Phát triển giao dịch hợp đồng kỳ hạn ngoại tệ tại các ngân hàng thương mại tỉnh Khánh Hòa

V phía các NHTM Khánh Hòa .... V phía doanh nghi p.... Nhóm các NHTM có doanh s th p và ít phát sinh ..... Nh ng lá th này là b ng ch ng cho vi c mua bán gi a khách hàng và th ng nhân.

Tôi xin cam đoan lu n v n này do chính tôi nghiên c u và th c hi n Các thông tin và s li u đ c s d ng trong lu n v n đ c trích d n đ y đ ngu n tài li u

t i danh m c tài li u tham kh o và hoàn toàn trung th c

T.p H Chí Minh, ngày 20 tháng 2 n m 2012

Ng i th c hi n

Th Ph ng Hoa

Trang

Trang ph bìa

L i cam đoan

M c l c

Danh m c các ký hi u, các ch vi t t t

Danh m c b ng bi u

Danh m c đ th , hình v

L i m đ u 1

CH NG 1 T NG QUAN V H P NG K H N NGO I T 3

1.1 Nh ng v n đ c b n v h p đ ng k h n ngo i t 3

1.1.1 Khái ni m 3

1.1.2 L ch s hình thành và phát tri n h p đ ng k h n ngo i t 4

1.1.3 Các lo i h p đ ng k h n ngo i t 9

1.1.3.1 H p đ ng k h n ngo i t c đ nh k h n 9

1.1.3.2 H p đ ng k h n ngo i t có k h n l a ch n 9

1.1.3.3 H p đ ng k h n không giao nh n 9

1.1.4 c đi m h p đ ng k h n ngo i t 9

1.1.5 u nh c đi m c a h p đ ng k h n ngo i t so v i các h p đ ng phái sinh khác 10

1.1.6 L i ích c a h p đ ng k h n ngo i t 13

1.1.6.1 i v i n n kinh t 13

1.1.6.2 i v i ngân hàng th ng m i 14

1.1.6.3 i v i doanh nghi p 15

1.1.7 Nh ng tiêu chí đánh giá s phát tri n h p đ ng k h n ngo i t 16

1.1.8 Giao d ch h p đ ng k h n ngo i t t i các NHTM 17

1.2 N h ng nhân t nh h ng đ n giao d ch h p đ ng k h n ngo i t 19

1.2.1 Nh ng nhân t v mô 19

1.2.2 Nh ng nhân t vi mô 21

1.3 Nh ng r i ro khi giao d ch h p đ ng k h n ngo i t 23

13.1 i v i doanh nghi p 23 1.3.2 i v i ngân hàng th ng m i 23

1.4 Kinh nghi m phát tri n h p đ ng k h n ngo i t c a các NHTM Vi t Nam

và bài h c kinh nghi m cho các NHTM t nh Khánh Hòa 24

1.4.1 Kinh nghi m phát tri n h p đ ng k h n ngo i t c a các NHTM Vi t Nam 24 1.4.2 Bài h c kinh nghi m cho các NHTM t nh Khánh Hòa 26

2.4 Các nhân t nh h ng đ n giao d ch h p đ ng k h n ngo i t t i các

NHTM t nh Khánh Hòa 45

2.5 Nh ng r i ro khi giao d ch h p đ ng k h n ngo i t t i các NHTM t nh

Khánh Hòa 47

2.5.1 i v i NHTM t nh Khánh Hòa 47 2.5.2 i v i doanh nghi p 48

2.6 ánh giá th c tr ng giao d ch h p đ ng k h n ngo i t t i các NHTM

t nh Khánh Hòa 49

2.6.2 Nh ng h n ch 50

2.6.3 Nguyên nhân c a nh ng h n ch 51

2.6.3.1 C ch chính sách, qu n lỦ c a Nhà n c 51

2.6.3.2 V phía các NHTM Khánh Hòa 55

2.6.3.3 V phía doanh nghi p 57

K t lu n ch ng 2 CH NG 3 GI I PHÁP PHÁT TRI N GIAO D CH H P NG K H N NGO I T T I CÁC NHTM T NH KHÁNH HÒA 60

3.1 Chi n l c phát tri n các công c tài chính phái sinh ngo i t t i các NHTM t nh Khánh Hòa 60

3.2 Nh ng c h i cho vi c phát tri n giao d ch h p đ ng k h n ngo i t t i các NHTM t nh Khánh Hòa 61

3.3 i u ki n đ phát tri n giao d ch h p đ ng k h n ngo i t t i các NHTM t nh Khánh Hòa 63

3.3.1 S bi n đ ng c a t giá h i đoái 63

3.3.2 i u ki n v con ng i 63

3.3.3 i u ki n v công ngh 64

3.4 Các gi i pháp phát tri n giao d ch h p đ ng k h n ngo i t t i các NHTM t nh Khánh Hòa 64

3.4.1 i v i các NHTM t nh Khánh Hòa 64

3.4.1.1 Nhóm các NHTM có doanh s l n và phát sinh đ u đ n 64

3.4.1.2 Nhóm các NHTM có doanh s th p và ít phát sinh 68

3.4.2 i v i các doanh nghi p xu t nh p kh u t nh Khánh Hòa 69

3.4.3 i v i H i s c a các ngân hàng th ng m i t nh Khánh Hòa 70

3.4.4 i v i NHNN Chi nhánh t nh Khánh Hòa 70

3.4.4.1 H tr các NHTM t nh Khánh Hòa tri n khai h p đ ng k h n ngo i t 70

3.4.4.2 Nâng cao vai trò và kh n ng qu n lỦ c a NHNN Chi nhánh t nh 72

3.4.5 Ki n ngh 73

3.4.5.2 i v i NHNN Vi t Nam 74 3.4.6 i v i t nh Khánh Hòa 77

K t lu n ch ng 3

K t lu n

Tài li u tham kh o

Ph luc

BIS: Ngân hàng Thanh toán qu c t

B ng 1.1 Giá tr và t tr ng các giao d ch ngo i t trên th tr ng OTC toàn

c u t n m 1998 đ n n m 2010 6

B ng 1.2 Giao d ch k h n ngo i t toàn c u chia theo k h n 7

B ng 1.3 Giao d ch k h n ngo i t toàn c u chia theo đ i t ng tham gia giao

B ng 2.9 T tr ng DS mua bán ngo i t t i các NHTM t nh Khánh Hòa so t ng

DS mua bán ngo i t toàn t nh Khánh Hòa 40

B ng 2.10 T tr ng DS mua bán h p đ ng k h n ngo i t t i các NHTM t nh Khánh Hòa 42

B ng 2.11 So sánh DS mua bán ngo i t giao ngay và k h n t i các NHTM t nh Khánh Hòa 44

B ng 2.12 M c đ am hi u c a doanh nghi p v h p đ ng k h n ngo i t 47

B ng 2.13 T tr ng bình quân ti n g i b ng ngo i t so t ng ti n g i c a các t

ch c kinh t t i các NHTM t nh Khánh Hòa 55

t nh Khánh Hòa 62

B ng 3.2 T ng v n đ u t n c ngoài vào t nh Khánh Hòa 63

Hình 1.1 L i nhu n c a v th tr ng v 3

Hình 1.2 L i nhu n c a v th đo n v 4

Hình 1.3 C c u các giao d ch ngo i t trên th tr ng OTC n m 2010 7

Hình 2.1 Giá tr xu t kh u và nh p kh u t nh Khánh Hòa 32

Hình 2.2 DS mua bán k h n ngo i t t i các NHTM t nh Khánh Hòa 39

Hình 2.3 T tr ng DS mua bán h p đ ng k h n ngo i t t i các NHTM t nh Khánh Hòa 42

Hình 2.4 Tình hình bi n đ ng t giá USD/VND t n m 2006 đ n tháng 6 n m 2011 52

Hình 2.5 T tr ng bình quân ti n g i b ng ngo i t so t ng ti n g i c a các t ch c kinh t t i các NHTM t nh Khánh Hòa 55

v giao d ch h p đ ng k h n ngo i t c b n đ y đ và phù h p v i thông l qu c

t Bên c nh đó, v i đi u ki n c a môi tr ng tài chính Vi t Nam đang trong quá trình phát tri n thì vi c s d ng h p đ ng k h n ngo i t b o hi m r i ro t giá cho các ch th trong n n kinh t phù h p v i vi c qu n lỦ ngo i t c a c quan qu n lỦ nhà n c Trên c s đó, m t s Chi nhánh NHTM t nh Khánh Hòa đã th c hi n tri n khai cung c p h p đ ng k h n ngo i t cho khách hàng t nhi u n m nay Tuy nhiên, t lúc tri n khai cho đ n nay, các chi nhánh NHTM t nh Khánh Hòa ch

m i cung c p đ c vài ch c h p đ ng k h n cho khách hàng và th c hi n các h p

h n ngo i t t i các NHTM t nh Khánh Hòa là vi c làm c n thi t trong giai đo n

hi n nay Do đó, tác gi ch n đ tài Phát tri n giao d ch h p đ ng k h n ngo i

t t i các NHTM t nh Khánh Hòa làm lu n v n Th c s

2 M c tiêu nghiên c u

Phân tích, đánh giá th c tr ng cung c p và s d ng h p đ ng k h n ngo i

t t i các NHTM t nh Khánh Hòa Xác đ nh các nhân t nh h ng và nh ng

nguyên nhân trong th i gian qua h p đ ng k h n ngo i t ch a đ c s d ng r ng rãi Khánh Hòa Trên c s đó đ xu t nh ng gi i pháp thi t th c đ phát tri n h p

tài đ c nghiên c u trên c s s d ng ph ng pháp duy v t bi n ch ng

k t h p v i ph ng pháp nghiên c u th ng kê, so sánh, phân tích, ph ng pháp thu

th p x lỦ s li u (s li u th c p đ c l y t C c th ng kê t nh Khánh Hòa, NHNN Chi nhánh t nh Khánh Hòa, t p chí, internet ầ; s li u s c p đ c kh o sát tr c

ti p t i 25 chi nhánh NHTM Khánh Hòa và 30 doanh nghi p có ho t đ ng xu t

CH NG 1 T NG QUAN V H P NG K H N NGO I T

1.1 Nh ng v n đ c b n v h p đ ng k h n ngo i t

1.1.1 Khái ni m

H p đ ng k h n ngo i t là h p đ ng trong đó hai bên mua và bán cam k t

v i nhau th c hi n mua hay bán m t l ng ngo i t nh t đ nh, v i m t t giá đ c xác đ nh t i th i đi m kỦ k t h p đ ng giao d ch, nh ng th c hi n thanh toán t i

th i đi m xác đ nh trong t ng lai

Trong h p đ ng k h n ngo i t , ng i mua h p đ ng k h n ngo i t đ c

g i là ng i gi v th tr ng v (long position), ng i bán h p đ ng k h n ngo i

t đ c g i là ng i gi v th đo n v (short position) Ng i gi v th tr ng v

s có đ c l i nhu n n u đ n h n thanh toán t giá giao ngay trên th tr ng cao

h n t giá k h n và ng i v th đo n v s b l đúng b ng s ti n ng i v th

tr ng v l i Và ng c l i, khi t giá k h n cao h n t giá giao ngay vào ngày thanh toán, ng i v th tr ng v b l và ng i v th đo n v ki m đ c l i nhu n

- K: Giá chuy n giao th a thu n ban đ u

- St: t giá giao ngay lúc h p đ ng đ n h n.Giao

1.1.2 L ch s hình thành và phát tri n h p đ ng k h n ngo i t

H p đ ng k h n ngo i t là m t lo i công c phái sinh ti n t Công c phái sinh ti n t là nh ng h p đ ng tài chính đ c phát hành trên c s giá tr c a các đ ng ti n, đ c s d ng đ b o hi m r i ro ho c dùng đ đ u c

Xét v l ch s phát tri n, ngu n g c c a các công c phái sinh có th b t

đ u t th k th 6 tr c công nguyên Nhà tri t h c n i ti ng c a Hy L p, Thales

đ c xem là ng i đ u tiên s d ng công c phái sinh Thales kỦ m t h p đ ng đ

đ m b o quy n mua qu ô liu, h p đ ng này r t gi ng h p đ ng quy n ch n ngày nay Trong su t th k th 12, th ng m i phát tri n Châu Âu, các th ng nhân

ph i ch hàng hoá b ng thuy n t châu l c này sang châu l c khác đ bán ki m l i nhu n Nh ng quá trình này g p r i ro do đ m tàu và d n đ n thua l gi i quy t

v n đ này, nh ng th ng nhân phát hành th mua bán, đ c xem nh h p đ ng k

h n Nh ng lá th này là b ng ch ng cho vi c mua bán gi a khách hàng và th ng nhân Theo đó, th ng nhân ph i giao hàng hoá b t c khi nào khách hàng yêu c u

T đó tr đi, các th ng nhân c ng mua bán hàng hoá theo hình th c này v i nhau Vào th k th 17, Nh t, các vua quan th i phong ki n đã t ng phát hành các

phi u c t tr hàng hoá trên s l ng g o th ng d , các phi u này đ m b o cho vi c giao hàng trong t ng lai Th tr ng g o c a Dojima c ng mua bán các phi u c t

tr hàng hoá này Vào th k th 19, nông dân và th ng gia b t đ u s d ng h p

đ ng k h n trên các nông s n đ b o hi m các kho n r i ro do b t n v giá

Vào nh ng n m 50 và 60 c a th k 19, th tr ng đ ng ti n Châu Âu đ c hình thành và phát tri n đ đáp ng nhu c u v n cho s l n m nh c a các công ty

đa qu c gia ng ti n Châu Âu là tên g i chung đ ch nh ng đ ng ti n l u hành

nh ng n c không ph i là n i phát hành Th tr ng đ ng ti n Châu Âu bao g m nhi u ngân hàng l n trên th gi i ch p nh n các kho n ti n g i và cho vay b ng nhi u đ ng ti n khác nhau Chính s phát tri n th tr ng ti n g i c a nh ng đ ng

ti n Châu Âu vào th i gian này đã thúc đ y và t o đi u ki n cho quá trình kinh doanh chênh l ch lãi su t đ c ng d ng trong th c ti n và đ t hi u qu cao, có m i liên h v i th tr ng ngo i t và th tr ng ti n t nh ng qu c gia l n, và cân

b ng hóa l i nhu n thông qua hai th tr ng này V i tính ch t r ng l n và thanh kho n c a th tr ng ti n g i c a nh ng đ ng ti n Châu Âu, và v i s truy n t i thông tin nhanh, các nhà đ u t nhanh chóng và d dàng tìm ra s chênh l ch lãi

su t gi a hai qu c gia và t n d ng ngay b t k s chênh l ch lãi su t x y ra Vi c

g i ti n n c không ph i là n i phát hành th ng không g p c n tr t thu , quy

đ nh nghiêm ng t c a Chính ph ầ nhanh chóng tr nên ti n l i cho th tr ng ngo i t Th tr ng ti n g i c a nh ng đ ng ti n Châu Âu đ c các ngân hàng và các nhà kinh doanh chênh l ch lãi su t v n d ng Các giao d ch ti n g i đ c th c

hi n thông qua đi n tho i gi ng th tr ng ngo i t , v i nh ng đi m chênh l ch,

ngày thi t l p giao d ch và nh ng th a thu n khác t ng t nh th tr ng ngo i t

Nh ng nhà môi gi i đ Ủ đ n lãi su t th tr ng Luân đôn khi đ nh giá t giá k

h n cho nh ng đ ng ti n l n th tr ng ngo i t i v i nh ng đ ng ti n không

đ c giao d ch th tr ng ti n g i c a nh ng đ ng ti n Châu Âu, vi c g i ti n trong n c có th cung c p m t kênh kinh doanh chênh l ch t giá k h n và lãi

su t Vào đ u th p niên 70, khi ch đ t giá c đ nh theo H th ng Bretton Woods

s p đ , Chính ph các n c có đ ng ti n m nh không ki m soát ch t t giá mà thay vào đó th n i đ ng ti n T đó, th tr ng k h n ti n t phát tri n và t ng tr ng

nhanh chóng Các h p đ ng k h n ti n t đ c các ngân hàng và các t p đoàn s

d ng r ng rãi đ qu n lỦ r i ro t giá

Theo s li u th ng kê ba n m th c hi n m t l n c a Ngân hàng Thanh toán

Qu c t BIS, trong s các giao d ch ngo i t toàn c u trên th tr ng OTC vào n m

2010, các h p đ ng k h n chi m 12% Tuy giao d ch k h n chi m t tr ng th p trong t ng s giao d ch ngo i t nh ng khá n đ nh k t n m 2001 đ n nay và có

s t ng tr ng v giá tr : n m 2001 t ng 1,56% so n m 1998, n m 2004 t ng 60,70% so n m 2001, n m 2007 t ng 73,21% so n m 2004 và n m 2010 t ng 31,22% so v i n m 2007 Giai đo n t n m 2007 đ n n m 2010, giao d ch k h n ngo i t trên th gi i có t c đ t ng ch m h n so v i nh ng giai đo n tr c là do s tác đ ng c a cu c kh ng ho ng kinh t toàn c u n m 2008-2009

B ng 1.1 Giá tr và t tr ng các giao d ch ngo i t trên th tr ng OTC toàn c u t n m 1998 đ n n m 2010

Giá

tr

T

tr ng ( %)

Giá

tr

T

tr ng (%)

Giá

Tr

T

tr ng (%)

Giá

tr

T

tr ng (%)

Giao ngay 568 37 386 31 631 33 1,005 30 1,490 37

K h n 128 8 130 11 209 11 362 11 475 12 Hoán đ i t giá 734 48 656 53 954 49 1,714 52 1,765 44 Hoán đ i ti n t 10 1 7 1 21 1 31 1 43 1 Quy n ch n và

các công c khác 87 6 60 5 119 6 212 6 207 5

T ng c ng 1,527 100 1,239 100 1,934 100 3,324 100 3,981 100

(Ngu n: BIS)

Hình 1.3 C c u các giao d ch ngo i t trên th tr ng OTC n m 2010

 Giá tr giao d ch h p đ ng k h n ngo i t toàn c u chia theo k h n

N u chia theo k h n giao d ch thì k h n t 1 n m tr l i là ch y u, chi m

t 96% đ n 98% t ng s giao d ch k h n ngo i t , giao d ch k h n t trên 7 ngày

đ n 1 n m cao h n các giao d ch v i k h n đ n 7 ngày kho ng t 10% đ n 20%

B ng 1.2 Giao d ch k h n ngo i t toàn c u chia theo k h n

Giá

tr

T

tr ng (%)

Giá

tr

T

tr ng (%)

Giá

Tr

T

tr ng (%)

Giá

tr

T

tr ng (%)

 Giá tr giao d ch h p đ ng k h n ngo i t toàn c u chia theo đ i

t ng khách hàng giao d ch

Theo phân lo i c a Ngân hàng Thanh toán qu c t thì các t ch c tài chính bao g m các ngân hàng th ng m i, ngân hàng đ u t và các công ty ch ng khoán

th c hi n mua bán ti n t và các s n ph m phái sinh trên th tr ng OTC cho chính

h và theo nhu c u c a các khách hàng nh t p đoàn, chính ph và các t ch c tài chính khác Các t ch c tài chính khác bao g m nh ng t ch c tài chính không thu c lo i trên nh qu đ u t , qu h u trí, công ty cho thuê tài chính, công ty b o

hi m, ngân hàng trung ng ầKhách hàng khác là b t k khách hàng nào th c hi n giao d ch k h n không thu c hai lo i đ i t ng t ch c tài chính nói trên

N u chia theo đ i t ng khách hàng giao d ch thì vào n m 2010, giá tr giao

d ch do các t ch c tài chính th c hi n chi m 24% t ng giao d ch k h n ngo i t ,

t ch c tài chính khác chi m 54% và khách hàng khác chi m 22% Trong khi đó, các t tr ng này vào n m 1998 l n l t là 38%, 27% và 35% Các t ch c tài chính

(Ngu n: BIS)

Nh v y, h p đ ng k h n là m t công c phái sinh lâu đ i và đ n gi n

nh t Theo th i gian, xu t hi n nhi u công c phái sinh có u đi m h n nh h p

đ ng giao sau, h p đ ng quy n ch n, h p đ ng hoán đ i nh ng cho đ n nay h p

đ ng k h n v n đ c s d ng ph bi n trên th gi i trong phòng ng a r i ro t giá

1.1.3 Các lo i h p đ ng k h n ngo i t

1.1.3.1 H p đ ng k h n ngo i t c đ nh k h n

H p đ ng c đ nh k h n là h p đ ng k h n đó hai bên mua và bán xác

đ nh chính xác ngày giao nh n ngo i t Vi c giao nh n ngo i t có th đ c s p

x p s m h n nh ng ph i c ng thêm biên đ gi i h n vào t giá k h n

t giá xác đ nh vào ngày thanh toán c th trong t ng lai Tuy nhiên, h p đ ng k

h n không giao nh n không t o ra trao đ i ti n t th c s t i th i đi m t ng lai, mà thay vào đó kho n chi tr s đ c th c hi n b i m t đ i tác theo th a thu n v i m t

đ i tác khác d a trên t giá trong t ng lai

1.1.4 c đi m h p đ ng k h n ngo i t

H p đ ng k h n có nh ng đ c đi m riêng, t o nên s khác bi t so v i các công c phái sinh ngo i t khác M t h p đ ng k h n ngo i t có nh ng đ c đi m sau:

- Ngày thanh toán Các h p đ ng k h n ngo i t đ c trao đ i trên th

tr ng liên ngân hàng h u h t là các h p đ ng 1 tháng, 6 thángầ Ngày thanh toán trên các h p đ ng đã đ c xác đ nh tr c, xa h n ngày thanh toán c a giao d ch giao ngay hai ngày làm vi c N u m t h p đ ng k h n ngo i t đ c kỦ vào ngày

th hai 18/5, các giao d ch giao ngay có giá tr sau hai ngày làm vi c là th t 20/5

Khi đó ngày giá tr cho h p đ ng k h n ngo i t m t tháng là ngày 20/6, ngày giá

tr cho h p đ ng k h n ngo i t hai tháng là ngày 20/7ầ Tuy nhiên, n u ngày trong t ng lai không ph i là ngày làm vi c thì ngày thanh toán s chuy n sang ngày làm vi c ti p theo Tr ng h p ngo i l đ i v i quy t c này là khi ngày làm

vi c k ti p nh y sang tháng sau thì ngày thanh toán đ c chuy n sang ngày làm

vi c tr c đó thay vì ngày làm vi c sau đó Theo quy t c này, h p đ ng k h n ngo i t m t tháng luôn luôn đ c thanh toán trong tháng sau đó, h p đ ng k h n ngo i t hai tháng luôn luôn đ c thanh toán trong hai tháng sau đóầ

- H p đ ng k h n ngo i t không đ c th c hi n qua S giao d ch mà là

nh ng th a thu n gi a hai t ch c tài chính ho c gi a m t t ch c tài chính và khách hàng là công ty Do đó, h p đ ng k h n ngo i t không đ c chu n hóa,

m i n i dung trong h p đ ng nh ngày giao hàng, đ a đi m giao hàng, lo i ngo i t ,

s l ng ngo i t , t giá do hai bên t th a thu n v i nhau phù h p v i nhu c u c a các bên tham gia h p đ ng k h n ngo i t

- Giá trong h p đ ng k h n ngo i t là giá giao hàng th i đi m kỦ k t

h p đ ng, giá k h n và giá chuy n giao b ng nhau, khi đó giá tr h p đ ng c a hai bên b ng không i u này có ngh a là không có chi phí khi mua, bán h p đ ng Trong m t vài tr ng h p, ngân hàng có th yêu c u các khách hàng kỦ qu ban

đ u đ ràng bu c ngh a v th c hi n h p đ ng Trong m t s tr ng h p khác, ngân hàng có ni m tin hoàn toàn vào khách hàng và không yêu c u kỦ qu ban đ u Theo

th i gian, giá chuy n giao không đ i, giá k h n thay đ i Vì v y sau khi kỦ h p

đ ng, hai giá không b ng nhau

- H p đ ng k h n ngo i t ch đ c th c hi n khi đáo h n: đ n th i đi m đáo h n ng i gi v th đo n v ph i th c hi n bán ngo i t cho ng i gi v th

tr ng v và đ c m t kho n ti n t ng i mua v i m c t giá đã đ nh tr c trong

h p đ ng, cho dù vào th i đi m đó, giá tr th tr ng c a đ ng ngo i t cao h n

H p đ ng giao sau ngo i t là s th a thu n gi a hai bên ch th đ ng ý mua

H p đ ng hoán đ i ngo i t là m t h p đ ng trong đó bao g m đ ng th i c hai giao d ch mua và bán cùng m t s l ng ngo i t này v i m t đ ng ti n khác (ch có hai đ ng ti n đ c s d ng trong giao d ch), trong đó k h n thanh toán c a hai giao d ch khác nhau và t giá c a hai giao d ch đ c xác đ nh t i th i đi m kỦ

k t

So v i các h p đ ng phái sinh ngo i t khác, h p đ ng k h n ngo i t có

nh ng u, khuy t đi m sau:

 u đi m

- H p đ ng k h n ngo i t không th c hi n qua S giao d ch mà là nh ng

th a thu n mang tính ch t cá nhân gi a hai t ch c tài chính ho c gi a t ch c tài chính v i khách hàng là công ty ho c cá nhân Do đó, h p đ ng k h n ngo i t đáp

ng nhu c u c a các bên tham gia v s l ng ngo i t , lo i ngo i t , đ a đi m giao

dch, ngày giao d ch Trong khi đó, h p đ ng giao sau ngo i t v c b n là h p

đ ng k h n ngo i t nh ng đ c th c hi n qua S giao d ch Khi giao d ch qua S ,

m i n i dung c a h p đ ng giao sau đ c tiêu chu n hóa nh s l ng ngo i t ,

lo i ngo i t , ngày giao d ch Trên th c t , khi giao d ch qua S , ch m t vài lo i

ngo i t m nh đ c th c hi n và v i s l ng l nầ đi u này không phù h p v i nhu c u khác nhau c a khách hàng, nh t là đ i v i nh ng khách hàng nh Ngoài ra khi th c hi n h p đ ng giao sau, các ch th tham gia ph i ký qu và duy trì m c

ký qu hàng ngày theo quy đ nh c a S giao d ch

- Khi tham gia h p đ ng k h n ngo i t , ng i tham gia không ch u b t k kho n phí nào N u th c hi n h p đ ng giao sau, ng i tham gia ch u phí môi gi i

và phí quy n ch n khi mua h p đ ng quy n ch n

 Nh c đi m

- Vì ch có hai bên tham gia vào h p đ ng k h n nên m i bên đ u ph thu c duy nh t vào bên kia trong vi c th c hi n h p đ ng Khi có s bi n đ ng l n

v t giá, bên b t l i có th không th c hi n giao d ch, r i ro thanh toán x y ra Ngoài ra, h p đ ng k h n ngo i t ch đ c thanh toán vào ngày đ n h n, không

đ c t t toán h p đ ng s m Nh ng nh c đi m này c a h p đ ng k h n đ c

h p đ ng giao sau kh c ph c Khi th c hi n h p đ ng giao sau, các bên tham gia có

th sang nh ng l i h p đ ng b t k th i đi m nào tr c khi h p đ ng đ n h n, tránh đ c r i ro thanh kho n

- Khi đ n h n thanh toán, ng i mua ph i mua và ng i bán ph i bán (th ng là giao hàng ho c thanh toán ti n m t), không bên nào đ c chuy n

nh ng h p đ ng cho bên th ba cho dù giao d ch mua bán đó có th b t l i cho

m t trong hai bên tham gia, tính thanh kho n th p Quy n không th c hi n h p

đ ng khi t giá bi n đ ng b t l i ch khi th c hi n h p đ ng quy n ch n v th mua

- H p đ ng k h n ngo i t ch đáp ng nhu c u mua ho c bán ngo i t c a khách hàng trong t ng lai còn hi n t i không có nhu c u mua ho c bán ngo i t Trên th c t , khách hàng v a có nhu c u mua ho c bán ngo i t hi n t i đ ng th i

v a có nhu c u bán ho c mua trong t ng lai Khi đó ch giao d ch hoán đ i ngo i

t m i đáp ng nhu c u c a khách hàng

So v i các h p đ ng phái sinh khác, h p đ ng k h n ngo i t có nhi u

nh c đi m nh ng v i đi u ki n môi tr ng tài chính Vi t Nam hi n nay thì s

d ng h p đ ng k h n ngo i t có l i th h n:

- Vi c thành l p S giao d ch cho các công c phái sinh nh th tr ng ch ng khoán c n có th i gian và ph thu c r t nhi u vào s phát tri n th tr ng tài chính Trong khi th tr ng tài chính c a Vi t Nam phát tri n ch a đ y đ và đ ng b Ngoài ra, h p đ ng giao sau đ c thanh toán hàng ngày, đi u này không phù h p

v i các doanh nghi p Vi t Nam hi n nay, nh t là t i 90% doanh nghi p Vi t Nam

là doanh nghi p nh và v a Các doanh nghi p này không có b ph n kinh doanh riêng bi t đ theo dõi di n bi n t giá hàng ngày và th c hi n thanh toán hàng ngày

theo l nh c a S giao d ch

- Theo quy t đ nh s 1452/2004/Q -NHNN ngày 10 tháng 11 n m 2004 c a NHNN, các TCTD đ c phép ch đ c bán quy n ch n cho khách hàng là các t

ch c kinh t , t ch c khác (không ph i TCTD) và các cá nhân mà không đ c phép mua quy n ch n t các khách hàng Nh v y, các TCTD đ c phép thu đ c kho n

l i nhu n h u h n t vi c bán quy n ch n (t ng ng kho n phí) khi t giá bi n

đ ng theo chi u h ng b t l i cho ng i mua quy n ch n nh ng s b l vô h n khi

t giá bi n đ ng theo chi u h ng có l i cho ng i mua quy n ch n H n n a, quy t đ nh s 1452/2004/Q -NHNN ch cho phép các TCTD duy trì t ng giá tr các

h p đ ng quy n ch n không có giao d ch đ i ng t i đa là 10% so v i v n t có

Do đó, khi có phát sinh bán quy n ch n, TCTD ph i mua quy n ch n t TCTD n i

đ a Trên th c t , các TCTD n i đ a có kh n ng tham gia nghi p v quy n ch n r t

ít nên gi i pháp t t nh t là TCTD tìm đ i tác t ng ng v i các ngân hàng n c ngoài Tuy nhiên, làm nh v y, các TCTD s không thu đ c l i nhu n vì phí bán quy n ch n cho khách hàng đ c tr cho vi c mua quy n ch n t ng ng; ch a k kho n phí thu đ c t vi c bán quy n ch n ph i ch u thu giá tr gia t ng 10% và kho n thu này không đ c kh u tr khi TCTD mua quy n ch n t ng ng

Ngoài ra, các ch th kinh t ch đ c th c hi n quy n ch n gi a các ngo i

t v i nhau, không liên quan đ n đ ng Vi t Nam Trên th c t , theo quy đ nh v

qu n lỦ ngo i h i, trên lãnh th Vi t Nam, m i giao d ch, thanh toán, niêm y t,

qu ng cáo c a ng i c trú và ng i không c trú không đ c th c hi n b ng ngo i

h i Nh v y các ho t đ ng c a doanh nghi p đ u liên quan đ n đ ng Vi t Nam

i u này có ngh a th c hi n quy n ch n không phù h p cho các doanh nghi p

- Theo Quy t đ nh s 1452/2004/Q -NHNN, khi th c hi n h p đ ng quy n

ch n ho c h p đ ng hoán đ i ngo i t v i TCTD, khách hàng không c n ch ng

m c đích s d ng ngo i t i u này d d n đ n tình tr ng đ u c ngo i t Tuy đ u

c là y u t t o đi u ki n cho th tr ng phát tri n, nh ng môi tr ng tài chính Vi t

Nam còn non y u, kh n ng qu n lỦ ch a cao nên y u t đ u c phát tri n s gây ra

b t n cho th tr ng

1.1.6 L i ích c a h p đ ng k h n ngo i t

1.1.6.1 i v i n n kinh t

- Trong n n kinh t , m i nhà đ u t có m c đ ch p nh n r i ro riêng Th

tr ng k h n ngo i t cho phép nh ng ng i mu n gi m r i ro do t giá gây ra và chuy n giao r i ro cho nh ng ng i s n sàng ch p nh n r i ro đó, đó là các nhà đ u

c Nh v y, th tr ng k h n ngo i t r t hi u qu trong vi c phân ph i l i r i ro

gi a các nhà đ u t Vì v y, các nhà đ u t s n sàng cung c p nhi u v n h n cho th

tr ng tài chính i u này s t o nhi u l i ích cho n n kinh t , t o đi u ki n cho nhi u công ty có kh n ng huy đ ng v n trên th tr ng h n v i chi phí s d ng

v n th p và b ng không trong tr ng h p không th c hi c kỦ qu

- Cung c p thông tin hi u qu đ hình thành t giá Th tr ng k h n ngo i

t là ngu n cung c p thông tin quan tr ng đ i v i vi c hình thành t giá trong t ng lai Giá h p đ ng k h n ngo i t ch a đ ng nh ng thông tin mà các nhà đ u t mong đ i v giá giao ngay trong t ng lai Giá giao ngay ch a đ ng cùng lo i thông tin, nh ng vi c l y thông tin t th tr ng giao ngay s khó kh n h n t th

tr ng k h n

- H p đ ng k h n bu c ph i th c hi n khi đ n h n thanh toán do đó th hi n

đ c c u và cung ngo i t trong t ng lai Trên c s đó, c quan qu n lỦ nhà n c

có th ph n nào d báo đ c ngu n cung và c u ngo i t trong t ng lai, th ng trong vòng m t n m tr l i, t đó, có th ch đ ng trong đi u hành th tr ng ngo i

t

1.1.6.2 i v i ngân hàng th ng m i

- Trong kinh t th tr ng, r i ro trong kinh doanh là không th tránh kh i,

đ c bi t là r i ro t giá đ i v i các ngân hàng tham gia kinh doanh trên th tr ng ngo i t Ngân hàng tham gia th tr ng ngo i t v i hai m c đích chính là cung c p

d ch v cho khách hàng khi mua h và bán h và kinh doanh cho chính mình R i ro

t giá phát sinh khi ngân hàng kinh doanh cho chính mình, t c t o tr ng thái ngo i

t m đ đ u c ki m lãi khi t giá thay đ i phòng ng a r i ro t giá, các ngân hàng có th s d ng các công c phái sinh nh h p đ ng k h n

- T o đi u ki n cho các TCTD nâng cao hi u qu kinh doanh: khi TCTD cung c p h p đ ng k h n ngo i t cho doanh nghi p s giúp doanh nghi p h n ch

r i ro đ i v i nh ng kho n vay ngo i t t i chính TCTD đó, đi u này đ ng ngh a

v i vi c TCTD không g p r i ro dây chuy n t khách hàng

- T o đi u ki n cho các TCTD m r ng và phát tri n các ho t đ ng d ch v , phát tri n và đa d ng hoá s n ph m d ch v ngân hàng M t khác, khi phát tri n đa

d ng hoá d ch v s mang l i ngu n thu nh p cho các TCTD, t o đi u ki n nâng cao

hi u qu kinh doanh nh phân tán r i ro, chuy n d ch c c u thu nh p, theo h ng

d ch v ngân hàng, góp ph n hình thành th ng hi u ngân hàng m nh - y u t quan

tr ng trong n n kinh t th tr ng và h i nh p kinh t qu c t

th làm cho m t kho n l th ng m i tr thành m t kho n l i nhu n và m t kho n

l i nhu n có th tr thành m t kho n l l n Trong hai nguy c trên thì nguy c th hai có kh n ng x y ra nhi u h n Do v y phòng ng a r i ro t giá là bi n pháp t t

nh t đ b o toàn thu nh p và chi phí H p đ ng k h n ngo i t là lá ch n r i ro

v ng ch c cho ho t đ ng kinh doanh c a các doanh ngh p Doanh nghi p có th s

d ng các công c này nh m t h ng s cho vi c tính toán k ho ch kinh doanh mà không c n đ tâm đ n bi n đ ng c a th tr ng Nh v y, h p đ ng k h n ngo i t

r t h u d ng đ i v i các doanh nghi p có ho t đ ng xu t nh p kh u, vay và tr n

b ng ngo i t , đ u t b ng ngo i t

- S d ng h p đ ng k h n ngo i t s giúp cho doanh nghi p nâng cao

kh n ng qu n lỦ, qu n tr tài s n có, tài s n n , s d ng v n hi u qu nh cân đ i

đ c lu ng ti n, giúp cho doanh nghi p c c u l i tài s n n - tài s n có và gi m b t chi phí v n cho doanh nghi p

- T o đi u ki n cho doanh nghi p nâng cao kh n ng thu th p, phân tích và

x lỦ thông tin có hi u qu Qua đó nâng cao trình đ qu n tr doanh nghi p i u này r t c n thi t, ngày nay thông tin đ c xem nh là m t ngu n l c, m t y u t

c nh tranh và phát tri n đ i v i m i doanh nghi p trong n n kinh t th tr ng và

h i nh p

Vi c s d ng h p đ ng k h n ngo i t - m t trong nh ng s n ph m c a th

tr ng tài chính - v i Ủ ngh a phòng ng a, b o toàn l i nhu n và tránh r i ro do

bi n đ ng t giá s mang l i hi u qu cao cho doanh nghi p n u doanh nghi p d báo, phân tích và nh n đ nh đúng di n bi n th tr ng

1.1.7 Nh ng tiêu chí đánh giá s phát tri n h p đ ng k h n ngo i t

đánh giá giao d ch h p đ ng k h n ngo i t phát tri n đ n m c đ nào,

d a trên nh ng tiêu chí sau:

- Doanh s giao d ch: S phát tri n c a h p đ ng k h n ngo i t tr c tiên

th hi n doanh s t ng d n qua các n m v s tuy t đ i và t tr ng trong t ng doanh s mua bán ngo i t c a m t NHTM nói riêng và c a c th tr ng nói chung Ngoài ra, doanh s và t tr ng ph i có s t ng tr ng đ t bi n khi th tr ng ngo i t , nh t là khi t giá có s bi n đ ng l n Doanh s có s đa d ng v k h n

và lo i ngo i t

- S l ng khách hàng: M t s n ph m đ c NHTM gi i thi u cho khách hàng và đ c khách hàng s d ng nh m t thói quen ch ng t s n ph m đó tr thành nhu c u thi t y u và có t m quan tr ng đ i v i l i ích c a khách hàng Bên

c nh đó, khách hàng ph i có s đa d ng v đ i t ng nh t ch c tín d ng, các lo i hình t ch c kinh t và cá nhân có nhu c u mua bán ngo i t

- Th hi n đúng vai trò, ch c n ng c a h p đ ng k h n: Khách hàng và NHTM giao d ch h p đ ng k h n ngo i t đúng v i b n ch t c a h p đ ng là phòng ng a r i ro t giá ho c s d ng đ đ u c thu l i nhu n khi có c h i T t c các ch th c a n n kinh t đ u am hi u k thu t phòng ng a r i ro t giá b ng h p

đ ng k h n ngo i t ; nh n th c đ c vai trò, ch c n ng c a h p đ ng k h n ngo i

t và luôn mong mu n s d ng h p đ ng k h n cho t t c các dòng ti n ngo i t

- V n b n pháp lỦ: có h th ng các v n b n pháp lỦ đ y đ và ch t ch , các

n i dung c a v n b n đi u ch nh giao d ch h p đ ng k h n ngo i t trên c s t o

đi u ki n phát tri n theo cung c u c a th tr ng, mang tính khách quan, không mang tính m nh l nh hành chính

- Môi tr ng tài chính: h p đ ng k h n ngo i t có vai trò chính là phòng

ng a r i ro t giá Do đó, môi tr ng tài chính phát tri n đ n trình đ nh t đ nh, trong đó, t giá đ c hình thành trên tín hi u th tr ng N n kinh t không có tình

tr ng đô la hóa, đ ng ti n trong n c có tính chuy n đ i cao

1.1.8 Giao d ch h p đ ng k h n ngo i t t i các NHTM

- Khái ni m: Giao d ch h p đ ng k h n ngo i t là th a thu n gi a NHTM

v i các TCTD khác ho c v i khách hàng là t ch c, cá nhân v vi c trao đ i m t s

l ng xác đ nh m t đ ng ti n đ l y m t đ ng ti n khác t i m t t giá xác đ nh t i ngày giao d ch và thanh toán là m t ngày xác đ nh trong t ng lai, v i các n i dung: đ i tác giao d ch, lo i ngo i t , s l ng, t giá, ngày giao d ch, k h n, ngày

hi u l c, ch d n thanh toán

- Quy trình giao d ch:

+ Th c hi n giao d ch v i khách hàng: Khi khách hàng có nhu c u mua ậ bán k h n ngo i t thì th c hi n giao d ch v i giao d ch viên thu c b ph n ngu n

v n (ho c nhân viên ph trách kinh doanh ngo i t đ i v i Chi nhánh NHTM ch a

có b ph n ngu n v n riêng) Giao d ch mua bán ngo i t k h n đ c th c hi n qua m t s hình th c nh : Reuters, phone, fax, i v i khách hàng ch a tham gia h th ng giao d ch Reuters thì th c hi n b ng h p đ ng kỦ qua Fax, b n g c g i qua EMS, đi n tho i (t t c các giao d ch qua đi n tho i đ c coi là h p l khi giao

d ch đ c th c hi n thông qua c a Ngân hàng)

+ T o d li u giao d ch: Sau khi hoàn t t vi c th c hi n giao d ch v i khách hàng, giao d ch viên thu c b ph n ngu n v n ph i nh p n i dung c a giao d ch vào

h th ng qu n lỦ giao d ch và in ra “Phi u giao d ch” đ chuy n sang cho B ph n

ki m soát r i ro

+ Ki m soát giao d ch: Khi nh n đ c giao d ch t h th ng qu n lỦ giao

d ch ho c “Phi u giao d ch” do giao d ch viên thu c b ph n ngu n v n chuy n sang, b ph n ki m soát r i ro ph i th c hi n các b c sau: Ki m tra t giá giao

d ch có ph i là t giá công b ho c t giá giao d ch c a th tr ng hay không; Ki m tra h n m c c a khách hàng; Ki m tra ti n c c (n u có); Ki m tra h n m c giao

d ch c a giao d ch viên thu c b ph n ngu n v n Trong tr ng h p giao d ch không đ m b o m t trong các yêu c u trên thì nhân viên ki m soát r i ro đ c quy n không duy t và ti n hành l p biên b n vi ph m giao d ch, đ ng th i báo cáo

k p th i cho c p qu n lỦ tr c ti p c a b ph n ki m soát r i ro đ x lỦ Khi giao

d ch đ m b o các đi u ki n nêu trên thì nhân viên ki m soát r i ro ti n hành duy t giao d ch trên h th ng giao d ch ho c kỦ tên trên “phi u giao d ch” và chuy n sang cho b ph n h tr giao d ch (back office)

+ Xác nh n giao d ch: Vi c th c hi n xác nh n do nhân viên h tr giao d ch

th c hi n Ngân hàng và khách hàng kỦ k t h p đ ng chi ti t b ng v n b n ho c

đi n xác nh n i v i các giao d ch đ c xác nh n b ng h p đ ng thì h p đ ng

đ c g i đi trong ngày giao d ch (c n c vào d u c a b u đi n) Giao d ch đ c xác

nh n b ng fax: h p đ ng đ c g i đi ngay sau khi giao d ch viên thu c b ph n ngu n v n t o d li u giao d ch ho c sau khi nh n đ c h p đ ng do khách hàng

g i đ n i v i các giao d ch đ c xác nh n b ng di n xác nh n thì xác nh n giao

d ch ph i g i đi trong phiên k t n i vào h th ng swift g n nh t T t c các giao

d ch trong ngày ph i đ c xác nh n hoàn t t trong ngày

+ Thanh toán giao d ch: vi c th c hi n thanh toán giao d ch do nhân viên h

tr giao d ch th c hi n Ngày thanh toán h p đ ng k h n ngo i t là ngày làm vi c

cu i cùng c a k h n giao d ch và đ c ghi rõ trong h p đ ng đã đu c kỦ k t Ngân hàng ch đ c phép chuy n ti n khi đ n h n thanh toán;

+ Theo dõi thanh toán đi và thanh toán đ n: vi c theo dõi th c hi n các kho n ti n thanh toán đi và thanh toán đ n do nhân viên h tr giao d ch th c hi n Theo dõi th c hi n các kho n ti n thanh toán đ n: bao g m theo dõi t t c các kho n ti n thanh toán đ n trong ngày c n c vào các h p đ ng giao d ch đã th c

hi n v i khách hàng, đ i chi u n i dung nh n ti n, s ti n th c nh n v i n i dung,

s ti n trên h p đ ng giao d ch Theo dõi th c hi n các kho n ti n thanh toán đi: bao g m theo dõi t t c các kho n ti n ph i thanh toán đi trong ngày c n c vào các

h p đ ng giao d ch đã đ c th c hi n v i khách hàng, đ i chi u n i dung chuy n

ti n, s ti n th c chuy n trên ch ng t thanh toán đi v i n i dung, s ti n trên h p

đ ng giao d ch

- B ph n kinh doanh ngo i t c a m t NHTM ph i đ m b o ba nhóm sau:

+ Nhóm giao d ch kinh doanh (front office): g m các giao d ch viên kinh doanh đ c phép gi tr ng thái ngo i t m và các nhân viên môi gi i không đ c

phép gi tr ng thái ngo i t m

+ Nhóm ki m soát r i ro (risk control): g m các ki m soát viên

+ Nhóm nghi p v (back office): g m các nhân viên h tr giao d ch

1.2 N h ng nhân t nh h ng đ n giao d ch h p đ ng k h n ngo i t

ph m này

 Môi tr ng tài chính:

Giao d ch h p đ ng k h n ngo i t đ c s d ng r ng rãi khi môi tr ng tài chính phát tri n m c sâu, r ng trong n n kinh t , n ng l c qu n tr c a doanh nghi p, n ng l c giám sát và qu n lỦ c a các c quan Nhà n c trình đ cao, c

Ngoài ra, th tr ng tài chính n đ nh, phát tri n đ n m t trình đ nh t đ nh thì kinh t trong n c phát tri n b n v ng, y u t l m phát và đô la hóa không có c

h i xu t hi n ây là m t trong nh ng y u t nh h ng tr c ti p đ n giao d ch k

h n ngo i t Khi l m phát t ng cao, lãi su t trong n c t ng theo, trong khi đó lãi

su t là y u t liên quan tr c ti p đ n t giá k h n i v i đô la hóa, các ch th trong n n kinh t s d tr đ ng ngo i t thay vì đ ng n i t , khi đó, vai trò c a h p

đ ng k h n không phát huy đ c tác d ng

 C ch đi u hành lãi su t và t giá

- C ch lãi su t

N u lãi su t trong n c ch m t v th là cao h n ho c th p h n lãi su t

c a đ ng ti n n c ngoài thì đi m gia t ng t giá k h n ho c đi m kh u tr t giá

k h n luôn luôn xu t hi n Khi đó, giao d ch k h n ngo i t x y ra m t chi u là mua ho c bán chi m u th T đó d n đ n m t cân b ng tr ng thái ngo i t đ i v i

m t t ch c riêng l ho c xét t ng th n n kinh t qu c gia

- C ch đi u hành t giá

H p đ ng k h n ngo i t đ c s d ng phòng ng a r i ro do s bi n đ ng

c a t giá Do đó, giao d ch k h n ngo i t ph thu c vào c ch đi u hành t giá

c a nhà n c N u t giá đ c đi u hành linh ho t, bi n đ ng theo biên đ l n và

ng u nhiên, ph n ánh quan h cung c u v ngo i t trên th tr ng, khi đó giao d ch

k h n m i phát huy tác d ng Trên th tr ng ngo i t bên c nh vi c ph n ánh quan h cung c u v ngo i t thì th tr ng còn n ch a các y u t đ u c và chênh

l ch giá v ngo i t ây c ng là nh ng y u t quan tr ng trong vi c làm cho t giá

h i đoái trên th tr ng ngo i t bi n đ ng m t cách khó d đoán Chính vì s không d đoán tr c đ c nh ng thay đ i c a t giá trên th tr ng mà các doanh nghi p c ng nh các NHTM luôn có mong mu n b o hi m r i ro đ ch ng l i

nh ng t n th t có th x y ra đ i v i các dòng ti n ngo i t c a mình

Ng c l i, c ch đi u hành t giá c đ nh thì h p đ ng k h n không đ c

a chu ng, ho c c ch đi u hành t giá theo m t chi u thì giao d ch k h n ngo i

t ch x y ra m t chi u theo chi u bi n đ ng c a t giá, nh ng khi đó, tr ng thái ngo i t c a các t ch c tài chính cung c p giao d ch k h n cho khách hàng m l n

d n đ n r i ro cao, chính vì v y các t ch c tài chính không th c hi n nhi u giao

d ch k h n

 Các y u t khác

M t qu c gia đã h i nh p kinh t qu c t , có chính sách m c a kinh t , khuy n khích đ u t n c ngoài vào trong n c và đ u t ra n c ngoài s thu hút

đ c m t l ng l n ngo i t đ vào trong n c ho c m t l ng l n ngo i t trong

n c đ ra n c ngoài Khi đó, h p đ ng k h n ngo i t s đ c các nhà đ u t

n c ngoài c ng nh trong n c s d ng đ b o hi m r i ro cho dòng ti n hôm nay

đ c chuy n đ i sang đ ng ti n c a qu c gia mà nhà đ u t th c hi n đ u t

Ngoài ra, trong quá trình phát tri n kinh t , h i nh p kinh t th gi i thì chính sách khuy n khích xu t nh p kh u luôn đ c các qu c gia quan tâm hàng

đ u Xu t phát t đ c thù c a t ng qu c gia, ch ng h n các n c đang phát tri n thì nhu c u nh p kh u r t l n v máy móc, trang thi t b , công ngh và qu n lỦ c ng

nh v các lo i hàng hóa trong n c ch a s n xu t đ c V i chính sách h ng đ n

nh p kh u hàng hóa thì nhu c u mua ngo i t hay nhu c u vay v n b ng ngo i t

c a n n kinh t là khá l n Khi đó, các ch th c a n n kinh t có nhu c u mua h p

đ ng k h n ngo i t nhi u h n là bán h p đ ng k h n ngo i t Ng c l i, v i chính sách h ng đ n khuy n khích xu t kh u h n ch nh p kh u thì các ch th s

có nhu c u bán h p đ ng k h n ngo i t nhi u h n nhu c u mua h p đ ng k h n ngo i t

rSF





1

1

0 (1.1) Trong đó:

- S0: t giá giao ngay

- F: t giá k h n

- rd: lãi su t đ ng ti n đ nh giá

- ry: lãi su t đ ng ti n y t giá

Theo công th c (1.1), t giá k h n ph thu c vào t giá giao ngay và lãi

su t c a đ ng ti n y t giá và đ ng ti n đ nh giá Trên th tr ng ti n t , lãi su t

đ ng ti n đ nh giá có th l n h n ho c nh h n lãi su t đ ng ti n y t giá

- N u lãi su t đ ng ti n đ nh giá l n h n lãi su t đ ng ti n y t giá: rd>ryd n

đ n (1+ rd) > (1+ ry) t ng đ ng t giá k h n bi n thiên cùng chi u v i t giá giao ngay, khi đó đi m gia t ng t giá k h n xu t hi n T giá k h n luôn luôn l n h n

t giá giao ngay

- N u lãi su t đ ng ti n đ nh giá nh h n lãi su t đ ng ti n y t giá: rd<ryd n

đ n (1+ rd) < (1+ ry) t ng đ ng t giá k h n bi n thiên ng c chi u v i t giá giao ngay, khi đó đi m kh u tr t giá k h n xu t hi n T giá k h n luôn luôn

nh h n t giá giao ngay

Giá tr c a h p đ ng k h n ngo i t t i th i đi m thanh toán ph thu c vào

m i quan h c a giá chuy n giao và t giá giao ngay lúc h p đ ng đ n h n N u t giá k h n luôn luôn l n h n t giá giao ngay thì v th bán h p đ ng k h n ngo i

t chi m u th h n v th mua h p đ ng k h n ngo i t Ng c l i, n u t giá k

h n luôn luôn nh h n t giá giao ngay thì v th mua h p đ ng k h n ngo i t chi m u th h n v th bán h p đ ng k h n ngo i t

1.2.3 Nh ng nhân t t các ch th tham gia giao d ch h p đ ng k

h n ngo i t

 i v i NHTM

Ph n l n các NHTM đ u cung ng giao d ch h p đ ng k h n ngo i t cho khách hàng Tuy nhiên, m i NHTM s có chi n l c kinh doanh riêng, có nhóm khách hàng riêng ho c chuyên v lo i hình d ch v đ c thù Có NHTM chuyên bán

l cho khách hàng nh , có NHTM t p trung cho các d án l n c a nh ng t p đoànầ Giao d ch h p đ ng k h n th ng do các NHTM, là ng i đ u m i, chuyên cung ng cho khách hàng, do đó, n u NHTM chuyên v cung c p, đ u t phát tri n các d ch v ngân hàng, trong đó có công c phái sinh, thì h p đ ng k

h n s có đi u ki n phát tri n

 i v i doanh nghi p có ho t đ ng thu chi ngo i t

H p đ ng k h n ngo i t có vai trò là b o hi m r i ro t giá, tuy nhiên, không ph i doanh nghi p nào c ng s d ng đ b o hi m r i ro cho dòng thu chi

ngo i t N u các doanh nghi p, đ c bi t là doanh nghi p xu t nh p kh u, am hi u

v k thu t phòng ng a r i ro c a h p đ ng k h n và mong mu n đ c b o hi m

r i ro t giá b ng h p đ ng k h n ngo i t thì s góp ph n thúc đ y giao d ch k

h n ngo i t phát tri n

Nói chung, giao d ch h p đ ng k h n ngo i t ph thu c vào nhi u y u t ,

t nh ng y u t vi mô và y u t v mô cho đ n y u t là các ch th tham gia giao

d ch M i y u t có tác đ ng riêng đ i v i giao d ch h p đ ng k h n ngo i t , có

y u t làm cho giao d ch mua h p đ ng k h n ngo i t chi m u th h n giao d ch bán h p đ ng k h n và ng c l i nh y u t t giá giao ngay, y u t lãi su t c a hai đ ng ti n y t giá và lãi su t đ ng ti n đ nh giá, y u t chính sách đi u hành t giá và lãi su t Tuy nhiên, có nh ng y u t cùng tác đ ng, h tr s giúp giao d ch

h p đ ng k h n ngo i t đ c phát tri n nh y u t c ch chính sách phát tri n

c a nhà n c, môi tr ng tài chính, Ủ mu n ch quan c a các ch th tham gia giao

h p đ ng k h n ngo i t , t giá trên th tr ng giao ngay di n bi n theo chi u

h ng x u, ng c v i d đoán ban đ u c a doanh nghi p thì doanh nghi p không

th ch m d t ho c nh ng l i h p đ ng k h n đã kỦ cho ng i khác

- Doanh nghi p có th b m t kh n ng thanh toán Khi th c hi n h p đ ng

k h n ngo i t , doanh nghi p s g p r i ro khi t giá giao ngay vào th i đi m thanh toán h p đ ng di n bi n ng c chi u v i d đoán ban đ u T giá giao ngay vào

th i đi m thanh toán h p đ ng ng c chi u và càng xa v i t giá k h n đ c th a thu n tr c đó thì r i ro x y ra cho doanh nghi p càng l n

1.3.2 i v i ngân hàng th ng m i

Khi giao d ch h p đ ng k h n ngo i t v i các doanh nghi p, NHTM g p các r i ro sau:

- NHTM s b l khi t giá có xu h ng ng c v i d báo ban đ u V i tính thanh kho n th p c a h p đ ng k h n ngo i t , NHTM ph i ch p nh n h p đ ng

k h n ngo i t cho đ n khi đ n h n h p đ ng cho dù NHTM có th bi t tr c đ c tình hu ng b t l i s x y ra đ i v i v th giao d ch c a NHTM

- Doanh nghi p m t kh n ng thanh toán Vào th i đi m t t toán h p đ ng, doanh nghi p không giao ho c nh n l ng ngo i t đã th a thu n ban đ u v i NHTM Trong tr ng h p NHTM v th tr ng v thì s không có l ng ngo i t

do doanh nghi p bán đ đáp ng nhu c u ngo i t c a khách hàng khác Khi nhu

c u ngo i t c a khách hàng khác không đ c đáp ng theo cam k t s nh h ng

đ n uy tín c a NHTM Khi uy tín c a m t NHTM b nh h ng nhanh chóng d n

đ n hàng lo t r i ro liên quan đ n kh n ng thanh kho n chung c a NHTM, đi u này quy t đ nh đ n s t n t i c a ngân hàng gi i quy t v n đ này, NHTM ph i tìm ngu n ngo i t khác k p th i v i t giá có th nh h ng không t t đ n l i nhu n c a ngân hàng Trong tr ng h p NHTM v th đo n v , doanh nghi p không mua l ng ngo i t đã th a thu n tr c đó Khi đó, NHTM g p r i ro t giá

v i l ng ngo i t doanh nghi p không nh n

- Tr ng thái ngo i t c a NHTM m quá l n do th c hi n m t v th là mua

ho c bán nhi u h n v th còn l i Khi tr ng thái ngo i t m l n, NHTM g p r i ro khi t giá di n bi n ng c chi u Khi tr ng thái ngo i t d ng l n, r i ro t giá x y

ra n u đ ng ngo i t gi m giá m nh và ng c l i khi tr ng thái ngo i t âm r i ro t giá x y ra n u đ ng ngo i t t ng giá m nh

1.4 Kinh nghi m phát tri n h p đ ng k h n ngo i t c a các NHTM

Vi t Nam và bài h c kinh nghi m cho các NHTM t nh Khánh Hòa

1.4.1 Kinh nghi m phát tri n h p đ ng k h n ngo i t c a các NHTM

Vi t Nam

Nghi p v tài chính phái sinh đã xu t hi n Vi t Nam t nh ng n m 1990,

ch y u là t i các ngân hàng có giao d ch v i các ngân hàng n c ngoài M t s ngân hàng l n nh : NH Ngo i th ng Vi t Nam, NH u t và phát tri n Vi t Nam, NH Công th ngầ c ng đã tri n khai các nghi p v nh : mua bán ngo i t

k h n, hoán đ i, h p đ ng t ng laiầcho các doanh nghi p có nhu c u s d ng ngo i t và trao đ i hàng hóa, d ch v trong thanh toán qu c t Tuy nhiên, các công

c tài chính phái sinh hi n nay t i các ngân hàng còn ít, ch a thu hút đ c các doanh nghi p s d ng Vì th , thu nh p t các công c tài chính phái sinh còn chi m t tr ng r t nh trong t ng thu nh p c a ngân hàng

B ng 1.4 Thu nh p và l i nhu n t công c tài chính phái sinh t i m t s NHTM Vi t Nam

(Ngu n: Báo cáo th ng niên c a các NHTM)

T tr ng doanh thu và l i nhu n c a công c tài chính phái sinh là r t nh so

v i t ng doanh thu và l i nhu n c a các NHTM T i NH u t & Phát tri n, n m

2007, thu nh p t công c phái sinh là 19 t đ ng, chi m 0,24% t ng thu nh p, n m

2008 t ng lên 363 t đ ng, chi m 4,79% t ng thu nh p nh ng đ n n m 2009 ch đ t

91 t đ ng chi m 0,94% t ng thu nh p L i nhu n n m 2007 là 9 t đ ng, chi m 0,44% t ng l i nhu n, n m 2008 t ng lên 238 t đ ng chi m 10,05% t ng l i nhu n

nh ng đ n n m 2009 l 172 t đ ng T i NH TMCP Công th ng, thu nh p t công

c phái sinh t ng qua các n m, n m 2007 đ t 4 t đ ng, chi m 0,06% t ng thu nh p,

đ n n m 2008 đã t ng lên 75 t đ ng, chi m 0.86%, n m 2009 t ng m nh lên 201 t

đ ng, chi m 3,7% t ng thu nh p M c dù có thu nh p t ng qua các n m nh ng ngân hàng l i l khi tính ra l i nhu n, n m 2007 l 6 t đ ng, n m 2008 l 120 t đ ng,

n m 2009 l 290 t đ ng T i NH TMCP Ngo i th ng, n m 2007 ngân hàng

không có thu nh p trong l nh v c công c tài chính phái sinh, n m 2008 thu nh p

đ t 52 t đ ng, chi m 0,04% t ng thu nh p, n m 2009 gi m còn 6 t đ ng chi m 0,06% t ng thu nh p Trong đó, l i nhu n n m 2008 là 52 t đ ng, chi m 1,4%

t ng l i nhu n, n m 2009 l i l 289 t đ ng

Nh v y, ho t đ ng kinh doanh trong l nh v c công c phái sinh c a các ngân hàng ch a hi u qu Các s n ph m ch a đa d ng, phong phú, do đó m c dù các ngân hàng đã không ng ng đ u t chi phí đ phát tri n các s n ph m này nh ng

ch a thu hút đ c các doanh nghi p tham gia Th c t là các doanh nghi p th i gian qua nh n th c r t ít v k thu t phòng ch ng r i ro t giá b ng công c tài chính phái sinh nói chung và h p đ ng k h n ngo i t nói riêng Do đó, các doanh nghi p không nhi t tình phòng ng a r i ro b ng các h p đ ng k h n, h p đ ng hoán đ i, h p đ ng quy n ch n d n đ n các NHTM g p khó kh n trong vi c phát tri n các nghi p v này M t khác, vì đây là các nghi p v hi n đ i, ph c t p nên đòi h i đ i ng nhân viên ngân hàng ph i có trình đ chuyên môn cao, m i có th

t v n cho các doanh nghi p th c hi n các nghi p v phái sinh đ ng th i vi c

qu ng bá, gi i thi u c a các ngân hàng đ i v i doanh nghi p còn ch a r ng rãi, làm doanh nghi p ch a bi t ho c không m n mà v i các d ch v m i v công c phái sinh c a ngân hàng

1.4.2 Bài h c kinh nghi m cho các NHTM t nh Khánh Hòa

- các doanh nghi p hi u đ c l i ích c a các công c tài chính phái sinh nói chung và h p đ ng k h n nói riêng và s d ng r ng rãi các nghi p v này nh

m t công c đ h n ch r i ro t giá, các NHTM t nh Khánh Hòa c n đ y m nh

qu ng cáo, gi i thi u, t v n các nghi p v phái sinh cho các doanh nghi p

- Các NHTM Khánh Hòa c n đào t o, nâng cao trình đ chuyên môn c a

đ i ng nhân viên trong l nh v c này Chìa khóa c a m i s thành công là y u t con ng i, các ngân hàng c n ph i có đ i ng nhân viên am hi u nh ng ki n th c

v tài chính, pháp lỦ, đ c bi t là k thu t đ nh giá và giao d ch các công c tài chính phái sinh Công tác đào t o và tái đào t o c n đ c ti n hành th ng xuyên, liên

t c, c trong n c và n c ngoài, c v lỦ thuy t l n th c hành Có nh v y, m i giúp đ c đ i ng nhân viên hi u và tri n khai đ c các nghi p v m t cách linh

ho t, tránh gây ra r i ro cho chính ngân hàng

- Các Chi nhánh NHTM mua bán k h n ngo i t đ i ng v i nhau ho c giao d ch đ u hai v th tr ng v và đo n v đ h n ch r i ro t giá do th c hi n

h p đ ng k h n ngo i t m t chi u làm tr ng thái ngo i t m

K T LU N CH NG 1

Ch ng 1 đã gi i thi u t ng quan v h p đ ng k h n ngo i t , phân tích

đ c các đ c đi m, vai trò, nhân t nh h ng và nh ng r i ro khi giao d ch h p

đ ng k h n ngo i t Bên c nh đó, ch ng 1 c ng nghiên c u kinh nghi m phát tri n h p đ ng k h n c a các NHTM nh ng n c Châu Á có n n kinh t phát tri n đ rút ra bài h c kinh nghi m cho các NHTM t nh Khánh Hòa Trên c s đó làm n n t n cho vi c phân tích tình hình th c t giao d ch k h n ngo i t t i các NHTM t nh Khánh Hòa, nh ng k t qu đã đ t c n đ c khuy n khích phát tri n và

nh ng v n đ còn t n t i c n đ c gi i quy t

CH NG 2 TH C TR NG GIAO D CH H P NG K H N NGO I T T I CÁC NGỂN HÀNG TH NG M I T NH KHÁNH HÒA

2.1 Th c tr ng ho t đ ng c a các NHTM t nh Khánh Hòa

H th ng NHTM t nh Khánh Hòa ngày càng phát tri n v m ng l i, quy

mô ho t đ ng và đa d ng các d ch v cung ng cho khách hàng N u nh n m

2004, toàn t nh ch có 5 chi nhánh NHTMNN và 1 chi nhánh NHTMCP thì đ n n m

2011, s l ng chi nhánh NHTMNN không t ng nh ng s l ng chi nhánh NHTMCP, liên doanh đ t 20 chi nhánh v i 145 đ a đi m giao d ch

- V quy mô ho t đ ng: Giai đo n t n m 2001 đ n n m 2005, t c đ t ng

tr ng v n huy đ ng t i ch đ t bình quân 23,03%/n m, tín d ng t ng bình quân 21,64%/n m Giai đo n 2006-2010, sau khi Vi t Nam gia nh p WTO, ngu n v n huy đ ng t i ch và d n tín d ng l n l t đ t t c đ t ng tr ng bình quân 33,11%/n m và 28,04%

Bên c nh các ho t đ ng truy n th ng huy đ ng và cho vay, các Chi nhánh NHTM t i t nh không ng ng đ i m i, ng d ng và phát tri n công ngh k thu t tiên ti n vào các ho t đ ng nghi p v ngân hàng, m r ng và đa d ng hóa các d ch

v tr l ng qua tài kho n cho các đ i t ng h ng l ng t ngân sách Nhà n c -

án thành ph n c a án thanh toán không dùng ti n m t c a Th t ng Chính

ph T đ u tháng 7/1999, các NHTM t i t nh b t đ u th c hi n thanh toán chuy n

ti n đi n t liên ngân hàng và ti p t c nâng c p giai đo n II t đ u n m 2009, nh

đó doanh s thanh toán bù tr m i n m đ t t vài ch c ngàn đ n m t tr m ngàn t

đ ng th c s là m t b c bi n chuy n l n trong thanh toán ngân hàng, góp ph n thúc đ y ho t đ ng thanh toán không dùng ti n m t qua ngân hàng phát tri n

D ch v ngân qu : Ho t đ ng d ch v ngân qu c a các NHTM t i t nh ngày càng phát tri n Các chi nhánh NHTM t ch c thu, chi h tr c ti p t i các công ty, t ch c kinh t t o đi u ki n cho khách hàng ti t ki m th i gian và an toàn

h n trong vi c thu chi

ti n đi n t t đ ng 40.000 48.150 56.200 65.500 80.515 59.971 Doanh s thanh

- D ch v ngo i h i: Các chi nhánh NHTM t i t nh đ u có ch c n ng cung

ng d ch v ngo i h i cho khách hàng Các d ch v ngo i h i đang đ c tri n khai trên đ a bàn nh huy đ ng và cho vay b ng ngo i t , mua bán ngo i t , thanh toán

qu c t , chi tr ki u h i, ầ Ho t đ ng kinh doanh ngo i h i c a các NHTM t nh Khánh Hòa trong nh ng n m g n đây có s phát tri n v t b c Trong đó, ho t

đ ng n i tr i nh t là mua bán ngo i t và thanh toán xu t nh p kh u

B ng 2.2 T tr ng doanh s TTXNK t i các NHTM t nh Khánh Hòa so giá tr XNK toàn t nh