Luận văn thạc sĩ Phân tích các yếu tố tác động đến tăng trưởng ngành nông nghiệp tại tỉnh Long An

Ph ng pháp lu n... Mô hình l ng hóa.

L I C M N Tôi xin chân thành c m n các Quý Th y Cô gi ng viên Tr ng đ i

h c Kinh t TP H Chí Minh, Ch ng trình Gi ng d y kinh t công Fulbright đã truy n đ t nh ng ki n th c quý báu cho tôi trong trong su t th i gian h c t i tr ng

c bi t tôi xin chân thành c m n PGS.TS inh Phi H đã t n tình

h ng d n tôi hoàn thành lu n v n này

Ngoài ra, tôi c ng g i l i c m n đ n gia đình, b n bè, các c quan

ch c n ng đã giúp đ tôi trong quá trình th c hi n lu n v n

L I CAM OAN Tôi tên là Tr n Th Luân, xin cam đoan lu n v n “Phân tích các y u t tác đ ng đ n t ng tr ng ngành nông nghi p t i t nh Long An” là do chính tôi nghiên c u th c hi n Các thông tin và s li u th c hi n trong lu n v n là trung th c, k t qu nghiên c u đ c trình bày trong lu n v n này ch a đ c công b t i b t k công trình nào khác

TÓM T T

M c tiêu c a đ tài Phân tích các y u t tác đ ng đ n t ng tr ng ngành nông nghi p t i t nh Long An là ng d ng hàm t ng quát Cobb-Douglas, Công th c Kuznets, đ th đ ng n ng su t lao đ ng nông nghi p

đ phân tích các y u t tác đ ng đ n t ng tr ng nông nghi p t i t nh Long

An D li u đ c l y t Niên giám th ng kê t nh Long An các n m t n m

1986 đ n n m 2010

đánh giá, phân tích các y u t tác đ ng đ n t ng tr ng ngành nông nghi p, đ tài s s d ng ph ng pháp th ng kê mô t b ng ph n m m SPSS

k t h p v i ph ng pháp đ th , so sánh và phân tích

Phân tích t hàm t ng quát Cobb-Douglas cho th y đ u t công c a

t nh Long An, và di n tích đ t nông nghi p trong giai đo n 1986-2010 th c

s có tác đ ng m nh đ n t ng tr ng c a ngành nông nghi p, các y u t này

gi i thích đ n trên 93,3% s thay đ ng c a GDP ngành nông nghi p Bên

c nh đó các y u t lao đ ng trong nông nghi p không ph i y u t chính cho

vi c t ng tr ng ngành nông nghi p

Trong ngành nông nghi p có hi n t ng d th a lao đ ng, vi c t o đi u

ki n thu n l i (đào t o ngh cho lao đ ng nông nghi p) đ di chuy n lao đ ng nông nghi p sang khu kinh t khác s có vai trò quan tr ng trong vi c phát tri n ngành nông nghi p nói riêng và n n kinh t c a t nh Long An nói chung trong th i gian t i

T ng di n tích đ t nông nghi p là y u t quan tr ng giúp ngành nông nghi p c a t nh Long An t ng tr ng trong th i gian v a qua, nh ng y u t này không đ c ti p t c duy trì trong th i gian t i do vi c khai hoang đã

ch m d t T nh Long An c n t p trung vào các y u t nh v n, n ng xu t lao

đ ng, ng d ng khoa h c công ngh đ thúc đ y quá trình phát tri n ngành nông nghi p trong th i gian t i

Phân tích b ng ph ng pháp đ th đ ng n ng su t lao đ ng nông nghi p cho th y giai đ an 1997-2010 quá trình công nghi p hóa di n ra m nh

t i t nh Long An, đ ng th i vi c áp d ng c gi i hóa, các mô hình s n

xu t nông nghi p, th c hi n chính sách khuy n nông nên làm n ng su t ru ng

đ t luôn t ng Do đó trong giai đo n này n ng su t lao đ ng nông nghi p và

di n tích đ t trên lao đ ng nông nghi p t ng nhanh

Phân tích d a vào công th c Kuznets cho th y ngành nông nghi p c a

t nh Long An có vai trò quy t đ nh trong t ng tr ng kinh t c a t nh Long

An trong nh ng n m đ u giai đ an 1986-2010, nh ng m c đ đóng góp này

có xu h ng gi m nhanh trong kh ang 10 n m cu i c a giai đ an 1986-2010,

đ n n m 2010 ngành nông nghi p ch đóng góp 13% vào t ng tr ng chung

c a t nh Long An

T nh ng phát hi n trên, đ tài g i ý m t s chính sách c n th c hi n,

t p trung vào nh ng nhóm chính nh : Chú tr ng h n trong vi c xem xét hi u

qu kinh t c a các d án đ u t xây d ng c b n trong ngành nông nghi p;

T o s liên k t gi a ngành nông nghi p và công nghi p trong quá trình phát tri n; Th c hi n các gi i pháp nâng cao n ng su t lao đ ng nông nghi p; y

m nh công tác khuy n nông; Hoàn thi n công tác quy ho ch ngành, s n ph m

có liên quan

DANH M C CÁC B NG, BI U

B ng 2.1: S l ng và t l lao đ ng đã qua đào t o khu v c nông

thôn……… ….22

B ng 2.2: Trang b c gi i hóa nông nghi p t nh Long An………… 23

B ng 2.3: T ng h p m t s ch tiêu c a các công trình th y l i t nh Long An đ n n m 2008……… … 24

B ng 2.4: Th ng kê di n tích t i tiêu c a các công trình th y l i t nh Long An đ n n m 2008……… ………….25

B ng 2.5: phân tích ph ng sai ……….33

B ng 2.6: Các h s h i qui trong mô hình ……….….35

B ng 2.7: K t qu phân tích ph ng sai c a h i qui ph : ……….36

B ng 2.8: óng góp c a ngành nông nghi p vào t ng tr ng kinh t chung c a t nh qua các n m trong giai đ an 1986-2010……….….44

DANH M C CÁC HÌNH V , TH

th 1.1: ng t ng s n ph m nông nghi p………5

th 1.2: Quá trình d ch chuy n lao đ ng……… …… 6

th 1.3: nh h ng c a lao đ ng và y u t t nhiên……… 11

th 1.4: nh h ng c a vi c s d ng đ u vào công nghi p .………12

th 1.5: nh h ng c a vi c s d ng đ u vào công nghi p……….13

DANH M C CÁC CH VI T T T GDP: T ng s n ph m qu c n i

Ln: Logarit c s e GNP: T ng s n ph m qu c dân Khu v c I: Khu v c Nông Lâm Th y s n Khu v c II: Khu v c Công nghi p – Xây d ng Khu v c III: Khu v c Th ng m i D ch v BSCL: ng B ng Sông C u Long

OLS: Ph ng pháp bình ph ng t i thi u thông th ng XDCB: Xây d ng c b n

TTCN: T c đ t ng tr ng ngành công nghi p TTNN: T c đ t ng tr ng ngành nông nghi p Ha: hecta

NSL NN: N ng su t lao đ ng nông nghi p KTXH: Kinh t xã h i

TW: Trung ng

M C L C

PH N M U………1

1 S c n thi t c a đ tài………1

2 M c tiêu, ph m vi nghiên c u……….………… 2

3 Ph ng pháp lu n……… 3

4 K t c u đ tài……….………….3

CH NG 1: C S LÝ LU N V VAI TRÒ C A NÔNG NGHI P TRONG T NG TR NG KINH T ……….4

1 1 Các c s lý thuy t v vai trò c a ngành nông nghi p trong phát tri n kinh t ………4

