CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN RỦI RO CỦA CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ TRƯỜNG HỌC - NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH.PDF

B ng 2.10a: Th ng kê đ i t ng kh o sát theo s n m kinh nghi m

B ng 2.10b: Th ng kê đ i t ng kh o sát theo s d án đã tham gia

B ng 2.11c: Th ng kê đ i t ng kh o sát theo đánh giá m c đ quan tâm đ n

qu n lý RR d án

B ng 2.11d: Th ng kê đ i t ng kh o sát theo m c đ quan tâm đ n các lo i hình qu n lý khi l p d án

B ng 2.12: Cronbach Alpha c a các thành ph n thang đo kh n ng x y ra RR

B ng 2.13: KM and Bartlett s Test

B ng 2.14: KM and Bartlett s Test

B ng 2.15: Các nhân t m i sau khi phân tích nhân t khám phá

B ng 2.16: Cronbach Alpha c a các thành ph n thang đo kh n ng x y ra RR sau khi phân tích FA

B ng 2.17: Th ng kê phân tích các h s h i quy

B ng 2.18: Test of Homogeneity of Variances

B ng 2.19: AN VA

B ng 2.20: Giá tr trung bình c a t ng khu v c

B ng 2.21: Test of Homogeneity of Variances

Tôi xin cam đoan lu n v n là công trình nghiên c u khoa h c c a riêng tôi, d a trên nh ng tài li u tham kh o có đ c Các s li u, k t qu nêu trong

lu n v n là trung th c và có ngu n g c rõ ràng

Nh ng s li u đ c s d ng đ c ch rõ ngu n trích d n trong danh

m c tài li u tham kh o K t qu nghiên c u này ch a đ c công b trong b t

k công trình nghiên c u nào t tr c đ n nay

Ô

Sau quá trình h c t p và nghiên c u, tôi đã hoàn thành lu n v n t t nghi p c a mình K t qu ngày hôm nay không ch do quá trình n l c c a

b n thân mà còn nh r t nhi u s h tr , đ ng viên c a r t nhi u th y cô, gia đình và b n bè Vì v y, hôm nay c ng là d p tôi g i l i c m n chân thành t i:

Quý th y cô tr ng i h c Kinh t TP.HCM đã h t lòng truy n đ t

nh ng ki n th c trong su t th i gian mà tôi đ c h c t i tr ng, đ c bi t là s

h ng d n r t t n tình c a th y PGS-TS Nguy n H ng Th ng – Khoa Tài chính Nhà n c - tr ng i h c Kinh t TP.HCM

Ban Giám hi u và các đ ng nghi p t i tr ng Cao đ ng Kinh t TP.HCM đã t o r t nhi u đi u ki n thu n l i đ giúp tôi hoàn thành khóa h c

và lu n v n này

Gia đình, b n bè, nh ng ng i đã đ ng viên, h tr và là ch d a tinh

th n, chia s nh ng khó kh n trong su t th i gian qua

Trong quá trình hoàn t t đ tài, m c dù đã h t s c c g ng tham kh o nhi u tài li u, h c h i t th y cô, đ ng nghi p, b n bè, tranh th nhi u ý ki n đóng góp, song thi u sót là đi u không th tránh kh i t mong nh n đ c s đóng góp quý báu t th y, cô, đ ng nghi p và các b n

Xin chân thành c m n

Ô

s à Trang 01

1 Lý do ch n đ tài 01

2 M c đích nghiên c u 02

3 i t ng và ph m vi nghiên c u 02

4 Câu h i nghiên c u 02

5 Ph ng pháp nghiên c u 02

6 ngh a khoa h c và th c ti n c a đ tài nghiên c u 03

7 Nh ng đi m n i b t c a lu n v n 04

8 C u trúc lu n v n 04

: 05

1.1 i ro 05

1.2 i ro trong d án đ u t tr ng h c 07

1.3 Ngu n g c và nguyên nhân x y ra 09

1.3.1 09

1.3.2 ê 10

1.4 Qu n lý d án đ u t tr ng h c 11

1.4.1 ê 12

12

3 14

í , 17

í ê 17

ê 18

1.4. ó, 19

bàn TP.HCM trong th i gian qua 27

1.7 Tóm t t ch ng I 29

: Ô Ê 30

2.1 u t tr ng h c t i TP.HCM giai đo n 2006-2010 30

2.1.1 -2010 30

2.1.2 32

2.1.2.1 32

2.1.2.2 33

2.2 Mô hình nghiên c u và các gi thuy t 34

34

2.2.1.1 ê 34

2.2.1.2 34

2.2.1.3 ê 37

2.2.1.4 b 38

2.2.1.5 , c , u 38

2.2.1.6 B chí 39

2.2.1.7 (Cronbach Alpha) 39

2.2.1.8 ê 39

2.2.1.9 ê 39

2.2.1.10 ó ê ê cho ó, 39

ê 41

3 b ê 41

RR 41

2.3 K t qu nghiên c u 43

3 í 43

2.3.4 í 49

2.3.4 í EFA 51

2.3.5 b

ê 55

2.3.6 ê b í b 57

2.3.7 í 60

2.3.7 60

2.3.7 RR RR 64

2.3.7 ó RR , ê ,

64

2.3.7 ó RR 64

2.3.7 3 ó 65

2.3.7 ó RR

b 65

2.3.7.2.5 ó í 66

2.3.7 ó , , 66

2.3.7 ó RR b 66

2.3.7 RR 67

2.3.8 RR RR 67

2.3.8.1 Nhóm RR , ê , , 68

2.3.8.2 Nhóm RR ôi , , 68

2.3.8.3 Nhóm RR 68

2.3.8.4 Nhóm RR í 68

2.3.8.5 Nhóm RR 68

2.4 K t lu n ch ng II 69

3.2 Chi n l c qu n lý RR d án đ u t tr ng h c 71

3 ê RR 71

3.2.2 RR 73

3.2.2 ó , ê , , 73

3.2.2.2 Nhóm , , 73

3.2.2.3 ó 74

3.2.2. ó í n 75

3.2.2.5 ó 75

3.2.3 RR 79

3.2.4 ê 81

3.2.5 RR 82

3.3 ánh giá v tính kh thi c a chi n l c đ c đ xu t 85

3.4 K t lu n t nghiên c u v nh ng t n t i 85

3.5 Khuy n ngh chung 87

3 Nhà

, 87

3.5 í xây 87

3.5 3 B b ó RR tr

88

3.5.4 Thành 89

3.5.4.1 Nâng cao n 89

3.5.4.2 ng, th b ó

RR nói riêng 89

3.5.4.3 , , nh 89

3.5.4.4 b tr 89

3.6 Khuy n ngh riêng t ng c quan, đ n v 90

3.6.1.3 B , , 91

3 , các ó ê 91

3.7 K t lu n ch ng 3 92

UNG 93

à k

à

u t công đóng vai trò tr ng y u trong quá trình phát tri n c a m i

n n kinh t , nh t là các n n kinh t chuy n đ i nh Vi t Nam hi n nay u

t công di n ra h u h t các ngành, l nh v c kinh t Trong đó, đ u t xây

d ng c s v t ch t cho giáo d c đóng vai trò quan tr ng trong quá trình phát tri n ngu n nhân l c B i l giáo d c luôn là v n đ trung tâm c a đ i s ng

xã h i vì nó quy t đ nh t ng lai c a m i ng i và c a xã h i Th c tr ng c i cách giáo d c và xã h i hóa giáo d c t i Vi t Nam đòi h i ph i đ u t xây

d ng c s v t ch t, đ c bi t là tr ng h c Ngôi tr ng không ch là n i cung c p ki n th c c b n cho h c sinh mà còn là môi tr ng đ t o ra nhân

cách con ng i, giúp cho h hoàn thi n m i m t Song, c ng nh m i ho t kinh t , ho t đ ng d án đ u t luôn ti m n nhi u r i ro ngay t giai đo n chu n b đ u t , th c hi n d án đ u t đ n khi d án k t thúc đ u t đ a vào

Trong b i c nh đ t ra nêu trên, v n đ đ u t c s h t ng cho giáo

d c tr nên c p thi t trong đó vi c phân tán và gi m thi u RR trong các d án

đ u t tr ng h c tính theo hi u qu kinh t , xã h i r t c n đ c quan tâm Chính vì l đó, tác gi ch n đ tài nghiên c u:

giá RR đ ng) b ng ma tr n P x I (PI Matrix), th ng kê mô t , phân tích nhân

t khám phá (EFA_Explore Factor Analysis), ANOVA, phân tích h i quy b i

6 Ý k à à

tài đ c nghiên c u trong b i c nh qu c gia đang ti n hành c i

cách, đ u t cho giáo d c sâu r ng thông qua vi c càng ngày càng có nhi u

d án đ u t tr ng h c v i quy mô l n, mang tính chi n l c lâu dài Vì

v y, vi c đ a ra các gi i pháp mang tính chi n l c nh m phân tán và gi m thi u RR trong các d án đ u t tr ng h c là v n đ có ý ngh a khoa h c và

th c ti n Giúp nhà n c có nh ng m c tiêu và đ nh h ng rõ ràng trong quá trình đánh giá, phân tích các d án đ u t tr ng h c nh m t i u hóa đ ng

v n đ u t và đ t đ c nh ng m c tiêu đ ra trong b i c nh toàn c u hóa giáo

d c, và giáo d c - đào t o trong n c ph i phù h p v i xu th phát tri n giáo

th c hi n các gi i pháp chi n l c nh m phân tán và gi m thi u RR trong các

d án đ u t tr ng h c nh m góp ph n nâng cao hi u qu cho các d án đ u

t tr ng h c c a TP.HCM trong t ng lai C th :

t n th t có th g p ph i nh m đ m b o chi tiêu NSNN trong d toán ng

th i, t o s ch đ ng cho các nhà qu n lý trong vi c đ ra chi n l c phát tri n ti p theo nh m t i u hóa nh ng m c tiêu đ nh s n

 Nâng cao hi u qu đ u t công, ki m soát chi tiêu trong khuôn

kh NSNN, gia t ng phúc l i kinh t xã h i đ t đó gia t ng ni m tin c a công chúng đ i v i Nhà n c

8 ú

Lu n v n có c u trúc g m: P và

Th ng thì ng i ta quan tâm đ n nh ng d án đ u t thu c l nh v c kinh t (mang l i l i nhu n) Còn đ i v i nh ng d án đ u t công (thu c l nh

v c công c ng, ngu n đ u t t NSNN) ít đ c quan tâm đúng m c và đ c

bi t là nh ng DA T tr ng h c DA T tr ng h c th ng c ng nh nh ng

d án đ u t khác đ u có nh ng RR nh t đ nh nh : t m nhìn chi n l c c a nhà qu n lý kém, th i gian hoàn thành d án không đúng ti n đ , thi u kinh phí cho vi c đ u t và gi i phóng m t b ng, cán b qu n lý thi u n ng l c,

l m phát làm cho giá NVL t ng, b t n v chính tr , h th ng pháp lu t ch a hoàn ch nh v v nh ng RR này có th gây ra nh ng khó kh n nh t đ nh cho

d án và c ng có th d án không th ti p t c do g p ph i nh ng RR trên

y u t khách quan nên con ng i không th lo i tr đ c h t mà ch có th

h n ch s xu t hi n c a chúng c ng nh nh ng thi t h i do chúng gây ra

nên tùy thu c vào góc đ nghiên c u và đ c tr ng riêng c a t ng ngành mà các nhà khoa h c đã đ a ra nhi u đ nh ngh a khác nhau v RR Cho đ n nay,

v n ch a có m t đ nh ngh a th ng nh t v RR Tuy nhiên, t u trung l i ta có

th chia các đ nh ngh a khác nhau v RR thành hai nhóm ch y u, ph n ánh hai quan đi m, hai góc đ ti p c n khác nhau đó là:

Theo quan đi m này đ c coi là:

"RR là t ng h p nh ng s ng u nhiên có th đo l ng đ c b ng xác

su t"(Irving Preffer)[2]

"RR là s b t tr c c th liên quan đ n vi c xu t hi n m t bi n c không mong đ i" (Allan illett)[3]

“RR là s không ch c ch n có liên quan đ n m t t n th t, m t mát có

hi n nhi u h n, ph c t p h n và gây nên h u qu nghiêm tr ng h n nh ng

lo i RR đã t ng có trong quá kh Chính vì v y, con ng i c ng b t đ u quan tâm h n, t p trung h n vào quá trình nghiên c u RR đ tìm các bi n pháp phòng ng a và ng n ch n Trong quá trình này nh n th c c a con ng i v

đã nhìn nh n, xem xét RR d i m t góc đ r ng h n, khái quát h n và khách quan h n Các đ nh ngh a tiêu bi u v RR nh :

“RR là s bi n đ ng ti m n nh ng k t qu ”( illiam & Michael

RR là ti p xúc v i nh ng h u qu c a s không ch c ch n Trong m t

b i c nh d án, đó là c h i x y ra cái gì đó s có tác đ ng đ n m c tiêu Nó bao g m kh n ng hay m t, ho c bi n đ i t m t k t qu mong mu n ho c k

ho ch, nh là m t h qu c a s không ch c ch n liên quan sau m t ti n trình

c th c a hành đ ng RR, do đó có hai y u t : kh n ng hay xác su t c a m t cái gì đó x y ra, và h u qu hay tác đ ng c a nó đ n m c tiêu.[8]

cho r ng RR trong kinh doanh là “s t n th t v tài s n các ngu n l c, s s t

gi m v l i nhu n hay nh ng y u t x y ra ngoài ý mu n tác đ ng x u đ n

ho t đ ng s n xu t kinh doanh và quá trình t n t i, phát tri n c a DN”

Xem xét nh ng đ nh ngh a thu c quan đi m hi n đ i nói trên, ta có m t

đi m chung là RR là nguyên nhân và k t qu nó mang l i là h u qu , không

này khác v i các đ nh ngh a theo quan đi m truy n th ng ch không cho

r ng RR ch thu n túy là nh ng kh n ng có th x y thi t h i mà k t qu do

nó mang l i đ c nh n m nh là không th d đoán tr c nh ng kh n ng có

th là k t qu t t ho c k t qu x u Nói m t cách khác, các đ nh ngh a theo quan đi m hi n đ i đã xem xét RR m t ph m vi r ng h n, bao trùm h n so

v i quan đi m truy n th ng

Nh v y: “RR à s RR

RR … ” RR là nh ng bi n c có th x y ra đ c d tính

1.2

D án đ u t tr ng h c là d án công khác v i d án t , ngu n đ u t

ch y u là t NSNN, nh m m c tiêu đào t o ngu n nhân l c ph c v cho

nh ng m c tiêu, chi n l c phát tri n kinh t xã h i c a Nhà n c i v i

d án t thì ch y u vì m c tiêu l i nhu n

D án đ u t tr ng h c là vi c t p h p các đ xu t b v n trung và dài

h n đ ti n hành các ho t đ ng đ u t cho tr ng h c trên đ a bàn c th , trong kho ng th i gian xác đ nh (th i gian d án) nh m đ t đ c nh ng m c tiêu, chi n l c đ ra.[10]

Nh v y, n u xét v m t hình th c, DA T tr ng h c là m t t p h s tài li u trình bày m t cách chi ti t và có h th ng các ho t đ ng c th và có

t ch c, di n ra trong m t th i gian và ngân sách nh t đ nh h ng đ n các

m c tiêu đã l a ch n trong t ng lai.[11]

C a đ :

M c tiêu c a d án: là các m c tiêu c n đ t đ c khi th c hi n

d án C th là khi th c hi n, d án s mang l i nh ng l i ích gì cho đ t

n c nói chung và cho ngành Giáo d c nói riêng

Các ngu n l c: g m có v t ch t, tài chính và con ng i c n thi t

đ ti n hành các ho t đ ng c a d án Giá tr ho c chi phí c a các ngu n l c này chính là v n đ u t c n cho d án

a a đ :

i v i ch đ u t : DA T tr ng h c là m t c n c quan tr ng

nh t đ nhà đ u t quy t đ nh có nên ti n hành đ u t d án hay không

i v i nhà tài tr : DA T tr ng h c là c n c quan tr ng đ các c quan, đ n v , cá nhân này xem xét tính kh thi c a d án, t đó s đ a

ra quy t đ nh có nên tài tr cho d án hay không và n u tài tr thì tài tr đ n

m c đ nào đ đ m b o tính kh thi cho d án

T nh ng khái ni m v RR và d án đ u t tr ng h c, ta có th khái

ni m RR trong d án đ u t tr ng h c là: “s b đ s a

đ s s , m đ , m sa m , a đ k đ đ

m đ k ba đ ”

ây là nhóm RR do các hi n t ng thiên nhiên, do con ng i ch a

nh n th c h t các quy lu t c a t nhiên ho c không đ kh n ng ch ng h t

nh ng tác đ ng c a t nhiên dù đã nh n bi t đ c quy lu t nh : ng đ t, núi

l a, bão, l l t, sóng th n, sét đánh, đ t l , h n hán…Nh ng RR này th ng

d n đ n thi t h i to l n v ng i và c a làm cho các d án tr ng h c b t n

th t n ng n , nh : S p công trình đang thi công và gây ch t ng i do l l t hay bão v.v

k -

Ti n b khoa h c k thu t, m t m t, thúc đ y kinh t - xã h i phát tri n

v i vi c phát minh ra các máy móc, các ph ng ti n tinh vi, hi n đ i M t khác, chính các thành t u đó l i làm n y sinh các RR đe d a đ i s ng con

ng i khi có s m t kh n ng ki m soát, ch ng nh t th i Ví d : N , đ v máy móc, đi n gi t

Bên c nh đó, xã h i phát tri n cùng v i các m i quan h n y sinh càng ngày càng nhi u, càng ph c t p và không ph i lúc nào c ng di n đ t m t cách thu n l i Các mâu thu n t t y u s phát sinh d n đ n phá v các m i quan h

xã h i ( nh h ng chính tr , lu t pháp), tr thành m t trong nh ng nguyên nhân c a các t n th t Ví d : chi n tranh, tr m c p, đình công, đ u c tích tr ,

nh ng nguyên nhân không rõ ràng, không xác đ nh đ c Các tr ng h p này không ai gây ra các thi t h i đã phát sinh, các s c x y ra không có s tham gia c a con ng i

do m t cá nhân ho c m t nhóm ng i gây ra, nó xu t phát t ý th c c a con

ng i có th là l i vô tình ho c c ý

Tr ng h p chính b n thân ch d án t gây ra t n th t cho mình (s

xu t, b t c n, t c trách, thi u trách nhi m ) Ch d án không th đòi ai khác

b i th ng cho mình ( đây ch a đ c p đ n RR đ c b o hi m)

Tr ng h p do ng i th 3 khác gây ra Trong tr ng h p này, ch d

án có th yêu c u ng i th 3 có trách nhi m ph i b i th ng, tuy nhiên, ch

gi i h n trong kh n ng tài chính c a ng i đó

4 RR

h ng đ n nh ng m c tiêu c a d án đ u t tr ng h c nói riêng và s phát tri n ngành giáo d c c a đ t n c nói chung Chính vì v y, qu n lý RR r t

c n thi t cho b t k d án đ u t tr ng h c nào

Qu n lý RR (Risk management) là quá trình ti p c n RR m t cách khoa

h c, toàn di n và có h th ng nh m nh n d ng, ki m soát, phòng ng a và

gi m thi u nh ng t n th t, m t mát, nh ng nh h ng b t l i c a RR Qu n lý

n ng x y ra và thi t h i ti m tàng Chi phí cho vi c ng n ng a, phân tán RR

th ng đ c so sánh v i nh ng thi t h i do RR gây ra nh m xác đ nh chi n

l c qu n lý thích h p

Tác d ng c a qu n lý RR là b o v và đóng góp nh ng giá tr t ng thêm cho d án và các đ i tác liên quan c a d án, giúp d án đ u t đ t đ c

m c tiêu đ ra thông qua nh ng n i dung c b n th hi n tác d ng c a qu n lý

ho ch t ng lai có tính nh t quán và có th ki m soát; T ng c ng n ng l c trong vi c ra quy t đ nh, l p k ho ch và s p x p th t u tiên công vi c trên

c s hi u bi t th u đáo và ch t ch v d án, môi tr ng, c h i và thách

th c Góp ph n phân b và s d ng hi u qu nh ng ngu n l c Gi m thi u

nh ng sai sót trong m i khía c nh c a d án B o v và t ng c ng tài

s n Phát tri n và h tr ngu n nhân l c và n n t ng tri th c T i u hóa hi u

ây s là c s đ m b o ho t đ ng qu n lý RR đ c t ch c đúng h ng

N RR:

phân tích, đánh giá RR tr c h t ph i nh n d ng đ c RR Nh n

d ng RR (xác đ nh RR) là quá trình xác đ nh liên t c, toàn di n và có h

th ng các RR trong toàn b chu trình d án đ u t tr ng h c Ho t đ ng

nh n d ng RR nh m phát tri n các thông tin v ngu n g c RR, các y u t

m o hi m, hi m h a, đ i t ng RR và các lo i t n th t

Nh n d ng RR bao g m các công vi c nh theo dõi, xem xét nghiên

c u môi tr ng ho t đ ng và toàn b m i ho t đ ng c a d án nh m th ng kê

đ c t t c các RR đã, đang và có th x y ra, bên c nh đó còn d báo đ c

nh ng RR m i có th xu t hi n đ i v i d án trên c s đó đ xu t các gi i

M

, đ

k ,

pháp ki m soát và tài tr RR thích h p nh n d ng RR các nhà qu n lý có

th s d ng các gi i pháp sau:

 (đ i ng d án)

 (ph ng v n ý ki n chuyên gia)

Các câu h i có th s p x p theo ngu n g c RR, ho c môi tr ng tác

đ ng: nh d án đã g p ph i nh ng lo i RR nào T n t t là bao nhiêu S l n

xu t hi n c a nh ng lo i RR đó trong trong m t kho ng th i gian nh t đ nh

Nh ng bi n pháp phòng ng a, bi n pháp tài tr RR đã đ c s d ng

 Phân tích báo cáo

ây là PP thông d ng nên nhi u t ch c đ u s d ng nhi u m c đ ,

và nh ng m c đích khác nhau Thông qua vi c phân tích nh ng d li u l ch

s nh : h th ng pháp lu t, thu nh p, chi phí, đ i ng qu n lý ng i ta có th xác đ nh nh ng RR v tài s n, ngu n nhân l c và trách nhi m pháp lý

 (nghiên c u t i bàn)

i v i ph ng pháp này các d án ph i d a vào t ng qui trình, công

đo n c a chu trình d án đ u t tr ng h c đ tìm ra các lo i RR ti m n trong t ng chu trình đó

 à à

Các ch đ u t c n ph i quan sát, theo dõi tr c ti p ho t đ ng c a các

, s , đ a b

M RR:

RR đ n t nhi u ngu n và tác đ ng lên t ng d án là không gi ng nhau D a trên b n ch t RR, ng i ta có nhi u cách phân lo i RR, tùy theo tiêu chí mà ta phân RR thành các lo i sau đây:

 e RR, RR 4

chính sách tài chính, thu c a Chính ph , l m phát và thi u phát, bi n

đ ng chính tr , chi n tranh v.v

 RR mang tính qu c t : kh ng ho ng ti n t , ch ng khoán trong khu

v c, kh ng ho ng giá d u, s t thép v.v

 RR tài chính: Lãi su t, t giá h i đoái, ngu n tín d ng, dòng ti n và kh

n ng thanh toán v.v

th ) tiên đoán đ c xác su t x y ra bi n c trong t ng lai Nh : xác

su t c a bi n c d ch b nh làm ch t h t nh ng ng i đang thi công công trình c a d án t i khu v c đó Trên th c t , d ng nh không có ranh gi i rõ ràng cho hai lo i RR nêu trên vì ngay c khi có th xác

đ nh đ c xác su t x y ra bi n c trong t ng lai thì con s đó ch có

m c đ chính xác t ng đ i v i m t m c đ tin c y nh t đ nh

 RR à RR à RR

d n đ n m t kh n ng thu n l i C ng vì kh n ng thu n l i đó mà

ng i ta còn g i nh ng RR này là RR suy tính hay m t RR đ u c

Nh : vay USD đ đ u t d án nh ng đ n k h n tr n thì USD b m t giá tr m tr ng

th t ch không có kh n ng thu n l i Do nó luôn luôn và ch g n li n

v i m t kh n ng x u, kh n ng t n th t nên ng i ta g i là RR thu n

túy (hay RR thu n) RR t nh phát sinh có th làm t n th t x y ra đ i v i

c ba đ i t ng: tài s n, con ng i, trách nhi m

RR í í , ó ó

õ RR và RR ê , ã b

b

quan đ n s thay đ i giá c , giá tr ;

m t vài ph n t , ng c l i, RR đ ng khi phát đ ng s nh h ng đ n

t t c các ph n t trong t ng th đó;

 RR à RR

m t kinh t , chính tr , xã h i và đôi lúc thu n túy v m t v t ch t

Nh ng t n th t h u qu do RR c b n gây ra không ch do t ng cá nhân

và nh h ng đ n toàn b nhóm ng i nào đó trong xã h i

c a các RR không nh h ng l n đ n toàn b xã h i mà ch có tác

đ ng đ n m t s ít con ng i

 à à s :

, đ RR:

Trong b i c nh Vi t Nam đang t ng b c h i nh p qu c t sâu r ng

h n cùng v i s chuy n m nh sang kinh t th tr ng, các d án đ u t xây

d ng tr ng h c c ng ch u nh h ng nhi u h n tác đ ng không n đ nh t nhi u y u t và ngay trong quá trình th c hi n d án nh : chính tr , kinh t , xã

h i, t nhiên, lu t pháp, công ngh , n ng l c qu n lý, đi u hành, ngu n kinh phí, l m phát, t giá, ch đ chính sách, môi tr ng t nhiên, trình đ lao

và d báo xu h ng s d ng hàm h i quy; Phân tích dòng ti n; S d ng thang

đi m đ đánh giá; Phân tích RR b ng PP l u đ , phân tích nhân t v.v

Phân tích tác đ ng RR nh m t o đi u ki n s p x p các m c đ RR theo

m t quy trình th ng nh t nh m t o thu n l i trong vi c qu n lý

1.4.4.2 RR đ

Nh n d ng RR đ u t tr ng h c là b c đ u c a quá trình qu n lý RR

Tuy nhiên RR có r t nhi u lo i m t d án không th ki m soát, phòng ng a

t t c m i lo i RR, không th tính toán h t thi t h i mà do RR gây ra Vì v y

c n ph i đánh giá RR, c n bi t đ c đ i v i t ch c lo i RR nào xu t hi n nhi u, lo i nào xu t hi n ít, lo i nào gây ra h u qu nghiêm tr ng còn lo i nào

Sau khi l p danh sách các RR ti m n, c n t ch c đánh giá và x p

h ng các RR theo m c đ c n u tiên ng phó theo 2 tiêu chí: kh n ng x y

V ê , các RR í bê , , , , ,

ánh giá đ nh tính RR:

ánh giá đ nh tính là d a trên quy mô danh ngh a, th o lu n nhóm, tham kh o ý ki n chuyên gia, quan sát ho c trao đ i đ mô t các kh n ng

x y ra và h u qu c a RR i u này đ c bi t h u ích cho m t đánh giá ban

đ u ho c ki m tra ho c khi m t đánh giá nhanh chóng v DA T tr ng h c

đ c yêu c u PP đ nh tính th ng đ c s d ng nh : ph ng v n chuyên gia

ánh giá đ nh tính b ng cách phân b giá tr s v i quy mô mô t Các con s này sau đó đ c s d ng đ l y các y u t cho RR đ nh l ng

ánh giá đ nh l ng RR:

ánh giá đ nh l ng RR giúp xác đ nh RR ti m n ng t các h th ng

cu c đi u tra th ng xuyên c a các y u t "RR" d án và đ ng th i l ng hóa các giá tr này thành con s c th (giá tr t ng RR ti m n ng) Ph ng pháp

đ nh l ng th ng đ c s d ng nh : phân tích nhân t , Ki m đ nh mô hình

h i quy đa bi n (h i quy b i), ma tr n đánh giá xác su t đ ng P x I

Là nh ng k thu t và ph ng pháp đ c xây d ng nh m c nh báo s m

v RR, h n ch ho c ki m soát RR, ngu n tài tr RR nh m m c đích là gi m thi u nguy c RR t ng th C th :

lo i RR, u tiên nh ng RR gây tác đ ng l n và có kh n ng x y ra cao;

th ng báo cáo th ng xuyên nh m đ m b o ki m soát ch t ch quá trình th c

hi n và đ m b o m i thi u sót khi th c hi n các bi n pháp ki m soát RR ph i

đ c thông tin k p th i đ n c p qu n lý có trách nhi m Th ng xuyên t

ch c ki m tra và đánh giá vi c tuân th chính sách qu n lý RR và các tiêu chu n liên quan Môi tr ng mà d án đang th c hi n là không ng ng v n

đ ng, do v y d án c n quan tâm xem xét đi u ch nh các bi n pháp đang th c

hi n cho phù h p v i nh ng chuy n bi n c a môi tr ng nh k , đ n v c n xem xét l i m c đ phù h p c a danh sách RR cùng v i bi n pháp ng phó

nh m đ c l i ích b n v ng trong t ng ho t đ ng và trên danh m c đ u t

c a t t c các ho t đ ng Qu n lý RR không có ngh a là không có RR trong quá trình th c hi n, nó có ngh a là nh ng RR khi xu t hi n ph i đ c tính toán, đo l ng m t cách c th

Theo kinh nghi m c a các n c, đ ki m soát RR d án đ u t , các ch

ph i đ c tham gia; RR ti m n ng nên đ c xác đ nh b i t t c các thành viên

c a nhóm d án; không đ c phép ch trích nh ng l i đ ngh ; Các RR ti m

n ng đ c xác đ nh b i b t c ai c n đ c ghi l i, cho dù các thành viên khác trong nhóm coi nó là quan tr ng; T t c các RR ti m n xác đ nh b i nh ng ý

ki n c n đ c ghi nh n và theo dõi

đ RR: M c tiêu c a nh n d ng nguy c không

ch đ tránh thi u sót mà còn đ tránh đ i di n v i cái b y b i các y u t mà không ph i là nguyên nhân g c r Các ph n sau đây mô t ph ng pháp có

th đ c s d ng b i các nhân viên d án đ xác đ nh nguy c và nguyên nhân c a chúng Các ph ng pháp đánh giá : dùng ma tr n đ đánh giá

đ nh tính (đánh giá xác su t ); bi u đ Pareto; phân tích nh h ng và

th t b i d án; ch s đánh giá d án

đ RR: Sau khi y u t nguy c đ c đánh giá

đ nh tính, đó là mong mu n đ đ nh l ng đ c xác đ nh b ng cách ki m tra các ho t đ ng là quan tr ng nh t Nó không th đ c l p đi l p l i quá th ng xuyên r ng m c đích c a đánh giá RR là đ đ c t t h n có th gi m nh và

qu n lý các RR d án không ch đ tính giá tr RR c a d án Vi c đánh giá

RR do các y u t hoàn toàn trong qu n lý d án ki m soát-ch ng h n nh b t

kh kháng, thiên tai, b t n chính tr , ho c hành đ ng c a các đ i th c nh tranh, có th c n thi t đ đ t đ c s hi u bi t v t ng nguy c c a d án,

nh ng các đánh giá RR c n ph i đ c xem nh là m t b c ti n t i vi c xác

đ nh các bi n pháp tích c c đ qu n lý t t c các RR, ngay c nh ng ng i

đ c coi là ngoài ki m soát c a qu n lý d án

Có nhi u ph ng pháp s n có và các công c đ đ nh l ng k t h p và đánh giá RR M t s ph ng pháp thông d ng nh t nh : Mô hình th ng kê đa

bi n; s đ cây; mô hình đ ng h th ng; phân tích đ nh y; phân tích mô

ph ng; mô hình mô ph ng ng u nhiên; mô hình ph

"d phòng" th ng đ c hi u là m t s b sung vào d toán chi phí d án

ho c th i l ng đ bao g m m t s y u t nguy c ho c không ch c ch n

nh ng RR cho d án, làm th nào h s đ c qu n lý, và ai s qu n lý chúng

trong su t cu c đ i c a d án Nó nên là m t ph n c a gói phê duy t ban đ u

Committee for Oversight and Assessment of U.S Department of Energy Project Management, National Research Council “vai trò c a ch đ u

t trong qu n lý r i ro d án”[16]

Tài li u tóm t t th c hành qu n lý r i ro hi u

qu nh t đ c s d ng b i các t ch c ch s h u hàng đ u qu n lý d án

trong khu v c công và t nhân Th o lu n v vai trò và trách nhi m c a nhà

qu n lý c p cao, qu n lý ch ng trình phát tri n ý th c r i ro trong t t c các

cu n sách này đ c d a trên nh ng th c t đã đ c các tác gi tham gia các

d án l n trong nhi u t ch c, qu c gia, ngành công nghi p và môi tr ng

v n hóa khác nhau Nó ph n ánh đa d ng và kinh nghi m qu n lý chuyên

xác đ nh r i ro công ngh thông qua vi c s d ng quá trình qu n lý r i ro công ngh Ph ng pháp này cung c p m t s hi u bi t t t h n v các r i ro liên quan trong vi c áp d ng m t công ngh Các tác gi cho r ng qu n lý r i

ro công ngh n ng l ng đ c thông qua v i m t thang đo đánh giá đ c s

d ng trong mô hình tham s c l ng chi phí

Ngoài ra còn có m t s tác gi nghiên c u v m t s l nh v c khác nh : Emmanuel M de Guzman “qu n lý r i ro th m h a”[19]

; David Hillson “nh n th c r i ro qua đa th b c trong y h c”[20]

; M D Rossetti, R

R Hill, B Johansson, A Dunkin and R G Ingalls “dùng phân tích mô ph ng cho qu n lý r i ro trong các d án khai thác m ”[21]

; Paul Bishop, Don Dixon

“qu n lý r i ro ngo i h i”[22]

PGS.TS Nguy n H ng Thái “Quy trình qu n lý r i ro trong đ u

t phát tri n c s h t ng giao thông”[23] Tác gi đ a ra các quy trình qu n lý

r i ro đ t đó có th nh n d ng đ c nh ng nguy c ti m n có th tác đ ng

x u đ n các m t ho t đ ng, trên c s đó s đ a ra m t s gi i pháp ng phó, phòng ng a phù h p v i t ng nguy c

TS Lê V n Long M t s v n đ v qu n lý r i ro trong d án

đ u t xây d ng công trình phù h p v i môi tr ng Vi t Nam Tác gi c ng

ch rõ n i dung qu n lý t ng giai đo n d án nh m có nh ng gi i pháp thích

h p nh m ki m soát

Trong tài li u, ngoài

vi c đ c p đ n các v n đ v qu n lý d án nói chung, tác gi c ng đã trình bày chi ti t v các ph ng pháp xác đ nh, phân tích, đánh giá các r i ro d án

Ngoài ra còn có m t s tác gi nghiên c u v m t s l nh v c khác nh : TS Tr n Th H ng Hà và các c ng s “ ánh giá và qu n lý r i ro các sinh v t bi t đ i gen”[26]

Tóm l i, các tác gi đã nêu lên nh ng nguyên t c xác đ nh, đo

l ng, đánh giá và phân tích m t cách c th tùy thu c t ng ngành ngh nghiên c u c a mình, t nh ng nguyên t c đó, các tác gi đã ch rõ m t s

bi n pháp nh m h n ch d án ng th i, các công trình nghiên c u c a các tác gi nói trên đã gi i quy t đ c v n đ lý lu n r t c b n v qu n lý, phân tán và gi m thi u d án Nh : khái ni m d án, các lo i

d án, đo l ng các tác đ ng , đ ng th i ch ra các ph ng pháp, quy trình

và ngh thu t qu n lý d án

T tr c đ n nay trong n c đã có m t s lu n v n th c s kinh t nghiên c u v v n đ qu n lý RR Nh ng nghiên c u này th c hi n các v n

tín d ng cho vay; Các gi i pháp h n ch RR trong đ u t ch ng khoán; ánh giá tác đ ng RR môi tr ng sinh thái đ n ho t đ ng kinh doanh; Qu n tr RR trong các doanh nghi p khai thác m và xây d ng v.v

Các nghiên c u v phân tán và gi m thi u RR trong d án đ u t

tr ng h c hi n còn ít đ c ph bi n trong các tài li u đ i chúng Th i gian

v a qua, ch xu t hi n m t s bài vi t v v n đ đ u t cho giáo d c trên các

t p chí chuyên ngành Các nghiên c u này đã khái quát nh ng v n đ lý lu n

m t l n n a kh ng đ nh ý ngh a th c ti n c a nghiên c u v “

” h t s c c n thi t

1.6 s k RR s à

Trong th c tr ng n n kinh t phát tri n m nh nh Vi t Nam nói chung và TP.HCM nói riêng nh ng n m tr c, khi mà các bi n đ ng th

tr ng mang tính tích c c, r t nhi u c h i, giao d ch kinh t đ c th c hi n

m t cách d dàng và có l i cho các bên v.v thì ph n l n các d án đ u th y mình thành công, dù c p đ nhi u hay ít, mà không tính đ n dài h n hay

ng n h n Các RR khi đó đ c gi m thi u m t cách khách quan t th tr ng

và do đó b xem nh m t cách đáng ti c Tuy nhiên, khi n n kinh t có d u

hi u ch ng l i và kém thu n l i, b t đ u t l m phát cao, c nh tranh ngày càng gay g t, đ n vi c khan hi m ngu n l c tài chính cùng áp l c lãi su t cao

và g n nh t là tác đ ng c a kh ng ho ng tài chính và suy thoái kinh t toàn

c u, các d án s ph i đ ng đ u v i m t trái c a các bi n đ ng đó là các RR kinh doanh M t y u t có nh h ng tr c ti p đ n kh n ng thành công, kh

c a Nhà n c, v n đ u t c a các doanh nghi p nhà n c ph i đ c th m

đ nh v : “…Các v n đ RR c a d án có th x y ra trong quá trình th c hi n

ngân sách nhà n c, v n tín d ng đ u t c a Nhà n c, v n tín d ng do Nhà

n c b o lãnh còn ph i th m đ nh các đi u ki n tài chính, giá c , hi u qu đ u

t và ph ng án hoàn tr v n đ u t c a d án

Kinh nghi m t nh ng d án đ u t t i TP.HCM th c t cho th y, đ

h th ng qu n lý RR th c s ho t đ ng, c n đ m b o các yêu c u sau: Không

ng ng xây d ng, đào t o đ i ng cán b có trình đ ; ng d ng khoa h c công ngh , nghiên c u vào d án; Cam k t c a C quan qu n lý nhà n c đ i v i

ho t đ ng qu n lý RR; Phân công trách nhi m rõ ràng trong đ n v đ i v i

ho t đ ng qu n lý RR; Phân b h p lý các ngu n l c cho ho t đ ng đào t o

và nâng cao nh n th c v RR; c bi t là vi c th c thi, tuân th chính sách

và xác đ nh ti n đ đ u t trong t ng giai đo n ch ng ng p c a TP

Các chuyên gia c ng đã ti n hành xây d ng b n đ đánh giá, qu n lý

r i ro do ng p l t v i m c đích ph c v cho vi c d báo, c nh báo nguy c

ng p l t có th x y ra

RR (ph l c 1)

Trong n m 2010, trên toàn TP đã x y ra r t nhi u s c công trình và nguyên nhân ch y u là do kh o sát, thi t k , qu n lý, thi công v.v.đ kh c

ph c tình tr ng này, UBND TP đã ban hành các quy đ nh h ng d n chi ti t

c a Chính ph và B Xây d ng v xây d ng các công trình ng m, công trình cao t ng, công trình xây d ng nhà riêng l trong đô th ng th i, TP c ng

ch đ o S Xây d ng th ng xuyên ph i h p v i các c quan, ban ngành t

ch c h ng d n, ki m tra, x lý k p th i các s c công trình đ t ng b c nâng cao ch t l ng xây d ng công trình trên đ a bàn TP, ng n ng a và gi m thi u s c công trình

Song song đó, UB c ng đã ki n ngh B Xây d ng và các B - Ngành liên quan s m ban hành và hoàn ch nh các h th ng quy chu n k thu t qu c gia trong l nh v c xây d ng, đ c bi t là liên quan đ n các công trình ng m

TP c ng ki n ngh B Xây d ng xem xét, nghiên c u ban hành các quy

đ nh c th liên quan đ n trách nhi m v ch t l ng công trình xây d ng và

x lý vi ph m trong xây d ng công trình đ i v i các đ n v liên quan nh : thi công, thi t k , t v n giám sát, qu n lý d án v.v c bi t, trách nhi m liên quan đ n các đ n v t v n qu n lý d án, ch ng nh n an toàn ch u l c và s phù h p ch t l ng công trình, th m tra bi n pháp thi công, ki m đ nh ch t

l ng ph i đ c quy đ nh c th , phù h p v i th c t

1.7

Ch ng I c a đ tài đ c p khái quát nh ng c s lý lu n liên quan đ n

vi c phân tích, đánh giá RR d án đ u t , t đó c ng đã đ a ra m t s gi i pháp đ ngh t ch c nên có nh ng bi n pháp qu n lý nh m phân tán và gi m thi u RR trong d án đ u t

Ngoài ra, ch ng này c ng có đ c p đ n m t s kinh nghi m qu n lý

RR trong d án đ u t , phù h p v i th c ti n

Ch ng ti p theo s trình bày ph ng pháp nghiên c u đ c th c hi n

nh m xây d ng, đánh giá các thang đo và ki m đ nh s phù h p c a mô hình nghiên c u, phân tích và đánh giá các nhân t quan tr ng t đó c l ng đ

l n c a các nhân t RR