Giải pháp cải thiện hiệu quả hoạt động thanh tra giám sát ngân hàng

Ph ng pháp nghiên c u và khung phân tích .... Khung phân tích .... Quy trình thanh tra, giám sát ngân hàng ..... CH NG 3: NGHIÊN C U TÌNH HU NG CÔNG TY CHO THUÊ TÀI CHÍNH II VÀ CHO VAY V

Tôi xin cam đoan lu n v n này hoàn toàn do tôi th c hi n Các đo n trích d n và s li u s

d ng trong lu n v n đ u đ c d n ngu n và có đ chính xác cao nh t trong ph m vi hi u bi t

c a tôi Lu n v n này không nh t thi t ph n ánh quan đi m c a Tr ng i h c Kinh t thành

ph H Chí Minh hay Ch ng trình gi ng d y kinh t Fulbright

Nguy n c Bình

L I C M N

Tr c tiên, Tôi trân tr ng g i l i c m n sâu s c đ n TS Tr n Th Qu Giang, ng i tr c ti p

h ng d n, giúp đ tôi trong quá trình th c hi n lu n v n Tôi c ng bày t l i bi t n đ n TS

V Thành T Anh, ng i đã h tr , t v n v ph ng pháp nghiên c u, giúp tôi sáng t nhi u

v n đ

Tác gi

M C L C

L I CAM OAN i

L I C M N ii

M C L C iii

DANH M C CÁC CH VI T T T v

TÓM T T vi

CH NG 1: GI I THI U 1

1.1 B i c nh và v n đ chính sách 1

1.2 M c tiêu nghiên c u 3

1.3 Câu h i nghiên c u 3

1.4 i t ng, ph m vi và ph ng pháp nghiên c u 4

1.4.1 i t ng và ph m vi nghiên c u 4

1.4.2 Ph ng pháp nghiên c u và khung phân tích 4

1.4.2.1 Ph ng pháp nghiên c u 4

1.4.2.2 Khung phân tích 4

1.5 Ngu n thông tin 4

1.6 C u trúc c a lu n v n 5

CH NG 2: KHÁI QUÁT HO T NG THANH TRA GIÁM SÁT NGÂN HÀNG 6

2.1 Khái ni m ho t đ ng thanh tra, giám sát ngân hàng 6

2.2 M c tiêu ho t đ ng thanh tra, giám sát ngân hàng 6

2.3 Ph ng th c thanh tra, giám sát ngân hàng 7

2.4 Quy trình thanh tra, giám sát ngân hàng 7

2.5 T ch c, ho t đ ng thanh tra, giám sát ngân hàng Vi t Nam 8

CH NG 3: NGHIÊN C U TÌNH HU NG CÔNG TY CHO THUÊ TÀI CHÍNH II

VÀ CHO VAY VINASHIN C A CÁC NGÂN HÀNG TH NG M I 10

3.1 Tình hu ng thua l 3.000 t đ ng c a Công ty cho thuê tài chính II - s h n ch c a ho t đ ng giám sát t xa 10

3.1.1 Mô t tình hu ng 10

3.1.2 Phân tích 12

3.1.2.1 H n ch trong ho t đ ng giám sát t xa 12

3.1.2.2 Nguyên nhân làm h n ch hi u qu ho t đ ng giám sát t xa 14

3.2 Tình hu ng cho vay Vinashin - s kém hi u qu c a ho t đ ng thanh tra t i ch : 18

3.2.1 Mô t tình hu ng 18

3.2.2 Phân tích 21

3.2.2.1 H n ch c a ho t đ ng thanh tra t i ch 21

3.2.2.2 Nguyên nhân làm h n ch hi u l c, hi u qu ho t đ ng thanh tra t i ch 23

CH NG 4: GI I PHÁP CHÍNH SÁCH 29

4.1 Gi i pháp v đ i m i ph ng th c thanh tra, giám sát 29

4.2 Gi i pháp v h t ng thanh tra, giám sát 29

4.3 Gi i pháp v mô hình t ch c ho t đ ng c a c quan TTGSNH 30

4.4 Gi i pháp v c i thi n ch t l ng đ i ng thanh tra, giám sát 31

TÀI LI U THAM KH O 32

PH L C 37

TTGSNH: thanh tra, giám sát ngân hàng

TTGSNH chi nhánh: c quan Thanh tra, giám sát ngân hàng chi nhánh t nh, thành ph thu c

TÓM T T

tích tình hu ng th c t thua l c a Công ty cho thuê tài chính II và cho vay Vianshin c a các ngân hàng th ng m i d a trên các chu n m c qu c t v thanh tra, giám sát ngân hàng hi u

qu

ph ng th c ho t đ ng giám sát t xa và thanh tra t i ch , do nhi u nguyên nhân S b t c p

quy, ch a th c hi n vi c giám sát trên c s r i ro H t ng thanh tra, giám sát ch a đ c hoàn

ch a phù h p v i đ c thù ho t đ ng thanh tra, giám sát ngân hàng

Trên c s đó, nghiên c u c ng đ a ra các nhóm gi i pháp chính sách nh m c i thi n hi u qu

nh t Th hai, chuy n đ i ph ng th c thanh tra, giám sát t ph ng pháp tuân th sang

ph ng pháp thanh tra, giám sát trên c s r i ro Th ba, hi n đ i hóa công ngh , k thu t

giám sát, t o d ng khuôn kh pháp lý Cu i cùng, c i thi n ch t l ng đ i ng ho t đ ng, h

t ng thanh tra, giám sát

CH NG 1: GI I THI U 1.1 B i c nh vƠ v n đ chính sách

tính đ n th i đi m cu i tháng 10/2011, c n c có đ n 47 ngàn doanh nghi p ng ng ho t đ ng

5,76% t ng 2,31% (t ng đ ng 17.766 t đ ng) so v i đ u n m 2011, chi m đ n 51,39%

các ngân hàng m , các công ty này luôn vào tình tr ng r i ro thanh kho n cao nh t trong s các t ch c tín d ng (TCTD) Hai (ANZ - Vitract và Kexim) trong s b n công ty cho thuê tài

chính II (ALC II) thu c Agribank có nhi u sai ph m, không tuân th các nguyên t c th n tr ng

Tr c nh ng b t n v mô, hi n tr ng ngày càng x u đi c a n n kinh t , h th ng ngân hàng đã

(2011), h th ng ngân hàng đang đ i m t v i ba m i nguy: n x u gia t ng, v n t có th p và thi u thanh kho n Phan Minh Ng c (2011) cho r ng “h th ng ngân hàng Vi t đã lún sâu vào khó kh n” do y u kém v qu n tr c ng nh th c thi ch a nghiêm vi c đánh giá, phòng ng a

ngân hàng th ng m i đ i v i vi c tuân th các quy đ nh c a NHNN ch a cao M t trong

tra, giám sát c ng ch a t o l p k lu t th tr ng mà đi n hình là tình tr ng phá rào quy đ nh

tr n lãi su t c a h th ng ngân hàng di n ra trong th i gian dài V n đ này, Th ng đ c

“Tôi xin nh n khuy t đi m v i Qu c h i và nhân dân vì đã đ v t tr n lãi su t trong th i gian

trong h th ng ngân hàng Vi t Nam t n m 2007 tr l i đây, đi n hình nh vi c đ u t quá

m c vào các tài s n r i ro cao nh b t đ ng s n, ch ng khoán c a các NHTM trong th i gian qua nh ng không đ c NHNN phát hi n, đ ra gi i pháp x lỦ k p th i, cho th y s kém hi u

qu trong ho t đ ng giám sát c a NHNN đ i v i h th ng ngân hàng Ph ng th c ho t đ ng

ngân hàng hi u qu c a y ban Basel M c dù h th ng NHTM Vi t Nam trong th i gian qua

ch a ghi nh n tr ng h p đ v hay phá s n nh ng đi u đó ch a minh ch ng cho s an toàn

ngân hàng gi vai trò quan tr ng trong các giao dch tài chính, huy đ ng v n và phân b

ngân hàng, đ m b o các ngân hàng có đ n ng l c v v n và ngu n d tr đ phòng, ch ng các r i ro có th x y ra trong quá trình ho t đ ng Giám sát t t, có hi u qu th tr ng tài

v tài chính cho m t qu c gia M c dù chi phí cho ho t đ ng giám sát ngân hàng hi u qu

t ng đ i cao, nh ng th c t qua các cu c kh ng ho ng tài chính cho th y chi phí, m t mát

1.2 M c tiêu nghiên c u

hàng” đ c l a ch n nh m xác đ nh các nguyên nhân làm cho ho t đ ng thanh tra, giám sát

1.3 Cơu h i nghiên c u

đ t đ c m c tiêu nghiên c u trên, tác gi t p trung tr l i hai câu h i nghiêu c u sau

1.4 i t ng, ph m vi vƠ ph ng pháp nghiên c u

tài ti n hành nghiên c u trên các tình hu ng th c t t i Công ty cho thuê tài chính II và cho vay đ i v i t p đoàn kinh t Vinashin c a các ngân hàng th ng m i, ho t đ ng thanh tra,

thanh tra t i ch

1.4.2.2 Khung phân tích

1.5 Ngu n thông tin

thu th p t các bài vi t trên các báo, t p chí khác nhau

Thông tin v ho t đ ng thanh tra, giám sát ngân hàng t c quan TTGSNH, NHNN, t p chí ngân hàng

1.6 C u trúc c a lu n v n

Ch ng 1: D n nh p, b i c nh chính sách, ph ng pháp lu n

Gi i thi u b i c nh nghiên c u và v n đ chính sách công, m c tiêu nghiên c u, câu h i

Ch ng 2: Khái quát v ho t đ ng thanh tra, giám sát ngân hàng

Ch ng 3: Phân tích tình hu ng

ngân hàng th ng m i k t h p v i phân tích th c tr ng ho t đ ng TTGSNH d a trên các

đ nh, lành m nh c a h th ng ngân hàng

Ch ng 4: Khuy n ngh gi i pháp chính sách

Trên c s phân tích ch ng 3, tác gi đ a ra các gi i pháp nh m giúp c i thi n hi u qu c a

th ng ngân hàng

CH NG 2: KHÁI QUÁT HO T NG THANH TRA GIÁM SÁT NGÂN HÀNG 2.1 Khái ni m ho t đ ng thanh tra, giám sát ngân hàng

Theo t đi n ti ng Vi t thì thu t ng thanh tra là “ki m soát, xem xét t i ch vi c làm c a đ a

ph ng, c quan, xí nghi p” Giám sát là hình th c ki m tra toàn di n, th m quy n t bên

và ki m tra xem có th c hi n đúng nh ng đi u quy đ nh không"

Theo Lu t NHNN (2010), thanh tra ngân hàng là “ho t đ ng thanh tra c a NHNN đ i v i các

đ i t ng thanh tra ngân hàng trong vi c ch p hành pháp lu t v ti n t và ngân hàng” và giám sát ngân hàng là “ho t đ ng c a NHNN trong vi c thu th p, t ng h p, phân tích thông tin v

đ i t ng giám sát ngân hàng thông qua h th ng thông tin, báo cáo nh m phòng ng a, phát

đ nh an toàn ho t đ ng ngân hàng và các quy đ nh khác c a pháp lu t có liên quan”

đ ng nh m đ m s an toàn và lành m nh h th ng ngân hàng, bao g m xây d ng khuôn kh

giám sát t xa và thanh tra t i ch , là các ho t đ ng trung tâm, gi vai trò trong ho t đ ng TTGSNH

2.2 M c tiêu ho t đ ng thanh tra, giám sát ngân hàng

đó, s kh ng ho ng hay đ v các NHTM có th nh h ng đ n c h th ng do s g n k t v i

sát, can thi p c a nhà n c nh m s a ch a th t b i c a th tr ng trong vi c h n ch , kh c

ng i y quy n Do đó, ho t đ ng thanh tra, giám sát ngân hàng có m c tiêu đ m b o cho các

ngân hàng; b o v l i ích h p pháp ng i g i ti n; duy trì ni m tin c a th tr ng vào h

th ng ngân hàng

g m:

Th nh t, ph ng pháp tuân th là ph ng pháp đ n thu n ch ki m tra, theo dõi s tuân th

đ i v i t ng ho t đ ng ch y u c a NHTM, bao g m đ m b o m c đ an toàn v n (Capital),

Th ba, ph ng pháp thanh tra, giám sát d a trên c s r i ro (risk-based supervision) là

ph ng pháp đ c xây d ng d a trên vi c giám sát ho t đ ng c a các NHTM thông qua đánh giá các lo i hình r i ro mà các t ch c này g p ph i Thông th ng, m t NHTM có th g p

ph i nh ng lo i r i ro: r i ro tín d ng, r i ro thanh kho n, r i ro ho t đ ng, r i ro th tr ng và

r i ro pháp lỦ Trên c s xác đ nh các lo i r i ro các NHTM đang đ i m t, c quan giám sát ngân hàng đ a ra nh ng đánh giá v m c đ r i ro c a t ng lo i r i ro và kh n ng qu n tr

c a t ng lo i r i ro c a NHTM T đó đ a ra nh ng khuy n ngh và thi t l p nh ng yêu c u

c n thi t đ i v i NHTM nh m giúp cho NHTM có th có đ kh n ng qu n tr r i ro trong

ho t đ ng

2.4 Quy trình thanh tra, giám sát ngân hàng

B c 1: t o l p c s pháp lý cho ho t đ ng c a các NHTM, các đi u ki n đ c p phép, ban

đ ng

đ ng thanh tra t i ch Giám sát t xa đ c hi u là ho t đ ng mà các giám sát viên ng i t i tr

s c a mình ti p nh n các báo cáo, thu th p thông tin đ phân tích, đánh giá tình hình ho t

đ ng c a các NHTM

B c 3: ti n hành thanh tra t i ch theo yêu c u và d a trên k t qu giám sát t xa Thanh tra

thanh tra

B c 4: t k t qu ho t đ ng thanh tra t i ch , các thanh tra, giám sát viên đ a ra các yêu c u,

ki n ngh ch nh s a, c nh báo r i ro đ i v i NHTM đ c thanh tra và là c n c thay đ i

2.5 T ch c, ho t đ ng thanh tra, giám sát ngân hàng Vi t Nam

c u t ch c bao g m sáu v , m t c c, v n phòng và TTGSNH chi nhánh t i 63 chi nhánh

phân tích tình hình tài chính, ho t đ ng qu n tr đi u hành và m c đ r i ro c a đ i t ng

đ c giám sát; phát hi n, c nh báo r i ro gây m t an toàn ho t đ ng ngân hàng và nguy c d n

đ n vi ph m c a các TCTD

CH NG 3: NGHIÊN C U TÌNH HU NG CÔNG TY CHO THUÊ TÀI CHệNH II

3.1 Tình hu ng thua l 3.000 t đ ng c a Công ty cho thuê tƠi chính II - s h n ch c a

ho t đ ng giám sát t xa

3.1.1 Mô t tình hu ng

chính

đã huy đ ng v n t nhi u t ch c tài chính lên đ n hàng ngàn t đ ng và đ u t t p trung cho

đ nh, không ki m tra ch t l ng tài s n, xác đ nh giá; ch t l ng th m đ nh kém, l ng l o trong vi c ki m tra, giám sát s d ng v n c a khách hàng ALC II có nhi u sai ph m trong

đ ng trong khi khách hàng ch a có tàu bàn giao) Th c tr ng ho t đ ng trên đã gây nên tình

n ng thanh kho n t i th i đi m quỦ IV n m 2009 m c 1,7 ngàn t đ ng, và c tính m t kh

n ng thanh kho n m c h n 6,6 ngàn t đ ng đ n th i đi m cu i n m 2010 (Khánh Huy n,

2011) Theo Thuy Th (2011), đ n cu i tháng 3 n m 2011, d n cho thuê tài chính c a ALC

đ ng, n các t ch c khác 3.996 t đ ng

đ c v t quá 10% v n t có c a TCTD (NHNN, 2005,) N m 2007, n u Agribank tuân th theo quy đ nh này, ALC II s không đ c vay thêm t Agribank, b i vì d n cho vay c a

4 n m 2007, H QT Agribank v n quy t đ nh ti p t c c p h n m c tín d ng cho ALC II vay

đ n 3.770 t đ ng th i đi m này, d n c a ALC II t i Agribank là 2.555 t đ ng, v t

Theo Thuy Th (2011), tình tr ng ALC II kinh doanh thua l đ c Agribank phát hi n t n m

2007 Khi đó, Agribank đã thành l p t giám sát, và thành l p ban ch đ o g m 21 thành viên

nh m ph c h i th c tr ng tài chính t i t cho ALC II T đó, Agribank ti p t c b o lãnh cho ALC II vay các t ch c khác, cho vay ALC II v t gi i h n quy đ nh nh m c i thi n tình hình

nh ng do qu n lý, giám sát l ng l o tình tr ng c a ALC II ngày càng x u đi theo nh k t qu

ki m toán

Th ng đ c NHNN Nguy n V n Giàu cho r ng “NHNN đã phát hi n sai ph m t i đ n v này

t n m 2010 Thanh tra, giám sát NHNN đã có k t lu n thanh tra ho t đ ng t i ALCII, trong

đó có nêu rõ nh ng sai ph m t i công ty này v v n đ huy đ ng, cho vay và cho thuê tài chính t n m 2007 đ n n m 2009 Tr c khi c quan đi u tra kh i t v án kho ng 10 ngày, TTGSNH đã g i k t lu n thanh tra cho c quan đi u tra đ x lỦ theo pháp lu t.” Tuy nhiên,

theo nh n đ nh chung thì “s vào cu c c a thanh tra NHNH là quá mu n Th i đi m NHNN

ti n hành thanh tra thì các sai ph m, t n th t c a ALC II đã lên đ n đ nh đi m.” (Lam S n,

Trong đó, c quan Ki m toán Nhà n c đã hoàn t t công vi c ki m toán, xác đ nh rõ các

đó, c quan đi u tra c ng đã c b n làm rõ các d u hi u c u thành t i ph m c a m t s cán b

3.1.2 Phân tích

3.1.2.1 H n ch trong ho t đ ng giám sát t xa

Qua tình hu ng trên ta có th th y s h n ch c a ho t đ ng thanh tra giám sát ngân hàng

m t h th ng giám sát ngân hàng có hi u l c c n bao g m c ho t đ ng giám sát t xa và

thông tin v r i ro tín d ng do Trung tin thông tin tín d ng cung c p qua m ng c a NHNN Sau khi có đ c thông tin, d li u, các giám sát viên ti n hành ki m tra m c đ đ y đ , tính

thanh tra viên trong khi thanh tra t i ch ki m tra đ chính xác c a báo cáo đ nh k và t p

1 đ c quy đ nh t i Quy t đ nh s 398/1999/Q -NHNN3 ngày 09/11/1999 c a Th ng đ c NHNN

trung vào các ho t đ ng tr ng y u c a ngân hàng và v n đ r i ro ti m n, các nguy c cao mà các giám sát viên t xa đã xác đ nh

Theo quy đ nh c a Lu t NHNN, Lu t các TCTD và Ngh đ nh 96/2008/N -CP c a Chính ph thì NHNN có ch c n ng qu n lỦ nhà n c v ti n t , ho t đ ng ngân hàng, trong đó có ho t

đ ng c a công ty cho thuê tài chính, lo i hình TCTD phi ngân hàng Do đó, NHNN có ch c

nghi p v , các t l b o đ m an toàn c a công ty cho thuê tài chính; (ii) qu n lỦ nhà n c bao

l và các ch c danh lãnh đ o c a các công ty này Nh v y, Agribank và ALC II là đ i t ng

đ c giám sát tr c ti p b i c quan TTGSNH, t ch c thu c b máy NHNN Tuy nhiên, vi c

vi ph m quy đ nh an toàn, cho vay v t 10% v n t có c a Agribank đ i v i ALC II và ALC

hành ho t đ ng thanh tra t i ch , khi đó v n đ đã tr nên tr m tr ng và t n th t to l n đã x y

ra i u này cho th y s y u kém, h n ch c a ho t đ ng giám sát trong vi c phát hi n các vi

ph m quy đ nh an toàn ho t đ ng c a Agribank và tình tr ng thua l v t nhi u l n v n đi u

l c a ALC II, t đó đ a ra nh ng khuy n ngh k p th i nh m ng n ch n, gi m thi u nh ng r i

ro, t n th t trong ho t đ ng kinh doanh c a các TCTD mà l ra ph i đ t đ c thông qua ho t

đ ng giám sát t xa c a c quan TTGSNH N u nh qua giám sát t xa, TTGSNH phát hi n

s m đ c tình tr ng trên t n m 2007, đ ng th i có bi n pháp ch n ch nh, ki n ngh k p th i thì vi c thua l , t n th t c a ALC II không đ n m c g p nhi u l n v n đi u l nh v y Theo Cao S Kiêm, c u Th ng đ c NHNN, “r i ro l n nh t đ i v i ho t đ ng cho thuê tài chính là

vi c giám sát, thanh tra, ki m tra l ng l o” (Lam S n, 2011) H n n a, nh ng b t n trong h

th ng ngân hàng Vi t Nam t n m 2007 tr l i đây cho th y s kém hi u qu trong ho t đ ng giám sát t xa đ i v i NHTM i n hình nh vi c đ u t quá m c vào các tài s n r i ro cao

nh b t đ ng s n, ch ng khoán c a NHTM trong th i gian qua nh ng không đ c NHNN phát hi n, đ ra gi i pháp x lỦ k p th i, gây nên r i ro thanh kho n, n x u c a h th ng ngân hàng t ng cao, gia t ng áp l c đ n th tr ng tài chính

3.1.2.2 Nguyên nhân làm h n ch hi u qu ho t đ ng giám sát t xa

S h n ch c a ho t đ ng giám sát t xa c a TTGSNH xu t phát t nhi u nguyên nhân, trong

đó (i) ph ng th c giám sát ch a phù h p; (ii) tình tr ng thông tin giám sát không đ y đ , b t

cân x ng, ch a đáp ng đ c yêu c u v h th ng thông tin, báo cáo tài chính minh b ch,

ph n ánh xác th c, k p th i tình hình ho t đ ng c a các TCTD; (iii) s b t c p c a ch ng trình giám sát t xa và quá trình v n hành; (iv) yêu c u h th ng giám sát n i b c a các NHTM ho t đ ng hi u qu ch a đ c đáp ng là nh ng nguyên nhân chính làm cho ho t

đ ng giám sát t xa c a TTGSNH tr nên b t c p, kém hi u qu

Ph ng th c giám sát ch a phù h p

Tr c h t, s h n ch hi u qu ho t đ ng giám sát do ph ng th c giám sát ch a phù h p, mang n ng tính tuân th , ch a chú tr ng giám sát d a trên c s r i ro Theo đó, ho t đ ng giám sát ch y u t p trung vào vi c ch p hành các v n b n pháp quy, quy đ nh v t ch c,

ho t đ ng, các bi n pháp th n tr ng c a các NHTM Ho t đ ng thanh tra, giám sát ch y u thông qua các cu c thanh tra t i ch đ nh k , th c hi n thanh tra l n l t cho các TCTD Trong l ch s ho t đ ng, TTGSNH đã và đang th c hi n thanh tra, giám sát theo ph ng pháp tuân th đ i v i các TCTD Ph ng th c này t ng đ i h u hi u trong th i k h th ng ngân hàng m t c p và h th ng ngân hàng hai c p m i thành l p (Hoàng ìnhTh ng, 2011), khi đó

h th ng tài chính đang còn s khai, s l ng các TCTD ít, nghi p v t ng đ i đ n gi n Khi

n n kinh t c ng nh th tr ng tài chính ngày càng h i nh p sâu s c, s đa d ng và phát tri n

m nh m c a h th ng tài chính song hành v i các d ch v do h th ng này cung ng thì r i ro

đ i v i h th ng ngân hàng c ng gia t ng t ng ng Trong khi đó, ph ng th c giám sát tuân

th không th đ m b o m c tiêu ho t đ ng an toàn, n đ nh và lành m nh c a h th ng ngân

h p lỦ và hi u qu theo nguyên t c t p trung ngu n l c cho các ho t đ ng đ u t , nh ng l nh

v c, các ngân hàng đ c đánh giá là r i ro cao đ i v i s an toàn trong t ng ngân hàng riêng

kh n ng và kinh nghi m c a các giám sát viên trong vi c đánh giá, đo l ng và đ xu t các

bi n pháp gi m thi u r i ro Theo các chu n m c c b n v giám sát ngân hàng hi u qu c a

y ban basel2, c quan TTGSNH ph i đánh giá đ c tính đ y đ và hi u qu c a h th ng

qu n tr , đánh giá và đo l ng các r i ro c a các ngân hàng đ c giám sát Vì v y, ho t đ ng thanh tra, giám sát ngân hàng c n ph i chuy n đ i ph ng th c ho t đ ng theo đ nh h ng

thanh tra, giám sát t rên c s r i ro m i có th đáp ng đ c các m c tiêu, yêu c u ho t đ ng

giám sát ngân hàng hi u qu

V n đ thông tin không hoàn h o - Yêu c u v h th ng thông tin, báo cáo tài chính minh

b ch, ph n ánh xác th c, k p th i tình hình ho t đ ng ch a đ c đáp ng

Bên c nh đó, ngu n thông tin, c s d li u giám sát không đ y đ , kém chính xác, không k p

th i, m t trong nh ng nguyên nhân quan tr ng làm cho ho t đ ng giám sát t xa tr nên kém

hi u qu , đây là v n đ thông tin không hoàn h o trong ho t đ ng giám sát Hi u qu c a ho t

đ ng giám sát t xa ph thu c r t l n vào ngu n d li u, thông tin do các NHTM cung c p mà

ch y u t các báo cáo tài chính, báo cáo th ng kê đ nh k , ngoài ra các thông tin khác do các giám sát viên thu th p đ c t trên CIC, ph ng ti n thông tin đ i chúng, ti p xúc g p g ban lãnh đ o NHTM, ho c các thông tin hàng lang Theo nguyên t c c b n s 21 v giám sát ngân hàng hi u qu c a y ban basel, các thanh tra, giám sát ngân hàng ph i đ c đ m b o

đ n và công b ng v đi u ki n tài chính c a ngân hàng, kh n ng sinh l i c a các ho t đ ng

đ ng, h th ng s li u, h th ng cung c p thông tin, các ch đ báo cáo th ng kê đ nh k và các quy ch báo cáo tài chính không minh b ch, có nhi u tr c tr c nên nhi u thông tin c n

2

B n s a đ i vào tháng 10 n m 2006 Các chu n m c c b n v giám sát ngân hàng c a y ban Basel n m 1997

th c hi n vi c phân tích giám sát m t cách đ y đ , th ng xuyên thì đã có đ xu t cho b

đó, các bi n pháp v m t ch tài, nh ng c nh báo, khuy n ngh đ c đ a ra và t n th t không

theo t l 1 - 1, t c là s l b ng v i v n đi u l thì đã ph i có s c nh báo nhanh đ x lỦ,

ch không th đ l đ n h n 8 l n v n đi u l m i phát hi n ra” ( c Thành, 2011)

H t ng giám sát ch a đáp ng đ c yêu c u – s b t c p c a ch ng trình giám sát t xa

h c, t đó m i truy n d li u v c quan TTGSNH Các thông tin này th ng đ c truy n v NHNN sau 15 ngày k t khi các báo cáo tài chính, báo cáo th ng kê đ c thi t l p V i cách

th c ho t đ ng nh v y đã làm gi m đi tính k p th i và c p nh p c a thông tin giám sát Vi c trang b máy tính cho các giám sát, thanh tra viên v a thi u v a c Nhi u n i nh cán b v I,

ch a trang b đ m i ng i m t máy tính cá nhân ( ng V n Th o, 2010, tr 22) V ph n

m m giám sát, toàn b ho t đ ng thanh tra, giám sát ngân hàng hi n t i m i ch trang b duy

nh t ph n m m giám sát t xa đ c l p trình trên n n ngôn ng FoxPro, lo i ngôn ng mà các NHTM Vi t Nam đã không s d ng cách đây h n m i n m Trong khi đó, các báo cáo tài chính, báo cáo th ng kê c a các NHTM đ c l p trên các ch ng trình ph n m m hi n đ i Vì

v y, vi c x lý thông tin, d li u đ u vào t các NHTM c a b ph n giám sát t xa g p nhi u khó kh n, tr c tr c H n n a, các nguyên lỦ, k thu t phân tích giám sát đ c xây d ng t

n m 1993 đ n nay v n ch a có s thay đ i đáng k Ngoài ra, TTGSNH ch a xây d ng các

ro, c ch đánh giá, đo l ng r i ro mà hi n các TCTD ph i đ i m t và ch u nhi u t n th t nh

giám sát ngân hàng ch m i d ng l i m c đ theo dõi, đánh giá di n bi n t ng, gi m v

NHTM m t cách th ng xuyên, liên t c và theo các n i dung giám sát toàn di n, đ y đ (Nguy n Th Minh Hu , 2011) Ho t đ ng giám sát t xa c a TTGSNH t i các chi nhánh

đ nh3

d ng n i dung, k ho ch thanh tra

Yêu c u h th ng giám sát n i b c a các NHTM ho t đ ng hi u qu ch a đ c đáp ng

giám sát n i b bao g m ki m tra, ki m soát và ki m toán n i b c a các NHTM Theo

đ c h t các m t ho t đ ng nghi p v , thành viên ban ki m soát chuyên trách kiêm nhi m các

ki m soát r i ro Qua tình hu ng này cho th y, s vô hi u c a h th ng ki m tra, ki m soát n i

b c a Agribank và ALC II v i vai trò phòng ch ng, ki m soát các r i ro phát sinh trong quá

l c, quy trình, m c tiêu an toàn và hi u qu trong ho t đ ng Hàng lo t các sai ph m c a

3

Quy đ nh t i Quy t đ nh s 398/1999/Q -NHNN3 ngày 09/11/1999 c a Th ng đ c NHNN

ALC II c ng nh c a Agribank đ c nêu trên, t vi c không tuân th nguyên t c th m đ nh

đ u t , giám sát s d ng v n vay l ng l o, cho thuê tài chính tràn lan, làm th t thoát tài s n

gian dài nh ng không đ c h th ng giám sát n i b ng n ch n hay báo cáo cho NHNN đ có

bi n pháp x lý k p th i

3.2 Tình hu ng cho vay Vinashin - s kém hi u qu c a ho t đ ng thanh tra t i ch :

3.2.1 Mô t tình hu ng

Nam (Vinashin) đ c thành l p t n m 1996 theo Quy t đ nh c a Th t ng Chính ph v

đóng tàu trong c n c, ti n thân c a t p đoàn Vinashin hi n nay N m 2003, T ng công ty này chuy n sang ho t đ ng theo mô hình công ty m - công ty con theo Quy t đ nh s 60/2003/Q -TTg ngày 04/11/2003 c a Th t ng Chính ph , đ n n m 2006 đ c Th t ng

c s v t ch t k thu t c a ngành công nghi p đóng tàu bi n v i 28 nhà máy đóng tàu, 70 ngàn cán b , công nhân k thu t T khi thành l p đ n n m 2006, Vinashin đã đ t t ng tr ng bình quân m c khá cao (35% - 40%/n m) (V n phòng Chính ph , 2010) Theo báo cáo tài

102,5 ngàn t đ ng, trong đó t ng giá tr các kho n n 96,9 ngàn t đ ng và v n ch s h u 5,9 ngàn t đ ng (H i Lý, 2010)

tác đ ng m nh m c a cu c kh ng ho ng tài chính toàn c u Tín d ng ngân hàng đ c si t

h n 8 t USD Vi c đ u t đ u t các d án đ c th c hi n dàn tr i, v t kh n ng tài chính

đ u t phát tri n đ i tàu kém hi u qu S l ng các thành viên đ c phát tri n quá nhanh và

Theo k t lu n thanh tra c a Thanh tra Chính ph (2011), đ n th i đi m cu i n m 2009

nh ng kho n l ti m tàng lên đ n 8.510 t đ ng, trong đó 2.787 t đ ng là chi phí s n xu t kinh doanh d dang c a nh ng h p đ ng đóng tàu đã b h y; 4.688 t đ ng là các kho n ph i thu n i b nh ng không xác đ nh bên ph i tr và 1.035 t đ ng b ph t và tr lãi cho các ch tàu do Vinashin vi ph m h p đ ng (Thúy Nhài, 2011) T i th i đi m tháng 6 n m 2010, t ng

đ ng, t l n ph i tr /v n ch s h u g n 11 l n, tài chính m t cân đ i, s n xu t đình đ n,

g n 22 ngàn công nhân chuy n vi c, b vi c, m t vi c, lâm vào tình tr ng phá s n n u không

có s h tr c a Chính ph (V n phòng Chính ph , 2010)

Thanh tra Chính ph (2011) k t lu n r ng “t cu i n m 2005 đ n tháng 6 n m 2010, Vinashin

đã huy đ ng m t kh i l ng v n r t l n t các ngu n trong và ngoài n c d i các hình th c vay c a các TCTD, vay ngu n trái phi u qu c t c a Chính ph , phát hành trái phi u doanh nghi p và các hình th c khác lên đ n 72 ngàn t đ ng Tuy nhiên, Vinashin đã tùy ti n, buông

l ng qu n lỦ và vi ph m quy đ nh c a pháp lu t trong các giai đo n c a quá trình huy đ ng,

qu n lỦ và s d ng v n, đ l i h u qu nghiêm tr ng trên nhi u m t” Ngoài kho n n 750

vay hàng ch c ngàn t đ ng c a kho ng m i NHTM trong n c, trong đó ch y u c a các NHTM nhà n c (Tô Hà, 2010) Theo c u Th ng đ c NHNN Nguy n V n Giàu, d n c a Vinashin v i toàn b h th ng ngân hàng vào th i đi m cu i n m 2010 c kho ng 26 ngàn t