1.1.1 Mô hình David Ricardo (1772-1823) ………….……….4

1.1.2 Mô hình hai khu v c c a Athur Lewis ….……….……….5

1.1.3 Mô hình Harry T Oshima………… ……….……….7

1.1.4 Mô hình Todaro……… ……… 9

1.1.5 Mô hình Sung Sang Park……….……… 10

1.2 M t s quan đi m c n đ i v vai trò ngành nông nghi p …….……13

1.2.1 Ngành nông nghi p cung c p l ng th c th c ph m ………….…13

1.2.2 Cung c p nguyên li u cho ngành công nghi p ……….….13

1.2.3 Tích l y ngo i t thông qua xu t kh u hàng hóa……… 14

1.2.4 Cung c p v n cho các ngành khác ……….14

1.3 Vai trò c a ngành nông nghi p đ i v i m t s n c………15

1.3.1 Quá trình phát tri n nông nghi p c a Thái Lan……… 15

1.3.2 Quá trình phát tri n nông nghi p t i Trung Qu c ………16

1.3.3 Quá trình phát tri n nông nghi p c a M ……….…… ….17

1.4 Nh ng bài h c kinh nghi m đ i v i vi c phát tri n nông nghi p……….……… ….18

1.5 K t lu n ch ng m t……….……… 19

CH NG 2: TH C TR NG N N NÔNG NGHI P T NH LONG AN,

C A NGÀNH NÔNG NGHI P……….…………20

2.1 Th c tr ng n n nông nghi p t nh Long An ……… 20

2.1.1 Khái quát v n n kinh t c a t nh Long An……… 20

2.1.2 Lao đ ng trong nông nghi p, s chuy n d ch c c u lao đ ng……….……… 20

2.1.3 Dân s s ng t i nông thôn……….……… 21

2.1.4 N ng su t lao đ ng trong khu v c nông nghi p……… 21

2.1.5 Trình đ lao đ ng trong ngành nông nghi p……….21

2.1.6 Tình hình ng d ng c gi i hóa trong nông nghi p……….23

2.1.7 C s h t ng th y l i ph c v nông nghi p……….24

2.2 M t s phân tích th c nghi m có liên quan……….26

2.3 Thi t l p mô hình kinh t l ng đ phân tích vài trò c a ngành nông nghi p t i t nh Long An……….……… 29

2.3.1 Ch n mô hình lý thuy t……….… ……….29

2.3.2 Ch n mô hình kinh t l ng ………30

2.3.3 ng d ng hàm Cobb-Douglas đ phân tích vai trò c a nông nghi p trong tr ng h p t nh Long An, k t qu hân tích h i qui……… ……… 31

2.3.3.1 Mô t s li u……….………… 31

2.3.3.2 K t qu phân tích mô hình h i quy đ i v i hàm t ng quát Cobb-Douglas……….……… ….32

2.3.4 Phân tích xu h ng t ng tr ng n ng su t lao đ ng nông nghi p c a t nh Long An ……… 39

2.3.5 ng d ng công th c KUZNETS đ phân tích vai trò c a ngành nông nghi p trong t ng tr ng kinh t c a t nh Long An ………… 43

2.3.6 K t lu n ch ng 2……….………… 45

CH NG 3: K T LU N VÀ G I Ý CHÍNH SÁCH……… 46

3.1 D báo xu h ng phát tri n c a ngành nông nghi p t nh Long An

trong th i gian t i ……… 46

3.2 G i ý m t s chính sách đ phát tri n ngành nông nghi p trong th i gian t i: ……….……… 47

3.2.1 Chú tr ng h n trong vi c xem xét hi u qu kinh t c a các d án đ u t xây d ng c b n (XDCB) trong ngành nông nghi p: ………… 47

3.2.2 T o s liên k t gi a ngành nông nghi p và công nghi p trong quá trình phát tri n: ……….……… 50

3.2.3 Th c hi n các gi i pháp nâng cao n ng su t lao đ ng nông nghi p52 3.2.4 y m nh công tác khuy n nông: ……… 53

3.2.5 Các gi i pháp khác: ……….……… 54

K T LU N……….……… ….56

PH L C ……… 59

PH N M U

1 S c n thi t c a đ tài

Ngành nông nghi p v i tính ch t là ngành cung c p l ng th c th c ph m luôn gi vai trò quan tr ng đ i v i các n c đang phát tri n và c các n c phát tri n ã có nhi u mô hình kinh t cho th y vi c phát tri n kinh t c a m t n c

đ u tr i qua nhi u giai đo n, trong đó ngành nông nghi p luôn là ti n đ c b n cho các ngành khác phát tri n và c ng đóng vai trò quan tr ng trong nh ng giai

t m t n c có ti m n ng l n v nông nghi p đã tr thành n c nh n vi n tr ,

l m phát phi mã… S nghi p đ i m i c a n c ta b t đ u t n m 1986 đã t o

đi u ki n cho ngành nông nghi p Vi t Nam phát tri n nhanh chóng, góp ph n

đ a n c ta ra kh i kh ng ho ng và t o n n t ng cho s phát tri n kinh t xã

Tuy đ t đ c nh ng thành t u l n trong nh ng n m qua, nh ng b c vào

th i k phát tri n m i - th i k công nghi p hóa, hi n đ i hóa, h i nh p kinh t

Qu c t , ngành nông nghi p t nh Long An đang đ ng tr c nh ng khó kh n và thách th c không nh :

+ N n nông nghi p có xu t phát đi m th p, qui mô s n xu t nh l , nông dân thi u v n đ u t nên h n ch vi c ng d ng thành t u khoa h c công ngh

đ nâng cao n ng su t, ch t l ng s n ph m, h chi phí s n xu t Do v y, hi u

qu s n xu t ch a cao, s c c nh tranh c a s n ph m y u, đ c bi t s gay g t h n trong th i k h i nh p t i

+ S g n k t gi a doanh nghi p và nhà s n xu t ch a ch t ch Công tác xúc ti n th ng m i, thông tin th tr ng, đ nh h ng s n xu t ch a đ c th c

hi n th ng xuyên và m nh m Th tr ng tiêu th nhi u nông s n ph m chính (lúa g o, khóm, thanh long, đai s i, cá n c ng t ) còn y u, giá c tiêu th

ch a n đ nh

+ i u ki n t nhiên v n còn nhi u khó kh n, nhi u vùng còn thi u ngu n

n c t i, nh h ng ng p l , h t ng giao thông b , th y l i n i đ ng nhi u

n i còn thi u và ch a đ ng b , di n tích canh tác manh mún làm h n ch đ n

vi c thâm canh, chuy n d ch c c u cây tr ng, v t nuôi

+ Ch t l ng ngu n l c ph c v cho nông nghi p còn thi u v ch t l ng,

t l lao đ ng đã qua đào t o trong ngành nông nghi p nhìn chung còn th p, kh

n ng ng d ng khoa h c công ngh ch a cao

th c Kuznets, đ th đ ng n ng su t lao đ ng nông nghi p đ phân tích các y u

t tác đ ng đ n t ng tr ng nông nghi p t i t nh Long An T đó giúp các nhà lãnh đ o có th đ a ra chính sách phù h p đ đ nh h ng quá trình phát tri n

kinh t nói chung và c a ngành nông nghi p nói riêng trên đ a bàn t nh Long An trong th i gian t i

3 Ph ng pháp lu n

đánh giá m i quan h gi a công nghi p và nông nghi p trong quá trình

t ng tr ng, các y u t tác đ ng đ n t ng tr ng ngành nông nghi p, đ tài s s

d ng ph ng pháp th ng kê mô t b ng ph n m m SPSS k t h p v i ph ng pháp đ th , so sánh và phân tích

D li u đ c l y t Niên giám th ng kê t nh Long An các n m t n m

1986 đ n n m 2009, riêng s li u n m 2010 đ c c l ng d a trên báo cáo tình hình phát tri n kinh t - xã h i n m 2010 c a UBND t nh Long An; website

c a các c quan, t ch c; k th a k t qu nghiên c u c a Th c s Nuy n Th ông, Phó giáo s inh Phi H …

1.1.1 Mô hình David Ricardo (1772-1823)

Lu n đi m c b n c a Mô hình David Ricardo cho r ng đ t đai dùng đ

c a nhà t b n công nghi p gi m, mà l i nhu n là ngu n tích l y đ m r ng

đ u t d n đ n t ng tr ng Nh v y, do gi i h n đ t nông nghi p d n đ n xu

h ng gi m l i nhu n c a c ng i s n xu t nông nghi p và công nghi p và nh

h ng đ n t ng tr ng kinh t

Bên c nh vi c đ t nông nghi p gi i h n, dân s có xu h ng t ng nhanh

t o ra tình tr ng d th a lao đ ng trong nông nghi p, t c là n n kinh t xu t hi n tình tr nh th t nghi p (bao g m c bán th t nghi p, th t nghi p trá hình trong khu v c nông thôn) Do n n kinh t có t l th t nghi p cao làm cho n ng su t lao đ ng chung gi m, làm nh h ng đ n t ng tr ng kinh t

T nh ng quan đi m c b n c a Mô hình David Ricardo có th th y r ng

nh ng n c đang phát tri n nh Vi t Nam ph i gi i quy t các v n đ quan tr ng trong quá trình phát tri n nh : nâng cao n ng su t lao đ ng, đ c bi t là trong ngành nông nghi p, đ m b o l i nhu n c a ng i s n xu t, s d ng hi u qu tài

1.1.2 Mô hình hai khu v c c a Athur Lewis

Mô hình hai khu v c cho r ng t ng tr ng kinh t d a vào s t ng tr ng hai khu v c nông nghi p và công nhi p trong đó chú tr ng y u t chính là lao

đ ng (L-labor), y u t t ng n ng su t do đ u t và khoa h c k thu t tác đ ng lên hai khu v c kinh t Tiêu bi u cho mô hình hai khu v c là mô hình Lewis, Tân c đi n và Harry T Oshima Lu n đi m c b n c a Mô hình hai khu v c là

kh n ng thu hút lao đ ng d th a t khu v c nông nghi p c a khu v c công nghi p, làm t ng n ng su t lao đ ng xã h i và t o ra t ng tr ng

Mô hình hai khu v c c a Athur Lewis đ c đ a ra vào n m 1955 d a trên

gi đ nh n n kinh t g m hai khu v c nông nghi p truy n th ng và công nghi p

- Khu v c nông nghi p truy n th ng: do nông nghi p ch y u d a vào đ t

đai nh ng đ t đai ngày càng khan hi m, trong khi dân s ngày càng t ng làm cho l c l ng lao đ ng trong nông nghi p ngày càng t ng

th 1.1: ng t ng s n ph m nông nghi p

Trên đ th có th th y khi lao đ ng trong ngành nông nghi p t ng đ n

m t m c nào đó (t ng t L2 đ n L3) thì n ng su t biên c a lao đ ng b ng không,

nh v y n u gi m l ng lao đ ng t L3 xu ngL2 s không làm gi m s n l ng trong ngành nông nghi p

- Khu v c công nghi p:

Lewis cho r ng m c ti n l ng trong khu v c công nghi p ph i cao h n kho ng 30% so v i m c l ng t i thi u trong khu v c nông nghi p thì khu v c công nghi p có th thu hút lao đ ng d th a trong nông nghi p

th 1.2: Quá trình d ch chuy n lao đ ng:

Theo Lewis đ ng cung lao đ ng trong khu v c nông nghi p đ c chia làm hai giai đ an Giai đ an th nh t b t đ u t đi m W1, đây chính là m c

l ng có th thu hút lao đ ng t khu v c nông nghi p sang khu v c công nghi p, đ ng cung lao đ ng t i giai đ an m t có xu h ng n m ngang, th hi n

m c l ng b ng nhau c a t t c các lao đ ng di chuy n t khu v c nông nghi p

sang khu v c công nghi p Trong giai đo n này khu v c công nghi p thu hút

m t l ng lao đ ng L1 t khu v c nông nghi p, t o ra giá tr s n l ng là Y1 v i

l ng v n là K1 Vì ti n l ng không đ i trong khi t ng s n l ng t ng nên l i nhu n c a các nhà t b n công nghi p t ng L i nhu n đ c tái đ u t m r ng

s n xu t nên v n m i s là K2 (K2>K1), hàm s n xu t m i s là TP(K2) Lúc này khu v c công nghi p l i ti p t c thu hút lao đ ng t khu v c nông nghi p

Giai đo n hai b t đ u khi lao đ ng d th a trong khu v c nông nghi p đã

b thu hút h t, khi khu v c nông nghi p mu n thu hút thêm lao đ ng t khu v c nông nghi p thì ph i tr m c l ng W2 l n h n W1 nên l i nhu n công nghi p

s gi m m r ng t ng s n ph m và tìm ki m l i nhu n nhà t b n công nghi p ph i s d ng các y u t khác thay th cho lao đ ng nh v n, công ngh Quá trình t ng tr ng s ti p t c

Mô hình lewis cho th y t ng tr ng c a n n kinh t đ c th c hi n trên

c s t ng tr ng c a ngành công nghi p thông qua tích l y v n t lao đ ng d

th a c a ngành nông nghi p Khi m t l ng lao đ ng trong nông nghi p đ c chuy n đi s không làm gi m t ng s n l ng nông nghi p, giá nông s n không

gi m nên không t o áp l c t ng l ng trong khu v c công nghi p N u c hai khu v c đ u t p trung áp d ng công ngh hi n đ i s t o ra tích l y l i nhu n trên c hai khu v c, t o đ ng l c t ng tr ng nhanh cho n n kinh t

1.1.3 Mô hình Harry T Oshima

Quan đi m c a Oshima, lao đ ng trong khu v c nông nghi p có d th a

nh ng ch vào th i đi m nh t đ nh, khi v mùa đang vào giai đ an cao đi m có

kh n ng s thi u lao đ ng, đ c bi t là các n c Châu Á gió mùa là các n c có

n a n m m a nhi u, n a n m m a ít làm cho ngành nông nghi p càng có tính mùa v rõ nét Do đó, ông cho r ng quan đi m chuy n m t l ng lao đ ng t khu v c nông nghi p sang khu v c công nghi p mà không làm gi m s n l ng ngành nông nghi p là không phù h p (quan đi m c a Lewis)

C ng gi ng nh quan đi m c a các nhà kinh t h c Tân C i n, Oshima cho r ng c n thi t ph i ph i đ u t theo chi u sâu cho c khu v c nông nghi p

và công nghi p đ đ y nhanh quá trình phát tri n Tuy nhiên, đ i v i nh ng

n c có ngu n v n và trình đ nhân l c có h n, k n ng qu n lý kém thì vi c

đ u t cho hai khu v c cùng lúc là r t khó kh thi n u không nói là phi th c t Oshima đ ngh phát tri n kinh t theo 3 giai đo n v i nh ng m c tiêu khác nhau

Giai đ an 1: M c tiêu c a giai đ an này là t p trung đ u t cho nông nghi p phát tri n theo chi u r ng nh m nâng cao s n l ng và đa d ng hóa s n

ph m nông nghi p, gi i quy t v n đ th t nghi p theo mùa v trong khu v c này M c tiêu này phù h p v i các n c đang phát tri n do không c n đ u t

v n l n so v i đ u t vào ngành công nghi p, đ ng th i không đòi h i k thu t nông nghi p cao Khi ngành nông nghi p phát tri n và t o ra s n l ng nông s n

l n s làm gi m giá tr nh p kh u nông s n và có kh n ng su t kh u, trong c hai tr ng h p ngành nông nghi p đ u có vai trò tích l y ng ai t , t o đi u ki n

nh p kh u máy móc, thi t b cho các ngành công nghi p s d ng nhi u lao đ ng

D u hi u k t thúc giai đ an 1 là ch ng lo i hàng hóa nông s n đ c s n

xu t ngày càng nhi u, quy mô ngày càng l n, nhu c u các y u t đ u vào cho ngành nông nghi p l n Hàng hóa nông s n nhi u làm xu t hi n nhu c u ch

bi n nông s n v i quy mô l n, t c là phát sinh đi u ki n nhu c u phát tri n ngành công nghi p và d ch v v i quy mô l n

Giai đ an 2: Sau khi k t thúc giai đ an 1, n n kinh t đã có đ ngu n l c

đ đ ng th i đ u t theo chi u r ng các ngành nông nghi p, công nghi p và d ch

v Ngành nông nghi p ti p t c đa d ng hóa s n xu t, ng d ng khoa h c k thu t, công ngh sinh h c, xây d ng các mô hình s n xu t l n nh m m r ng qui

mô s n l ng Ngành nông nghi p phát tri n theo h ng đa d ng hóa t o đi u

ki n thích h p cho vi c phát tri n ngành công nghi p ch bi n, các ngành công nghi p cung c p đ u vào cho ngành nông nghi p, các ngành công nghi p thâm

d ng lao đ ng và nhu c u các ngành d ch v

D u hi u k t thúc giai đo n 2 là t c đ t ng tr ng vi c làm l n h n t c

đ t ng tr ng lao đ ng, th tr ng lao đ ng b thu h p, l ng th c t t ng

Giai đ an 3: quá trình phát tri n kinh t giai đo n 2 ph i tr i qua m t

th i gian khá dài làm cho n i l c c a n n kinh t khá m nh và đ kh n ng phát tri n các ngành kinh t theo chi u sâu nh m gi m nhu c u lao đ ng Giai đo n này xu t hi n kh n ng thi u h t lao đ ng do s phát tri n các ngành nông nghi p, công nghi p và d ch v giai đ an 2 Do đó n n ngành nông nghi p c n

đ y m nh c gi i hóa nh m thay th s c lao đ ng, ng d ng công ngh sinh h c

nh m t ng n ng su t lao đ ng Lao đ ng trong khu v c nông nghi p có th chuy n m t ph n sang ngành công nghi p nh ng không làm gi m s n l ng nông nghi p

Ngành công nghi p phát tri n theo h ng s n xu t hàng hóa thay th nh p

kh u và chuy n sang xu t kh u v i s chuy n d ch d n trong c c u s n xu t Các ngành công nghi p thâm d ng lao đ ng s d n b thu h p do kh n ng c nh tranh th p, thay vào đó là các ngành công nhi p thâm d ng v n và công ngh có

s c c nh tranh cao và ít s d ng lao đ ng

H t giai đ an này, n n kinh t đã đ t đ c trình đ phát tri n cao

Nhìn chung mô hình Oshima là mô hình r t ti n b , và c ng t ng đ i phù h p v i đi u ki n Vi t Nam, ý ngh a chính c a mô hình là th hi n c c u

đ u t đ c xác đ nh c th trong t ng giai đo n, s thay đ i c a c c u đ u t

s quy t đ nh c c u kinh t trong các giai đo n

1.1.4 Mô hình Todaro

Quan đi m c a Todaro cho r ng n n nông nghi p phát tri n theo 3 giai

đo n tu n t nh sau:

Giai đo n t cung t c p: đ c đi m n i b t c a giai đ an này là các s n

ph m nông nghi p đ c s n xu t đ ph c v n i ngành, các s n ph m không đa

d ng, ch y u là các s n ph m truy n th ng Công c s n xu t trong ngành nông nghi p còn thô s , ch a áp d ng các ti n b khoa h c k thu t vào s n xu t nên

ph thu c l n vào thiên nhiên, đ u vào ch y u là đ t và lao đ ng do đó vi c

t ng s n l ng c a ngành nông nghi p ch y u thông qua vi c m r ng di n tích s n xu t

Giai đo n chuy n d ch c c u nông nghi p theo h ng đa d ng hóa: đ c

đi m c a giai đo n này là n n nông nghi p có kh n ng đa d ng hóa s n xu t,

gi m d n tình tr ng đ c canh trong s n xu t, tình tr ng mùa v trong nông nghi p đ c h n ch N ng su t trong nông nghi p đ c nâng cao do ng d ng

m t s ti n b khoa h c nh s d ng gi ng m i, phân bón hóa h c, thu c b o v

th c v t và xây d ng h th ng th y l i hi u qu N n nông nghi p s n xu t các

s n ph m đáp ng t t các nhu c u th tr ng, thoát kh i tình tr ng t cung t

c p

Giai đ an phát tri n nông nghi p hi n đ i: đây là giai đ an phát tri n cao

nh t c a nông nghi p, mô hình s n xu t trang tr i đ c chuyên môn hóa, s n

ph m đ c cung ng hoàn toàn cho th tr ng nh m m c tiêu l i nhu n th ng

m i Khác v i các giai đ an khác, v n và công ngh là hai y u t đ u vào quan

tr ng trong vi c phát tri n ngành nông nghi p Giai đ an này ngành nông nghi p

đã đ t đ c l i th theo qui mô

1.1.5 Mô hình Sung Sang Park

C ng t ng t nh mô hình Todaro, Saung Sang Park c ng cho r ng quá trình phát tri n ngành nông nghi p g m ba giai đ an bao g m: s khai, đang phát tri n và phát tri n Trong m i giai đ an phát tri n, s n l ng s ph thu c vào các y u t đ u vào khác nhau C th nh sau:

Giai đ an s khai: S n l ng s n ph m nông nghi p ph thu c vào các

y u t đ u vào gi n đ n nh đi u ki n t nhiên, đ t đai, lao đ ng Trong giai

đo n này qui lu t n ng su t biên gi m d n th hi n trong hàm s n xu t Do đó hàm s n xu t c a ngành nông nghi p có d ng nh sau:

Y=F(N,L) (1.1)

Trong đó: Y là s n l ng nông nghi p, N là y u t t nghiên, L là lao

đ ng

th 1.3: nh h ng c a lao đ ng và y u t t nhiên

Giai đo n đang phát tri n: giai đo n này s n l ng nông nghi p còn ph thu c vào y u t t nhiên, lao đ ng, ngoài ra ngành nông nghi p còn s d ng

y u t đ u vào đ c s n xu t t ngành công nghi p nh phân bón, thu c hóa

h c Do đó hàm s n xu t c a ngành nông nghi p đ c khái quát nh sau:

Y=F(N,L) + F(Ci) (1.2)

Trong đó Ci là đ u vào do ngành công nghi p cung c p trên 1ha đ t nông nghi p, F(Ci) là s n l ng nông nghi p t ng lên do s d ng đ u vào do ngành công nghi p cung c p

th 1.4: nh h ng c a vi c s d ng đ u vào công nghi p

Giai đo n phát tri n: s n l ng nông nghi p ph thu c vào công ngh thâm d ng v n s d ng trong nông nghi p, s n l ng trên m t lao đ ng t ng thêm t ng ng v i l ng v n s d ng t ng lên, đ n giai đo n này không còn tình tr ng th t nghi p bán th i gian trong nông nghi p Hàm s n xu t c a ngành nông nghi p đ c khái quát nh sau:

th 1.5: nh h ng c a vi c s d ng đ u vào công nghi p

1.2 M t s quan đi m c n đ i v vai trò ngành nông nghi p 1.2.1 Ngành nông nghi p cung c p l ng th c th c ph m

Ngành nông nghi p có vai trò cung c p l ng th c, th c ph m cho l c

l ng lao đ ng c a các ngành kinh t khác ngành nông nghi p, do đó kh n ng

m r ng s n xu t c a các ngành khác ph thu c nhi u vào kh n ng s n xu t

th ng d c a ngành nông nghi p (s n ph m s n xu t ra l n h n tiêu dùng n i ngành) Trong tr ng h p s n ph m nông nghi p đ c s n xu t không đ tiêu dùng n i ngành ho c th ng d th p, m t cách gi i quy t khác là nh p kh u t

n c ngoài đ đáp ng nhu c u trong n c

Tuy nhiên đ i v i các n c đang phát tri n, vi c nh p kh u l ng th c

th c ph m luôn g p r t nhi u khó kh n do thi u h t ngu n ngo i t , bên c nh đó nhu c u ngo i t cho nh p kh u máy móc, thi t b c ng r t cao Nh p kh u

l ng th c th c ph m cho tiêu dùng không t o ra v n gia t ng cho n n kinh t , trong khi nh p kh u máy móc thi t b s t o ra v n cho s n xu t, do đó chi phí

c h i c a nh p kh u l ng th c th c ph m trong tr ng h p này là khá cao

1.2.2 Cung c p nguyên li u cho ngành công nghi p

Ngành công nghi p ch bi n nông s n luôn là ngành công nghi p quan

tr ng trong giai đo n đ u c a quá trình phát tri n công nghi p t i các n c đang phát tri n M t th c đo s quan tr ng c a ngành nông nghi p đ i v i ngành công nghi p ch bi n là t l đóng góp c a nông s n v m t giá tr trong t ng giá

1.2.3 Tích l y ngo i t thông qua xu t kh u hàng hóa

H u h t các n c đang phát tri n đ u có nhu c u r t cao v ngo i t đ

nh p kh u máy móc, thi t b , nguyên v t li u trong n c ch a s n xu t đ c

M t ph n ngu n ngo i t này đ c cung c p thông qua vi c xu t kh u nông s n Trên th gi i, có r t nhi u qu c gia đã tích l y v n t xu t kh u nông s n, trong

đó có Vi t Nam N m 2010, Vi t nam đã xu t kh u nông s n đ t giá tr 19,15 t USD1, chi m 26,7 % trong t ng kim ng ch xu t kh u

1.2.4 Cung c p v n cho các ngành khác

Ngành nông nghi p cung c p v n cho các ngành khác thông qua hai d ng:

- Tr c ti p: ngu n thu t thu đ t nông nghi p, thu xu t kh u nông s n,

nh p kh u t li u s n xu t nông nghi p th ng chi m t tr ng cao trong ngu n thu nhà n c, và đ c đ u t vào nhi u ngành khác trong n n kinh t

- Gián ti p: chính sách qu n lý giá c a nhà n c theo xu h ng giá s n

ph m công nghi p luôn t ng nhanh h n giá nông s n i u này có ngh a là tích

l y cho công nghi p t s hy sinh c a nông nghi p

1

Ngu n: http://www.cpv.org.vn/cpv/modules/news/newsdetail.aspx?cn_id=443569&co_id=30066

1.3 Vai trò c a ngành nông nghi p đ i v i m t s n c 1.3.1 Quá trình phát tri n nông nghi p c a Thái Lan

Thái Lan là m t qu c gia n m trong khu v c ông Nam Á, có đi u ki n

t nhiên t ng t nh Vi t Nam, cho đ n nay Thái Lan đ c xem là m t trong

nh ng n c có n n nông nghi p phát tri n trong khu v c, do đó vi c Thái Lan phát tri n m nh m ngành nông nghi p đang là m t bài h c kinh nghi m r t phù

h p đ i v i Vi t Nam trong quá trình phát tri n ngành nông nghi p

có đ c nh ng thành công nh ngày nay, Thái Lan đã xây d ng chi n

l c phát tri n ngành nông nghi p đúng đ n, n i dung c a chi n l c bao g m

r t nhi u v n đ , trong đó t p trung nh t vào các vi c xây d ng m t s ngành nông nghi p ng d ng công ngh cao, công ngh sinh h c

Các chi n l c phát tri n nông nghi p c a Thái Lan:

u tiên, thúc đ y nông nghi p phát tri n theo chi n l c xây d ng c

c u kinh t toàn di n và n đ nh Ngay t n m 1999, chính ph Thái Lan đã đ a

ra ch ng trình phát tri n nông nghi p, trong đó t p trung vào m t s gi i pháp

nh :

+ Th c hi n giao đ t cho nông dân canh tác thông qua ch ng trình c i cách ru ng đ t, k t n m 1998 đ n nay, Thái Lan đã ti n hành c i cách đ t đai trên di n tích kho ng 100.000 ha

+ Qui ho ch l i các vùng s n xu t các s n ph m nông nghi p chuyên bi t,

t o đi u ki n cho công tác đ u t c s h t ng phù h p, h n ch tình tr ng ph thu c nhi u vào thiên nhiên, đáp ng đi u ki n m t s cây tr ng c n t i tiêu

t t

+ Cung c p cho nông dân các lo i gi ng cây khác nhau đ c i thi n ch t

l ng cây tr ng

+ Qu n lý sau thu ho ch m t cách hi u qu Chính ph th c hi n chính sách tài tr tài chính đ tài tr cho các h nông dân, các doanh nghi p mua s m

ph ng ti n và xây d ng các kho ch a thóc m i huy n

+ Khuy n khích và công b các công trình nghiên c u trong l nh v c nông nghi p, đ ng th i Chính ph thành l p m t s c quan chuyên môn nh m h tr cho nông dân s n xu t áp d ng các k t qu các công trình nghiên c u

+ Th c hi n chính sách tín d ng h tr v n cho nông dân s n xu t v i các chính sách lãi su t u đãi nh m t o đi u ki n cho các h dân đ u t vào nông nghi p

Th hai, th c hi n chi n l c lúa g o qu c gia 5 n m 2004-2008, m c tiêu c a chi n l c này nh m t p trung nâng cao s n l ng lúa g o thông qua

vi c áp d ng các bi n pháp k thu t m i, đ u t hoàn thi n h th ng th y l i, xây d ng th ng hi u cho lúa g o Thái lan, đ y m nh xu t kh u, t ng kh n ng

c nh tranh g o Thái Lan trên th tr ng qu c t , nâng cao đ i s ng cho nông dân Theo chi n l c này, s n l ng thóc s t ng t 25,88 tri u t n (17,20 tri u

t n g o) niên v 2002-2003 lên 33 tri u t n thóc (21,8 tri u t n g o) vào niên v 2007-2008 (2) Thái Lan đã xu t kh u g o ch t l ng cao sang các th tr ng Trung Qu c, H ng Kông, Singapor, Liên minh châu Âu

n giai đo n th ba, Chính ph Thái Lan xây d ng k ho ch phát tri n các vùng nông nghi p sinh thái đô th M c tiêu c a chi n l c này là hình thành các vùng s n xu t v tinh chuyên môn hóa xen k v i các khu công nghi p và dân c Các nông s n s ch và có giá tr kinh t cao đ c chú tr ng phát tri n

T i các vùng cách th đô hàng tr m km, các mô hình nông nghi p t ng h p

đ c xây d ng, trang tr i ch n nuôi k t h p v i tr ng cây n qu , phát tri n cây

l ng th c v i nuôi tr ng th y s n nh m gi i quy t v n đ môi tr ng và an toàn th c ph m Ngoài vi c chú tr ng phát tri n các vùng nông nghi p sinh thái,

v n đ tiêu th s n ph m đ c gi i quy t trên c s phát tri n quan h h p đ ng

gi a các công ty ch bi n nông s n và các h nông dân ng th i Chính ph Thái Lan r t quan tâm t i các chính sách tài chính, tín d ng, khuy n nông, xây

d ng k t c u h t ng, gi i quy t ô nhi m nh m m c tiêu phát tri n các vùng nông nghi p m t cách b n v ng

(2)

Ngu n: Kinh nghi m qu c t v phát tri n nông nghi p b n v ng và bài h c kinh nghi m cho Vi t Nam [17]

1.3.2 Quá trình phát tri n nông nghi p t i Trung Qu c

Trung Qu c là qu c gia có di n tích r ng và dân s đông nh t th gi i Sau nh ng th t b i trong vi c c i cách nông nghi p và công nghi p tr c n m

1970, Trung Qu c đã ti n hành c i cách m c a, n n nông nghi p và kinh t đã

đ t đ c nh ng thành t u nh t đ nh, trong đó có s đóng góp không nh c a khoa h c công ngh

Sau n m 1970 Chính ph Trung Qu c đã ban hành nhi u chính sách quan

tr ng nh m “c i trói” cho ngành nông nghi p nh : th c hi n chính sách khoán

h , nâng giá nông s n, gi m giá v t t nông nghi p và thu nông nghi p, nông dân đ c làm các ngh phi nông nghi p…

Trong giai đo n 1985 đ n n m 1990, Trung Qu c ti p t c th c hi n chính sách c i cách nông nghi p m t các sâu r ng h n, trong đó ch y u t p trung c i cách v n đ n l u thông hàng hóa nông nghi p Chính ph không còn đ c quy n thu mua nông s n, nông dân đ c t do bán buôn, bán l ,… Do đó đ n n m

1990 n n nông nghi p c a Trung Qu c đã có b c phát tri n r t nhanh

T n m 1990 đ n nay, các khu phát tri n nông nghi p công ngh cao, c

s hi n đ i hóa nông nghi p… đ c xây d ng h u h t các t nh, thành ph và

s d ng công ngh cao đ c i t o nông nghi p truy n th ng Trung Qu c đã

ch n công ngh cao làm khâu đ t phá trong phát tri n nông nghi p Hi n nay, trình đ chung n n nông nghi p Trung Qu c khá cao T l ti n b khoa h c – công ngh nâng cao đã đóng góp quan tr ng cho s phát tri n n đ nh liên t c

c a n n kinh t nông thôn và nông nghi p Trung Qu c n nay Trung Qu c ch

s d ng 7% đ t canh tác c a th gi i nh ng đã nuôi s ng 22% dân s th gi i (3)

Do đó có th th y do nh ng đi u ki n l ch s nh t đ nh, n c M hình thành nh ng đ n đi n l n v i di n tích hàng tr m hecta, đây là nh ng đi u ki n

r t thu n l i cho vi c ng d ng c gi i hóa, áp d ng khoa h c công ngh vào

s n xu t, s n xu t nông s n hàng hóa v i qui mô l n

n n m 1860, trên toàn n c M đã có hai tri u nông tr i và đã s n xu t

d th a nông s n, d n d n các s n ph m nông nghi p là th m nh trong l nh v c

xu t kh u (chi m 82% giá tr hàng hóa xu t kh u c a n c M trong n m 1860)

V i m t ý ngh a r t th c t , ngành nông nghi p đã t o ra s c m nh cho s phát tri n kinh t M

n cu i th k 20, vi c tích t ru ng đ t, ng d ng c gi i hóa và khoa

h c công ngh ngày càng cao h n đã t o ra ít trang tr i h n nh ng các trang tr i

có quy mô l n h n nhi u, các trang tr i này ch y u s d ng máy móc đ ph c

v s n xu t n n m 1990, toàn n c M có kho ng 2,2 tri u trang tr i v i

di n tích trung bình kho ng 190 hecta/trang tr i, s d ng kho ng 1,2 tri u lao

đ ng (2% l c l ng lao đ ng c a c n c) (4)

1.4 Nh ng bài h c kinh nghi m đ i v i vi c phát tri n nông nghi p

- M i m t giai đo n phát tri n c a n n kinh t , n n nông nghi p đ u có vai trò khác nhau, tuy nhiên n n nông nghi p c a m t n c luôn có vai trò quan

tr ng trong quá trình phát tri n kinh t , là n n t ng đ u tiên c a quá trình công nghi p hóa

- Khoa h c công nghi p là chìa khóa vô cùng quan tr ng đ phát tri n ngành nông nghi p m t cách b n v ng, n u vi c chuy n giao khoa h c công ngh không đ c th c hi n m t cách hi u qu thì quá trình phát tri n nông nghi p s r t khó kh n Bên c nh đó y u t v n, trình đ lao đ ng nông nghi p

c ng c n ph i chú tr ng đ u t

- Tích t ru ng đ t là r t c n thi t đ t o đi u ki n thu n l i trong vi c

ng d ng c gi i hóa, khoa h c công ngh vào s n xu t, s n xu t hàng hóa nông

(4)

Ngu n: Khái quát v n n kinh t n c M [9]

nghi p v i qui mô l n Chính các y u t này t o nên kh n ng c nh tranh cao

c a n n nông nghi p

- Nhà n c có vai trò r t quan tr ng trong vi c xây d ng nh ng chi n

l c phát tri n nông nghi p, chính sách h tr tài chính, chính sách th tr ng,

h tr khoa h c công ngh cho các h dân

- S chuy n d ch lao đ ng t khu v c nông nghi p sang khu v c phi nông nghi p là xu h ng t t y u trong quá trình phát tri n Do đó vi c chu n b các

đi u ki n c n thi t đ thúc đ y quá trình d ch chuy n này là r t c n thi t

1.5 K t lu n ch ng m t

i v i h u h t các n c trên th gi i, n n nông nghi p luôn có vai trò quan tr ng trong các giai đ an phát tri n kinh t Các ch c n ng chính c a ngành nông nghi p bao g m: cung c p l ng th c, th c ph m; cung c p nguyên

li u cho ngành công nghi p; tích l y ng ai t ; cung c p v n cho các ngành khác…

Quá trình phát tri n nông nghi p luôn tr i qua nhi u giai đ an khác nhau tùy theo quan đi m c a các nhà kinh t , các tr ng phái, tuy nhiên đi m chung

c a các quan đi m là s phát tri n c a ngành nông nghi p s chuy n t ph thu c nhi u vào t nhiên trong nh ng giai đo n đ u sang ph thu c vào v n và công ngh trong nh ng giai đo n phát tri n cao Kinh nghi m phát tri n nông nghi p c a m t s n c c ng ph n nào th hi n quá trình nêu trên

V i vai trò quan tr ng c a ngành nông nghi p, vi c đánh giá, phân tích vai trò c a các y u t đ i v i s phát tri n c a ngành, m i quan h c a ngành

v i các ngành khác trong đi u ki n c th c a t nh Long An s t o đi u ki n thu n l i trong vi c xác đ nh chính sách phù h p thúc đ y quá trình phát tri n kinh t c a t nh

CH NG 2

2.1 Th c tr ng n n nông nghi p t nh Long An:

2.1.1 Khái quát v n n kinh t c a t nh Long An

n n m 2010, giá tr GDP c a t nh Long An đ t kho ng 10.570 t đ ng (giá c đ nh n m 1994), t c đ t ng tr ng kinh t đ t kho ng 12,6% Trong đó khu v c I t ng 5,7%, khu v c II t ng 25,7% - 26%, khu v c III t ng 11,2% - 11,5%, GDP bình quân đ u ng i đ t 23,2 tri u đ ng

Trên l nh v c s n xu t nông nghi p: t ng tr ng khu v c đ t 5,7%, ch

y u do các s n ph m tr ng tr t và ch n nuôi: lúa đ t 2,178 tri u t n, các s n

ph m tr ng tr t ch y u khác h u h t đ u t ng so v i cùng k

Trên lnh v c s n xu t công nghi p: t c đ t ng tr ng khá cao 25,7-26%

đ t, v t m c k ho ch đã đ ra (đ t 25,0-25,5%) Giá tr s n xu t công nghi p (giá C 1994) hi n n m 2010 là 14.694 t đ ng, t ng 30,3% so cùng k n m

tr c

2.1.2 Lao đ ng trong nông nghi p, s chuy n d ch c c u lao đ ng

n n m 2010, dân s trong đ tu i lao đ ng c a t nh Long An là 930.510

ng i (trong đó có 851.861 ng i tham gia l c l ng lao đ ng), chi m 63,8%

t ng dân s , dân s ngoài đ tu i lao đ ng là 507.959, chi m 36,2% Lao đ ng

đ c phân b trong 3 khu v c (chia theo ngành kinh t ) là: 340.744 ng i ho t

đ ng chính trong các l nh v c s n xu t nông nghi p chi m 40%; 268.336 ng i

ho t đ ng chính trong l nh v c công nghi p và xây d ng chi m 31,5% và 242.781 ng i ho t đ ng chính trong các ngành d ch v (k c d ch v s n xu t

và đ i s ng) chi m 28,5% So v i n m 2005, khu v c Nông, Lâm nghi p và Thu s n gi m 14%; bình quân m i n m gi m h n 2,8%; khu v c Công nghi p -

Xây d ng t ng h n 10%, bình quân m i n m t ng h n 2%; và khu v c Th ng

m i - D ch v t ng 3,5%, bình quân m i n m t ng 0,7%

2.1.3 Dân s s ng t i nông thôn

n n m 2010, dân s thành th c a t nh Long An c đ n 2010 đ t 251.368 ng i chi m 17,53% so v i t ng dân s , dân s nông thôn l n l t là 1.185.528 ng i chi m 82,47% t ng dân s i u này ch ng t t c đ đô th hóa

t nh Long An v n còn ch m, dân c v n ch y u t p trung khu v c nông thôn

L c l ng lao đ ng phân b t i khu v c thành th là 168.634 ng i, trong

s lao đ ng n là 85.553 ng i (chi m t l 50,7%), l c l ng lao đ ng phân b

t i khu v c khu v c nông thôn là 761.876 ng i, trong đó s lao đ ng n là 364.254 (chi m 49,3%)

2.1.4 N ng su t lao đ ng trong khu v c nông nghi p

Ngành nông nghi p và lâm nghi p là các ngành có n ng su t lao đ ng th p,

th i gian lao đ ng có hi u qu không cao, ng i lao đ ng thi u vi c làm và ph i làm thêm trong th i gian nông nhàn, tính đ n h t n m 2009 n ng su t lao đ ng trong nông nghi p c kho ng 42,6 tri u đ ng/lao đ ng/n m, trong khi n ng

su t lao đ ng c a khu v c công nghi p đ t kho ng 117 tri u đ ng/lao đ ng/n m

Vì v y, quy mô nhân l c trong ngành nông nghi p gi m nhanh trong gian đo n 2006-2010 (giai đo n 2001-2005 gi m 4,6%, bình quân 1 n m gi m 0,92%) S lao đ ng c a các ngành nông nhi p đ c b sung cho các ngành kinh t khác, song do l c l ng lao đ ng trong khu v c này chi n t tr ng l n nên đ n nay s

l ng lao đ ng c a các ngành nông nghi p v n chi m t tr ng 40% trong t ng

s

2.1.5 Trình đ lao đ ng trong ngành nông nghi p

Theo s li u đi u tra h gia đình nông thôn n m 2006 cho th y t l lao

đ ng đã qua đào t o nông thôn t ng đáng k t 28.942 ng i n m 2001 chi m 4,65% và t ng lên 41.776 ng i n m 2006 chi m 6,35% Tuy nhiên t l lao

đ ng đã qua đào t o khu v c nông - lâm - ng nghi p gi m đáng k , n m 2001

có: 11.721 ng i (chi m 2,56%) đ n n m 2006 gi m ch còn 5.232 ng i (chi m 1,35%); s l ng lao đ ng đã qua đào t o gi m v i s tuy t đ i 6.489

ng i (h n 55,36% so v i n m 2001)

Tóm l i, ch t l ng lao đ ng nói chung khu v c nông thôn c a t nh Long An m c th p c bi t, t l lao đ ng đã qua đào t o khu v c nông thôn l i gi m m nh, và t l lao đ ng ch a qua đào t o các ngành nông - lâm -

ng nghi p r t th p T l lao đ ng ch a qua đào t o khu v c nông thôn n m

2006 chi m đ n 93,65%

V n đ ch t l ng ngu n nhân l c c a ngành nông nghi p Long An đ c coi là m t thách th c r t l n đ i v i vi c phát tri n nông nghi p hàng hóa ch t

l ng cao d a trên c s ng d ng ti n b khoa h c k thu t và công ngh m i

B ng 2.1: S l ng và t l lao đ ng đã qua đào t o khu v c nông thôn

H ng m c

N m 2001 N m 2006 So sánh 2006/2001

S lao

đ ng (ng i)

T l (%)

S lao

đ ng (ng i)

T l (%)

Tuy t

đ i (+/-)

T ng

đ i (%)

* T ng s lao đ ng 622.102 100,00 658.401 100,00 +36.299 5,83

+ Lao đ ng ch a qua đào t o và

không có b ng c p, ch ng ch 593.160 95,35 616.625 93,65 23.465 3,96 + Lao đ ng đã qua đào t o và có b ng

- i h c và trên đ i

h c 733 0,16 350 0,09 -383 -52,25

Ngu n: K t qu đi u tra nông thôn, nông nghi p và th y s n t nh Long An [4]

2.1.6 Tình hình ng d ng c gi i hóa trong nông nghi p:

Nhìn chung quá trình c gi i hóa nông nghi p c a t nh Long An có b c phát tri n v t b t, theo báo cáo s : 1999/BC-SNN ngày 24/11/2008 c a S Nông nghi p và Phát tri n nông thôn, tính đ n n m 2008 toàn t nh có: 456 máy

g t đ p liên h p, 13 máy gom tu t lúa, 1.578 máy g t x p dãy, 675 máy s y, 5.765 máy tu t lúa, 8.715 công c s hàng T l c gi i hóa khâu làm đ t đ t: 98%, s hàng: 35%, tu t lúa: 100%, thu ho ch b ng máy g t đ p liên h p: 20%

so v i di n tích gieo tr ng lúa và s y 28% so v i s n l ng lúa Hè thu Theo đánh giá c a nhi u c quan ch c n ng, Long An là m t trong nh ng t nh d n

đ u BSCL và c n c v t l c gi i hóa trong s n xu t lúa

B ng 2.2: Trang b c gi i hóa nông nghi p t nh Long An

Bình quân/100 h

S

l ng (Cái)

Bình quân/100 h

Tuy t

đ i (+/-)

T ng

đ i (%)

1 Máy kéo 12.126 15.754 3.628 29,9 + Lo i máy  12 CV 8.461 3,39 10.179 3,81 1.718 20,3 + Lo i máy > 12 CV 3.665 1,47 5.575 2,09 1.910 52,1

2.1.7 C s h t ng th y l i ph c v nông nghi p

Ngay sau n m 1975 b ng ngu n v n đ u t t ngân sách Trung ng,

đ a ph ng và b ng m i ngu n l c khác, t nh Long An đã t p trung đ u t xây d ng h th ng các công trình th y l i Tính đ n n m 2008 các công trình

c n m

Ki m soát l tháng 8

Ngoài ra, đ n n m 2008 n m huy n vùng ng Tháp M i có: 168 ô có

b bao l ng v i di n tích là 40.388,0 ha Trong đó: Tân H ng: 12.900,0 ha,

V nh H ng: 11.624,0 ha, Tân Th nh: 10.430,0 ha, M c Hóa: 4.512,0 ha và

Th nh Hóa: 922,0 ha

Theo th ng kê c a Chi c c Th y l i t nh Long An đ n n m 2008 n ng l c

t i tiêu c a các công trình th y l i là: 250.531,6 ha, so v i 286.508,55 ha di n tích đ t tr ng cây hàng n m (chi m 83,98%)

B ng 2.4: Th ng kê di n tích t i tiêu c a các công trình th y l i t nh Long An

Di n tích đ t

tr ng cây hàng n m (ha)

N ng l c t i CTTL (ha)

T l % so v i

đ t tr ng cây hàng n m

Ghi chú

Ngu n: Báo cáo hi n tr ng h th ng th y l i t nh Long An đ n n m 2009 [2]

Nhìn chung các công trình th y l i đã xây d ng m i ch đáp ng yêu c u

c p n c t i cho s n xu t lúa, đay, d a h u, đ u ph ng ông Xuân, b p, thanh

long và rau luân canh trên đ t lúa N ng l c t i tiêu và ng n m n ho t đ ng đ t

m c tiêu khi ti n hành xây d ng công trình theo thi t k

Các b bao ki m soát l c n m và ki m soát l tháng 8 đ i v i 5 huy n vùng ng Tháp M i m i chi m t l th p c bi t các kênh m ng c p I, II, III, IV các huy n ng p l đã b b i l ng thu h p lòng kênh nên m t s khu v c thi u n c t i vào cu i mùa khô (tháng 4, 5)

Các tr m b m đi n đ c l p đ t 22 máy, công su t thi t k 3.930,0 ha, đây là di n là di n tích quá ít so v i nhu c u, còn l i nông dân ph i s d ng b m

x ng d u d n đ n chi phí t n kém Vì v y Th t ng Chính ph đã ban hành quy t đ nh s 1446/Q -TTg ngày 15/9/2009 phê duy t đ án phát tri n tr m

b m đi n quy mô v a và nh khu v c ng b ng sông C u Long trong đó t nh Long An có 600 tr m (kinh phí đ u t c tính: 539,0 t đ ng)

So sánh di n tích t i v i đ t tr ng cây hàng n m c a m t s huy n có t

l th p (C n Giu c: 39,05%; c Hòa: 62,82%; C n c: 67,05%) nên h s

s d ng đ t th p nh t và n ng su t lúa r t th p do ph i canh tác nh n c m a nên r t b đ ng v n c và r t khó áp d ng ti n b k thu t vào thâm canh

Hi n tr ng h th ng th y l i ph c v nuôi th y s n nói chung và nuôi tôm

n c l nói riêng h u nh ch a đáp ng c v s l ng c ng nh tính n ng công trình theo m c tiêu nuôi th y s n ây đ c xem là h n ch đ i v i th y l i c a

t nh Long An

2.2 M t s phân tích th c nghi m có liên quan

2.2.1 Tác gi Ph m Nh Bách (2005) đã ng d ng mô hình Hwa Cheng đ đánh giá m i quan h gi a công nghi p và nông nghi p trong quá trình t ng tr ng t i Vi t Nam trong giai đo n 1986-2004 Mô hình l ng hóa

A0: T c đ t ng tr ng h ng n m c a khu v c giá tr gia t ng nông nghi p

Y: GDP bình quân trên đ u ng i

K t qu cho th y:

tài k t lu n t c đ t ng tr ng c a công nghi p c a Vi t Nam giai

đo n 1986-2004 ph thu c vào t c đ t ng tr ng nông nghi p, trong đi u ki n các y u t khác không đ i, khi ngành nông nghi p t ng tr ng 1% s có tác

đ ng đ ng bi n v i 0,9% t ng tr ng c a ngành công nghi p, trong đó 63% s thay đ i c a t c đ t ng tr ng công nghi p đ c gi i thích b i t c đ t ng nông nghi p và GDP bình quân đ u ng i

2.2.2 Tác gi inh Phi H (DPH3-2008) c ng đã nghiên c u đóng góp

c a các ngu n l c trong t ng tr ng c a Vi t Nam giai đo n 1986-2006 S

d ng mô hình:

Trong đó:

TFP: n ng su t các y u t t ng h p Y: giá tr gia t ng trong nông nghi p K: v n đ u t cho nông nghi p L: Lao đ ng trong nông nghi p

K t qu c l ng cho th y trong đi u ki n các y u t khác không đ i, khi t ng 1% s l ng lao đ ng làm t ng 0,35% giá tr gia t ng ngành nông nghi p và khi t ng 1% s l ng v n làm t ng 0,52% giá tr gia t ng ngành nông nghi p

2.2.3 Tác gi Nguy n Th ông (2008) đã ng d ng mô hình Harry T Oshima đ phân tích các y u t c tác đ ng đ n t ng tr ng ngành nông nghi p khu v c ng b ng Sông C u Long giai đ an 1986-2006

tài đã mô hình hóa m i quan h gi a t ng tr ng nông nghi p v i các

y u t nh Lao đ ng, V n, Th i gian lao đ ng nông thôn đ c s d ng thông qua hàm t ng quát Cobb-Douglas:

l ng máy kéo, máy b m n c, máy tu t lúa máy g t dùng trong nông nghi p

T: bi n s th i gian, đo b ng th i gian lao đ ng nông thôn đ c s d ng,

- Trong đi u ki n các y u t khác không đ i, khi s l ng máy móc đ u

t vào nông nghi p t ng 1% thì t c đ t ng tr ng trung bình c a giá tr s n

xu t nông nghi p t ng 0,066%

2.2.4 Tác gi Ngô Lý Hóa (2008) đã ng d ng mô hình Harrod - Domar

đ đánh giá tác đ ng c a đ u t công đ n t ng tr ng c a t nh Long An giai

đo n 1986-2007

S d ng mô hình l ng hóa t ng tr ng giá tr gia t ng theo hai khu v c,

k t qu cho th y:

GDP = 983,442 + 1,608 I_g + 2,998 I_p

Trong đó:

I_g: u t công I_p: u t t khu v c t nhân

Nghiên c u đã k t lu n v n đ u t c a khu v c t và khu v c công có tác

đ ng đ n t ng tr ng GDP c a toàn t nh, trong đó khi t ng v n đ u t khu v c

t t ng 1 đ n v thì t ng GDP t ng 3 đ n v v i gi đ nh quy mô đ u t khu v c công không đ i, và khi t ng v n đ u t khu v c công t ng 1 đ n v thì t ng GDP t ng 1,6 đ n v v i gi đ nh quy mô đ u t khu v c t không đ i

2.3 Thi t l p mô hình kinh t l ng đ phân tích vài trò c a ngành nông nghi p t i t nh Long An

đ n t ng tr ng nông nghi p bao g m tài nguyên thiên nhiên (đ t), lao đ ng,

v n và công ngh Do đó đ xem xét các y u t lao đ ng, di n tích đ t, v n và công ngh nh h ng đ n t ng tr ng nông nghi p c a t nh Long An, đ tài xây

d ng mô hình hóa m i quan h trên thông qua hàm t ng quát Cobb-Douglas: