Phát triển nghiệp vụ hoán đổi lãi suất tại Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam

Trân tr ng... Libor : The London Interbank Offered Rates.. Sibor : The Singapore Interbank Offered Rates... ngay trong t ng lai... Plain vanilla swap... Còn trong ví d này thì có.

Kính g i : Ban Giám hi u tr nỂ i h c Kinh t TP.H Chí Minh

Tôi tên là NGUY N T NHU, là tác gi c a lu n v n th c s “PHÁT TRI N NGHI P

V HOÁN I LÃI SU T T I NGÂN HÀNG U T VÀ PHÁT TRI N VI T NAM”

Tôi xin cam đoan r ng k t qu nghiên c u trong lu n v n này là trung th c và ch a h

đ c s d ng đ b o v m t h c v nào

Tôi xin cam đoan lu n v n này là do chính tôi tìm hi u và t p h p các ki n th c v m t lý thuy t c ng nh th c ti n nh m đ xu t các gi i pháp có th áp d ng t i Ngân hàng u t và Phát tri n Vi t Nam đ nâng cao hi u qu ho t đ ng kinh doanh

Trân tr ng

H c viên Nguy n T Nhu

Ch ng 1 : GI I THI U CHUNG V NGHI P V HOÁN I LÃI SU T 4

1.1 Khái quát v th tr ng các công c tài chính phái sinh: 4

1.1.1 Gi i thi u các công c tài chính phái sinh: 4

1.1.2 Vai trò c a th tr ng các công c tài chính phái sinh: 5

1.2 Khái ni m v hoán đ i : 6

1.2.1 Khái ni m : 6

1.2.2 Phân lo i hoán đ i : 6

1.3 Gi i thi u v nghi p v hoán đ i lãi su t : 7

1.3.1 Khái ni m : 7

1.3.2 M c đích th c hi n hoán đ i lãi su t : 9

1.3.3 Phân lo i h p đ ng hoán đ i lãi su t : 14

1.3.4 C ch th c hi n hoán đ i lãi su t : 16

1.4 nh giá hoán đ i lãi su t : 24

1.4.1 nh giá hoán đ i lãi su t c b n : 24

1.4.2 nh giá hoán đ i ti n t chéo : 28

Ch ng 2 : TH C TR NG GIAO D CH HOÁN I LÃI SU T T I NGÂN HÀNG U T VÀ PHÁT TRI N VI T NAM 30

2.1 Gi i thi u v N gân hàng u t và Phát tri n Vi t Nam: 30

2.1.1 Khái quát quá trình hình thành và phát tri n c a Ngân hàng u t và Phát tri n Vi t Nam : 30

2.1.2 C c u t ch c, b máy qu n lý c a Ngân hàng u t và Phát tri n Vi t Nam : 31

2.1.3 Các s n ph m d ch v đi n hình : 31

2.2 Th c tr ng giao d ch hoán đ i lãi su t trên th gi i : 32

2.2.1 S phát tri n c a th tr ng các công c tài chính phái sinh trên th gi i qua các n m : 32

2.2.2 Tình hình giao dch hoán đ i lãi su t trên th gi i trong th i gian qua : 35

2.3 S c n thi t c a vi c phát tri n nghi p v hoán đ i lãi su t t i Vi t Nam : 38

2.3.1 S phát tri n t t y u các công c tài chính phái sinh t i Vi t Nam trong b i c nh kinh t hi n nay : 38

2.3.2 S c n thi t c a vi c phát tri n nghi p v hoán đ i lãi su t t i Vi t Nam : 40

2.4 Th c tr ng giao d ch hoán đ i lãi su t t i Ngân hàng u t và Phát tri n Vi t Nam : 43

2.4.3 Th c tr ng giao dch hoán đ i lãi su t t i Ngân hàng u t và Phát tri n Vi t Nam

: 49

2.5 ánh giá v tình hình giao d ch hoán đ i lãi su t t i Ngân hàng u t và Phát tri n Vi t Nam : 53

2.5.1 Nh ng m t đ t đ c : 53

2.5.2 Nh ng m t h n ch : 54

Ch ng 3 : GI I PHÁP PHÁT TRI N NGHI P V HOÁN I LÃI SU T CHO NGÂN ảÀNG U T VÀ PảÁT TRẤ N VI T NAM 56

3.1 Nh ng thu n l i và khó kh n khi ti n hành các giao d ch hoán đ i lãi su t t i Ngân hàng BIDV : 56

3.1.1 Nh ng thu n l i b c đ u : 56

3.1.2 Nh ng khó kh n t n đ ng : 57

3.2 Các gi i pháp phát tri n nghi p v hoán đ i lãi su t t i Ngân hàng BIDV: 59

3.2.1 V phía c quan qu n lý Nhà n c : 59

3.2.1.1 C th hóa các c n c pháp lý cho giao d ch hoán đ i lãi su t t i Vi t Nam : 59 3.2.1.2 Ti p t c t o đi u ki n thông thoáng và thu n l i h n n a cho t t c các TCTD và NHTM : 59

3.2.3 V phía doanh nghi p : 60

3.2.3 V phía ngân hàng : 61

3.2.3.1 Có chính sách đào t o và b i d ng cán b chuyên sâu vào nghi p v hoán đ i lãi su t: 61

3.2.3.2 Xây d ng s n ph m : 63

3.2.3.3 Xây d ng quy mô th tr ng : 65

K T LU N 67

BIDV : Ngân hàng u t và Phát tri n Vi t Nam

Libor : The London Interbank Offered Rates

Sibor : The Singapore Interbank Offered Rates

BIS : Ngân hàng Thanh toán qu c t

NHTM : Ngân hàng th ng m i

B ng 1.1 : So sánh t ng h p k t qu c a công ty A và công ty B

B ng 1.2 : Các c h i vay c a hai doanh nghi p A và B

B ng 1.3 : K t qu sau khi th c hi n h p đ ng hoán đ i lãi su t c a hai doanh

nghi p A và B

Hình 1.1 : H p đ ng hoán đ i lãi su t gi a ngân hàng X và công ty tài chính Y

Hình 1.2 : H p đ ng hoán đ i lãi su t gi a công ty A và công ty B

Hình 1.3 : C ch hoán đ i lãi su t hoàn ch nh c a doanh nghi p A và doanh

nghi p B

Hình 1.4 : Tình hình đ n v A và B tr c khi hoán đ i lãi su t

Hình 1.5 : Hoán đ i lãi su t gi a đ n v A và ngân hàng X

Hình 1.6 : Hoán đ i lãi su t gi a B và ngân hàng X

Hình 1.7 : C u trúc c a h p đ ng hoán đ i lãi su t

Hình 1.8 : C u trúc c a h p đ ng hoán đ i lãi su t hoàn ch nh

Hình 1.9 : Dòng ti n c a hoán đ i Vanilla thu n nh t có th i h n 1 n m thanh toán

hàng quý đ c phân tích theo trái phi u có lãi su t c đ nh và th n i

Bi u đ 2.1 : Doanh s giao d ch các s n ph m phái sinh

Bi u đ 2.2 : Kh i l ng giao d ch các s n ph m phái sinh theo đ ng ti n

Bi u đ 2.3 : Doanh s h p đ ng hoán đ i lãi su t qua các n m

L I M U

1 Tính thi t th c c a đ tài :

Trong nh ng n m g n đây, cùng v i s gia t ng tính b t n c a n n kinh t toàn

c u, lãi su t c a các đ ng ti n c ng có s bi n đ i m nh bu c các doanh nghi p trong

l nh v c tài chính c ng nh phi tài chính ph i đ i m t v i nh ng r i ro do s thay đ i

lãi su t gây ra i u đó c ng đang đ t ra nh ng yêu c u cho các doanh nghi p trong

vi c tìm ki m và s d ng các bi n pháp nh m qu n lý m t cách có hi u qu d ng r i ro này Bên c nh các h p đ ng k h n, h p đ ng t ng lai và các quy n ch n, các đ nh

ch tài chính và phi tài chính còn s d ng m t công c tài chính phái sinh quan tr ng

khác đ qu n lý r i ro, đó là các h p đ ng hoán đ i

K t giao dch hoán đ i ti n t đ u tiên gi a đ ng USD và các đ ng ti n Châu

Âu (Francs Th y S và DM) đ c th c hi n gi a công ty n i ti ng IBM và Ngân hàng

th gi i vào tháng 8/1981 v i doanh s giao d ch 290 tri u USD, th tr ng giao d ch hoán đ i đã phát tri n nhanh chóng v i các lo i hoán đ i đa d ng : hoán đ i ti n t , hoán đ i lãi su t và giao d ch hoán đ i k t h p gi a ti n t và lãi su t S d giao d ch

c a th tr ng hoán đ i hi n nay đã lên t i hàng ch c nghìn t USD h ng n m, trong

đó các giao d ch hoán đ i lãi su t chi m h n 70% Vi c s d ng các công c phái sinh

nh là ph ng ti n b o hi m r i ro đang tr thành xu th trên các th tr ng tài chính các n c Trong trào l u h i nh p kinh t qu c t , các ph ng ti n b o hi m r i ro hi n

đ i có kh n ng h n ch chi phí c h i c a các hình th c d phòng r i ro truy n th ng

c ng đã b t đ u đ c áp d ng khu v c ngân hàng và doanh nghi p Vi t Nam Xu t

phát t nh ng ý t ng trên mà tôi ch n đ tài “PHÁT TRI N NGHI P V HOÁN

lu n v n th c s kinh t

Ngân hàng u t và Phát tri n Vi t Nam là ngân hàng đi đ u trong tri n khai

cung c p các s n ph m d ch v m i ra th tr ng, trong đó có s n ph m hoán đ i lãi

su t, góp ph n vào s phát tri n c a th tr ng các s n ph m phái sinh Vi t Nam

Tuy nhiên trong quá trình tri n khai đã g p không ít khó kh n Vì v y đ tài này hi n

nay là h t s c c n thi t và có tính th c ti n cao

2 M c tiêu nghiên c u :

Nghiên c u c s lý lu n v th tr ng s n ph m tài chính phái sinh nói chung

và th tr ng hoán đ i lãi su t nói riêng Phân tích các n i dung v m c đích, l i ích,

r i ro c a các bên khi tham gia vào h p đ ng hoán đ i lãi su t Nghiên c u cách đ nh giá c b n nh t c a m t h p đ ng hoán đ i lãi su t thông th ng

Nhìn nh n th c tr ng th tr ng các công c phái sinh, c th là tình hình s

d ng hoán đ i lãi su t đ b o hi m r i ro t giá và lãi su t trên th gi i c ng nh Vi t

Nam T m quan tr ng c a s n ph m này đ i v i các ch th trong n n kinh t ánh

giá ho t đ ng nghi p v này t i ngân hàng u t và Phát tri n Vi t Nam trong th i

gian qua, thành t u đ t đ c và nh ng m t còn h n ch khi cung ng h p đ ng hoán

đ i lãi su t cho khách hàng

T th c t đánh giá đó, đ xu t nh ng gi i pháp hoàn thi n và phát tri n nghi p

v hoán đ i lãi su t t i Ngân hàng u t và Phát tri n Vi t Nam nói riêng c ng nh

các công c tài chính phái sinh nói chung t i đây

3 i t ng và ph m vi nghiên c u :

Lu n v n t p trung nghiên c u, phân tích đánh giá tình hình th tr ng s n ph m

phái sinh, s n ph m hoán đ i lãi su t trên th gi i và Vi t Nam, tình hình cung ng

s n ph m hoán đ i lãi su t t i Ngân hàng u t và Phát tri n Vi t Nam, đánh giá

nh ng thu n l i c ng nh khó kh n trong quá trình tri n khai nghi p v hoán đ i lãi

su t, t đó, đ a ra các gi i pháp nh m hoàn thi n và phát tri n nghi p v này t i Ngân

hàng

Ph m vi nghiên c u c a lu n v n là th c tr ng cung ng s n ph m hoán đ i lãi

su t t i Ngân hàng u t và Phát tri n Vi t Nam

nghi p v hoán đ i lãi su t trên th gi i, t i Vi t Nam và Ngân hàng u t và Phát

tri n Vi t Nam, nh ng m t đ t đ c và h n ch , t đó đ a ra các gi i pháp thi t th c,

phù h p v i th c t nh m hoàn thi n và phát tri n ho t đ ng này t i Vi t Nam và t i

Ngân hàng Mong r ng v i nh ng n i dung đ c trình bày, lu n v n s đóng góp ph n

nào vào vi c giúp cho nghi p v hoán đ i lãi su t đ c áp d ng ph bi n t i các ngân hàng th ng m i và các doanh nghi p nh m t công c phòng ch ng r i ro t giá và lãi

su t hi u qu

6 K t c u c a lu n v n :

L i m đ u

Ch ng 1 : Gi i thi u chung v nghi p v hoán đ i lãi su t

Ch ng 2 : Th c tr ng giao d ch hoán đ i lãi su t t i Ngân hàng u t và Phát

Ch ng 1 : GI I THI U CHUNG V NGHI P V HOÁN I LÃI SU T

1.1.1 Gi i thi u các công c tài chính phái sinh:

H p đ ng k h n :

H p đ ng k h n là th a thu n mua bán m t lo i tài s n m t th i đi m ch c

ch n trong t ng lai v i m c giá nh t đ nh H p đ ng k h n không trao đ i trên th

tr ng, đây là nh ng th a thu n cá nhân (qua OTC) gi a hai t ch c tài chính ho c

gi a m t t ch c tài chính và khách hàng là công ty

M t bên c a h p đ ng chuy n giao v th dài h n và đ ng ý mua tài s n v i

m c giá xác đ nh vào m t ngày c th Bên kia v th ng n h n và đ ng ý bán tài s n

vào cùng m t ngày v i cùng m c giá Ngày giao hàng c a h p đ ng có th là b t k

ngày nào thu n ti n cho hai bên Thông th ng, đ i v i h p đ ng k h n, ngày chuy n giao đ c xác đ nh riêng bi t theo t ng h p đ ng

H p đ ng giao sau :

H p đ ng giao sau là m t th a thu n đ mua ho c bán m t tài s n vào m t th i

đi m ch c ch n trong t ng lai v i m t m c giá xác đ nh (Th tr ng future và option)

H p đ ng quy n ch n :

H p đ ng quy n ch n đ c trao đ i trên th tr ng v i th i h n ng n h n trong

h p đ ng giao sau Tuy nhiên, h p đ ng này khá ph bi n đ i v i các nhà đ u t Có

hai ki u h p đ ng quy n ch n c b n : Call (ch n mua) và Put (ch n bán) M t quy n

ch n mua trao cho ng i mua quy n mua m t tài s n vào m t ngày xác đ nh v i m t

giá nh t đ nh T ng t , m t quy n ch n bán trao cho ng i mua quy n bán m t tài

s n vào m t ngày xác đ nh v i m t giá nh t đ nh Giá c c a h p đ ng đ c bi t là giá

th c hi n, ngày th c hi n h p đ ng là ngày đáo h n Option Châu Âu ch đ c th c

hi n vào ngày đáo h n, Option c a M có th th c hi n vào b t k th i gian nào tr c ngày đáo h n

Có th nh n m nh là h p đ ng quy n ch n trao cho ng i gi nó m t quy n đ

th c hi n Ng i n m gi không nh t thi t ph i th c hi n quy n này i u đó phân bi t

h p đ ng quy n ch n v i h p đ ng giao sau Ng i n m gi h p đ ng giao sau dài

h n đ c quy n mua tài s n v i giá nh t đ nh vào m t th i đi m xác đ nh trong t ng lai Ng c l i, ng i mua h p đ ng quy n ch n có quy n l a ch n mua (hay không

mua) tài s n v i giá nh t đ nh vào th i đi m xác đ nh trong t ng lai Ng i ta không

ph i t n chi phí (ngo i tr ti n ký qu theo yêu c u) khi tham gia h p đ ng giao sau,

nh ng đ i v i h p đ ng quy n ch n, nhà đ u t ph i tr tr c ti n l phí hay còn g i là

giá c a h p đ ng quy n ch n

H p đ nỂ ểoán đ i:

H p đ ng hoán đ i là tho thu n bao g m hai bên giao d ch th c hi n m t chu i

các thanh toán cho bên còn l i vào nh ng ngày c th

Qu n tr r i ro : Giá c a s n ph m phái sinh có quan h v i giá c a hàng hoá

c s trên th tr ng giao ngay, các s n ph m phái sinh có th đ c s d ng đ làm

gi m hay gia t ng r i ro c a vi c s h u tài s n giao ngay Ví d m t nhà đ u t có th

mua m t tài s n giao ngay và ti n hành ký h p đ ng bán giao sau hay bán m t quy n

ch n mua s giúp làm gi m r i ro cho vi c n m gi tài s n Th tr ng s n ph m phái

sinh vì l đó cho phép nh ng ng i mu n làm gi m r i ro c a mình chuy n giao r i ro

cho nh ng ng i s n sàng ch p nh n nó, đó là các nhà đ u c Vì l i ích r ng th

tr ng này r t hi u qu trong vi c phân ph i l i r i ro gi a các nhà đ u t nên các nhà

đ u t s n lòng cung c p v n nhi u h n cho th tr ng tài chính, đ ng th i c ng t o ra

nhi u l i ích cho n n kinh t

cung c p thông tin r t quan tr ng v giá c c bi t, th tr ng giao sau đ c xem nh

m t công c ch y u đ xác đ nh giá giao ngay c a tài s n Giá h p đ ng giao sau và

k h n c ng ch a đ ng nh ng thông tin v nh ng gì mà ng i ta mong đ i v giá giao

ngay trong t ng lai Do đó, th tr ng giao ngay và k h n cung c p nh ng thông tin

Th tr ng hi u qu : Th tr ng giao ngay v n có th hi u qu ngay c khi

không có th tr ng các s n ph m phái sinh Tuy nhiên, th tr ng s n ph m phái sinh

v n cho phép tìm ki m không ít các c h i kinh doanh chênh l ch lãi su t, t giá và đem l i l i nhu n

1.2 Khái ni m v hoán đ i :

1.2.1 Khái ni m :

Nh đã trình bày nh ng ph n trên, trong th tr ng tài chính phái sinh có r t

nhi u công c tài chính v i tính ph bi n l n l t là giao d ch quy n ch n, h p đ ng

t ng lai và nghi p v hoán đ i M t công ty có th hoán đ i dòng ti n cho các công ty

khác Ví d , khi công ty đang có m t kho n vay v i lãi su t c đ nh, cùng lúc m t công

ty khác có th đang ch u m t kho n vay v i lãi su t thay đ i, và các bên đ u mong

mu n có đ c v th nh c a bên kia Thay vì h y b các kho n vay đang có (n u có

th , s t n chi phí khá l n) thì hai bên s th a thu n hoán đ i dòng ti n : công ty th

nh t s chi tr kho n vay d a trên lãi su t th n i cho công ty th hai và ng c l i công

ty th hai s có dòng ti n tr n vay d a trên lãi su t c đ nh V i ho t đ ng này, m i

bên đã chuy n đ i đ c hình thái n cho nhau

T đó ta có th đ nh ngh a : “ảoán đ i là m t s n ph m phái sinh tài chính

bao g m hai bên giao d ch th c hi n m t chu i các thanh toán cho bên còn l i vào

1.2.2 Phân lo i hoán đ i :

Hoán đ i đ c chia là b n lo i :

Hoán đ i ti n t (Currency Swap) : Các bên th c hi n thanh toán theo t giá

hi n t i ho c t giá k h n cho bên còn l i trên nh ng đ ng ti n khác nhau nh m đáp

ng nhu c u giao d ch ngo i t hai th i đi m hi n t i và t ng lai

Hoán đ i lãi su t (Interest Rate Swap) : Hai bên giao d ch th c hi n các chu i

thanh toán cho bên còn l i, c hai kho n thanh toán đ c th c hi n trên cùng m t lo i

đ ng ti n M t bên thanh toán theo lãi su t th n i, bên còn l i có th thanh toán theo

lãi su t th n i hay c đ nh S ti n g c là c s thanh toán không b hoán đ i

Hoán đ i ch ng khoán (Equity Swap) : T i thi u m t trong hai phía th c hi n

vi c thanh toán d a trên giá ch ng khoán, danh m c ch ng khoán, ho c ch s ch ng khoán khác, ho c m t lãi su t nào đó, ho c là k t qu thanh toán đ c c đ nh

Hoán đ i hàng hóa (Commodity Swap): M t trong hai, ho c c hai kho n thanh toán đ c d a vào giá c hàng hóa ch ng h n nh vàng, cà phê, …Kho n thanh toán

còn l i th ng đ c c đ nh và có th xác đ nh trên m t vài lo i tài s n có giá bi n

đ ng

1.3 Gi i thi u v nghi p v hoán đ i lãi su t :

1.3.1 Khái ni m :

Ngày 29/12/2006, Th ng đ c Ngân hàng Nhà n c Vi t Nam đã ra quy t đ nh

s 62/2006/Q – NHNN ban hành Quy ch th c hi n giao d ch hoán đ i lãi su t, thay

th cho quy t đ nh s 1133/2003/Q – NHNN đã ban hành vào ngày 30/09/2003 tr c

đó V i quy t đ nh m i này, các NHTM và khách hàng ti p t c có thêm m t c s

pháp lý m i và hoàn chnh h n đ có th s d ng hoán đ i lãi su t nh là m t công c

b o hi m r i ro lãi su t

R i ro lãi su t là lo i r i ro do s bi n đ ng c a lãi su t Lo i r i ro này phát

sinh trong quan h tín d ng theo đó ngân hàng ho c công ty có nh ng kho n đi vay

ho c cho vay theo lãi su t th n i N u đi vay theo lãi su t th n i, khi lãi su t th

tr ng t ng khi n chi phí tr lãi t ng theo Ng c l i, n u cho vay theo lãi su t th n i,

khi lãi su t th tr ng xu ng th p khi n thu nh p lãi vay gi m R i ro lãi su t đ c bi t

quan tr ng khi nào chúng ta có kho n vay ho c đ u t tài chính khá l n theo lãi su t

th n i trên th tr ng

Giao dch hoán đ i lãi su t đ c s d ng nh là m t k thu t đ b o hi m r i ro

lãi su t Theo quy t đ nh 62/2006/Q – NHNN đ nh ngh a giao d ch hoán đ i lãi su t

nh sau : “Giao d cể ểoán đ i lãi su t là vi c các bên giao k t h p đ ng v i nhau, tểeo đó m i bên cam k t thanh toán cho bên kia kho n ti n lãi tính theo m t lo i lãi

su t ểoán đ i đụ cam Ệ t trên cùng m t kho n v n g c nh t đ nh trong cùng m t

Kho n v n g c c a m t giao d ch hoán đ i lãi su t là s ti n mà các bên th c

hi n giao d ch hoán đ i lãi su t th a thu n làm c s đ tính s lãi ph i tr , s lãi đ c

nh n và s lãi ròng hoán đ i lãi su t

S ệụi rònỂ t nỂ Ệ c a m t h p đ ng hoán đ i lãi su t là chênh l ch gi a s lãi

đ c nh n và s lãi ph i tr c a t ng k thanh toán c a h p đ ng đó

Ầ ể n tểanể toán s lãi ròng là kho ng th i gian trong th i h n h p đ ng hoán

đ i lãi su t có hi u l c đã đ c tho thu n gi a các bên, mà t i cu i m i kho ng th i gian đó, các bên th c hi n vi c thanh toán cho nhau s lãi ròng

Các tr ng h p giao d cể ểoán đ i lãi su t đ c phép th c hi n:

Hoán đ i lãi su t m t đ ng ti n (đ ng Vi t Nam ho c ngo i t )

Hoán đ i lãi su t gi a hai đ ng ti n hay hoán đ i lãi su t ti n t chéo, trong đó

vi c trao đ i v n g c đ u k do các bên th a thu n th c hi n ho c không th c hi n,

nh ng b t bu c ph i có trao đ i v n g c vào cu i k theo t giá đ c th a thu n t

ngày h p đ ng có hi u l c

Hoán đ i lãi su t b t đ u trong t ng lai, trong đó các bên có th th a thu n v

th i đi m trong t ng lai mà k t th i đi m đó giao d ch b t đ u có hi u l c thanh

toán

Hoán đ i lãi su t c ng d n, trong đó s lãi ph i tr và đ c nh n đ c tính theo

các m c lãi su t đã th a thu n có kèm theo các đi u ki n d a trên bi n đ ng t giá và

lãi su t c a th tr ng

1.3.2 M c đích th c hi n hoán đ i lãi su t :

M t ểoán đ i lãi su t góp ph n làm gi m thi u r i ro do bi n đ ng lãi su t d

tính :

th y rõ tác d ng này c a h p đ ng hoán đ i lãi su t, hãy xét li u hai bên

trong ví d sau có l i gì khi tham gia vào h p đ ng hoán đ i này Câu tr l i là hai bên

đ u phòng ng a đ c r i ro lãi su t

Ngân hàng X đ ng ý tr cho công ty tài chính Y m t lãi su t c đ nh 7% trên 1

tri u USD ti n g c danh ngh a trong 10 n m t i và công ty tài chính Y đ ng ý tr cho

ngân hàng m c lãi c a k phi u kho b c c ng v i 1% trên 1 tri u USD ti n g c danh

ngh a trong cùng th i k

Hình 1.1 : H p đ ng hoán đ i lãi su t gi a ngân hàng X và công ty tài chính Y

Lãi c đ nh trong 10 n m 7% * 1 tri u USD

Lãi c đ nh trong 10 n m 7% * 1 tri u USD

Tr

Nh n

tài chính Y

Gi s ngân hàng X có ý đ nh vay ng n h n và sau đó cho vay dài h n đang có

tình tr ng tài s n nh y c m v i lãi su t ít h n n nh y c m v i lãi su t là 1 tri u USD Trong tr ng h p này, n u lãi su t trên th tr ng t ng, m c t ng chi phí c a ngân

hàng s l n h n m c t ng ti n lãi nh n đ c t tài s n (mà ch y u là có lãi su t c

đ nh), k t qu làm gi m lãi su t biên thu n và do đó làm gi m l i nhu n c a ngân hàng

X tránh r i ro lãi su t, ngân hàng X mu n chuy n 1 tri u USD tài s n có lãi su t

c đ nh thành 1 tri u USD tài s n nh y c m v i lãi su t, t c là làm cho tài s n nh y

c m v i lãi su t b ng n nh y c m v i lãi su t Do đó lo i tr đ c đ vênh (Gap) gi a

tài s n nh y c m v i lãi su t và n nh y c m v i lãi su t i u này có th th c hi n

đ c khi ngân hàng X tham gia vào h p đ ng hoán đ i lãi su t B ng cách đ i thu

nh p t 1 tri u USD có lãi su t c đ nh l y thu nh p t 1 tri u USD theo lãi su t k

phi u kho b c, ngân hàng đã chuy n thu nh p t 1 tri u USD tài s n có lãi su t c đ nh

thành thu nh p t 1 tri u USD tài s n nh y c m v i lãi su t Bây gi , n u lãi su t t ng,

m c t ng thu nh p t các tài s n nh y c m v i lãi su t c a ngân hàng b ng v i m c

t ng lên c a chi phí nh y c m v i lãi su t t các kho n n , d n đ n lãi su t biên và l i

nhu n c a ngân hàng X không đ i

V phía công ty tài chính Y, do th ng phát hành trái phi u dài h n đ t ng

ngân qu và s d ng chúng cho vay ng n h n nên nh n th y r ng công ty đang tình

th ng c l i v i ngân hàng X Công ty tài chính Y có tài s n nh y c m v i lãi su t l n

h n n nh y c m v i lãi su t là 1 tri u USD Do v y, công ty nh n th y r ng : m t s

suy gi m lãi su t s d n đ n m t m c gi m l n h n trong thu nh p t các tài s n có so

v i m c gi m chi phí t các kho n n , do đó s làm gi m l i nhu n c a công ty B ng

cách tham gia h p đ ng hoán đ i lãi su t, công ty tài chính Y s lo i tr đ c r i ro lãi

su t này do đã đ i 1 tri u USD thu nh p nh y c m v i lãi su t thành 1 tri u USD thu

nh p có lãi su t c đ nh Trong tr ng h p này khi lãi su t gi m, m c gi m trong thu

nh p nh y c m v i lãi su t s nh đi và đ c bù đ p b ng m c gi m trong chi phí nh y

c m v i lãi su t t các kho n n và làm cho l i nhu n không đ i

Gi m cểi pểí tài cểínể (tểônỂ tể ng là chi phí vay) cho các kho n n :

H p đ ng hoán đ i lãi su t v i nh ng u đi m c a mình th ng đ c các đ nh

ch tài chính s d ng đ phòng ng a r i ro lãi su t Ngoài ra các h p đ ng hoán đ i lãi

su t còn có m t u đi m quan tr ng là có th cho phép các công ty phi tài chính khai thác đ c nh ng l i th so sánh c a mình trong vi c vay trên th tr ng các kho n n

có lãi su t bi n đ i và lãi su t c đ nh Hãy xét ví d sau :

Gi s công ty A có v th tín d ng t t h n và do v y có th vay 1 tri u USD ho c

v i lãi su t bi n đ i theo lãi su t c b n (gi s b ng lãi su t k phi u kho b c c ng 2%),

ho c phát hành trái phi u v i lãi su t c đ nh là 7% Trong khi đó công ty B có th vay 1

tri u USD v i lãi su t c b n c ng 0.5% (lãi su t k phi u kho b c c ng 2.5%) ho c vay

v i lãi su t c đ nh 9% Nh v y công ty A có l i th so sánh trong vi c vay v i lãi su t c

đ nh trong khi công ty B có l i th so sánh trong vi c vay n v i lãi su t bi n đ i Gi s

hai công ty này th c hi n m t h p đ ng hoán đ i lãi su t nh sau : công ty A ti n hành

phát hành trái phi u v i lãi su t c đ nh 7% và đ ng ý tr cho công ty B m t lãi su t bi n

đ i theo lãi su t c b n Trong khi đó, công ty B có th vay v i m c lãi su t c b n c ng 0.5% và đ ng ý đ i l i cho công ty A m c lãi su t c đ nh 8%

Hình 1.2 : H p đ ng hoán đ i lãi su t gi a công ty A và công ty B

bi n đ i

là (lãi

su t k phi u + 2.5%)

(LS k phi u + 2.5%) * 1tr USD

LS bi n

đ i

th y rõ l i ích mà hai công ty có th thu đ c t vi c ti n hành h p đ ng hoán đ i lãi su t này, hãy xem xét b ng so sánh t ng h p k t qu d i đây :

 7% * 1 tri u USD (cho

ng i n m gi trái phi u)

ph i tr - Kho n nh n

(LS k phi u + 1%) * 1 tri u USD 8.5% * 1 tri u USD

(LS k phi u + 2%) * 1 tri u USD 9% * 1 tri u USD

h p đ ng hoán

đ i – T ng chi phí vay có h p

đ ng hoán đ i

1% * 1 tri u USD 0.5% * 1 tri u USD

ảoán đ i c đ nh lãi su t th n i :

tránh nh ng r i ro và đ xác đ nh chính xác hi u qu đ u t ngay t giai

đo n l p d án, doanh nghi p có th áp d ng công c hoán đ i lãi su t trong vay v n

ngân hàng C th , doanh nghi p s ký m t h p đ ng v i ngân hàng xác đ nh m t m c

lãi su t c th cho d án (ch ng h n X% cho su t th i h n vay) N u lãi su t th tr ng

xu ng th p h n m c lãi su t trên, ngân hàng đ c l i do cho vay đ c m c lãi su t cao h n thông th ng, doanh nghi p ch u thi t do ph i tr ngân hàng m c lãi su t cao Nh ng ng c l i, khi lãi su t th tr ng t ng lên cao h n m c trên doanh nghi p

s đ c l i do vay lãi su t th p, còn ngân hàng ch u thi t do cho vay r

B n ch t c a nghi p v hoán đ i lãi su t là c đ nh chi phí lãi su t ngay t khi

đi vay v n, lo i b nh ng bi n đ ng th tr ng Nh phân tích trên, cho dù doanh

nghi p có th b thi t khi c đ nh lãi su t, nh ng s lo i b r i ro khi lãi su t đ t bi n

t ng lên

ảoán đ i giúp cho các công ty t o ra s đa d ng cho danh m c đ u t và có

đ c kho n l i nhu n cao ể n t nh ng tài s n manỂ đi đ u t :

M c đích chính c a nghi p v hoán đ i lãi su t là b o hi m r i ro v lãi su t và

t giá n u có s t ng, gi m lãi su t hay t giá v t quá kh n ng tiên li u c a các nhà

qu n tr tài chính Tuy nhiên đôi khi, vi c b o hi m này đem l i k t qu cao h n so v i mong đ i và vì th công ty c ng có th thu đ c nh ng kho n l i nh t đ nh Ngoài ra,

n u không đ n thu n xem nghi p v hoán đ i lãi su t nh là m t công c b o hi m r i

ro lãi su t và t giá thì đây c ng là m t công c đ u t sinh l i hi u qu dành cho các nhà đ u t tài chính chuyên nghi p Các công ty tài chính khi cung ng h p đ ng hoán

đ i lãi su t đ i ng v i các bên khách hàng c ng có th h ng l i t chênh l ch ph n lãi thanh toán và đ c nh n c a các khách hàng đó

1.3.3 Phân lo i h p đ ng hoán đ i lãi su t :

ảoán đ i Vanilla :

Thông th ng các công ty tham gia vào h p đ ng hoán đ i lãi su t vì h c n n

đ nh c c u lãi su t trong b ng cân đ i k toán, đ c bi t là nh ng chênh l ch nh y c m

v i lãi su t M t hãng có th có các tài s n c đ nh và các kho n n có lãi su t th n i,

và hãng khác l i có các tài s n có lãi su t th n i và các kho n n có lãi su t c đ nh

Các hãng này có th thay đ i c c u c a mình b ng cách tham gia vào các h p đ ng hoán đ i lãi su t c đ nh / th n i

H p đ ng hoán đ i Vanilla là m t chu i các thanh toán ti n lãi c đ nh và m t

chu i các thanh toán ti n lãi th n i Kho n thanh toán ti n lãi c đ nh gi ng nh trái

phi u có lãi su t c đ nh, ch ngo i tr trái phi u có lãi su t c đ nh đ c thanh toán

v n g c vào ngày đáo h n, còn hoán đ i Vanlla thì không đ c thanh toán v n g c

ảoán đ i c b n :

Hoán đ i c b n là m t hoán đ i mà c hai bên đ u th c hi n thanh toán theo lãi

su t th n i, thông th ng m t bên thanh toán theo lãi su t ch ng khoán kho b c M

còn m t bên thanh toán theo lãi su t Libor Bên thanh toán theo lãi su t Libor luôn ph i

ch u lãi su t cao h n vì v y đ c bù tr b i m t kho n chênh l ch c đ nh

ảoán đ i ch s tr d n :

M t hoán đ i ch s tr d n là m t hoán đ i mà trong đó s v n g c s đ c c t

gi m theo s bi n đ ng c a m t s ti n khác theo th i gian M t ng d ng m u c a

lo i hoán đ i này là khi bên giao d ch đang n m gi m t v th khác mà s v n gi m

d n theo th i gian Ví d thông d ng nh t là kho n vay có d n gi m d n Khi m t

ch c n nhà đi vay th ch p có d n gi m d n thì kho n n s gi m d n theo th i gian

v i m t l ch trình c đ nh Tuy nhiên ông ta luôn mua quy n ch n đ tr tr c và tái tài

tr cho nh ng kho n này Khi lãi su t gi m thì ông ta th c hi n quy n ch n, do đó

ng i cho vay s b l vì thu nh p b gi m và ph i tái đ u t s ti n đ c tr tr c v i

lãi su t th p Trong m t hoán đ i ch s tr d n, v n khái toán s đ c gi m theo m t

l ch trình c th v i m t h s gia t c c a t l gi m d n n u lãi su t gi m K t qu c a

s v n khái toán trong hoán đ i này c ng nh v n khái toán c a kho n vay

ảoán đ i Diff :

ây là m t hoán đ i lãi su t d a trên đ ng ti n c a hai qu c gia nh ng s thanh

toán ch th c hi n trên m t đ ng ti n duy nh t Ví d nh công ty M s quan tâm đ n

s gia t ng lãi su t c có liên quan đ n lãi su t M Công ty có th phòng ng a v

th này b ng cách mua tín phi u lãi su t th n i b ng đ ng Euro và bán tín phi u lãi

su t th n i b ng đ ng USD Tuy nhiên đi u này s d n t i r i ro t giá Cách l a ch n

là công ty có th th c hi n hoán đ i Diff : nh n thanh toán theo lãi su t c và chi

tr theo lãi su t M , t t c thanh toán đ u th c hi n b ng đ ng USD Do đó n u lãi

su t c t ng theo s gia t ng c a lãi su t M thì hoán đ i s có k t qu là m t

kho n thanh toán thu n b ng đ ng USD cho công ty Có th nói nhà giao d ch hoán đ i

nh v y s gánh ch u r i ro t giá và ch c ch n h s chuy n chi phí phòng ng a r i ro sang cho đ i tác nh ng có th các nhà giao d ch s làm đi u này v i chi phí th p h n

ảoán đ i k h n c đ nh :

C ng gi ng nh hoán đ i Vanilla và hoán đ i c b n, trong hoán đ i k h n c

đ nh thì m t bên thanh toán theo lãi su t th n i, ví d nh Libor, và bên còn l i thanh

toán theo lãi su t th n i t ng tr ng b i t su t sinh l i c a m t ch ng khoán v i k

h n dài h n chu k thanh toán c a hoán đ i Nói cách khác n u m t thanh toán m i 6

tháng thì m t bên s thanh toán theo lãi su t c a m t ch ng khoán có k h n dài h n 6 tháng Thông th ng đây là t su t sinh l i c a m t ch ng khoán có k h n dài n m

trong kho ng t hai đ n n m n m Trong các hoán đ i đ ng USD thì lãi su t này

th ng là lãi su t c a kho b c k h n c đ nh Lãi su t kho b c k h n c đ nh là t

su t sinh l i c a các trái phi u kho b c M có k h n g n v i k h n hoán đ i nh t

Tuy nhiên không ph i lúc nào trái phi u kho b c c ng có k h n đúng nh mong

mu n Trong tr ng h p này, các bên đ ng ý là lãi su t kho b c k h n c đ nh s

đ c xác đ nh t lãi su t c a các ch ng khoán có k h n cao h n ho c th p h n k h n

mong mu n

Ví d : Xem xét m t hoán đ i k h n 3 n m v i vi c thanh toán đ c th c hi n

m i tháng, m t bên thanh toán theo lãi su t Libor 6 tháng và bên còn l i thanh toán theo lãi su t kho b c k h n c đ nh c a trái phi u kho b c M , k h n 5 n m ây ch

là m t d ng khác c a hoán đ i c b n vì c hai đ u thanh toán theo lãi su t th n i

Tùy theo h p đ ng k h n, m t kho n chênh l ch s đ c chi tr b i bên thanh toán

theo lãi su t th p h n Hoán đ i k h n c đ nh c ng có th có m t bên thanh toán theo

lãi su t c đ nh, bên còn l i thanh toán theo lãi su t kho b c k h n c đ nh

1.3.4 C ch th c hi n hoán đ i lãi su t :

M t giao d ch hoán đ i lãi su t đ c th hi n thông qua m t h p đ ng theo đó

các bên tham gia cam k t trao đ i cho nhau ngh a v chi tr lãi su t đ nh k ng l c

c a giao d ch này là nh m trao đ i các l i th so sánh v lãi su t trong các h p đ ng tín

d ng c a hai bên và đem l i l i ích cho c hai phía khi ti t ki m đ c chi phí vay v n

ng nhiên, đi u ki n phát sinh nhu c u hoán đ i ngh a v n là do s không đ ng

nh t v m c r i ro c a cà đ i tác Vì th m i đ i tác có nh ng l i th riêng trong quan

h vay v n xu t phát t m c r i ro c a h

C th c ch này đ c mô t nh sau :

Doanh nghi p A đ c x p h ng tín d ng cao h n doanh nghi p B, vì th có th

phát hành các công c n v i lãi su t th p h n k c lãi su t c đ nh và lãi su t th n i

Tuy nhiên s chênh l ch lãi su t c đ nh và lãi su t th n i không gi ng nhau b i ng i

đ u t lãi su t c đ nh và lãi su t th n i có nh ng đánh giá khác nhau v m c đ r i ro

c th c a hai doanh nghi p A và B (xem b ng 1.2)

B ng 1.2 : Các c h i vay c a hai doanh nghi p A và B

Th tr ng n Doanh nghi p A Doanh nghi p B Chênh l nh

Lãi su t c đ nh (%) 12% 14% 2% Lãi su t th n i (%) Lãi su t c s + 0.5% Lãi su t c s + 1.7% 1.2%

C n c vào l i th so sánh c a doanh nghi p A và doanh nghi p B trên hai th

tr ng, doanh nghi p A nên vay th tr ng lãi su t c đ nh v i chênh l ch lãi su t là

+2%, trong khi doanh nghi p B nên vay th tr ng lãi su t th n i v i chênh l ch lãi

su t -1.2% C hai s ti t ki m đ c chi phí vay v n ròng là +0.8%, m i bên s ti t

ki m đ c +0.4% n u th c hi n m t h p đ ng hoán đ i ngh a v lãi su t Theo đó,

doanh nghi p B s thanh toán cho doanh nghi p A đ nh k m t m c lãi su t c đ nh là

14% - 0.4% = 13.6% i l i, doanh nghi p A s thanh toán cho doanh nghi p B theo

m c lãi su t th n i b ng lãi su t c s + 1.7% v i th i h n t ng ng B ng cách đó,

m c chi phí v n ti t ki m đ c chia đ u cho hai bên

B ng 1.3 : K t qu sau khi th c hi n h p đ ng hoán đ i lãi su t c a hai doanh

Chênh l ch lãi su t ph i tr - (Lãi su t c s + 0.1%) - 13.6%

K t qu c a giao dch hoán đ i lãi su t là doanh nghi p A ph i tr đ nh k m t

m c lãi su t th n i b ng lãi su t c s + 0.1%, th p h n 0.4% so v i lãi su t th n i áp

d ng cho doanh nghi p A Ng c l i, doanh nghi p B ch u trách nhi m thanh toán

đ nh k m t m c lãi su t c đ nh là 13.6% th p h n 0.4% so v i ngh a v tr n c

đ nh mà doanh nghi p B ph i tr n u đi vay tr c ti p trên th tr ng

nghi p B

Nh v y vi c tham gia vào h p đ ng hoán đ i lãi su t không nh ng cho phép

các bên tham gia chia s đ c gánh n ng lãi su t mà còn giúp h chuy n đ i tính ch t ngh a v n t c đ nh sang th n i và ng c l i Trên c s đó góp ph n làm gi m

thi u r i ro do bi n đ ng lãi su t d tính Cùng v i s phát tri n c a th tr ng tài

chính và các ho t đ ng Arbitrage lãi su t di n ra ph bi n, kh n ng l i d ng l i th do

chênh l ch lãi su t ngày càng gi m, vì th , lý do ch y u cho s t n t i và phát tri n

c a nghi p v hoán đ i lãi su t là xu t phát t nhu c u t b o hi m r i ro lãi su t

Trong tình hu ng trên, doanh nghi p A đã th c hi n s chuy n đ i ngh a v n c đ nh

sang th n i trong khi doanh nghi p B chuy n đ i t ngh a v n th n i sang c đ nh

C n c đ đ a ra quy t đ nh hoán đ i tính ch t ngh a v n c a các bên tham gia là d

tính chi u h ng bi n đ ng c a lãi su t

Các giao d ch hoán đ i lãi su t th ng kéo theo s tham gia c a ngân hàng đóng vai trò nh m t trung giam nh m k t h p các nhu c u hoán đ i gi a các doanh nghi p

S tham gia c a ngân hàng làm tách b ch m t h p đ ng hoán đ i thành hai h p đ ng

Vay t i lãi su t c đ nh 12% Vay t i lãi su t th n i : lãi su t c s + 1.7%

Lãi su t c s + 1.7%

13.6%

hoán đ i đ c l p khi tr thành đ i tác c a hai doanh nghi p (doanh nghi p A và B) V

nguyên t c, ngân hàng không ch u r i ro khi đóng vai trò trung gian trong h p đ ng hoán đ i lãi su t L i nhu n thu đ c là chênh l ch lãi su t mà ngân hàng áp d ng

trong các giao d ch hoán đ i v i các đ i tác – th c ch t là m t ph n l i nhu n đ c

phân ph i l i gi a các bên tham gia giao d ch này

C th nh sau :

n v A là m t t ch c có kho n đ u t dài h n 100 tri u USD v i lãi su t c

đ nh là 9.25% và huy đ ng v n v i lãi su t th n i b ng Libor c ng 50 đi m c b n (1

đi m c b n b ng 0.01%) Kh n ng sinh l i c a đ n v A tùy thu c vào lãi su t th

n i th c t mà đ n v này ph i tr trong k h n dài Lãi su t t ng s là gánh n ng chi

phí và đ n v A s l n u lãi su t chi ra l n h n lãi su t thu vào, hay Libor + 50bps >

9.25%, t c Libor v t quá 8.75% (9.25% - 0.5%) vào ngày thanh toán Bi t r ng r i ro

có th đe d a kh n ng sinh l i và ngay c kh n ng tr n c a công ty nên nhà qu n lý

ph i tìm cách c t gi m r i ro

Gi s r ng đ n v B có m t kho n vay 100 tri u USD trong th i h n 5 n m v i

lãi su t c đ nh là 8% và m t danh m c cho vay v i lãi su t b ng Libor c ng 75 đi m

c b n Kh n ng sinh l i c a đ n v B, do đó, tùy thu c vào lãi su t th n i mà đ n v

B có th ki m đ c t danh m c cho vay T ng t , đ n v B s l n u lãi su t chi ra

l n h n lãi su t thu vào, hay 8% > Libor + 75bps, t c là Libor < 7.25% vào ngày thanh

toán Tình hình c a đ n v A và đ n v B đ c mô t nh hình 1.4 bên d i

Hình 1.4 : Tình hình đ n v A và B tr c khi hoán đ i lãi su t

Nh v a phân tích trên, đ n v A lo s Libor t ng trên m c 8.25%, trong khi

đ n v B lo s Libor gi m xu ng d i m c 7.25% tránh r i ro lãi su t, đ n v A

th c hi n h p đ ng hoán đ i lãi su t v i ngân hàng X, nh mô t hình 1.5 Trong đó,

đ n v A đ ng ý tr lãi su t X% trên s ti n 100 tri u USD cho ngân hàng X trong vòng 5 n m, ng c l i ngân hàng X tr cho đ n v A lãi su t Libor 6 tháng trong vòng

5 n m và ngày thanh toán trùng v i ngày kho n tín d ng có lãi su t th n i đ n h n

Phát hành trái phi u

Danh m c cho vay

Hình 1.5 : Hoán đ i lãi su t gi a đ n v A và ngân hàng X

Thông qua hoán đ i lãi su t, đ n v A tránh đ c r i ro do bi n đ ng lãi su t

trong th i h n 5 n m và có th khóa ch t l i nhu n trên danh m c đ u t c a mình

Khóa ch t l i nhu n thu : 9.25% + Libor – X% – Libor – 0.5% = 8.75% - X%

T ng t , đ n v B c ng th a thu n hoán đ i lãi su t v i ngân hàng X Theo đó,

đ n v B đ ng ý tr lãi su t Libor 6 tháng cho ngân hàng X trên s ti n 100 tri u USD

trong th i h n 5 n m và đ i l i ngân hàng X tr cho đ n v B lãi su t Y% nào đó H p

đ ng hoán đ i này có th mô t nh hình 1.6 d i đây

Hình 1.6 : Hoán đ i lãi su t gi a đ n v B và ngân hàng X

Thông qua hoán đ i lãi su t, đ n v B tránh đ c r i ro do bi n đ ng lãi su t

trong th i h n 5 n m và có th khóa ch t l i nhu n trên danh m c đ u t c a mình,

đ c xác đ nh nh sau :

Nh n đ c t danh m c đ u t : Libor + 75%bps

Tr cho ngân hàng X : Libor

Nh n t ngân hàng X : Y%

Tr lãi trái phi u phát hành : 8%

Khóa ch t l i nhu n thu : Libor + 0.75% + Y% – Libor – 8% = Y% – 7.25%

n đây câu h i đ t ra là t i sao ngân hàng X hay b t k m t đ nh ch tài chính trung gian nào c ng s n sàng th a thu n m t h p đ ng hoán đ i lãi su t nh đã trình

bày, b i vì k t qu sau cùng cho th y r i ro do bi n đ ng lãi su t đã di chuy n t các

bên tham gia h p đ ng sang ngân hàng X Lý do t i sao ngân hàng X s n sàng ch p

nh n h p đ ng nh v y là vì v i t cách là m t đ nh ch tài chính trung gian, ngân

hàng X có th s p x p các giao d ch l i v i nhau nh hình 1.7 và nh v y r i ro đ c

trung hòa

Phát hành trái phi u

Danh m c cho vay

Hình 1.7 : C u trúc c a h p đ ng hoán đ i lãi su t

Th phân tích k t qu các giao dch đ i v i ngân hàng X s rõ h n vì sao ngân

hàng s n sàng tham gia các h p đ ng hoán đ i lãi su t

v i đ n v A thì X < 8.75% i v i đ n v B, k t qu sau khi hoán đ i là Y% - 7.25%

Do đó, n v B không ch p nh n Y% < 7.25% i v i ngân hàng X, k t qu sau

hoán đ i là X% - Y% Do đó, ngân hàng X không th ch p nh n X% nh h n Y% hay

nói cách khác v i ngân hàng X thì X% > Y%

Phát hành trái phi u

Danh m c cho vay

Hoán đ i lãi su t là m t h p đ ng mà trong đó l i ích các bên đ u hài hòa, n u

không thì các bên s không ch p nh n và h p đ ng hoán đ i s không x y ra Do v y,

ph n chênh l ch lãi su t ph i đ c chia đ u cho c ba bên, ngh a là (8.75% - 7.25%)/3

= 0.5% K t qu là m i bên nh n đ c m c lãi ròng c đ nh là 0.5% D a vào đây có

th xác đ nh đ c X% và Y% thông qua h ph ng trình :

8.75% - X% = 0.5%

Y% - 7.25% = 0.5%

X% - Y% = 0.5%

V i h ph ng trình này ta d dàng tìm ra X = 8.25 và Y = 7.75 là hài hòa l i

ích gi a các bên n đây giao d ch hoán đ i lãi su t hoàn t t và đ c mô t nh sau :

Hình 1.8 : C u trúc c a h p đ ng hoán đ i lãi su t hoàn ch nh

1.4 nh giá hoán đ i lãi su t :

1.4.1 nh giá hoán đ i lãi su t c b n :

Hình th c ph bi n nh t c a các lo i hoán đ i lãi su t mà th c ra là ph bi n

nh t trong t t c các lo i hoán đ i là hình th c mà m t bên chi tr theo lãi su t c đ nh

và bên còn l i chi tr theo lãi su t th n i ây là lo i hoán đ i Vanilla thu n nh t

Phát hành trái phi u

Danh m c cho vay

(Plain vanilla swap) đ nh giá hoán đ i lãi su t, đ u tiên là đi t vi c xác đ nh lãi

su t c đ nh c a m t hoán đ i Vanilla thu n nh t

Vì m t hoán đ i có giá tr ban đ u b ng không nên lãi su t c đ nh s đ c xác

đ nh sao cho hi n giá c a dòng thanh toán theo lãi su t c đ nh c ng b ng v i hi n giá

c a dòng thanh toán theo lãi su t th n i vào th i đi m b t đ u giao d ch Do đó, ngh a

v c a m t bên s có cùng giá tr v i bên còn l i vào lúc b t đ u giao d ch

Kho n thanh toán theo lãi su t c đ nh trong m t hoán đ i Vanilla thu n nh t

gi ng v i trái phi u lãi su t c đ nh, ch ngo i tr vi c trái phi u có lãi su t c đ nh

đ c thanh toán v n g c vào ngày đáo h n T ng t , kho n thanh toán theo lãi su t

th n i gi ng v i trái phi u có lãi su t th n i ngo i tr trái phi u có lãi su t th n i

đ c thanh toán v n g c vào ngày đáo h n Còn m t hoán đ i lãi su t thì không đ c

thanh toán v n g c Tuy nhiên, n u c ng và tr v n g c vào ngày k t thúc hoán đ i thì

dòng ti n c a trái phi u và dòng ti n c a m t hoán đ i s gi ng nhau

Xem hình 1.9 mô t dòng ti n c a m t hoán đ i th i h n m t n m thanh toán

quý v i gi đ nh lãi su t c đ nh là R và lãi su t th n i là Libor 90 ngày, s v n g c danh ngh a là 1 Dòng ti n c đ nh bao g m v n g c gi ng h t v i dòng ti n c a trái

phi u lãi su t c đ nh R và dòng ti n th n i gi ng h t v i dòng ti n c a trái phi u lãi

su t th n i theo Libor

Hình 1.9 : Dòng ti n c a hoán đ i Vanilla thu n nh t có th i h n 1 n m thanh toán hàng quý đ c phân tích theo trái phi u có lãi su t c đ nh và th n i

L0(90) là Libor 90 ngày vào ngày 0, R là lãi su t c đ nh và q là th a s (s

ngày/360)

M t hoán đ i lãi su t chi tr c đ nh và nh n thanh toán th n i t ng đ ng v i

vi c phát hành m t trái phi u lãi su t c đ nh và dùng s ti n đó đ mua m t trái phi u

lãi su t th n i Do đó, giá tr c a m t hoán đ i chi tr theo lãi su t c đ nh và nh n

thanh toán theo lãi su t th n i s b ng v i giá tr c a trái phi u lãi su t th n i tr đi

giá tr c a trái phi u lãi su t c đ nh

M t cách t ng quát, xem xét m t hoán đ i v i n kho n thanh toán th c hi n vào

các ngày t1, t2, …, tn, giá tr c a trái phi u lãi su t c đ nh R (VFXRB) đ c xác đ nh nh

L90(90)q

Rq Ngày 360

L270(90)q

Rq Ngày 270

Công th c trên là hi n giá c a kho n thanh toán ti n lãi và v n g c c a trái phi u lãi su t c đ nh Còn giá tr c a trái phi u lãi su t th n i t i b t k ngày thanh

toán lãi nào c ng nh t i ngày b t đ u đ u b ng m nh giá, đây là 1 Do đó, giá tr c a

trái phi u lãi su t th n i (VFLRB) là :

VFLRB = 1 (t i th i đi m 0 ho c m t ngày thanh toán nào đó)

Nh v y, giá tr c a hoán đ i Vanilla thu n nh t (VS), nh n thanh toán theo lãi

su t th n i và chi tr theo lãi su t c đ nh, là :

VS = VFLRB - VFXRB

T i th i đi m b t đ u c a hoán đ i, giá tr c a hoán đ i b ng 0 Vì v y, đ xác

đ nh lãi su t c đ nh R, cho VS b ng 0 và gi i R theo công th c :

R = *

Giá tr c a m t hoán đ i r t quan tr ng, n u b qua chênh l ch lãi su t hoán đ i

c a đ n v tài chính trung gian thì hoán đ i có giá tr b ng 0 vào th i đi m b t đ u, do

đó nó không ph i là tài s n mà c ng không ph i là kho n n Tuy nhiên, khi th i gian

trôi qua và lãi su t bi n đ ng thì giá tr c a hoán đ i s thay đ i thành m t giá tr

d ng đ i v i m t bên và giá tr âm đ i v i bên còn l i N u hoán đ i có giá tr d ng thì đó là m t tài s n còn n u có giá tr âm thì đó là m t kho n n Nguyên t c k toán đòi h i hoán đ i ph i đ c xác đ nh giá tr , các kho n l i nhu n và thua l ph i đ c

ghi nh n, th hi n trên b ng cân đ i k toán nh là tài s n ho c n

M t nguyên nhân n a khi n cho vi c đ nh giá các hoán đ i tr nên quan tr ng là

vì giá tr hoán đ i đ c xem nh th c đo r i ro tín d ng c a m t giao d ch Gi s công ty A đang n m gi m t hoán đ i tr giá 100.000 USD B i bì ngh a v c a phía

đ i tác v t quá ngh a v c a công ty A 100.000 USD nên công ty A có th b m t

100.000 USD n u đ i tác t ch i thanh toán

nh giá hoán đ i giúp cho vi c k t thúc v th hoán đ i di n ra khi c n thi t

N u giá tr d ng hãy bán l i cho phía đ i tác, n u giá tr âm hãy mua l i

1.4.2 nh giá hoán đ i ti n t chéo :

Hoán đ i ti n t chéo là m t giao d ch v i hai dòng ti n t , m t dòng ti n b ng

đ ng ti n này và dòng ti n còn l i b ng m t dòng ti n khác M i dòng ti n d a trên

m t s v n g c khác nhau và m i dòng ti n có th có lãi su t c đ nh hay th n i Vi c xác đ nh giá tr c a hoán đ i ti n t chéo ph i d a trên giá tr c a hai dòng ti n này, c hai đ c tính b ng m t đ ng ti n chung và giá tr c a hoán đ i ti n t chéo b ng giá tr

c a dòng ti n vào tr giá tr dòng ti n ra

Ví d m t hoán đ i ti n t chéo thanh toán b ng đ ng USD và đ ng Euro G i

v n g c b ng đ ng USD là NP$

= 1 và v n g c b ng Euro đ c ký hi u là NP€ B i vì

giá tr c a hoán đ i s b ng 0 vào th i đi m b t đ u nên NP€ s ph thu c vào NP$ theo

t giá giao ngay hi n t i t S0 là t giá h i đoái, bi u hi n s USD trên m t Euro :

NP€ = 1/S0 cho m i USD v n g c

Trong hoán đ i Vanilla thu n nh t, v n g c không đ c hoán đ i Trong m t hoán đ i ti n t chéo, v n g c có th đ c hoán đ i Hai bên giao d ch hoán đ i NP$

và

NP€ vào th i đi m b t đ u Hoán đ i này không có giá tr vì hai kho n này là t ng

đ ng Khi k t thúc hoán đ i, hai bên có th đ o ng c l i hoán đ i ban đ u Tuy

nhiên t i th i đi m này thì t giá giao ngay không còn là S0n a, vì v y hoán đ i v n

g c không còn giá tr t ng đ ng Trong m t vài hoán đ i ti n t chéo, v n g c không đ c hoán đ i Còn trong ví d này thì có

Trong ví d trên, lãi su t c đ nh c a đ ng USD là m c lãi su t làm cho hi n giá

c a kho n thanh toán b ng v i v n g c 1 ôla Lãi su t này là lãi su t c đ nh c a m t hoán đ i Vanilla thu n nh t s d ng c u trúc k h n c a đ ng USD, ký hi u là R$

T ng t nh v y, lãi su t c đ nh c a đ ng Euro là lãi su t đ c xác đ nh theo c u

trúc k h n c a đ ng Euro trong hoán đ i Vanilla thu n nh t làm cho hi n giá c a

kho n thanh toán c đ nh b ng đ ng Euro b ng v n g c NP€, ký hi u là R€ Hi n giá

c a kho n thanh toán c đ nh b ng Euro theo lãi su t này s b ng 1 Euro Giá tr c a

kho n thanh toán b ng Euro trong hoán đ i này đ c tìm th y b ng cách chi t kh u

theo lãi su t R€và sau đó nhân cho v n g c NP€

M c dù giá tr c a hoán đ i b ng 0 vào th i đi m b t đ u giao d ch nh ng sau

đó giá tr này s thay đ i Giá tr c a hoán đ i ti n t chéo đ c xác đ nh b ng cách tìm

hi n giá c a hai dòng thanh toán trên m t đ n v v n g c i u này hoàn toàn gi ng

v i nh ng gì đã th c hi n khi đ nh giá hoán đ i lãi su t c b n Sau đó, giá tr c a dòng

thanh toán ngo i t s đ c đi u ch nh b ng v n g c th c t theo ngo i t và chuy n

sang n i t theo t giá h i đoái m i

Ch ng 1 đã nêu khái quát nh ng khái ni m c b n, m c đích c a hoán đ i lãi

su t, l i ích, r i ro khi th c hi n nghi p v hoán đ i lãi su t và các chi n l c hoán đ i

lãi su t c b n

Nh ng đi m quan tr ng c a ch ng này là vi c trình bày các công c hoán đ i

lãi su t và cách xác đ nh giá tr T đó có th v n d ng vào các m c đích phòng ng a

r i ro t giá, đ u c hay kinh doanh chênh l ch t giá

Ph n ti p theo s nghiên c u tình hình tri n khai th c t t i Ngân hàng u t

và Phát tri n Vi t Nam đ có th th y đ c xu h ng phát tri n c a nghi p v này

trong th i gian qua

Ch ng 2 : TH C TR NG GIAO D CH HOÁN I LÃI SU T T I

Phát tri n Vi t Nam :

Ngân hàng u t và Phát tri n Vi t Nam, tên ti ng Anh : Bank for Investment

and Development of Viet Nam – BIDV, ti n thân là Ngân hàng Ki n Thi t Vi t Nam,

thành l p ngày 26/04/1957 a đi m tr s chính đ t t i : Tháp BIDV, 35 Hàng Vôi,

qu n Hoàn Ki m, Hà N i BIDV là m t trong các ngân hàng có đ ng hàng đ u v quy

mô v n (v n đi u l đ n nay h n 10.000 t đ ng), m ng l i ho t đ ng (114 chi nhánh

và 500 đi m giao d ch trên 63 t nh, thành ph ), v kh n ng cung c p các d ch v ngân

hàng và m c đ ng d ng công ngh ngân hàng hi n đ i

Quá trình hình thành và phát tri n c a Ngân hàng u t và Phát tri n Vi t Nam

:

Ngày 26/04/1957, Ngân hàng Ki n Thi t Vi t Nam (tr c thu c B Tài chính) –

ti n thân c a BIDV – đ c thành l p theo quy t đ nh 177/TTg c a Th t ng Chính

ph

Ngày 26/04/1981, Ngân hàng Ki n Thi t Vi t Nam đ c đ i tên thành Ngân

hàng u t và Xây d ng Vi t Nam tr c thu c Ngân hàng Nhà n c Vi t Nam theo

quy t đ nh s 259 – CP c a H i đ ng Chính Ph

Ngày 14/11/1990, Ngân hàng u t và Xây d ng Vi t Nam đ c đ i tên thành

Ngân hàng u t và Phát tri n Vi t Nam theo quy t đ nh s 401 – CT c a Ch t ch

h i đ ng B tr ng

Ngân hàng BIDV hi n đang đang d n chuy n sang t p đoàn tài chính – ngân

hàng ho t đ ng trên b n l nh v c : ngân hàng – b o hi m – ch ng khoán – đ u t tài chính, sau đó s ti n hành c ph n hoá