Luận văn thạc sĩ Năng lực cạnh tranh của Ngân hàng thương mại cổ phần Phát triển Nhà đồng bằng Sông Cửu Long - thực trạng và giải pháp

ây qu là đi u mà các NHTM không bao gi mong mu n... Trong môi tr ng... PBOC đã t do hoá lãi su t th tr ng liên ngân hàng.

L I CAM OAN

Tôi cam đoan r ng

Lu n V n là công trình do tôi t nghiên c u và th c hi n

H c viên Cao h c K17

L I C M N

Tôi xin chân thành c m n Ban Giám Hi u, khoa Sau i H c tr ng i h c

Kinh T Thành Ph H Chí Minh đã gi ng d y, truy n đ t nh ng ki n th c quý

báu cho tôi trong su t khóa h c c bi t, tôi xin chân thành c m n PGS TS

Tr n Hoàng Ngân đã t n tình h ng d n tôi hoàn thành lu n v n này

M C L C

CH NG I: C S LÝ LU N V N NG L C C NH TRANH

C A NGÂN HÀNG TH NG M I 1

1.1 Khái quát v c nh tranh .1

1.1.1 Khái ni m c nh tranh 1

1.1.2 Các lo i hình c nh tranh 2

1.1.3 N ng l c c nh tranh 3

1.1.4 L i th c nh tranh 4

1.2 C nh tranh trong l nh v c ngân hàng 4

1.3 Các tiêu th c đánh giá n ng l c c nh tranh c a NHTM .6

1.3.1 N ng l c tài chính .7

1.3.1.1 V n 7

1.3.1.2 Tài s n có .8

1.3.1.3 L i nhu n 9

1.3.1.4 Thanh kho n 11

1.3.2 N ng l c công ngh .13

1.3.3 N ng l c qu n lý .13

1.3.4 Kênh phân ph i 15

1.3.5 Cung ng s n ph m d ch v 16

1.3.5.1 a d ng hóa SPDV .16

1.3.5.2 Ch t l ng ph c v khách hàng 16

1.3.6 V n đ th ng hi u ngân hàng 17

1.4 ánh giá tác đ ng c a các y u t môi tr ng 18

1.4.1 Tác đ ng c a các y u t môi tr ng vi mô 18

1.4.2 Tác đ ng c a các y u t môi tr ng v mô 21

1.5 Bài h c kinh nghi m c a m t s ngân hàng trên th gi i .22

1.5.1 Bài h c th t b i 22

1.5.2 Bài h c thành công 22

K T LU N CH NG I 27

CH NG II: TH C TR NG N NG L C C NH TRANH C A NGÂN HÀNG C PH N PHÁT TRI N NHÀ NG B NG SÔNG C U LONG 28

2.1 Quá trình hình thành và phát tri n c a MHB 28

2.1.1 Gi i thi u chung v MHB 28

2.1.2 L ch s hình thành và phát tri n 28

2.2 Th c tr ng n ng l c c nh tranh c a MHB .29

2.2.1 N ng l c tài chính .31

2.2.1.1 V n 31

2.2.1.2 Tài s n có .33

2.2.1.3 L i nhu n 35

2.2.1.4 Thanh kho n 37

2.2.2 N ng l c công ngh .39

2.2.3 N ng l c qu n lý .40

2.2.3.1 C c u t ch c 40

2.2.3.2 Công c và chính sách qu n lý .42

2.2.3.3 Ch t l ng ngu n nhân l c .44

2.2.4 Kênh phân ph i 47

2.2.4.1 Kênh phân ph i truy n th ng 47

2.2.4.2 Kênh phân ph i t đ ng 48

2.2.4.3 Kênh phân ph i đi n t 49

2.2.4.4 Kênh phân ph i bên ngoài 49

2.2.5 Cung ng s n ph m d ch v .50

2.2.5.1 S đa d ng c a s n ph m d ch v .50

2.2.5.2 Ch t l ng ph c v khách hàng .51

2.2.6 V n đ th ng hi u ngân hàng 53

2.3 ánh giá tác đ ng c a các y u t môi tr ng .53

2.3.1 Tác đ ng c a các y u t môi tr ng vi mô 53

2.3.1.1 M c đ c nh tranh gi a các ngân hàng hi n t i 53

2.3.1.2 S s n có c a s n ph m thay th 57

2.3.1.3 S đe do t các đ i th m i gia nh p th tr ng 58

2.3.1.4 S c m nh c a nhà cung c p và c a khách hàng 59

2.3.2 Tác đ ng c a các y u t môi tr ng v mô 59

2.3.2.1 Môi tr ng kinh t 59

2.3.2.2 Môi tr ng chính tr , pháp lu t 62

2.3.2.3 Môi tr ng khoa h c công ngh 63

2.3.2.4 Môi tr ng v n hóa – xã h i 64

K T LU N CH NG II 65

CH NG III: GI I PHÁP NÂNG CAO N NG L C C NH TRANH C A NGÂN HÀNG C PH N PHÁT TRI N NHÀ NG B NG SÔNG C U LONG 66

3.1 B i c nh qu c t nh h ng t i kinh doanh ngân hàng Vi t Nam 66

3.1.1 B i c nh chung v h i nh p qu c t c a h th ng ngân hàng Vi t Nam .66

3.1.2 Nh ng cam k t c a Vi t Nam đ i v i WTO trong l nh v c ngân hàng 66

3.1.2.1 Các cam k t v m c a th tr ng d ch v ngân hàng trong Bi u cam k t d ch v 67

3.1.2.2 Các cam k t đa ph ng trong Báo cáo c a Ban công tác 69

3.2 nh h ng nâng cao n ng l c c nh tranh c a MHB 70

3.2.1 M c tiêu và t m nhìn chi n l c 70

3.2.2 Ph ng h ng và nhi m v giai đo n 2010 đ n 2015 71

3.2.3 K ho ch kinh doanh sau c ph n hoá 71

3.3 Các gi i pháp nâng cao n ng l c c nh tranh c a MHB 76

3.3.1 T ng v n đi u l .76

3.3.2 Nâng cao ch t l ng tài s n có .77

3.3.3 T ng c ng qu n lý chi phí 80

3.3.4 T ng c ng kh n ng thanh kho n 80

3.3.5 Nâng cao n ng l c công ngh .81

3.3.6 Nâng cao n ng l c qu n lý 82

3.3.7 M r ng kênh phân ph i 88

3.3.8 a d ng hóa s n ph m và d ch v và nâng cao ch t l ng ph c v khách hàng 91

3.3.8.1 a d ng hóa s n ph m d ch v 91

3.3.8.2 Nâng cao ch t l ng ph c v khách hàng .93

3.3.9 Nâng cao giá tr th ng hi u 95

K T LU N CH NG III 97

K T LU N 98

DANH M C CÁC T VI T T T TRONG LU N V N

Ti ng Anh

ADB Asian Development bank Ngân hàng phát tri n Châu Á

ALCO Asset-Liability Committee H i đ ng ( y ban) qu n lý tài s n n , tài s n

cóATM Automated teller machine Máy giao d ch t đ ng

CAR Capital Adequacy Ratio H s an toàn v n

ROA Return on Asset Thu nh p trên t ng tài s n

ROE Return on Equity Thu nh p trên v n c ph n

VNPT Vietnam posts and

telecommunications group

T p đoàn b u chính vi n thông Vi t Nam

WB World Bank Ngân hàng th gi i

WTO World trade Organnization T ch c th ng m i th gi i

Ti ng Vi t

ABB Ngân hàng th ng m i c ph n An Bình

ACB Ngân hàng th ng m i c ph n Á Châu

AGRI Ngân hàng Nông nghi p và Phát tri n Nông thôn Vi t Nam

ANZ Ngân hàng ANZ

BIDV Ngân hàng u t và Phát tri n Vi t Nam

BTC B Tài Chính

CBTD Cán b tín d ng

CNTT Công ngh thông tin

CTG Ngân hàng Công th ng Vi t Nam (Ngân hàng Vi t Tín)

ICBC Ngân hàng Công th ng Trung Qu c

KH&CN Khoa h c và công ngh

KLB Ngân hàng th ng m i c ph n Kiên Long

MB Ngân hàng th ng m i c ph n Quân i

MHB Ngân hàng Phát tri n nhà đ ng b ng sông C u Long MXB Ngân hàng th ng m i c ph n Phát tri n Mê Kông NHNN Ngân hàng Nhà n c

SEAB Ngân hàng th ng m i c ph n ông Nam Á

SGB Ngân hàng th ng m i c ph n Sài Gòn Công Th ng SPDV S n ph m d ch v

STB Ngân hàng th ng m i c ph n Sài Gòn Th ng Tín TCTD T ch c tín d ng

DANH M C CÁC B NG, HÌNH V

DANH M C CÁC B NG

B ng 2.1: Quy mô t ng tài s n c a MHB và m t s ngân hàng (t đ ng) 32

B ng 2.2: V n đi u l c a MHB và m t s ngân hàng (t đ ng) 32

B ng 2.3: T l CAR c a MHB và m t s ngân hàng (%) 33

B ng 2.4: T l n x u c a MHB và m t s ngân hàng (%) 35

B ng 2.5: T l cho vay/t ng tài s n c a MHB và m t s ngân hàng (%) 35

B ng 2.6: L i nhu n tr c thu c a MHB và m t s ngân hàng (t đ ng) 36

B ng 2.7: ROE c a MHB và m t s ngân hàng (%) 36

B ng 2.8: ROA c a MHB và m t s ngân hàng (%) 36

B ng 2.9: Các h s thanh kho n c a MHB (th i đi m 31/12/2011) 37

B ng 2.10: T l cho vay/ti n g i c a MHB và m t s ngân hàng (%) 38

B ng 2.11: T l thu nh p phi lãi/t ng thu nh p c a MHB và m t s ngân hàng (%) 51

DANH M C CÁC HÌNH

Hình 1.1: Mô hình N m l c l ng c nh tranh c a Michael Porter 18

Hình 2.1: Bi u đ đánh giá ch t l ng d ch v c a MHB 30

Hình 2.2: Bi u đ đánh giá các y u t đo l ng n ng l c c nh tranh c a MHB 31

Hình 2.3: C c u d n theo k h n c a MHB 34

Hình 2.4: Mô hình t ch c b máy t i H i s MHB 40

Hình 2.5: T ng tr ng ngu n nhân l c giai đo n 2007-2010 c a MHB (ng i) 44

Hình 2.6: C c u lao đ ng 2010 c a MHB 44

Hình 2.7: H th ng m ng l i c a MHB t 2007 đ n 2011 47

Hình 2.8: So sánh s l ng chi nhánh c a m t s ngân hàng n m 2011 47

Hình 2.9: Th ph n huy đ ng v n 54

Hình 2.10: Th ph n cho vay 54

PH N M U

1 S c n thi t và ý ngh a th c hi n đ tài

H th ng ngân hàng th ng m i Vi t Nam đã chính th c đánh d u s ra đ i

và phát tri n kho ng trên 15 n m (t 1990 đ n nay) Trong m t vài n m tr l i đây,

ho t đ ng kinh doanh ti n t - ngân hàng c a Vi t Nam phát tri n m nh m Tính

h p d n c a kinh doanh ti n t - ngân hàng đ c đánh giá là cao h n so v i các ngành kinh t khác L i nhu n trên v n t có c a nhi u ngân hàng đ t 9-10%, cao

h n nhi u so v i m c 1-2% c a ngành công nghi p C ng chính vì v y, trong th i gian qua, ngành ngân hàng đã có s t ng tr ng nhanh chóng c v s l ng và quy

mô D ch v ngân hàng phát tri n đem l i ti n ích cho ng i dân, thúc đ y chu chuy n v n trong xã h i và thúc đ y n n kinh t phát tri n Tính đ n cu i n m 2010,

th tr ng Vi t Nam có 101 Ngân hàng và chi nhánh ngân hàng n c ngoài, bao

g m NHTM trong n c, ngân hàng n c ngoài và chi nhánh ngân hàng n c ngoài

C th , có 5 NHTM qu c doanh (bao g m c VCB và CTG), 38 NHTM c ph n, 53 ngân hàng 100% v n n c ngoài và chi nhánh NHNNg và 5 ngân hàng liên doanh

H i nh p kinh t qu c t tr thành m t xu th th i đ i, và di n ra m nh m trên nhi u l nh v c, bi u hi n xu h ng t t y u khách quan c a n n kinh t b t nh p v i xu

th đó, Vi t Nam đã ch đ ng tham gia vào quá trình h i nh p qu c t : gia nh p kh i ASEAN, tham gia vào khu v c m u d ch t do ASEAN (AFTA), ký k t hi p đ nh th ng

m i Vi t Nam - Hoa K , t ch c th ng m i Th gi i (WTO) và tham gia vào nhi u t

ch c kinh t qu c t c ng nh các hi p đ nh thúc đ y quan h th ng m i song ph ng khác Theo l trình cam k t, các rào c n trong ho t đ ng ngân hàng đ i v i các nhà đ u t

n c ngoài d n đ c n i l ng và g b Vi c ph i lo i b d n nh ng h n ch đ i v i NHTM n c ngoài có ngh a là các NHTM n c ngoài s t ng b c tham gia đ y đ vào

m i l nh v c ho t đ ng ngân hàng t i Vi t Nam i u này đã làm cho c nh tranh trên th

tr ng tài chính Vi t Nam tr lên kh c li t, khách hàng s có nhi u quy n l i u đãi và nhi u s l a ch n khác nhau, đòi h i ngân hàng nào có cách kinh doanh th t chuyên nghi p

sông C u long (MHB) đã có nhi u n l c đáng ghi nh n Bên c nh đó MHB v n còn

nh ng đi m h n ch , mà c nh tranh trong th ng tr ng thì không gi i h n, đi u này khi n ngân hàng ph i c g ng không ng ng đ nâng cao n ng l c c nh tranh c a mình trên th tr ng tài chính

ng tr c nh ng c h i và thách th c c a công cu c c nh tranh đ c bi t là trong th i đi m th tr ng tài chính ch a bao gi đ c m c a m nh nh hi n nay, MHB c n có nh ng gi i pháp và chi n l c phù h p v i th c ti n c a h th ng ngân hàng Vi t Nam V i mong mu n trình bày nghiên c u c a mình v v n đ này nên tác gi xin ch n đ tài: “N NG L C C NH TRANH C A NGÂN HÀNG TMCP PHÁT TRI N NHÀ NG B NG SÔNG C U LONG – TH C TR NG VÀ

V n d ng các lý thuy t vào vi c làm rõ nh ng đi m m nh và đi m y u trong

c nh tranh c a m t ngân hàng th ng m i – tr ng h p ngân hàng th ng m i c

ph n phát tri n nhà đ ng b ng sông C u Long

6 N i dung nghiên c u

Ngoài ph n m đ u và k t lu n, lu n v n đ c thi t k thành 3 ph n chính:

Ch ng I : C s lý lu n v n ng l c c nh tranh c a Ngân hàng th ng m i

Ch ng II : Th c tr ng n ng l c c nh tranh c a Ngân hàng c ph n phát tri n nhà đ ng b ng sông C u Long

Ch ng III : Gi i pháp nâng cao n ng l c c nh tranh c a Ngân hàng c ph n phát tri n nhà đ ng b ng sông C u Long

đ u th a nh n c nh tranh là môi tr ng t o đ ng l c thúc đ y s n xu t kinh doanh phát tri n và t ng n ng su t lao đ ng, hi u qu c a các t ch c, là nhân t quan

tr ng làm lành m nh hóa các quan h xã h i đâu thi u c nh tranh ho c có bi u

hi n đ c quy n thì th ng trì tr và kém phát tri n K t qu c nh tranh s xác đ nh

C nh tranh c a m t doanh nghi p, m t ngành, m t qu c gia là m c đ mà

đó trong các đi u ki n v th tr ng t do và công b ng, có th s n xu t ra các

s n ph m hàng hóa và d ch v đáp ng đ c các đòi h i c a th tr ng, đ ng th i

t o ra vi c làm và nâng cao đ c thu nh p th c t

M t doanh nghi p đ c xem là có s c c nh tranh khi nó có th th ng xuyên đ a ra các s n ph m thay th , mà các s n ph m này có m c giá th p h n so

v i các s n ph m cùng lo i, ho c b ng cách cung c p các s n ph m t ng t v i các đ c tính v ch t l ng hay d ch v ngang b ng hay t t h n

có c nh tranh ph i có các đi u ki n tiên quy t sau:

- Ph i có nhi u ch th cùng nhau tham gia c nh tranh: ó là các ch th có cùng các m c đích, m c tiêu và k t qu ph i giành gi t, t c là ph i có m t đ i

t ng mà ch th cùng h ng đ n chi m đo t Trong n n kinh t , v i ch th c nh tranh bên bán, đó là các lo i s n ph m t ng t có cùng m c đích ph c v m t

lo i nhu c u c a khách hàng mà các ch th tham gia c nh tranh đ u có th làm ra

và đ c ng i mua ch p nh n Còn v i các ch th c nh tranh bên mua là giành

gi t mua đ c các s n ph m theo đúng mong mu n c a mình

- Vi c c nh tranh ph i đ c di n ra trong m t môi tr ng c nh tranh c th ,

đó là các ràng bu c chung mà các ch th tham gia c nh tranh ph i tuân th Các ràng bu c này trong c nh tranh kinh t gi a các doanh nghi p chính là các đ c

đi m nhu c u v s n ph m c a khách hàng và các ràng bu c c a lu t pháp và thông l kinh doanh trên th tr ng

- C nh tranh có th di n ra trong m t kho ng th i gian không c đ nh ho c

ng n (t ng v vi c) ho c dài (trong su t quá trình t n t i và ho t đ ng c a m i ch

th tham gia c nh tranh) S c nh tranh có th di n ra trong kho ng th i gian không nh t đ nh ho c h p (m t t ch c, m t đ a ph ng, m t ngành) ho c r ng (m t n c, gi a các n c)

1.1.2 Các lo i hình c nh tranh

C n c vào ch th tham gia th tr ng c nh tranh đ c chia thành 3 lo i

- C nh tranh gi a ng i mua và ng i bán: Ng i bán mu n bán hàng hoá

c a mình v i giá cao nh t, còn ng i mua mu n bán hàng hoá c a mình v i giá cao nh t, còn ng i mua mu n mua v i giá th p nh t Giá c cu i cùng đ c hình thành sau quá trình th ng l ng gi hai bên

- C nh tranh gi a nh ng ng i mua v i nhau: M c đ c nh tranh ph thu c vào quan h cung c u trên th tr ng Khi cung nh h n c u thì cu c c nh tranh

tr nên gay g t, giá c hàng hoá và d ch v s t ng lên, ng i mua ph i ch p nh n giá cao đ mua đ c hàng hoá hoá mà h c n

- C nh tranh gi a nh ng ngu i bán v i nhau: Là cu c c nh tranh nh m giành gi t khách hàng và th tr ng, k t qu là giá c gi m xu ng và có l i cho

ng i mua Trong cu c c nh tranh này, doanh nghi p nào t ra đu i s c, không

ch u đ c s c ép s ph i rút lui kh i th tr ng, nh ng th ph n c a mình cho các

đ i th m nh h n

C n c theo ph m vi ngành kinh t c nh tranh đ c phân thành hai lo i

- C nh tranh trong n i b ngành: là cu c c nh tranh gi a các doanh nghi p trong cùng m t ngành, cùng s n xu t ra m t lo i hàng hoá ho c d ch v K t qu

c a cu c c nh tranh này là làm cho k thu t phát tri n

- C nh tranh gi a các ngành: Là cu c c nh tranh gi a các doanh nghi p trong các ngành kinh t v i nhau nh m thu đ c l i nhu n cao nh t Trong quá trình này có s phân b v n đ u t m t cách t nhiên gi a các ngành, k t qu là hình thành t su t l i nhu n bình quân

C n c vào tính ch t c nh tranh, c nh tranh đ c phân thành 3 lo i

- C nh tranh hoàn h o (Perfect Cometition): Là hình th c c nh tranh gi a nhi u ng i bán trên th tr ng trong đó không ng i nào có đ u th kh ng ch giá c trên th tr ng Các s n ph m bán ra đ u đ c ng i mua xem là đ ng th c,

t c là không khác nhau v quy cách, ph m ch t m u mã chi n th ng trong

cu c c nh tranh các doanh nghi p bu c ph i tìm cách gi m chi phí, h giá thành

C n c vào th đo n s d ng trong c nh tranh chia c nh tranh thành:

- C nh tranh lành m nh: Là c nh tranh đúng lu t pháp, phù h p v i chu n

m c xã h i và đ c xã h i th a nh n, nó th ng di n ra sòng ph ng, công b ng và công khai

- C nh tranh không lành m nh: Là c nh tranh d a vào k h c a lu t pháp, trái v i chu n m c xã h i và b xã h i lên án ( nh tr n thu , buôn l u, móc ngo c,

kh ng b vv )

1.1.3 N ng l c c nh tranh

Trên góc đ chi phí s n xu t, Fafchamps cho r ng: “N ng l c c nh tranh

phí bi n đ i trung bình th p h n giá c a nó trên th tr ng.”

Trên góc đ th ph n, Randall cho r ng: ”N ng l c c nh tranh c a doanh

nh t đ nh.”

V y, n ng l c c nh tranh th hi n vi c làm t t h n v i các công ty so sánh (các đ i th ) v doanh thu, th ph n, kh n ng sinh l i và đ t đ c thông qua các hành vi chi n l c, đ c đ nh ngh a nh là m t t p h p các hành đ ng ti n hành đ tác đ ng t i môi tr ng, nh đó làm t ng l i nhu n công ty, c ng nh

b ng nh ng công c marketing khác Nó c ng đ t đ c thông qua vi c nâng cao

ch t l ng s n ph m mà s sáng t o s n ph m là nh ng khía c nh r t quan tr ng

c a quá trình c nh tranh

1.1.4 L i th c nh tranh

L i th c nh tranh là s h u c a nh ng giá tr đ c thù, có th s d ng đ c

đ “n m b t c h i”, đ kinh doanh có lãi Khi nói đ n l i th c nh tranh, là nói

đ n l i th mà m t doanh nghi p, m t qu c gia đang có và có th có, so v i các

đ i th c nh tranh c a h L i th c nh tranh là m t khái ni m v a có tính vi mô (cho doanh nghi p), v a có tính v mô ( c p qu c gia)

Theo quan đi m c a Michael Porter, doanh nghi p ch t p trung vào hai

m c tiêu t ng tr ng và đa d ng hóa s n ph m, chi n l c đó không đ m b o s thành công lâu dài cho doanh nghi p i u quan tr ng đ i v i b t k m t t ch c kinh doanh nào là xây d ng cho mình m t l i th c nh tranh b n v ng Theo Michael Porter l i th c nh tranh b n v ng có ngh a là doanh nghi p ph i liên t c cung c p cho th tr ng m t giá tr đ c bi t mà không có đ i th c nh tranh nào có

th cung c p đ c

1.2 C nh tranh trong l nh v c ngân hàng

(1) Kinh doanh trong l nh v c ti n t là l nh v c kinh doanh r t nh y c m,

ch u tác đ ng b i r t nhi u nhân t v kinh t , chính tr , xã h i, tâm lý, truy n

th ng v n hoá… m i m t nhân t này có s thay đ i dù là nh nh t c ng đ u tác

đ ng r t nhanh chóng và m nh m đ n môi tr ng kinh doanh chung Ch ng h n:

Ch c n m t tin đ n th i dù là th t thi t c ng có th gây nên c n ch n đ ng r t l n,

th m chí đe d a s t n vong c a c h th ng các t ch c tín d ng M t NHTM

ho t đ ng y u kém, kh n ng thanh kho n th p c ng có th tr thành gánh n ng cho nhi u t ch c kinh t và dân chúng trên đ a bàn… Chính vì v y, trong kinh doanh, các NHTM v a ph i c nh tranh đ t ng b c m r ng khách hàng, m

r ng th ph n, nh ng c ng không th c nh tranh b ng m i giá, s d ng m i th

đo n, b t ch p pháp lu t đ thôn tính đ i th c a mình, b i vì, n u đ i th là các NHTM khác b suy y u d n đ n s p đ , thì nh ng h u qu đem l i th ng là r t to

l n, th m chí d n đ n đ v luôn chính NHTM này do tác đ ng dây chuy n

(2) Ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM có liên quan đ n t t c các t

ch c kinh t , chính tr – xã h i, đ n t ng cá nhân thông qua các ho t đ ng huy

đ ng ti n g i ti t ki m, cho vay c ng nh các lo i hình d ch v (d ch v ) tài chính khác; đ ng th i, trong ho t đ ng kinh doanh c a mình, các NHTM c ng đ u m tài kho n cho nhau đ cùng ph c v các đ i t ng khách hàng chung Chính vì

v y, n u nh m t NHTM b khó kh n trong kinh doanh, có nguy c đ v , thì t t

y u s tác đ ng dây chuy n đ n g n nh t t c các NHTM khác, không nh ng th , các t ch c tài chính phi ngân hàng c ng s b “v lây” ây qu là đi u mà các NHTM không bao gi mong mu n Chính vì v y, các NHTM trong kinh doanh luôn v a ph i c nh tranh l n nhau đ giành gi t th ph n, nh ng luôn ph i h p tác

v i nhau, nh m h ng t i m t môi tr ng lành m nh đ tránh r i ro h th ng (3) Do ho t đ ng c a các NHTM có liên quan đ n t t c các ch th , đ n

m i m t ho t đ ng kinh t – xã h i, cho nên, đ tránh s ho t đ ng c a các NHTM

m o hi m nguy c đ v h th ng, t t c Ngân hàng Trung ng (NHTW) các

n c đ u có s giám sát ch t ch th tr ng này và đ a ra h th ng c nh báo s m

đ phòng ng a r i ro Th c ti n đã ch ra nh ng bài h c đ t giá, khi mà NHTW

th tr c nh ng di n bi n b t l i c a th tr ng đã d n đ n h u qu là s đ v

c a th tr ng tài chính – ti n t làm suy s p toàn b n n kinh t qu c dân Chính

vì v y, nên s c nh tranh trong h th ng các NHTM không th d n đ n làm suy

y u và thôn tính l n nhau nh các lo i hình kinh doanh khác trong n n kinh t (4) Ho t đ ng c a các NHTM liên quan đ n l u chuy n ti n t , không ch trong ph m vi m t n c, mà có liên quan đ n nhi u n c đ h tr cho các ho t

đ ng kinh t đ i ngo i; do v y, kinh doanh trong h th ng NHTM ch u s chi ph i

c a nhi u y u t trong n c và qu c t , nh : Môi tr ng pháp lu t, t p quán kinh doanh c a các n c, các thông l qu c t … đ c bi t là, nó ch u s chi ph i m nh

m c a đi u ki n h t ng c s tài chính, trong đó công ngh thông tin đóng vai trò c c k quan tr ng, có tính ch t quy t đ nh đ i v i ho t đ ng kinh doanh c a các ngân hàng này i u đó c ng có ngh a là, s c nh tranh trong h th ng các NHTM tr c h t ph i ch u s đi u ch nh b i r t nhi u thông l , t p quán kinh doanh ti n t c a các n c, s c nh tranh tr c h t ph i d a trên n n t ng k thu t công ngh đáp ng đ c yêu c u c a ho t đ ng kinh doanh t i thi u; b i vì, m t NHTM m ra m t lo i hình d ch v cung ng cho khách hàng là đã ph i ch p

nh n c nh tranh v i các NHTM khác đang ho t đ ng trong cùng l nh v c, tuy nhiên, mu n l nh v c d ch v này đ c th c hi n thì đòi h i ph i đáp ng t i thi u

v đi u ki n h t ng c s tài chính mà thi u nó thì không th ho t đ ng đ c Rõ ràng là, s c nh tranh c a các NHTM là lo i hình c nh tranh b c cao, đòi h i

nh ng chu n m c kh t khe h n b t c lo i hình kinh doanh nào khác

1.3 Các tiêu th c đánh giá n ng l c c nh tranh c a NHTM

Trên th gi i có hai mô hình CAMELS và FIRST đ x p h ng ngân hàng

Mô hình CAMELS đã đ c áp d ng t nh ng n m 1970 - là h th ng x p h ng, giám sát tình hình ngân hàng c a M Mô hình này d a trên báo cáo tài chính, ngh a là thông qua thanh tra t i ch và d a trên thang đi m t 1 - 5 đ các nhà

qu n lý đ a ra đánh giá, x p h ng ngân hàng Có 6 nhân t mà mô hình CAMELS

đ a ra là: v n, ch t l ng tài s n, qu n lý, l i nhu n, thanh kho n và đ nh y c m

r i ro đ i v i th tr ng Trong gi i h n n i dung c a đ tài này, tác gi s d ng

h th ng đánh giá ngân hàng theo mô hình CAMELS làm c s lý thuy t cho h

th ng ch tiêu đánh giá n ng l c c nh tranh c a m t ngân hàng th ng m i

1.3.1 N ng l c tài chính

1.3.1.1 V n

V n t có

V n là đi u ki n tiên quy t trong ho t đ ng c a ngân hàng, đ ng th i là

y u t t o nên s c m nh và kh n ng c nh tranh c a ngân hàng trên th tr ng

V n chi ph i toàn b các ho t đ ng và quy t đ nh đ i v i vi c th c hi n các ch c

n ng c a ngân hàng trên th tr ng trong n c c ng nh đ v n ra th tr ng th

gi i V n là yêu c u quan tr ng hàng đ u, là đi u ki n tiên quy t đ c p phép cho

m t ngân hàng thành l p và đi vào ho t đ ng, đ m b o kh n ng t n t i và phát tri n c a ngân hàng đó Giá tr v n th c có là gi i h n m c thua l t i đa mà ngân hàng có th ch u đ ng và ngân hàng mu n ti p t c ho t đ ng nh t thi t ph i duy trì m c v n đ y đ Theo quy đ nh c a lu t pháp và các quy ch v an toàn ngân hàng c a nhi u n c, ph m vi ho t đ ng và quy mô kinh doanh c a m t ngân hàng ph thu c vào quy mô c a v n t có V n t có là c s đ tính toán các gi i

h n đ m b o an toàn trong ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng, quy t đ nh quy

mô ho t đ ng c a ngân hàng, c th v n t có là c s đ xác đ nh gi i h n huy

đ ng v n c a ngân hàng Nó còn là y u t đ các c quan qu n lý d a vào đ xác

đ nh các t l an toàn trong kinh doanh ngân hàng

V i nh ng ý ngh a quan tr ng đó, m t ngân hàng có đ v n là y u t đ u tiên đ m b o cho ngân hàng đó ho t đ ng an toàn M t ngân hàng th ng xuyên duy trì đ y đ v n, s v n đ c b sung t k t qu ho t đ ng ngày m t cao h n thì đó là bi u hi n c a m t ngân hàng n đ nh lành m nh và ho t đ ng hi u qu

Nh ng ngân hàng thi u v n v i giá tr ròng th p s d đ v khi g p ph i nh ng

r i ro ho c tr c nh ng bi n đ ng c a môi tr ng kinh doanh

V m t kinh t , v n t có là v n riêng c a ngân hàng do các ch s h u đóng góp và nó còn đ c t o ra trong qúa trình kinh doanh d i d ng l i nhu n

gi l i

V m t qu n lý, theo các c quan qu n lý ngân hàng, v n t có c a ngân hàng đ c chia làm hai lo i:

- V n t có c b n: bao g m v n đi u l (v n ngân sách c p, v n c ph n

th ng, v n c ph n u đãi v nh vi n), qu d tr , d phòng, l i nhu n không chia và các kho n khác (các tài s n n khác theo qui đ nh c a ngân hàng nhà

n c)

- V n t có b sung: bao g m v n c ph n u đãi có th i h n, tín phi u

v n, trái phi u chuy n đ i Theo quy đ nh c a các c quan qu n lý ngân hàng, thì

v n t có b sung không đ c v t qúa 50% v n t có c b n (M và Pháp)

Vi t Nam, theo Lu t các t ch c tín d ng, v n t có bao g m ph n giá tr

th c có c a v n đi u l , các qu d tr và m t s tài s n n khác c a t ch c tín

d ng theo quy đ nh c a Ngân hàng Nhà n c

T l an toàn v n

M t trong nh ng ch tiêu quan trong nh t đ qu n lý an toàn ngân hàng là

t l an toàn v n, t l này đ c xác đ nh trên c s v n t có so v i tài s n có quy

đ i theo t tr ng r i ro c a t ng lo i tài s n ây là h s c b n đ đánh giá m c

đ v n cho ngân hàng ho t đ ng an toàn, xác đ nh kh n ng c a ngân hàng trong

vi c thanh toán các kho n n có th i h n và đ i m t v i các r i ro khác nh r i ro

tín d ng, r i ro v n hành T l này ph i đ t m c t i thi u theo quy đ nh

Ngoài ra, còn có nh ng quy đ nh v các gi i h n an toàn ho t đ ng khác trên c s v n t có c a ngân hàng nh : gi i h n t i đa góp v n đ u t , liên doanh liên k t, mua c ph n; gi i h n v cho vay t i đa cho m t khách hàng; gi i h n cho vay các đ i t ng u đãi; gi i h n v m c b o lãnh t i đa cho m t khách hàng

và t ng m c b o lãnh c a m t ngân hàng; gi i h n v tr ng thái ngo i h i m ; gi i

h n đ u t vào tài s n c đ nh so v i v n t có

1.3.1.2 Tài s n có

Tài s n có c a ngân hàng bao g m các tài s n sinh l i và tài s n không sinh

l i, trong đó tài s n sinh l i luôn chi m ph n ch y u Tài s n có sinh l i là nh ng tài s n đem l i ngu n thu nh p chính cho ngân hàng đ ng th i c ng là nh ng tài

s n ch a đ ng nhi u r i ro Nh ng tài s n này bao g m các kho n cho vay, cho thuê tài chính, các kho n đ u t vào ch ng khoán, góp v n liên doanh, liên k t

trong đó chi m t tr ng cao nh t là các kho n cho vay Nói đ n ch t l ng tài s n

là nói đ n ch t l ng tài s n có sinh l i, mà tr c h t đ c ph n ánh ch t l ng

c a ho t đ ng tín d ng N u m t ngân hàng có ch t l ng ho t đ ng tín d ng cao,

th hi n qua vi c thu n g c và lãi đúng h n, b o toàn đ c v n cho vay, t l n quá h n th p, vòng quay v n tín d ng nhanh, thì ngân hàng đó đ c đánh giá v

c b n là ho t đ ng an toàn và hi u qu Thông th ng, ch t l ng tín d ng c a ngân hàng đ c đánh giá qua các ch s : T l gi a n quá h n so v i t ng d n ;

t l gi a t n th t n ròng so v i t ng d n ; t l gi a d phòng ph i thu khó đòi

so v i t ng s n t n th t ròng và so v i t ng d n T l và tính ch t n quá h n,

n khê đ ng, m c đ t n th t trong cho vay c ng nh m c trích l p d phòng v

t n th t cho vay là ch s quan tr ng đ đánh giá ch t l ng tín d ng M t ngân hàng có m c đ tín d ng x u, t l n khê đ ng cao s gây ra nh ng t n th t v tài

s n, gi m kh n ng sinh l i, trong khi m c d phòng trích l p không đ s d n đ n

gi m sút v n t có và cu i cùng s m t kh n ng thanh toán

Công tác phòng ng a r i ro tín d ng c a NHTM bao g m: Xây d ng chi n

l c qu n tr r i ro, xây d ng chính sách tín d ng, th c hi n t t công tác phân tích tín d ng và xác đ nh m c đ r i ro tín d ng, th c hi n đ y đ khâu đ m b o tín

d ng, th c hi n t t quy trình giám sát tín d ng, x lý hi u qu n quá h n, th c

hi n phân lo i n và trích l p d phòng, phân tán r i ro tín d ng, s d ng các công

c ngo i b ng Áp d ng t l chung theo quy t đ nh 112/2006/Q –TTg (c a Th

t ng chính ph v ch tiêu ho t đ ng NH giai đo n 2006 – 2010), n x u c a ngân hàng là d i 5% trên t ng d n

1.3.1.3 L i nhu n

L i nhu n là ch tiêu t ng h p ph n ánh hi u qu kinh doanh c ng nh đ đánh giá s phát tri n b n v ng c a m t ngân hàng Hi u qu ho t đ ng và kh

n ng sinh l i c a ngân hàng có m i quan h ch t ch v i kh n ng thanh toán và

ch ra tri n v ng phát tri n trong t ng lai c a ngân hàng đó Nh ng ngân hàng

ho t đ ng không hi u qu s gây ra nh ng thua l và n m gi nh ng tài s n không thanh kho n, cu i cùng s tr nên m t kh n ng thanh toán Trong môi tr ng

c nh tranh qu c t , t ng c ng hi u qu kinh doanh, nâng cao kh n ng sinh l i

c a m i ngân hàng là cách t t nh t đ giúp cho h th ng ngân hàng phát tri n m t cách b n v ng Tuy nhiên, v i m c tiêu đ m b o an toàn cho ho t đ ng ngân hàng thì khi đánh giá k t qu kinh doanh hay l i nhu n c a ngân hàng c n có m t quan

đi m toàn di n M t ngân hàng có m c l i nhu n cao ch a h n là t t, đ có m c

l i nhu n nh v y có th ngân hàng này đã ch p nh n m t c c u tài s n có đ r i

ro cao Khi xét đ n ch tiêu l i nhu n, c n phân tích l i nhu n trong m i quan h

v i các ch tiêu qu n lý khác, ch ng h n nh m c đ thanh kho n, m c ch p nh n

r i ro, c c u tài s n c ng nh tri n v ng phát tri n lâu dài c a ngân hàng

Trong phân tích đánh giá kh n ng sinh l i c a ngân hàng, có th đo l ng

b ng nhi u ch tiêu khác nhau, nh :

* H s l i nhu n trên tài s n có bình quân (ROA):

ROA = L i nhu n ròng/t ng tài s n bình quân * 100

V i ch tiêu này cho bi t c m t đ ng tài s n thì ngân hàng t o ra bao nhiêu

đ ng l i nhu n ROA đánh giá hi u su t s d ng tài s n c a ngân hàng

* H s l i nhu n trên v n t có (ROE):

ROE = L i nhu n ròng/v n t có *100

V i ch tiêu này cho bi t m t đ ng v n t có t o đ c bao nhiêu đ ng l i nhu n ROE càng cao thì kh n ng c nh tranh c a ngân hàng càng m nh

Ngoài ra, l i nhu n còn đ c th hi n qua giá tr tuy t đ i c a l i nhu n

tr c thu , l i nhu n trên m i c ph n, t c đ t ng tr ng c a l i nhu n, c c u

c a l i nhu n, t l thu nh p so v i chi phí

Dù đo l ng cách nào thì v n ch y u là xem xét m c l i nhu n c a ngân hàng sau m t th i k ho t đ ng trong các m i t ng quan v i ngu n v n, tài s n,

kh n ng bù đ p chi phí và nh ng th t thoát x y ra c ng nh kh n ng b o toàn và phát tri n v n có lãi, các ngân hàng ph i t o ra ngu n thu nh p ngày càng t ng cho mình, ph i ti t ki m chi phí ho t đ ng t i m c h p lý, đ ng th i ph i h n ch

đ c nh ng r i ro, th t thoát thông qua các chính sách, bi n pháp qu n lý và ph i

t o ra c c u ngu n v n và tài s n h p lý

i v i hai ch s H1 và H2, tiêu chu n chung là l n h n 5% N u t s này

nh h n 5, cho th y m t ngân hàng đã t ng tr ng tài s n quá nhanh so v i m c

t ng tr ng c a v n t có

- Ch s H3:(Ti n m t+Ti n g i t i các TCTD)/T ng tài s n “Có”; ho c, H3: (Ti n m t+Ti n g i thanh toán t i NHNN+Ti n g i không k h n t i các TCTD)/T ng tài s n “Có”

ây là ch s tr ng thái ti n m t M t t l ti n m t và ti n g i cao, ngh a là

ch s H3 cao, đ m b o cho ngân hàng có kh n ng đáp ng nhu c u thanh kho n

t c th i

- Ch s n ng l c cho vay H4:D n /T ng tài s n “Có”

- Ch s H5:D n /Ti n g i khách hàng

Ch s H5 đánh giá các ngân hàng đã s d ng ti n g i khách hàng đ cung

ng tín d ng v i t l bao nhiêu ph n tr m T l này càng cao, kh n ng thanh kho n càng th p

- Ch s ch ng khoán thanh kho n H6: (Ch ng khoán kinh doanh+Ch ng khoán s n sàng đ bán)/T ng tài s n “Có”

Ch s H7 c a MHB nh h n 1, ngh a là các ngân hàng đã đi vay nhi u h n

g i l i đ i v i TCTD khác Bu c ph i vay l i t nh ng ngân hàng trên nh m kh c

ph c tình tr ng c ng th ng thanh kho n

- Ch s H8:(Ti n m t+Ti n g i t i TCTD)/Ti n g i c a khách hàng; ho c, H8: (Ti n m t+Ti n g i không k h n t i các TCTD)/Ti n g i c a khách hàng

Ch s H8 ph n ánh s ph n tr m d tr trên ti n g i khách hàng đ đ m

b o nhu c u thanh kho n

Tiêu chu n đánh giá d a trên các quy đ nh c a Chính ph , Ngân hàng Nhà

n c và báo cáo th c nghi m c a các t ch c qu c t v các ngân hàng trên th

gi i

Ngân hàng hàng ngày ph i đ i m t v i nh ng yêu c u rút v n t các kho n

ti n g i qua đêm c a khách hàng, các tài kho n ti n g i vãng lai, các kho n ti n

g i đ n h n, rút v n vay, các kho n b o lãnh, các kho n ký qu và các ngh a v thanh toán b ng ti n cho các công c tài chính phái sinh Ngân hàng không duy trì ngu n ti n m t đ đáp ng t t c các nhu c u đó vì kinh nghi m cho th y có th d đoán v i m t m c đ chính xác cao m t l ng v n t i thi u có th dùng đ tái đ u

t đ m b o kh n ng thanh toán, ngân hàng ph i duy trì đ c m t t l tài s n

có nh t đ nh d i d ng tài s n có tính l ng, đ c bi t là các tài s n có tính thanh kho n cao nh ti n m t, ti n g i NHTW và các công c d tr thanh kho n khác, ph i chú tr ng nâng cao ch t l ng các tài s n có, xây d ng danh m c tài

s n h p lý, có kh n ng chuy n hoá thành ti n nhanh chóng và thu h i n đúng

h n đ đáp ng yêu c u chi tr cho khách hàng ho c th c hi n các ngh a v đã cam k t Ngoài ra, NHTM ph i đ m b o toàn b giá tr tài s n có ph i l n h n các kho n n ph i thanh toán m i th i đi m N u trong kinh doanh v n cho vay không có kh n ng thu h i và l trong nghi p v ch ng khoán s làm cho giá tr tài s n có xu ng th p h n tài s n n và nh v y s d n đ n ngân hàng m t kh

n ng thanh toán, có th ph i đóng c a ho c ph i bán tài s n cho ngân hàng khác

Th c t ch ra r ng, nh ng ngân hàng thi u h t kh n ng thanh toán là bi u

hi n c a tình tr ng không lành m nh, ngân hàng đang g p khó kh n, r t d r i vào nguy c b t rút ti n c a công chúng, nghiêm tr ng h n có th làm s p đ ngân hàng và tác đ ng x u đ n c h th ng Chính vì v y, kh n ng thanh toán tr thành

th c đo quan tr ng v tính hi u qu , uy tín và m c đ an toàn c a m i ngân hàng

c ng nh toàn h th ng ngân hàng

Tuy v y, c n chú ý, n u m t ngân hàng ch p nh n r i ro cao, thanh kho n

th p đ m r ng các nghi p v sinh l i thì s có nguy c m t kh n ng thanh toán

Ng c l i n u th n tr ng v r i ro, nâng cao quá m c v thanh kho n thì s d n

đ n l i nhu n gi m và cái nguy h i h n là làm cho khách hàng xa lánh, m t tin

t ng, b đi n i khác T t c nh ng đi u này nh h ng tr c ti p đ n k t qu tài chính c a ngân hàng

1.3.2 N ng l c công ngh

Trong đi u ki n c nh tranh kh c li t hi n nay, các khách hàng th ng xuyên thay đ i, h th ng khách hàng có nhi u đ t bi n i u này đòi h i các ngân hàng ph i xoay x nhanh, k p th i đáp ng khách hàng Nh ng yêu c u t phía khách hàng trong cu c c nh tranh m i đã khi n vi c tin h c hóa h th ng thông tin

qu n lý c a các ngân hàng g n nh là b t bu c Tin h c hóa h th ng thông tin

qu n lý là m t trong nh ng ng d ng đ y đ và toàn di n nh t các thành t u c a công ngh thông tin vào m t t ch c, đ c bi t quan tr ng trong l nh v c ngân hàng

Hi n đ i hóa công ngh ngân hàng c ng là m t gi i pháp đ phát tri n s n

đ ng th ng nh t, ph i h p và liên k t các quá trình lao đ ng c a các cán b nhân viên t các phòng ban đ n h i đ ng qu n tr trong ngân hàng, nh m đ t đ c m c tiêu kinh doanh m i th i k đã xác đ nh, trên c s gi m thi u các chi phí v ngu n l c Nói đ n ch t l ng và n ng l c qu n lý là nói đ n y u t con ng i trong b máy qu n lý và ho t đ ng, th hi n các n i dung: (i) ra đ c các chính sách kinh doanh đúng đ n và có hi u qu ; (ii) Xây d ng các th t c qu n lý,

đi u hành các quy trình nghi p v h p lý, sát th c và đúng pháp lu t; (iii) T o l p

đ c c c u t ch c h p lý, v n hành hi u qu ; (iv) Gi m thi u r i ro v đ o đ c trong h th ng qu n lý

Ngoài ra, ch t l ng và n ng l c qu n lý còn th hi n kh n ng n m b t

k p th i nh ng tình hu ng b t l i, nh n bi t s m các nguy c r i ro ti m n đe do

s an toàn c a ngân hàng đ đ a ra nh ng bi n pháp đ i phó k p th i Ch t l ng

qu n lý cu i cùng đ c ph n ánh tình hình tuân th đ y đ lu t pháp c ng nh các quy ch ho t đ ng, hi u qu kinh doanh và m c l i nhu n thu đ c t ng lên, duy trì đ c kh n ng thanh toán, s c c nh tranh và v th c a ngân hàng trên th

tr ng ngày m t nâng cao, ngân hàng luôn phát tri n b n v ng tr c nh ng bi n

đ ng trong và ngoài n c

Mô hình t ch c và qu n lý hi n t i đ c phân bi t ch y u theo ch c n ng

v i hai c c u quy n l c là c p qu n tr đi u hành và c p qu n lý kinh doanh:

- C p qu n lý kinh doanh: Là Ban đi u hành g m T ng giám đ c, các Phó

t ng giám đ c, K toán tr ng và các phòng ban tham m u giúp vi c t i h i s chính C p tr c ti p kinh doanh g m các đ n v h ch toán đ c l p, các chi nhánh

h ch toán ph thu c, các đ n v s nghi p và đ n v hùn v n kinh doanh

Vi c t ch c và b trí các phòng nghi p v c c p h i s và chi nhánh theo lo i hình nghi p v , ch a chú tr ng qu n lý theo th tr ng và đ i t ng ph c

v Khi m t NHTM có qui mô ngày càng l n v i s l ng chi nhánh ngày càng nhi u, kh i l ng và tính ch t công vi c ngày m t ph c t p h n thì mô hình t

ch c nh v y s b c l nh ng h n ch V i áp l c c nh tranh, yêu c u chu n hoá

ho t đ ng t ch c theo h ng g n nh , hi u qu đang là đòi h i đ i v i c các ngân hàng l n c ng nh các ngân hàng quy mô nh

Ch t l ng ngu n nhân l c

C nh tranh trong vi c s d ng lao đ ng ngày càng gay g t Nhân l c ch t

l ng cao là đ ng l c đ b t phá, m i s thành công c a m t doanh nghi p đ u

xu t phát t y u t con ng i

Công tác chính sách nhân s bao g m: G n chi n l c nhân s v i các

tr ng đ i h c tr ng đi m và hình thành các trung tâm đào t o t i các ngân hàng

th ng m i; đào t o và đào t o l i, nâng cao trình đ nh n th c và k n ng nghi p

v ngân hàng; hoàn thi n c ch , chính sách qu n lý và phát tri n ngu n nhân l c

đ thu hút nhân tài; xây d ng h th ng khuy n khích, đãi ng v v t ch t và tinh

th n và ch đ qu n lý lao đ ng phù h p; th c hi n c ch thi tuy n ch c danh

đ i v i m t s v trí qu n lý lãnh đ o; b trí lao đ ng phù h p v i n ng l c cán b , yêu c u và tính ch t công vi c; xây d ng môi tr ng làm vi c và v n hóa ngân hàng thân thi n

1.3.4 Kênh phân ph i

Kênh phân ph i là công c đ a s n ph m d ch v c a ngân hàng đ n v i khách hàng Do ph i phân ph i tr c ti p nên h th ng kênh phân ph i c a ngân hàng th ng đ c t ch c trên ph m vi r ng l n C n c vào th i gian hình thành

và trình đ k thu t công ngh ng i ta chi h th ng kênh phân ph i c a ngân hàng thành 2 lo i:

+ Kênh phân ph i truy n th ng: m ng l i chi nhánh và các phòng giao

d ch

Tr c đây ng i ta th ng s d ng kênh phân ph i truy n th ng là ch

y u Ngày nay, v i s phát tri n m nh m c a công ngh , khái ni m m ng l i đã ngày càng đ c b tr thì s phát tri n các kênh phân ph i khác giúp rút ng n

đ c kho ng cách gi a ngân hàng và khách hàng, ti t ki m đ c th i gian và chi phí giao d ch thì đó là xu h ng phát tri n t t y u c a ngành ngân hàng Hi n nay, ngoài kênh phân ph i truy n thông, có các kênh phân ph i khác là:

+ Kênh phân ph i t đ ng: là h th ng các ngân hàng t đ ng 24/24, h

th ng máy ATM, máy POS

+ Kênh phân ph i đi n t : là kênh phân ph i ph c v khách hàng m i lúc

m i n i mà h th ng vi n thông có th ph sóng đ c Kênh ph i đi n t bao

g m: internet banking, telephone banking, SMS banking

So v i kinh doanh tín d ng, kinh doanh d ch v có nh ng u th nh : ít r i

ro, tính an toàn cao h n, chi phí đ u t ch y u là đ u t dài h n cho thi t b , công ngh , ít chi phí tr c ti p, t su t phí d ch v bình quân b ng ho c cao h n lãi su t cho vay, phí d ch v h u nh thu ngay B ng các d ch v ngân hàng, NHTM t n

d ng đ c ngu n v n trong thanh toán c a khách hàng đang l u ký trên tài kho n thanh toán, ký q y Nh ng tài kho n này ngân hàng không ph i tr lãi ho c tr lãi

th p làm cho chi phí đ u vào c a ngu n v n huy đ ng gi m xu ng, t o ra chênh

l ch l n gi a lãi su t bình quân cho vay so v i lãi su t bình quân ti n g i

1.3.5.2 Ch t l ng ph c v khách hàng

c đi m c a s n ph m d ch v ngân hàng là tính vô hình, t c là s n ph m

d ch v ngân hàng đ c th c hi n theo m t quy trình bán hàng, không xác đ nh

đ c ch t l ng SPDV ngay sau khi bán SPDV, mà đ c xác đ nh trong su t quá trình và c sau khi khách hàng s d ng, do đó lòng tin, uy tín là y u t vô cùng quan tr ng Do v y, đ i ng nhân viên ngân hàng, đ c bi t là nhân viên tr c ti p giao d ch v i khách hàng đóng vai trò r t quan tr ng trong quá trình cung ng SPDV ngân hàng H gi vai trò quy t đ nh v s l ng, k t c u ch t l ng SPDV

và c m i quan h gi a khách hàng và ngân hàng Chính h t o nên tính khách

bi t hóa, tính cách c a SPDV ngân hàng, t ng giá tr th c t c a d ch v , kh n ng thu hút khách hàng và v th c nh tranh c a ngân hàng Do v y, ngân hàng c n

ph i nâng cao ch t l ng ph c v khách hàng, thông qua vi c đ nh h ng ho t

đ ng c a các b ph n và toàn th đ i ng nhân viên ngân hàng vào vi c t o d ng, duy trì và phát tri n m i quan h v i khách hàng, y u t quy t đ nh s s ng còn

m i g n li n v i đó là uy tín, là danh ti ng c a ngân hàng, là n ng l c c nh tranh và tính khác bi t, tính n i tr i v ch t l ng c a s n ph m và d ch v c a ngân hàng đó trên th tr ng

N u chúng ta xây d ng đ c th ng hi u t t, chúng ta có th bán đ c

th ng hi u Th c t đã ch ng minh là, v i m t th ng hi u m nh, ng i tiêu dùng s có ni m tin v i s n ph m c a doanh nghi p, s yên tâm và t hào khi s

d ng s n ph m, trung thành v i s n ph m và vì v y tính n đ nh v l ng khách hàng hi n t i là r t cao H n n a, th ng hi u m nh c ng có s c hút r t l n v i th

tr ng m i, t o thu n l i cho doanh nghi p trong vi c m r ng th tr ng và thu hút khách hàng ti m n ng, th m chí còn thu hút c khách hàng c a các doanh

nghi p là đ i th c nh tranh i u này đ c bi t có l i cho các doanh nghi p nh và

v a, th ng hi u giúp các doanh nghi p này gi i đ c bài toán khó kh n v thâm

nh p, chi m l nh và m r ng th tr ng

1.4 ánh giá tác đ ng c a các y u t môi tr ng

1.4.1 Tác đ ng c a các y u t môi tr ng vi mô

Trên c s mô hình “5 l c l ng c nh tranh” c a Micheal E Porter, 5 l c

l ng c b n quy t đ nh m c đ c nh tranh, s c h p d n c a th tr ng ngân hàng bao g m:

S c m nh

c a ng i mua

S đe do c a hàng hoá, d ch v

thay thHàng hoá, d ch

C nh tranh gi a các đ i th hi n

S c m nh

c a ng i mua

S đe do c a hàng hoá, d ch v

S c m nh

c a ng i mua

S đe do c a hàng hoá, d ch v

thay thHàng hoá, d ch

C nh tranh gi a các đ i th hi n

C nh tranh gi a các đ i th hi n

t i trong ngành

Hình 1.1: Mô hình N m l c l ng c nh tranh c a Michael Porter

Th nh t, m c đ c nh tranh gi a các ngân hàng hi n t i: Có hay không s

c nh tranh m nh m gi a các đ i th hi n t i? Có nh ng đ i th v t tr i hay t t

c t ng đ ng nhau?

L nh v c ngân hàng bán l t i Vi t Nam hi n nay đang t n t i s ganh đua quy t li t d i nhi u hình th c M t s nhân t th hi n m c đ c nh tranh gi a các ngân hàng hi n t i:

- Ngày càng xu t hi n nhi u ngân hàng tham gia vào th tr ng bán l , coi bán l là đ nh h ng phát tri n

- S n ph m, d ch v c a các ngân hàng không quá khác bi t do tính ch t chu n hoá c a các s n ph m bán l ng th i, hi n nay các ngân hàng đ u cung

c p g n nh đ y đ m t danh m c các s n ph m tài chính cá nhân nh m đáp ng nhu c u đa d ng c a khách hàng

- T ng ng v i s đa d ng c a các lo i d ch v , hình th c c nh tranh trong l nh v c ngân hàng bán l c ng r t đa d ng Bên c nh vi c c nh tranh b ng giá, các ngân hàng tìm nhi u ph ng th c đ c nh tranh v i đ i th nh t o s khác bi t cho s n ph m, phát tri n các d ch v gia t ng kèm theo, đ i m i, c i ti n công ngh , đ y m nh qu ng cáo, c i ti n ph ng th c bán hàng, chú tr ng qu n tr thông tin khách hàng… Bi n pháp c nh tranh b ng giá không đ c đánh giá cao trong chi n l c c nh tranh c a các ngân hàng th ng m i

Th hai, s s n có c a s n ph m thay th : ó là kh n ng khách hàng chuy n

đ i sang s d ng các d ch v có tính n ng t ng t khác N u chi phí chuy n đ i

th p và d ch v thay th có giá r h n thì đây th c s là m i đe do nghiêm tr ng

V i s h p d n c a th tr ng tài chính cá nhân thì ngày càng có nhi u t

ch c, không ch có ngân hàng mà c các t ch c phi ngân hàng tham gia cung ng các d ch v bán l nh công ty b o hi m, b u đi n, các qu , các công ty tài chính,… i u này làm gia t ng s s n có c a các s n ph m thay th sinh l i,

m t cá nhân có th l a ch n g i ti t ki m hay dùng ti n đ đ u t cho ch ng khoán, vàng, b t đ ng s n… Bên c nh đó, có th k đ n m t s nhân t khi n cho

s n ph m thay th tr thành m i đe do đ i v i ho t đ ng bán l c a ngân hàng:

M c giá t ng đ ng c a d ch v thay th ; chi phí chuy n đ i s n ph m th p; khách hàng không nh n th c rõ v đ khác bi t s n ph m; thói quen tiêu dùng c a khách hàng; s thay th công ngh và c i ti n s n ph m

Th c t , t i Vi t Nam d ch v thay th có tính t ng t nh d ch v bán l

c a ngân hàng là có, nh ng m c đ đa d ng và chuyên bi t không th ngang b ng các ngân hàng th ng m i Vì th l c l ng này ch a đ m nh đ nh h ng đ n

xu h ng s d ng s n ph m thay th c a khách hàng

Th ba, s đe do t các đ i th m i gia nh p th tr ng: Các đ i th m i khi

gia nh p th tr ng có g p ph i c n tr nào không? S gia nh p c a các đ i th

m i là m t m i đe do đ i v i các doanh nghi p hi n t i

Trong m t th tr ng mà s gia nh p c a các doanh nghi p m i càng d dàng thì s c nh tranh càng gay g t L nh v c tài chính ngân hàng nói chung, ngân hàng bán l nói riêng, vi c gia nh p m c dù ph i đ m b o nh ng đi u ki n t ng

đ i nghiêm ng t c a Ngân hàng Nhà n c nh yêu c u v v n, đ i ng qu n lý, h

th ng qu n tr r i ro,… nh ng trong đi u ki n h i nh p qu c t v i cam k t m

c a th tr ng tài chính thì vi c gia nh p là hoàn toàn có th

Th t , s c m nh c a nhà cung c p: Khái ni m nhà cung c p trong ngành ngân

hàng khá đa d ng H có th là nh ng c đông cung c p v n cho ngân hàng ho t

đ ng, các nhà cung ng c s h t ng làm vi c (nh các nhà cung c p vi n thông,

ph n c ng vi tính, ph n m m qu n lý, ho c là nh ng công ty ch u trách nhi m v

h th ng ho c b o trì máy ATM) Hi n t i Vi t Nam các ngân hàng th ng t

đ u t trang thi t b và ch n cho mình nh ng nhà cung c p riêng tùy theo đi u

ki n

i u này góp ph n gi m quy n l c c a nhà cung c p thi t b khi h không

th cung c p cho c m t th tr ng l n mà ph i c nh tranh v i các nhà cung c p khác Tuy nhiên khi đã t n m t kho n chi phí khá l n vào đ u t h th ng, ngân hàng s không mu n thay đ i nhà cung c p vì quá t n kém, đi u này l i làm t ng quy n l c c a nhà cung c p thi t b đã th ng th u

Quy n l c c a các c đông trong ngành ngân hàng thì nh th nào? Không

nh c đ n nh ng c đông đ u t nh l thông qua th tr ng ch ng khoán mà ch nói đ n nh ng đ i c đông có th có tác đ ng tr c ti p đ n chi n l c kinh doanh

c a m t ngân hàng Nhìn chung h u h t các ngân hàng Vi t Nam đ u nh n đ u t

c a m t ngân hàng khác

Quy n l c c a nhà đ u t s t ng lên r t nhi u n u nh h có đ c ph n và

vi c sáp nh p v i ngân hàng đ c đ u t có th x y ra m t khía c nh khác, ngân hàng đ u t s có m t tác đ ng nh t đ nh đ n ngân hàng đ c đ u t

Th n m, s c m nh c a khách hàng: ó là vi c khách hàng có th gây s c ép

đ n doanh nghi p N u khách hàng có tác đ ng đ l n làm nh h ng đ n doanh

s và l i nhu n c a doanh nghi p thì h n m gi quy n l c đáng k

Ngoài n m l c l ng trên, theo các nhà kinh t , l c l ng th sáu tác đ ng

đ n m c đ c nh tranh c a m t ngành là Chính ph Vi c Chính ph quy đ nh các

c quan nhà n c ph i tr l ng cho nhân viên qua tài kho n làm phát tri n d ch

v tài kho n cá nhân, tr l ng t đ ng,…hay các quy đ nh v i vi c thành l p m i ngân hàng, phát tri n m ng l i chi nhánh giao d ch làm thay đ i s l ng và quy

mô các đ i th c nh tranh,…

1.4.2 Tác đ ng c a các y u t môi tr ng v mô

Tác đ ng c a môi tr ng chính tr - pháp lu t: môi tr ng chính tr và pháp

lu t có th làm t ng ho c c ng có th làm gi m n ng l c c nh tranh c a b t k NHTM nào Là m t ngành ch u s ki m soát ch t ch b i Chính ph , các NHTM luôn ch u tác đ ng m nh m t môi tr ng chính tr và pháp lu t Các y u t c n xem xét c a môi tr ng này g m quan đi m c a ng, tính n đ nh c a môi

tr ng chính tr , tác đ ng c a h th ng pháp lu t

Tác đ ng c a môi tr ng kinh t : n u n n kinh t phát tri n cao, l m phát n

đ nh s t o thu n l i cho s phát tri n c a ngành Ng c l i, khi môi tr ng kinh

t b t n, khách hàng s gi m quy mô ho t đ ng kinh doanh và làm gi m t c đ phát tri n c a ngành ngân hàng M i quan h gi a môi tr ng kinh t v mô và ngành ngân hàng th ng có m i quan h thu n chi u Các y u t trong môi tr ng kinh t bao g m trình đ phát tri n kinh t , c c u kinh t và trình đ phát tri n

th ng m i đi n t

Tác đ ng c a môi tr ng khoa h c công ngh : môi tr ng công ngh có tác

đ ng m nh đ n n ng l c c nh tranh c a các ngân hàng do th m nh c a các d ch

v và ho t đ ng kinh doanh c a m i ngân hàng ph thu c nhi u vào m c đ ng

d ng khoa h c công ngh Nh ng y u t chính c a môi tr ng khoa h c công ngh tác đ ng đ n n ng l c c nh tranh c a ngân hàng là trình đ phát tri n công

ngh thông tin, ngu n nhân l c c a ngành công ngh thông tin và chính sách c a Nhà n c

Tác đ ng c a môi tr ng v n hóa xã h i

V đ c đi m c a khách hàng: khách hàng c a NHTM không ph i là khách hàng luôn “trung thành” mà r t d b lôi kéo và thay đ i quan h giao d ch M c

đ trung thành c a khách hàng ph thu c vào s đ i x c a NHTM v i h , mà cao

nh t là l i ích tr c ti p thu đ c t quan h giao d ch v i ngân hàng khách hàng

có th ngay l p t c thay đ i quan h v i ngân hàng đ tìm m i l i l n h n n u h

bi t r ng m c lãi mà h nh n đ c cao (n u là s n ph m bán) và m c lãi su t th p (n u là s n ph m mua) so v i ngân hàng h quan h Nh v y, s c nh tranh c a ngân hàng c ng đ c nhân lên do đ c đi m khách hàng r t d thay đ i quan h v i ngân hàng

1.5 Bài h c kinh nghi m c a m t s ngân hàng trên th gi i

1.5.1 Bài h c th t b i

M t s nguyên nhân d n đ n s th t b i c a các ngân hàng l n trên th gi i trong nh ng n m qua nh :

- Qu n lý tài s n y u kém d n đ n s th t b i c a Johnson Matthey

Bankers (Anh), Banco Ambrosiano (Ý)…

- Không có kinh nghi m v i các d ch v m i làm Franklin National Bank

và Bankhaus Herstatt ch u l t kinh doanh ngo i h i

- Ho t đ ng ki m soát n i b y u kém d n đ n s s p đ c a Ngân hàng Baring n m 1995…

T s s p đ c a m t s m t s ngân hàng l n trên th gi i, MHB c n rút

ra bài h c kinh nghi m cho mình: t ng c ng ti m l c tài chính, kh n ng qu n tr

r i ro c ng nh c n nghiên c u k tr c khi tham gia kinh doanh d ch v m i

1.5.2 Bài h c thành công

Bài h c kinh nghi m v nâng cao n ng l c c nh tranh c a các ngân hàng Trung Qu c

t ng kh n ng c nh tranh, Trung Qu c t p trung vào c i cách h th ng tài chính, ngân hàng:

- N m 1998, B Tài chính đã phát hành 270 t RMB trái phi u đ c bi t đ

t ng c ng v n cho nh ng ngân hàng l n đ nâng t l an toàn v n t i thi u trung bình t 4,4% lên 8% đúng theo Lu t Ngân hàng Th ng m i Trung Qu c

- Thành l p các công ty qu n lý tài s n (AMCs) đ x lý n x u c a 4 NHTM l n T ng s 1,4 nghìn t RMB n khó đòi (NPLs) hay 9% trên t ng d n

đã đ c chuy n sang cho AMCs Các công ty này x lý n x u b ng nhi u cách

nh là bán tài s n và chuy n n thành c ph n Tháng 5/2000 Chính ph Trung

Qu c đã có quy t đ nh cho phép các AMCs này bán tài s n không sinh l i và c

ph n đã đ c hoán đ i t các kho n n c a công ty cho các công ty n c ngoài Hai bi n pháp t ng c ng v n đi u l và thành l p các AMCs đ u quan tr ng trong vi c t ng c ng s c m nh cho khu v c ngân hàng Tuy nhiên, nhi m v c

b n là ph i ch m d t h n s hình thành n x u, nguyên nhân gây ra suy thoái ch t

l ng tài s n trên b ng cân đ i k toán c a các ngân hàng

- S giám sát tài chính các ngân hàng c ng đã đ c c ng c Cu i n m

1998 Trung Qu c đã đ a ra các tiêu chu n k toán qu c t cho các ngân hàng, m c

dù h th ng này ch a đ c áp d ng r ng rãi

- C i cách lãi su t nh m đ a các m c lãi su t v sát v i cung c u th tr ng

đ t ng kh n ng c nh tranh và nâng cao ch t l ng tài s n c a các ngân hàng PBOC đã t do hoá lãi su t th tr ng liên ngân hàng Các NHTM đã đ c phép

đi u ch nh lãi su t cho vay trên d i 10% và trên 30% đ i v i các kho n vay cho các công ty nh Tháng 9/2000, PBOC lên k ho ch 3 n m đ t do hoá lãi su t Các h n ch đ i v i vi c cho vay b ng ngo i t đã đ c lo i b ngay l p t c và t

l ti n g i ngo i t đã t ng lên

- C c u s h u c a 4 NHTM l n n cu i n m 2003, Trung Qu c đã rút kho ng 45 t USD t d tr ngo i h i đ h tr 2 ngân hàng China Construction Bank (CCB) và Bank of China (BOC) C 2 ngân hàng này đang chu n b cho l n

đ u tiên phát hành c phi u ra công chúng Tháng 6/2004, BOC và CCB đã x lý

300 t RMB (kho ng 36,2 t USD) n khó đòi, gi m t l n x u t 5,16% xu ng còn 3,74 % Tháng 12, B Tài chính kh ng đ nh l n đ u tiên s rót v n vào 2 Ngân hàng ICBC và ABC M t s báo cáo cho hay ICBC s nh n 50 t USD t nhà n c, có th là t d tr ngo i h i ho c t trái phi u chính ph Tháng 5/2006, ICBC bán c phi u ra công chúng, theo sau CCB và BOC Giá c phi u c a các ngân hàng này liên t c t ng lên ICBC tr thành công ty c ph n trong tháng 10

v i s tham gia đ u t c a B Tài chính và Công ty đ u t Central Huijin Co Ltd., m i bên chi m 50% c phi u Vài tháng sau, Goldman Sachs, American Express và Allianz Group k t h p mua 3,78 t USD, kho ng 8,89% c phi u c a ICBC, t l đ u t n c ngoài cao nh t trong ngành ngân hàng Trung Qu c ICBC

hi n có 18.000 chi nhánh Trung Qu c, h n 4 tri u khách hàng công ty và h n

100 tri u khách hàng cá nhân T l an toàn v n t i thi u lên t i 10,26%, trên m c 8% theo tiêu chu n qu c t vào cu i n m 2005, t l n x u xu ng còn 4,43% n m

2005, g n t i m c 1%-2% c a các NHNNg

ã 10 n m k t khi gia nh p WTO, khu v c ngân hàng c a Trung Qu c không d b thôn tính b i các đ i th n c ngoài b i Chính ph đã có nh ng ph n

h i đúng h ng và có nh ng b c đi th n tr ng NHNNg đã tr thành đ ng l c cho khu v c tài chính c a Trung Qu c trong vi c c i cách th ch c c u mà không đem l i nh ng cu c kh ng ho ng tr m tr ng

Bài h c kinh nghi m Ngân hàng ABC n

Ngân hàng ABC đã b t đ u m t k nguyên m i khi Raymond Desk làm CEO u tiên nó đ c coi là m t ngân hàng đi đ ng sau các ngân hàng khác nh Wells Fargo v i g n 40 t USD ti n ký g i Trong nh ng ngày đ u, th tr ng ngân hàng đ c ch ng ki n s không t ng lên trong l ng ti n g i Ngân hàng đã

đ a ra m t sáng ki n là t o ra m t s đ t phá trong khái ni m m i “Kinh nghi m bán l ”

Ngân hàng ABC đã kh i đ u b ng cách làm m t cu c cách m ng trong vi c

s p x p l i các chi nhánh Ngân hàng ABC đã t o ra nh ng không gian m cúng

v i các gh bành t a và h th ng Wi-fi có th k t n i, t t c ki n trúc c a ngân

hàng đ u theo cùng m u thi t k B ph n ch m sóc khách hàng ph i làm vi c t khi khách hàng có ý t ng cho đ n khi cu c giao d ch thành công Các nhân viên thi t l p m i quan h thân thi t v i khách hàng Ngân hàng thi t l p m t không gian chung gi a nhân viên v i khách hàng nh ho t đ ng xem phim, tham gia h c yoga,… Ngân hàng c ng cho phép nh ng ng i dân đ a ph ng th c hi n thanh toán thu nh p th ng xuyên c a h trong khuôn viên c a ngân hàng

Trong vòng 5 n m, ngân hàng ABC luôn d n đ u th tr ng c phi u v i

t ng ti n ký qu lên t i g n 75 tri u USD Ngày nay, ngân hàng đã phát tri n và thi t k s n ph m t m t b ph n chuyên gia t v n hàng đ u Qu n lý ngân hàng luôn ph i h ng t i cái m i và tìm ki m th tr ng m i Ngân hàng đã m ra các chi nhánh trong các khu v c buôn bán lân c n và hi n là m t trong các ngân hàng

có doanh s hàng đ u n

Bài h c thành công c a ACB

C n kh ng ho ng tài chính n m 2008 đã đ l i nhi u h u qu cho ngành ngân hàng Vi t Nam và vi c khôi ph c t ng tr ng là m t k v ng không d dàng

đ t đ c M t s ngân hàng bán l c a Vi t Nam đã ph i đ i m t v i khó kh n trong các ho t đ ng t ng c ng v n đi u l , qu n lý r i ro, duy trì kh n ng sinh

l i, v.v Trong khi đó, ACB n i lên nh m t đi m sáng toàn ngành v i k t qu kinh doanh luôn d n đ u, đ ng đ u nhóm c phi u d n d t th tr ng ch ng khoán

và tr thành đ i di n cho kh i ngân hàng bán l trong n c Kinh nghi m c a ACB đó là: