NGHIÊN CỨU NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN XU HƯỚNG LỰA CHỌN CHUYÊN NGÀNH TỔ CHỨC NHÂN SỰ CỦA SINH VIÊN HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH.PDF

789:;<(<=><8(?(≅9Α<(ΒΧ∆(ΕΦ<8(ΓΗΙ<8 ϑΚ(ΛΜ( ((((((?(ΝΟΠΘΟΡΟΣ

0

0

δεΞφ#α_–γς#ηιϕ#κλκ#ϕξ#؞ΞΨ#؟Ω#‚οπ _χ€

∗2#_–ς#Β2)€7ϒ783  _

γ_#ϖΩ#κ↵Ξφ#Ζ›#ζؚϕ#ΖΩ#ΞφΨΩ[Ξ#µρο _γα_#ŒΨŽΞφ#ζΨνζ#ΞφΨΩ[Ξ#µρο _γ#υ_#ℵ#ΞφΨℑ#ℜ#Ψε#Ξ℘Ξφ#ρΞφ#™{Ξφ _α #χ_#θκ#µ⊗ο#µ⊕#‰οŠΞ#Ζ℘Ξ α#

∅∩∪⊃⊇⊄#]78♦Ο⊂≤⊆≤↓∈Σ≥Β∉∗±∗Ν∗∞∠8∇↓ _υ

_–_–_#Β5.0+ _υ

_–_–_–_#÷#µΨ≈Ξ _υ

_–_γ__#∏θο#κϖ#φِ#ˆžΞΨ _–α]7⊥7}7}7
∀+3)0Φ _–α

_–_γ_υ_#∏θο#κϖ#µνµ#ζ؍ŽΞφ#κΩ⋅Ξ#κΨξΞφ#κΩΞ#ˆšΩ#µΨ¬Ξφ _–χ

⇓Β
←
8∗∂♦Ν} υ–

∅∩∪⊃⊇⊄#ας#〈η##⊇⊄∩◊⊇#∅ _υα_–_#ηΨϖΞφ#ω[#ϕξ#κε#™⇑#‰Ω⋅ο _υα_–_–_#—ο#™⇑#‰Ω⋅ο#ΞφΨΩ[Ξ#µρο _υα_–__#ηΨϖΞφ#ω[#ϕξ#κε#ψΩθΞ#ˆ⇐ΞΨ#κ„ΞΨ _υα_–_γ_#ηΨϖΞφ#ω[#ϕξ#κε#ψΩθΞ#ˆ⇐ΞΨ#‰↵Ξφ _υαα_–_γ_–_#θκ#‚οε#κΨϖΞφ#ω[#ϕξ#κε#ψΩθΞ#ˆ|µ#‰Šζ υαα_–_γ__#θκ#‚οε#κΨϖΞφ#ω[#ϕξ#κε#ψΩθΞ#ζΨ{#κΨο|µ# _υαα__#νΞΨ#φΩν#ˆ|#κΩΞ#µŠπ#µ⊕#κؐΞφ#ˆ≡# υυα__–_#ηؐΞφ#ˆ≡#µνµ#ωΨνΩ#ΞΩ⋅ϕ#κΨ›ΞΨ#ζ؜Ξ# _υυ

α_γ_#ŒΨƒΞ#κ„µΨ#ΞΨƒΞ#κϖ# _υ€α_γ_–_#ŒΨƒΞ#κ„µΨ#ΞΨƒΞ#κϖ#ψΩθΞ#ˆ|µ#‰Šζ _υ€α_γ__#ŒΨƒΞ#κ„µΨ#ΞΨƒΞ#κϖ#ψΩθΞ#ζΨ{#κΨο|µ# _χ–

CH NG 1: T NG QUAN V TÀI

1 Lý do ch n đ tài

Sinh viên đ i h c nói chung và sinh viên n m th nh t nói riêng là l a tu i

b t đ u b c vào ng ng c a cu c đ i v i nh ng lý t ng, c m , khát khao và hoài bão M t cu c s ng t ng lai đ y h p d n, lý thú song c ng đ y bí n và khó

kh n phía tr c Khác v i các l a tu i khác, sinh viên có s chu n b v tâm th ,

ki n th c và môi tr ng giao t xã h i c ng nh môi tr ng ho t đ ng r ng h n r t nhi u nên suy ngh c a sinh viên chín ch n h n khi quy t đ nh k ho ch đ ng đ i

c a mình Tuy nhiên trong th c t , vi c ch n ngành ngh , quy t đ nh đ ng đ i

c a sinh viên không đ n gi n b i vì ngành ngh trong xã h i r t phong phú, m i ngành ngh đ u có nh ng yêu c u riêng…

