VẬN DỤNG QUY TRÌNH KIỂM TOÁN HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN TẠI CÔNG TY KIỂM TOÁN KPMG HỖ TRỢ KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH CHO CÁC DOANH NGHIỆP KIỂM TOÁN VIỆT NAM.PDF

Disposition Effect trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam hay không?. Và nh ng nhân t nào nh h ng đ n hi u ng này th tr ng ch ng khoán Vi t Nam?”.

Danh m c hình

Tóm l c

Gi i thi u 1

CH NG 1: KHUNG LÝ THUY T V HI U NG NG C V TH 3

1.1 Lý thuy t tri n v ng 3

1.1.1 S ra đ i c a lý thuy t k v ng 4

1.1.2 B n đi m chính trong lý thuy t tri n v ng 4

1.2 Hi u ng ng c v th 6

1.3 B ng ch ng th c nghi m v hi u ng ng c v th 7

1.3.1 B ng ch ng t i M 7

1.3.2 B ng ch ng ngoài n c M 11

CH NG 2: D LI U VÀ PH NG PHÁP 14

2.1 D li u 14

2.2 Ph ng pháp 20

CH NG 3: B NG CH NG TH C NGHI M V HI U NG NG C V TH TRÊN TH TR NG CH NG KHOÁN VI T NAM 24

3.1 Các đ c đi m c a m u nghiên c u 24

3.2 Hi u ng ng c v th t i th tr ng ch ng khoán Vi t Nam 25

3.3 Phân tích nh ng thu c tính nh h ng đ n hi u ng ng c v th trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam 28

3.2.1 Phân tích tác đ ng c a các nhân t đ n l đ n hi u ng ng c v th trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam 28

3.2.2 Phân tích tác đ ng đ ng th i c a các nhân t lên hi u ng ng c v th 34 CH NG 4: NH NG K T QU CHÍNH V HI U NG NG C V TH VI T NAM VÀ M T S HÀM Ý 41

Tài li u tham kh o 44

B ng 2.1: Mô t t ng quan d li u nghiên c u 15

B ng 3.1: Mô t d li u giá tr giao d ch, s l ng giao d ch, đ tu i, th i gian kích ho t tài kho n 24

B ng 3.2: T n s c a bi n gi i tính trong m u 25

B ng 3.3: Mô t các bi n ph thu c PGR, PLR và DE 25

B ng 3.4: T n s các bi n ph thu c PGR, PLR, DE 25

B ng 3.5: Th ng kê nh ng ch tiêu tính toán PGR m u, PLR m u, PGR, PLR 26

B ng 3.6: Ki m đ nh gi thuy t giá tr trung bình c a PGR l n h n giá tr trung bình c a PLR 27

B ng 3.7 So sánh hi u ng ng c v th t i Vi t Nam và M , Trung Qu c 28

B ng 3.8: Phân tích h i quy bi n giá tr giao d ch lên DE 28

B ng 3.9 : Phân tích h i quy bi n s l ng giao d ch lên DE 30

B ng 3.10 : Phân tích h i quy bi n đ tu i lên DE 31

B ng 3.11 : Phân tích h i quy bi n th i gian kích ho t tài kho n lên DE 32

B ng 3.12: Phân tích h i quy bi n gi i tính lên DE 33

B ng 3.13: Ma tr n t ng quan gi a các bi n 35

B ng 3.14: Phân tích h i quy đa bi n (lngtgd, lnslgd, lntuoi, lntgkh, Dgtinh) lên DE 36 B ng 3.15: Phân tích h i quy đa bi n lên PGR 38

B ng 3.16: Phân tích h i quy đa bi n lên PLR 39

DANH M C HÌNH Hình 1.1 Hàm giá tr trong lý thuy t tri n v ng 6

Hình 2.1: VN-Index và HNX-Index trong giai đo n nghiên c u 15

(Disposition Effect) trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam hay không? Và nh ng nhân

t nào nh h ng đ n hi u ng này th tr ng ch ng khoán Vi t Nam?” Tôi s

d ng d li u giao d ch c a m t tr m khách hàng t i m t Công ty ch ng khoán trong giai đo n t ngày 01 tháng 06 n m 2010 đ n ngày 30 tháng 06 n m 2012 D li u g m 27,500 giao d ch mua bán, v i t ng giá tr lên đ n 2,204 t đ ng K t qu nghiên c u cho th y, m c đ s n lòng bán ra c phi u có l i trung bình cao h n 8.5% so v i m c

đ s n lòng bán ra c phi u thua l Nh ng nhà đ u t nam gi i ít ch u nh h ng c a

hi u ng ng c v th h n so v i n , nh ng tài kho n có giá tr giao d ch càng l n càng ít th hi n hi u ng này, trong khi đó, s l ng giao d ch càng cao l i càng th

hi n hi u ng ng c v th m nh

T khóa: Hi u ng ng c v th , lý thuy t tri n v ng, t l lãi th c hi n, t l l th c

hi n

Gi i thi u

Tâm lý thúc đ y nh ng thiên h ng trong giao d ch mua bán ch ng khoán, nh ng thiên h ng này có nh h ng nh t đ nh đ n thành qu c a nhà đ u t , và vì v y

nó có ti m n ng tác đ ng đ n giá tr tài s n Trong nghiên c u này, tôi đi tìm b ng

ch ng th c nghi m hi u ng ng c v th (Disposition Effect) trên th tr ng

ch ng khoán Vi t Nam, hi u ng ng c v th là xu h ng nhà đ u t bán c phi u l i quá s m trong khi đó l i gi c phi u l quá lâu

Hi u ng ng c v th đã đ c Odean (1998), Dhar và Zhu (2006) tìm th y trên

th tr ng ch ng khoán M ; Gong-Meng Chen, Kenneth A Kim, John R Nofsinger, Oliver M Rui (2004) tìm th y trên th tr ng ch ng khoán Trung

Qu c; Brad M Barber, Yi-Tsung Lee, Yu-Jane Liu, Terrance Odean (2007) tìm

th y trên th tr ng ch ng khoán ài Loan,…

Tuy v y, th tr ng ch ng khoán Vi t Nam, m t th tr ng còn khá non tr , v n

ch a có m t nghiên c u nào v hi u ng ng c v th ây là lý do thôi thúc tôi tìm b ng ch ng th c nghi m v s t n t i c a hi u ng này trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam

M c tiêu đ tài: Tìm b ng ch ng th c nghi m hi u ng ng c v th các nhà đ u

t cá nhân trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam ng th i, tìm ki m m i quan

h gi a hi u ng này v i giá tr giao d ch, s l ng giao d ch, th i gian kích ho t tài kho n, đ tu i và gi i tính c a nhà đ u t

Ch ng 1: Khung lý thuy t v hi u ng ng c v th Trong ch ng này, tôi đi m qua nh ng lý thuy t có liên quan đ n hi u ng ng c v th và b ng ch ng t

nh ng nghiên c u tr c đó v hi u ng này

Ch ng 2: D li u và ph ng pháp Trong ch ng này, tôi s mô t d li u, cách

t ch c d li u và trình bày ph ng pháp nghiên c u

Ch ng 3: B ng ch ng th c nghi m hi u ng ng c v th trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam Trong ch ng này, tôi ch y các th ng kê mô t , h i quy và ki m

đ nh đ làm rõ các câu h i nghiên c u

Ch ng 4: Nh ng k t qu chính v hi u ng ng c v th t i Vi t Nam và m t s hàm ý

CH NG 1: KHUNG LÝ THUY T V HI U NG NG C V TH

Hi u ng ng c v th đ c tìm th y trên hành vi c a nhà đ u t Do v y đ hi u

rõ khái ni m này, chúng ta ph i đi t n n t ng lý thuy t tài chính hành vi, mà c

th là lý thuy t tri n v ng Bên c nh đó, nh ng nghiên c u đã đ c công b c a các tác gi tr c đây v hi u ng ng c v th đóng vai trò quan tr ng cho c s lý thuy t c a nghiên c u này

1.1 Lý thuy t tri n v ng

Trong h u h t các mô hình lý thuy t truy n th ng, d a trên nh ng gi đ nh n n

t ng, ch ng h n nh gi đ nh v kh u v r i ro c a các nhà đ u t , gi đ nh v cách đánh giá r i ro c a h tr c các th ng v m o hi m Các mô hình này th ng gi

đ nh nh ng ng i tham gia th tr ng th ng đánh giá r i ro theo khuôn kh c a

“h u d ng k v ng” (the expected utility framework- vi t t t là EU) Lý thuy t

h u d ng k v ng đ c phát tri n b i Von Neumann và Morgenstern (1944) Theo

đó, các tác gi cho r ng kh u v r i ro c a các nhà đ u t n u th a tính đ c l p, liên t c,… thì nó đ c đ i di n b ng m t hàm h u d ng

Ngay khi lý thuy t EU ra đ i, các công trình nghiên c u th c nghi m theo sau đó phát hi n r ng nh ng ng i tham gia th tr ng vi ph m m t cách có h th ng lý thuy t EU, t đó làm bùng n s ra đ i và phát tri n c a các lý thuy t non-EU, mà trong đó, các lý thuy t này c g ng xâu chu i l i các ch ng c th c nghi m trong các bài nghiên c u c a h Có th k ra m t s các nghiên c u đáng chú ý nh “lý thuy t s th t v ng” [Gul (1991)], “lý thuy t h i ti c” [Loomes và Sugden (1982)],

và “lý thuy t tri n v ng” [Kahneman và Tversky (1979), Tversky và Kahneman (1992)]

Trong s các nghiên c u theo tr ng phái non-EU, lý thuy t tri n v ng do Kahneman và Tversky, nghiên c u n m 1979 và 1992 là h a h n nh t Nguyên nhân chính là vì lý thuy t này thành công nh t trong vi c t p h p các b ng ch ng

th c nghi m và mô t m t cách rõ ràng thái đ c a nh ng ng i tham gia th

tr ng tr c nhi u d ng trò ch i may r i khác nhau Trong khi các nghiên c u

khác ch đ n thu n t p h p các ch ng c th c nghi m v m t s hi n t ng b t

th ng, v i m c đích làm suy y u lý thuy t EU

1.1.1 S ra đ i c a lý thuy t k v ng

Lý thuy t tài chính truy n th ng gi đ nh r ng các nhà đ u t ra quy t đ nh trong

đi u ki n không ch c ch n b ng cách t i đa hóa h u d ng k v ng c a tài s n và tiêu dùng Lý thuy t h u d ng k v ng là m t lý thuy t thu n toán h c và các tiên

đ trong đó đ c xây d ng d a trên n n t ng các t duy h p lý Tuy nhiên, theo nhi u nghiên c u th c nghi m cho th y r ng m t s gi đ nh c a lý thuy t h u

d ng k v ng không đúng trong th c t , d n đ n s mô t c a lý thuy t này v hành vi c a con ng i khi l a ch n các ph ng án ch n l a không chính xác Kahneman và Tversky (1979) đ xu t lý thuy t tri n v ng nh là m t mô hình mô

t hành vi ra quy t đ nh c a con ng i trong các đi u ki n không ch c ch n Lý thuy t tri n v ng ti p c n v n đ b ng cách mô t các hành vi th c t c a con

ng i khi h quy t đ nh l a ch n các ph ng án Lý thuy t này khác v i lý thuy t

h u d ng k v ng ch con ng i đ c kh o sát trong lý thuy t tri n v ng

th ng có xu h ng vi ph m các quy t c đ t ra trong lý thuy t h u d ng k v ng

1.1.2 B n đi m chính trong lý thuy t tri n v ng

Lý thuy t tri n v ng đ c hi u rõ h n qua nh ng đi m sau:

Th nh t, con ng i trong lý thuy t EU l a ch n ph ng án d a trên c s tác

đ ng c a các c p đ tài s n Ng c l i, con ng i trong lý thuy t tri n v ng l a

ch n các ph ng án d a trên tác đ ng c a các k t qu thay đ i trong các c p đ tài

s n Nói cách khác, ng i ta đánh giá các k t qu d a trên l i và l

Th hai, con ng i trong lý thuy t EU luôn luôn không a thích r i ro (risk averse), không bao gi tìm ki m r i ro trong b t k l a ch n nào c a h Ng c

l i, con ng i trong lý thuy t tri n v ng không a thích r i ro trong mi n l i và tìm ki m r i ro trong mi n l Xem xét ví d sau:

 A = ch c ch n đ t đ c 25000$

Th ba, lý thuy t tri n v ng th ng đ c p đ n thu t ng “không a thích l ” M t

cá nhân không a thích l khi không thích m t cách nh nhau các trò cá c c

50-50, và h n n a s không a thích l đ i v i các trò cá c c này có th t ng lên

th m chí ngay c khi r i ro c a các trò cá c c đó không thay đ i Nói cách khác,

ng i ta đánh giá không đ ng đ u giá tr h u d ng c a vi c nh n đ c m t kho n

l i hay l có cùng giá tr v i m c xác su t x y ra là nh nhau S không a thích

l nói lên r ng h u d ng m t đi do vi c t b các giá tr t t thì cao h n giá tr h u

d ng c a vi c nh n đ c giá tr t t đó S không a thích l nói lên r ng có th trong m t s tr ng h p, vi c né tránh l có th d n đ n vi c ph i ch p nh n m t

m c r i ro cao h n khi l a ch n ph ng án Vài tranh lu n c ng cho th y r ng các nhà đ u t l a ch n m t ph ng án m c đích không ph i đ tránh r i ro mà m c đích là đ tránh l Ý t ng này có th đ c minh h a b ng ví d c a Samuelson (1963) Samuelson đ ngh các đ ng nghi p c a ông ch i trò tung đ ng xu, n u

s p, h nh n đ c 200$, n u ng a thì h m t 100$ Báo cáo c a ông ghi l i câu nói c a đ ng nghi p ông r ng: “tôi s không đánh c c đâu vì tôi c m th y l 100$ nhi u h n l i 200$”

Th b n, con ng i theo lý thuy t EU đánh giá r i ro khách quan thông qua xác

su t x y ra c a nó Ng c lai, đ h u d ng c a con ng i trong lý thuy t tri n

v ng ít ph thu c vào xác su t x y ra mà thay vào đó, h u d ng này ph thu c nhi u vào s thay đ i trong xác su t S thay đ i xác su t này có th đ c xem

nh là m t tr ng s quy t đ nh, ho c là xác su t ch quan H không đo l ng xác

su t x y ra c a s ki n, thay vào đó, h đo l ng tác đ ng c a các s ki n lên c

mu n hình thành t các k v ng c đi m này c a lý thuy t tri n v ng có th gi i thích m t s tr ng h p vi ph m lý thuy t EU c a nh ng ng i tham gia th

tr ng, bao g m ngh ch lý n i ti ng Allais Con ng i trong lý thuy t tri n v ng đánh giá cao quá m c các xác su t nh Vi c đánh giá cao quá m c xác su t nh

gi i thích t i sao t n t i nhu c u c a con ng i đ i v i vé s , m t hình th c cung

c p m t c h i nh cho m t kho n l i l n, và nhu c u c a con ng i đ i v i b o

hi m, m t hình th c ch a đ ng m t xác su t nh cho m t kho n l l n

Nói tóm l i, d i lý thuy t tri n v ng con ng i đánh giá r i ro b ng vi c s d ng hàm giá tr đ c đ nh ngh a trên l i và l Theo đó hình d ng c a hàm giá tr s là lõm trong mi n l i và l i trong mi n l i m xo n l i t i đi m tham chi u (referenve point) cho th y ng i ta nh y c m v i các kho n l h n các kho n l i;

và s d ng xác su t ch quan (transformed hay subjective probability), đ c cung

c p b i hàm tr ng s (weighting function), h n là xác su t khách quan đ đánh giá

r i ro

Hình 1.1 Hàm giá tr trong lý thuy t tri n v ng

Ngu n: Kahneman và Tversky (1979)

1.2 Hi u ng ng c v th

Hi u ng ng c v th (Disposition Effect) là khuynh h ng nhà đ u t n m gi

c phi u l quá lâu, trong khi bán c phi u l i quá s m

H u h t nhà đ u t tham gia th tr ng đ u t ng nghe qua nguyên t c c t l Theo nguyên t c này, v th mua (long position) nhà đ u t ph i bán c phi u ra khi giá đi ng c d đoán c a nhà đ u t m t t l ph n tr m nh t đ nh T l ph n

tr m này ph thu c vào t ng nhà đ u t khác nhau Tuy nhiên, r t nhi u nhà đ u

t g p khó kh n khi tuân theo nguyên t c này Thay vào đó, h có khuynh h ng bán s m các c phi u có giá t ng và ti p t c n m gi các c phi u đang gi m giá

ây chính là bi u hi n c a hi u ng ng c v th Hi u ng ng c v th có th

c n tr vi c t o ra nh ng quy t đ nh sáng su t và có th d n đ n thành qu kém c i

do nhà đ u t quá t p trung vào giá mua c phi u đó Và m t khi c th tr ng b tác đ ng m t cách có h th ng b i hi u ng ng c v th thì r t có th s l ng giao d ch và s sai khác gi a giá tr th tr ng v i giá tr n i t i có th x y ra

1.3 B ng ch ng th c nghi m v hi u ng ng c v th

1.3.1 B ng ch ng t i M

Kho ng 28 n m tr c, Shefrin và Statman (1984) phát hi n ra m t m u hình thú

v , mô t cách th c các nhà đ u t cá nhân n m gi nh ng c phi u trong danh

m c đ u t c a h v i các kho ng th i gian khác nhau, tùy thu c vào thành qu

tr c đó c a c phi u này

G n đây h n, Odean (1998) c ng tìm th y b ng ch ng v hi u ng ng c v th

m t m u l n các nhà đ u t cá nhân t m t công ty môi gi i chi t kh u Ngoài ra, Odean tìm th y nh ng hành vi nh v y có l không xu t phát t nh ng đ ng c

h p lý, b i th c t là nh ng c phi u có l i trong quá kh có thành qu t t h n so

v i nh ng c phi u l sau ngày bán c phi u c a m t nhà đ u t cá nhân D li u

c a ông bao g m các đ u t trên th tr ng ch ng khoán c a 10,000 tài kho n t i

m t công ty môi gi i chi t kh u M t 1987 đ n 1993 (đây là b d li u r t l n

đ nghiên c u hi u ng ng c v th , b d li u đã gi i quy t nh ng khó kh n v

d li u c a các nghiên c u tr c đó) Odean phát tri n m t ph ng pháp đ đo

l ng hi u ng ng c v th , mà m t vài nghiên c u sau này s d ng Trong

ph ng pháp này, vào th i đi m m t nhà đ u t bán m t c phi u, các nhà nghiên

c u s ghi chép s l ng các v th c phi u (các công ty khác nhau trong danh

m c đ u t ) nh sau (1) bán có lãi, (2) bán b l , (3) không bán và th hi n m t

m c lãi, (4) không bán và th hi n m t m c l Odean tính toán lãi và l theo giá mua ban đ u c a các c phi u Lãi th c hi n (1) và l th c hi n (2) là các giao

d ch th t s mà nhà đ u t thu đ c lãi hay l th c t Các c phi u mà ch a bán

đ c g i là lãi danh ngh a (3) và l danh ngh a (4), c ng đ c xét theo giá mua, và

b ng vi c s d ng giá đóng c a c a ngày nh là giá bán gi đ nh c a h T t c 4

lo i v th c phi u là các y u t quy t đ nh giá tr tài s n c a các nhà đ u t

T ng lãi th c hi n (1) và lãi danh ngh a (3) cho th y t t c các kho n lãi có th

nh n đ c T ng l th c hi n (2) và l danh ngh a (4) cho th y t t c các kho n l

t ng ng Hi u ng ng c v th d báo r ng các nhà đ u t hi n th c hóa nhi u lãi h n so v i t ng lãi có th nh n đ c, và hi n th c hoá l ít h n so v i t ng l

có th có Vi c so sánh các kho n lãi và l đã th c hi n v i các c h i lãi hay l

 PLR: T l l th c hi n (Proportion of Losses Realized)

PGR và PLR cho th y các nhà đ u t s n lòng th c hi n các kho n l i và các kho n l c a mình Hi u ng ng c v th đ c th hi n khi PGR l n h n PLR Odean đã tìm th y b ng ch ng m nh m cho hi u ng ng c v th Các nhà đ u

t trung bình hi n th c hóa các kho n l i (PGR) 14.8%, trong khi ch hi n th c hóa các kho n l (PLR) trung bình 9.8% Nh v y, các nhà đ u t hi n th c hóa các kho n l i l n h n 50% so v i vi c hi n th c hóa các kho n l

M c dù th c t hi u ng ng c v th đ c phát hi n ph bi n c p đ th tr ng, Dhar và Zhu (2006) th y có nh ng bi n th đáng k trong hi u ng này c p đ nhà đ u t cá nhân H phân tích các d li u giao d ch c a m t nhà môi gi i chi t

kh u l n đ khám phá hi u ng ng c v th và c g ng gi i thích s khác bi t

gi a các nhà đ u t khác nhau Tác gi s d ng d li u giao d ch c a 50,000 nhà

đ u t cá nhân c a m t công ty môi gi i chi t kh u t n m 1991 đ n 1996 Ông

l u gi d li u trong 3 t p tin, m t t p tin v giao d ch, m t t p tin v v th và m t

t p tin mô t (nhân kh u h c, demographics) T p tin v giao d ch ghi l i nh ng giao d ch mua, bán, giá c và th i gian c a t t c giao d ch T p tin v v th bao

g m thông tin v danh m c c a nhà đ u t vào th i đi m k t thúc m i tháng trong

su t th i k nghiên c u T p tin v nhân kh u h c l u l i t t c nh ng thu c tính

c a nhà đ u t ch ng h n nh tu i, s chuyên nghi p và thu nh p D a vào nh ng phát hi n trong kinh t h c thí nghi m và tâm lý h c xã h i, các tác gi đ a ra gi thi t r ng nh ng khác bi t trong s hi u bi t c a nhà đ u t v th tr ng tài chính

và t n s giao d ch là m t ph n nguyên nhân c a hi u ng ng c v th c a các cá nhân S d ng các bi n nhân kh u h c và kinh t xã h i làm nh ng đ i di n cho s

hi u bi t c a nhà đ u t , nghiên c u tìm th y b ng ch ng th c nghi m là các cá nhân giàu có và các cá nhân làm vi c trong các ngành ngh chuyên nghi p bi u

hi n hi u ng ng c v th th p h n Phù h p v i kinh t h c thí nghi m, t n s giao d ch c ng có xu h ng làm gi m hi u ng ng c v th

M t phát hi n khác c a Dhar và Zhu (2006) là m t vài nhà đ u t trong m u c a

h không th hi n hi u ng ng c v th và th m chí th hi n các m u hình giao

dch ng c l i v i hi u ng ng c v th trong nhi u tr ng h p Nh ng phát hi n này thúc đ y các nghiên c u trong t ng lai đ xem xét nh ng nguyên nhân khác

có th n m đ ng sau hi u ng ng c v th

Barber và Odean (2001) cho r ng đ u t nh là m t nhi m v truy n th ng c a

ng i đàn ông Do v y đàn ông th ng r i vào t tin thái quá, ch ng h n nh giao

d ch quá nhi u và s n lòng nh n m c r i ro cao h n C ng qua nghiên c u này,

ph n t o ra thành qu đ u t c phi u t t h n nam gi i

Kaustia (2004) cung c p m t ki m đ nh khác c a hi u ng ng c v th và d a vào

hi u ng giá tham chi u trong b i c nh th tr ng phát hành l n đ u ra công chúng (IPO) B i giá m c giá chào bán là m c giá mua ph bi n, hi u ng ng c v th

có th đ c xác đ nh rõ ràng Kaustia th y r ng kh i l ng giao d ch th p n u giá

th p h n giá chào bán và có s bùng n v kh i l ng giao d ch n u giá v t giá chào bán H n n a, có s gia t ng đáng k trong kh i l ng giao d ch n u giá đ t

t i m c t i đa ho c t i thi u m i, đi u này cho th y b ng ch ng c a hi u ng giá tham chi u

Weber và Camerer (1998) th c hi n các thí nghi m đ c thi t k đ c bi t đ phát

hi n hi u ng ng c v th Theo đó, các đ i t ng đ c mua và bán trong sáu tài

s n r i ro Giá các tài s n giao đ ng trong t ng th i k K t qu cho th y, các đ i

t ng có xu h ng bán c phi u l i và gi c phi u l Khi c phi u đ c bán m t cách t đ ng sau t ng th i k , hi u ng ng c v th gi m đi đáng k

Bên ngoài phòng thí nghi m, Heath, Huddart và Lang (1999) xác đ nh hi u ng

ng c v th trong th c hi n quy n ch n c a các nhân viên t i M S d ng d

li u h n 50,000 nhân viên 7 t p đoàn, h th y r ng có s liên h ch t ch gi a

vi c l a ch n quy n ch n c a các nhân viên v i thành qu trong quá kh c a c phi u đó Nhân viên th c hi n các ho t đ ng này x p x g p đôi khi giá v t quá giá t i đa c a n m tr c đó Trong m t nghiên c u khác, Genesove và Mayer

(2001) tìm th y m u hình t ng t gi a các giao d ch h gia đình t i chung c Boston H cho th y, ch s h u nhà chung c ch u các kho n l danh ngh a, thi t

l p m c giá chào bán cao h n 25-35% chênh l ch gi a giá bán k v ng và giá mua ban đ u c a h , đây là nh ng ng i ít thành công trong vi c bán tài s n h n so v i

nh ng ng i khác

Barberis và Xiong (2009) tìm th y r ng, tu thu c vào đ l n c a các kho n l i

ho c l và t n su t đánh giá thành qu c a nhà đ u t , đôi khi lý thuy t tri n v ng

d đoán hành vi ng c l i v i hành vi đ c mô t b i hi u ng ng c v th Phát

hi n này mang l i m t s quan đi m m i và có kh n ng kích thích nh ng nghiên

c u xa h n

1.3.2 B ng ch ng ngoài n c M

Ngày càng có nhi u nghiên c u cho th y hi u ng ng c v th ph bi n các th

tr ng bên ngoài M D i đây s ch cung c p m t vài nghiên c u trong s đó Trong m t nghiên c u toàn di n v ho t đ ng giao d ch, s d ng b d li u c a

Ph n Lan, Grinblatt và Keloharju (2001) xác nh n hi u ng ng c v th H c ng

th y r ng t n t i hi u ng giá tham chi u, trong đó các cá nhân có nhi u kh n ng bán c phi u n u giá c a chúng đ t đ n m c cao c a tháng tr c đó

Lãi và l đ c tính t ng t nh Odean (1998) Ngh a là m t khi nhà đ u t bán

m t lo i c phi u, nh ng c phi u khác đang đ c n m gi c a nhà đ u t này

đ c ký hi u là doanh thu danh ngh a cho ngày hôm đó Grinblatt và Keloharju (2001) ch y h i quy logarit v i bi n ph thu c nh n giá tr 1 đ i v i doanh thu

th c hi n và 0 cho doanh thu danh ngh a Các bi n đ c l p bao g m các bi n ki m soát liên quan đ n c ph n (ví d nh l i nhu n trong quá kh ), nhà đ u t (nh

giá tr danh m c đ u t ), th i gian (các bi n gi cho m i tháng) và các đi u ki n

th tr ng (nh t su t sinh l i th tr ng) Hi u ng ng c v th đ c đ i di n

b i m t bi n gi nh n giá tr 1 đ i v i các kho n l th c hi n và danh ngh a và

nh n giá tr 0 đ i v i các tr ng h p khác D li u d a trên t t c các nhà đ u t trên th tr ng ch ng khoán t i Ph n Lan K t qu cho th y có hi u ng ng c v

th m nh khi ki m soát nhi u nhân t khác trong phân tích

Trong m t nghiên c u th c nghi m khá công phu t i th tr ng ch ng khoán Trung Qu c c a Gong-Meng Chen, Kenneth A Kim, John R Nofsinger, Oliver

M Rui (2004) cho th y, nh ng nhà đ u t Trung Qu c hay m c ph i nh ng l i giao dch nh : nh ng c phi u b bán ra l i có thành qu t t h n so v i nh ng c phi u h đã mua vào, h mi n c ng th c hi n thua l , h th ng t tin thái quá khi ít đa d ng hóa danh m c và m c đ giao d ch th ng xuyên, đ c bi t h r t thích mua nh ng c phi u có bi u hi n t t tr c ngày h quy t đ nh mua vào Ngoài ra, nghiên c u c ng cho th y nh ng nhà đ u t kinh nghi m không làm

gi m l i nh n th c (cognitive errors), b n thân kinh nghi m hay s sành đi u không làm gi m xu h ng hành vi, hay c i thi n thành qu giao d ch Hi u ng

ng c v th đ c nhóm tác gi tính toán v i PGR là 0.519 trong khi đó PLR là 0.310 Nh v y, PGR l n h n 0.209 so v i PLR cho th y th tr ng ch ng khoán Trung Qu c có hi u ng ng c v th m nh h n so v i th tr ng ch ng khoán M (vì theo k t qu c a Odean trên, chênh l ch gi a PGR so v i PLR trên th tr ng

M ch là 0.05)

Brad M Barber, Yi-Tsung Lee, Yu-Jane Liu, Terrance Odean (2007) tìm th y

b ng ch ng th c nghi m hi u ng ng c v th trên th tr ng ch ng khoán ài Loan Theo nghiên c u này, có đ n 84% nhà đ u t ài Loan bán c phi u l i s m

h n so v i c phi u l , nhà đ u t cá nhân, doanh nghi p và nh ng nhà l t sóng không a thích hi n th c hóa thua l , trong khi đó các qu h t ng và nhà đ u t

n c ngoài l i có m c đ hi u ng ng c v th th p h n

Chen, Gongmeng, Kenneth A Kim, John R Nofsinger, and Oliver M Rui (2007)

l p lu n r ng vi c th c hi n hóa l i nhu n cho phép m t ng i duy trì lòng t

tr ng, trong khi th c hi n hóa kho n l làm cho ng i đó th a nh n m t quy t

ài Loan, Nh t B n, Israel,… ây là c s khá v ng ch c cho nghiên c u này trên

th tr ng ch ng khoán Vi t Nam

CH NG 2: D LI U VÀ PH NG PHÁP

Trong ch ng này, tôi s mô t d li u, cách t ch c d li u và trình bày ph ng

pháp nghiên c u

2.1 D li u:

Th tr ng ch ng khoán Vi t Nam là m t th tr ng khá non tr , s l ng nhà đ u

t tham gia th tr ng ch a l n, h u h t nhà đ u t là cá nhân, kinh nghi m nhà

đ u t ch a nhi u Sàn giao d ch ch ng khoán t p trung chính th c đi vào ho t

đ ng t n m 2000, tính đ n h t n m 2011, giá tr v n hóa th tr ng ch đ t 25.6 t USD Theo báo cáo th ng niên c a Trung Tâm L u Ký Vi t Nam, t ng s l ng tài kho n toàn th tr ng cu i n m 2011 là 1,170,000 tài kho n Theo m t báo cáo khác c a y Ban Ch ng Khoán Nhà N c, s l ng tài kho n nhà đ u t cá nhân chi m đ n 99.6% t ng s l ng tài kho n toàn th tr ng i u này cho th y nhà

đ u t cá nhân là l c l ng ch y u tham gia th tr ng ch ng khoán Vi t Nam Nghiên c u này s d ng d li u giao d ch c a m t tr m khách hàng cá nhân t i

m t Công ty ch ng khoán Theo s li u c a y Ban Ch ng Khoán Nhà N c trên, h u h t nhà đ u t tham gia th tr ng ch ng khoán là nhà đ u t cá nhân, do

v y, nghiên c u này phù h p v i ph n ph bi n c a th tr ng ch ng khoán Vi t Nam

Theo b ng 2.1, d li u ph c v cho nghiên c u đ c thu th p t ngày 01 tháng 06

n m 2010 đ n ngày 30 tháng 06 n m 2012 D li u g m 27,500 giao d ch mua bán, v i t ng giá tr lên đ n 2,204 t đ ng

Theo hình 2.1, th tr ng trong giai đo n nghiên c u có xu h ng gi m, nh ng

m c đ bi n đ ng không quá l n i u này r t quan tr ng, vì theo nghiên c u c a Kim và Nofsinger (2004), hành vi nhà đ u t (đ c bi t là s t tin thái quá) khác nhau gi a th tr ng lên giá m nh m và th tr ng xu ng giá m nh m

B ng 2.1: Mô t t ng quan d li u nghiên c u

Ngu n: Tác gi tính toán t d li u c a m t Công ty ch ng khoán

Hình 2.1: VN-Index và HNX- Index trong giai đo n nghiên c u

Ngu n: D li u t S giao d ch ch ng khoán Thành Ph H Chí Minh (HSX) và

ây là b c đi u ch nh d li u quan tr ng nh m lo i b nh ng sai sót trong quá trình nh n bi t m t giao d ch bán lãi hay l Nh ng c phi u không đ c mua trong giai đo n nghiên c u nh ng l i có giao d ch bán ra, ho c nh ng c phi u có

kh i l ng mua vào trong giai đo n nghiên c u ít h n so v i kh i l ng bán ra thì giao dch bán đó đ c lo i b ho c đi u ch nh kh i l ng giao d ch bán cho phù

h p v i giai đo n nghiên c u

làm đ c đi u này, tôi ph i x lý d li u giao d ch trên excel cho t ng tài kho n riêng bi t, k t c u các b ng tính nh sau :

B ng tính th nh t: L ch s giao d ch

b ng tính này, tôi ghi l i t t c d li u giao d ch mua và bán trong giai đo n

nghiên c u (xem thêm b ng 1a, ph l c 1)

B ng tính th hai : H p nh t l ch s giao d ch

b ng tính này, tôi tính toán t ng kh i l ng c phi u mua, t ng kh i l ng c phi u bán và giá mua, giá bán trung bình c a t t c c phi u trong giai đo n nghiên

c u (xem thêm b ng 1b, ph l c 1)

B ng tính th ba : T n kho

b ng tính này, tôi tính toán tình tr ng t n kho c a tài kho n đ n th i đi m 30 tháng 6 n m 2012 (xem thêm b ng 1c, ph l c 1)

Cách đi u ch nh d li u : Tôi ki m tra s d t t c ch ng khoán c a t ng tài kho n

t i th i đi m 30 tháng 6 n m 2012, n u có phát sinh s d kh i l ng c phi u âm cho th y t i nh ng c phi u này có hi n t ng c phi u không đ c mua trong giai đo n nghiên c u nh ng l i có giao d ch bán ra, ho c nh ng c phi u có kh i

l ng mua vào trong giai đo n nghiên c u ít h n so v i kh i l ng bán ra đi u

ch nh, tôi quay l i b ng tính l ch s giao d ch và lo i b ho c đi u ch nh l i kh i

l ng giao d ch bán cho phù h p đ đ a s d ch ng khoán trong b ng tính t n kho v b ng 0

Sau đó, i u ch nh t t c d li u giá mua, bán theo t l đi u ch nh

Giai đo n nghiên c u t ng đ i dài, khó tránh kh i vi c doanh nghi p th c hi n

nh ng chính sách nh h ng đ n giá c phi u Nh ng ho t đ ng này nh : chia c

t c b ng ti n m t, chia c t c b ng c phi u, th ng c phi u, phát hành c phi u… Do v y, n u d a hoàn toàn vào d li u l ch s giao dch đ tính toán l i,

l r t có th d n đ n sai sót

Ví d : C phi u A đ c mua vào ngày 10 tháng 06 n m 2010 v i giá 30,000 đ ng

T th i đi m mua đ n ngày 30 tháng 04 n m 2012, c phi u A đã chia c t c b ng

ti n m t v i t ng giá tr là 5,000 đ ng Ngày 30 tháng 04 n m 2012, nhà đ u t quy t đ nh bán c phi u A này v i giá 28,000 đ ng

N u không đi u ch nh d li u, k t qu kinh doanh c a nhà đ u t s là : 28,000 – 30,000 = -2000 đ ng Giao d ch này s đ c ghi nh n l

Tuy nhiên, cách tính toán trên không ph n ánh đúng k t qu kinh doanh c a nhà

đ u t Th c t , k t qu kinh doanh s là : 28,000 - (30,000 – 5,000) = 3000 đ ng Giao dch này đ c ghi nh n lãi

D li u đi u ch nh đ c tính toán cho t t c c phi u trong t t c các ngày trong giai đo n nghiên c u b ng cách l y giá th c t giao d ch chia cho t l đi u ch nh

T l đi u ch nh đ c tính toán b ng cách l y giá đóng c a ch a đi u ch nh chia cho giá đóng c a đã đi u ch nh Giá đóng c a ch a đi u ch nh đ c xu t t ngu n

d li u c a m t Công ty ch ng khoán, giá đóng c a đã đi u ch nh đ c xu t t ngu n d li u c a Công ty Tài chính Stoxplus Trong nghiên c u này, khi nh c

đ n giá c phi u, ta hi u đó là giá đã đ c đi u ch nh Xem chi ti t ví d B ng 1d, Ph l c 1

Cu i cùng, tính toán nh ng tham s chính đ xác đ nh hi u ng ng c v th

S d ng d li u th c t sau khi đi u ch nh l ch s giao d ch và giá mua, giá bán

nh trình bày trên, tôi đi tính toán nh ng tham s chính cho nghiên c u T l lãi

th c hi n cho m u (PGR m u), t l l th c hi n cho m u (PLR m u), t l lãi

th c hi n cho t ng nhà đ u t (PGR), t l l th c hi n cho t ng nhà đ u t (PLR) Sau đó, s d ng ki m đ nh trung bình đ xác đ nh trung bình chu i giá tr PGR có

l n h n trung bình chu i giá tr PLR v i m t m c ý ngh a nh t đ nh hay không?

Trong đó:

 PGR m u = T ng lãi th c hi n c a m u (Real Gains m u)/[T ng lãi th c hi n

c a m u + T ng lãi danh ngha c a m u (Paper Gains m u)]

 PLR m u = T ng l th c hi n c a m u (Real Losses m u)/[T ng l th c hi n

c a m u + T ng l danh ngha c a m u (Paper Losses m u)]

 PGR = Lãi th c hi n (Real Gains)/[Lãi th c hi n + Lãi danh ngh a (Paper Gains)]

 PLR = L th c hi n (Real Losses)/[L th c hi n + L danh ngh a (Paper Losses)]

 Lãi th c hi n (Realized Gains): T ng t t c giao d ch bán có lãi c a t ng tài kho n trong giai đo n nghiên c u M i giao d ch bán có lãi đ c xác đ nh

b ng cách so sánh giá bán v i giá v n trung bình, n u giá bán l n h n giá v n trung bình thì giao dch đó đ c xác đ nh có lãi

 Lãi danh ngha (Paper Gains): T ng t t c giao d ch có th bán có lãi t i

nh ng ngày có phát sinh giao d ch bán c a t ng tài kho n trong giai đo n nghiên c u M i giao d ch có th bán có lãi đ c xác đ nh b ng cách so sánh giá đóng c a c a ngày có th bán v i giá v n trung bình, n u giá đóng c a

c a ngày có th bán l n h n giá v n trung bình thì giao d ch có th bán đó

đ c xác đ nh có lãi

 L th c hi n (Realized Losses): T ng t t c giao d ch bán l c a t ng tài kho n trong giai đo n nghiên c u M i giao d ch bán l đ c xác đ nh b ng cách so sánh giá bán v i giá v n trung bình, n u giá bán nh h n giá v n trung bình thì giao dch đó đ c xác đ nh l

 L danh ngha (Paper Losses) : T ng t t c giao d ch có th bán l t i nh ng ngày có phát sinh giao d ch bán c a t ng tài kho n trong giai đo n nghiên

c u M i giao d ch có th bán l đ c xác đ nh b ng cách so sánh giá đóng

c a c a ngày có th bán v i giá v n trung bình, n u giá đóng c a c a ngày có

th bán bé h n giá v n trung bình thì giao d ch có th bán đó đ c xác đ nh

Nh v y, nhà đ u t X có 1 lãi th c hi n, 1 l th c hi n, 1 lãi danh ngh a và 2 l danh ngha, khi đó, PGR = 1/(1+1) = 0.5, PLR = 1/(1+2) = 0.33 T ng t cho nhà

đ u t Y tính PGR m u và PLR m u, hai nhà đ u t đã th c hi n 2 lãi th c

hi n, 1 l th c hi n, 2 lãi danh ngh a, 3 l danh ngh a trong 2 ngày giao d ch Do

đó, PGR m u = 2/(2+2) = 0.5; PLR m u = 1/(1+3) = 0.25

2.2 Ph ng pháp

Tôi s d ng ph ng pháp chu n c a Odean (1998) Tr c tiên, tôi tính toán và so sánh PGR m u và PLR m u, hi u ng ng c v th t n t i n u PGR m u l n h n PLR m u Sau đó, tôi ki m đ nh s t n t i c a hi u ng ng c v th b ng m t cách khác, s d ng ki m đ nh trung bình đ xác đ nh trung bình chu i giá tr PGR

có l n h n trung bình chu i giá tr PLR v i m t m c đ ý ngh a nh t đ nh hay không

Gi thuy t:

H0: Giá tr trung bình c a PGR <= giá tr trung bình c a PLR

H1: Giá tr trung bình c a PGR > giá tr trung bình c a PLR

Trong bài nghiên c u này, tôi xem xét d li u liên t c t tháng 1 đ n tháng 12 và không xem xét tác đ ng c a thu Trong Odean (1998), Ông xem xét hành vi giao

d ch và hi u ng ng c v th t tháng 1 đ n tháng 11 và tháng 12 Hi u ng

ng c v th d ng nh không đúng trong tháng 12, Ông lý gi i đi u này là vì

đ ng c thu Nhà đ u t M s n sàng bán ra nh ng c phi u thua l trong tháng

12 nh m h n ch ti n thu ph i n p Tuy nhiên, Vi t Nam, hình th c thu đánh trên giao d ch ch ng khoán có m t s đ c thù riêng C n c công v n s 5050/TCT-TNCN ngày 08 tháng 12 n m 2009 c a T ng C c Thu (xem ph l c 2) v vi c tri n khai thu thu nh p cá nhân đ i v i thu nh p t chuy n nh ng

ch ng khoán, chính th c áp d ng vào ngày 01 táng 01 n m 2010 Theo đó, nhà

đ u t có th l a ch n vi c đóng thu 0.1% trên giá tr chuy n nh ng ho c đóng 20% trên l i nhu n có đ c trong n m Trong th i gian nghiên c u, th tr ng

ch ng khoán Vi t Nam ho t đ ng không đ c t t, h u h t nhà đ u t đ u m c

ph i thua l , do v y, vi c th c hi n các giao d ch l trong tháng m i hai đ gi m

b t ti n thu ph i đóng nhà n c là không c n thi t Ngoài ra, t khi lu t thu thu

nh p cá nhân cho ho t đ ng chuy n nh ng ch ng khoán đ c áp d ng, h u h t

nhà đ u t cá nhân đ u l a ch n hình th c đóng 0.1% trên giá tr chuy n nh ng

Do đó, đ ng c thu có l không nh h ng nhi u đ n hành vi giao d ch và hi u

ng ng c v th t i m t tháng nào đó trong n m th tr ng ch ng khoán Vi t Nam

phân tích m c đ nh h ng m t s nhân t thu c v đ c tính c a nhà đ u t

đ n hi u ng ng c v th t i th tr ng ch ng khoán Vi t Nam, tôi s d ng

ph ng pháp h i quy

Phân tích này d a trên các nghiên c u c a nh ng h c gi tr c đây, c th là: Nghiên c u c a Gong-Meng Chen, Kenneth A Kim, John R Nofsinger, Oliver M Rui (2004) Nghiên c u đ c ti n hành trên 46,969 tài kho n cá nhân t m t công

ty môi gi i Trung Qu c Nghiên c u có đ c p đ n s khác nhau trong hi u ng

ng c v th nh ng đ c tr ng cá nhân khác nhau ( tu i nhà đ u t , ho t đ ng giao d ch, giá tr tài kho n, th i gian tài kho n đ c kích ho t)

Nhóm tác gi đã xây d ng m i t ng quan gi a các nhân t tác đ ng trên đ n PGR, PLR nh sau:

PGR (hay PLR) = a + b1(Th i gian kích ho t tài kho n) + b2(Tu i nhà đ u t ) +

b3(Bi n gi m c đ giao d ch) + b4(Giá tr tài kho n) + b5(Shenzhen) +

b6(Shanghai)

M t nghiên c u khác c a Dhar và Zhu (2006), nhóm tác gi đã s d ng hàm DE1

= aD + bY + c đ tìm m i quan h c a s giàu có, s chuyên nghi p, đ tu i và kinh nghi m v i hi u ng ng c v th K t qu nghiên c u cho th y nh ng nhà

đ u t giàu có, chuyên nghi p, già h n và kinh nghi m h n ít b tác đ ng c a hi u

ng ng c v th h n đo l ng kinh nghi m, tác gi so sánh s l ng giao

d ch gi a nh ng nhà đ u t v i nhau Nh ng nhà đ u t giao d ch càng nhi u s càng tích l y đ c nhi u kinh nghi m

1 DE đ c tính toán d a vào PGR và PLR c a t ng nhà đ u t DE = PGR - PLR

Trong nghiên c u c a Brad M Barber, Yi-Tsung Lee, Yu-Jane Liu, Terrance Odean (2007), nhóm tác gi đã tìm th y có s tác đ ng c a nhân t gi i tính, nhóm nhà đ u t cá nhân, t ch c, qu t ng h ,… và bán kh ng có nh h ng đ n hi u

ng ng c v th

D a trên c s các nghiên c u trên cùng v i th c t d li u thu th p đ c, tôi s xem xét tác đ ng c a nh ng nhân t sau đ n hi u ng ng c v th :

 Giá tr giao d ch: t ng giá tr giao d ch mua và bán trong giai đo n nghiên

c u Trong gi i h n ngu n d li u ph c v cho nghiên c u này, tôi ch a th

ti p c n thông tin t ng thu nh p hàng n m c a t ng khách hàng trong m u

nh nghiên c u c a Dhar và Zhu (2006) D li u giá tr tài kho n c ng khó

s d ng vì nhi u nhà đ u t đã không còn giao d ch tính đ n th i đi m 30 tháng 06 n m 2012 Do v y, đ đánh giá m c đ th nh v ng c a nhà đ u t

đ n hi u ng ng c v th , tôi t m s d ng nhân t giá tr giao d ch Tuy không hoàn toàn chính xác nh ng giá tr giao d ch càng cao c ng ph n nào

th hi n kh n ng tài chính c a nhà đ u t tham gia th tr ng

 S l ng giao d ch: t ng s l ng giao d ch mua và giao d ch bán trong giai

ng c v th m nh h n nam, tuy nhiên, nh ng nhà đ u t nam l i là nh ng

ng i hi n th c hóa các kho n lãi nhanh h n so v i n Trong nghiên c u này, tôi mu n xem li u có t n t i s khác nhau gi a nhà đ u t nam và n trong hi u ng ng c v th th tr ng ch ng khoán Vi t Nam

Tôi s d ng mô hình h i quy đa bi n sau: DE = + Xi

Trong đó Xi là m t trong các bi n sau2

: ln(gtgd) ; ln(slgd) ; ln(tuoi) ; ln(tgkh) và Dgtinh

Nh v y, tôi đi tìm b ng ch ng th c nghi m hi u ng ng c v th t i th tr ng

ch ng khoán Vi t Nam b ng cách so sánh PGR m u, PLR m u và trung bình chu i giá tr PGR, PLR c a t ng nhà đ u t Sau đó, ki m tra s nh h ng c a

nh ng nhân t nh giá tr giao d ch, s l ng giao d ch, đ tu i, th i gian kích

ho t tài kho n và gi i tính đ n hi u ng ng c v th K t qu nghiên c u đ c trình bày ch ng sau

2 Gtgd: giá tr giao d ch; slgd: s l ng giao d ch; tuoi: đ tu i; tgkh: th i gian kích ho t; gtinh: gi i tính; Dgtinh: bi n gi c a gi i tính, v i nam nh n giá tr 1, n nh n giá tr 0

CH NG 3: B NG CH NG TH C NGHI M V HI U NG NG C V

TH TRÊN TH TR NG CH NG KHOÁN VI T NAM

Trong ch ng này, tôi ch y th ng kê mô t , h i quy và ki m đ nh đ làm rõ các

So luong giao dich 100 29.0 1528.0 27591.0 275.91 261.26

Ngu n: tác gi tính toán

Theo b ng 3.1, m u g m 100 quan sát, giá tr giao d ch th p nh t c a m u là 1.3 t

đ ng, cao nh t là 254.7 t đ ng, trung bình m i nhà đ u t giao d ch kho ng 22 t

đ ng T ng s l ng giao d ch g m c giao d ch mua và giao d ch bán lên đ n 27,591 giao dch, t ng đ ng trung bình m t nhà đ u t th c hi n 276 giao d ch trong giai đo n nghiên c u

Nhà đ u t tr nh t trong m u có đ tu i 22, trong khi đó nhà đ u t l n tu i nh t

là 72 tu i, đ tu i trung bình c a m u là g n 39 tu i

Công ty ch ng khoán – n i l y d li u giao d ch khách hàng đ c thành l p n m

2008, do v y d li u v th i gian kích ho t tài kho n t ng đ i gi i h n V i nhà

đ u t có th i gian kích ho t lâu nh t là 43 tháng, t ng đ ng 3 n m r i, trong khi đó nhà đ u t kích ho t tài kho n m i nh t trong m u ch kho ng n a n m Trung bình m u có th i gian kích ho t tài kho n kho ng h n 31 tháng, t ng

đ ng h n 2 n m r i

Theo b ng 3.2, t l nam trong m u chi m 56% và n chi m 44% M c đ chênh

l ch v gi i trong m u không quá l n Trong nghiên c u c a Brad M Barber,