đ i v i các kho n tín d ng x u, qu n

lý các kho n tín d ng có d u hi u x u Trách nhi m đ i v i các kho n tín d ng này

có th đ c giao cho b ph n ti p th hay b ph n x lý n ho c k t h p c hai b

ph n này, tùy theo quy mô và b n ch t c a m i kho n tín d ng y ban Basel c ng

khuy n khích các NH phát tri n và xây d ng h th ng x p h ng tín d ng n i b trong qu n lý r i ro tín d ng, giúp phân bi t các m c đ r i ro tín d ng trong các tài

s n có ti m n ng r i ro c a NH

1.8 Kinh nghi m qu n tr r i ro tín d ng t i m t s n c trên th gi i và bài

h c đ i v i Eximbank

1.4.1 Kinh nghi m c a M

M là m t trong nh ng n c đi đ u trong vi c ng d ng thành công các nguyên

t c c a Basel trong vi c qu n lý n x u qu n lý n x u, Qu d tr Liên bang

M đã đ a ra đi u kho n quy đ nh v m i quan h gi a quy t đ nh cho vay, phân

lo i kho n vay, tình tr ng các kho n n và vi c d phòng x lý n x u, M đã thành l p Công ty tín thác x lý tài s n qu c gia Hoa K Nh m t c quan Nhà

n c, Công ty tín thác x lý tài s n qu c gia Hoa K đ c thành l p v i r t nhi u

m c tiêu nh : T i đa hóa thu nh p ròng t vi c bán tài s n đ c chuy n nh ng, t i thi u hóa tác đ ng lên các th tr ng đ a c và th tr ng tài chính n i đ a, t i đa hóa vi c t o ra nhà cho các cá nhân có thu nh p th p Công ty tín thác x lý tài

s n qu c gia Hoa K th c hi n vi c x lý đ i v i c hai lo i n luân chuy n thông

th ng và n t n đ ng, khó x lý

Nguyên nhân thành công c a Công ty tín thác x lý tài s n qu c gia Hoa K là

do kh i l ng n x u ch b ng 3% t ng tài s n tài chính trong giai đo n kh ng

ho ng tr m tr ng nh t H n th n a, kho ng 50% tài s n là các kho n vay B S và vay c m c , 35% là ti n m t và các lo i ch ng khoán khác, vì v y nhi u tài s n

đ c chuy n nh ng r t t t thông qua ch ng khoán hóa và đ u giá trên th tr ng tài chính phát tri n nh t th gi i M t khác, Công ty đã d a vào các nhà th u t nhân đ đánh giá, qu n lý và bán nhi u tài s n M t c u trúc qu n lý hi u qu đã cho phép công ty thu h i 1/3 tài s n đ c chuy n nh ng, gi m thi u đáng k các kho n n ph i bán

M t s NH l n c a M (nh JPMorgan hay Bank of America) đã b t đ u n

l c hoãn các v t ch thu tài s n đ tr n và n l c làm vi c v i các ch n đ h

v n có th tr ti n Các bi n pháp ph bi n là gi m lãi su t và gi m giá tr các kho n