Ngay t khi b c vào gi ng đ ng đ i h c, h u h t các sinh viên đ u mong

mu n m t cu c s ng giàu có, m t t ng lai r ng ng i, m t công vi c n đ nh, danh giá v i đ a v xã h i ngày càng đ c c ng c

c m c a các sinh viên đôi khi còn r t xa v i th c t lao đ ng, ho t đ ng ngh nghi p, ch a th y đ c giá tr đích th c c a các ngh Các sinh viên có k

v ng quá cao vào m t s ngh nh ng khi ti p xúc v i ngh nghi p trong th c t

th ng làm các sinh viên th t v ng Ch n ngh mà hi u bi t quá ít, th m chí không

hi u ngh đ nh ch n thì s m mu n s g p tr ng i l n trong ho t đ ng ngh nghi p

c a cá nhân, t o s h ng h t, bi quan chán n n, mi n c ng trong lao đ ng Th c

t cho th y, không ph i bao gi nam n thanh niên c ng có th gi i quy t đúng đ n

2009, H c vi n tri n khai đào t o 08 chuyên ngành, g m: T ch c nhân s , Qu n

lý công, Qu n lý xã h i, Qu n lý kinh t , Qu n lý đô th , Tài chính công, Thanh tra, Chính sách công

Vi c tri n khai đào t o chuyên ngành trong b i c nh nhà tr ng còn ch a

k p chu n b v m i m t đã làm cho các sinh viên có nhi u phân vân khi quy t đ nh

s nghi p c a cu c đ i

Trong 08 chuyên ngành đó, chuyên ngành t ch c nhân s là đ c sinh viên

l a ch n nhi u nh t Song s l ng qua các n m có s bi n đ ng th t th ng i u này cho th y k n ng l a ch n chuyên ngành c a sinh viên còn thi u, c n ph i có

s h ng d n đ các sinh viên khi ch n chuyên ngành, bi t k t h p m t cách lý

t ng ba y u t : nguy n v ng, n ng l c c a cá nhân, nh ng đòi h i c a ngh nghi p và yêu c u c a xã h i Vì v y tôi m nh d n th c hi n đ tài nghiên c u

"Nghiên c u nhân t nh h ng đ n xu h ng l a ch n chuyên ngành t ch c nhân s c a sinh viên H c vi n Hành chính” nh m tìm ra các gi i pháp đ góp

ph n nâng cao hi u qu công tác t v n h ng nghi p cho sinh viên

đ t đ c m c đích đ t ra, nghiên c u đã t p trung vào các nhi m v sau:

- L a ch n và v n d ng m t s lý thuy t xã h i h c đ xây d ng và ki m đ nh mô hình nghiên c u c a đ tài

- Trên c s mô hình nghiên c u, xây d ng và ki m đ nh thang đo, ti n hành kh o sát trên m u sinh viên đ c l a ch n đ xác đ nh các nhân t tác đ ng đ n quy t

4 Ph ng pháp nghiên c u

Nghiên c u đ c th c hi n thông qua 2 b c: nghiên c u s b và nghiên

c u chính th c Nghiên c u s b đ c th c hi n thông qua ph ng pháp đ nh tính trên c s nghiên c u tr c đây v các nhân t nh h ng đ n l a ch n ngành, các

đ nh ngh a v xu h ng l a ch n ngành và các thành ph n c a xu h ng Sau đó thông qua k thu t tham v n ý ki n c a các chuyên gia và gi ng viên có nhi u kinh nghi m trong l nh v c này, đ ng th i quan sát t i n i h c t p các bi u hi n c a các nhân t t nh h ng đ đi u ch nh thang đo thi t l p b ng câu h i s d ng cho nghiên c u b c ti p theo Nghiên c u chính th c đ c th c hi n theo ph ng pháp đ nh l ng v i k thu t ph ng v n tr c ti p thông qua b ng câu h i đi u tra

M u đi u tra trong nghiên c u chính th c đ c th c hi n b ng ph ng pháp l y

m u thu n ti n v i kho ng 450 sinh viên đang theo h c t i H c vi n Hành chính

K t qu đo l ng trong nghiên c u chính th c đ c s d ng đ đi u ch nh mô hình nhân t nh h ng chính th c B ng câu h i đi u tra đ c hình thành theo cách:

B ng câu h i hình thành t các nghiên c u đ nh tính, sau đó tham v n l y ý ki n

c a các chuyên gia, đi u ch nh đ đ a ra b ng câu h i chính th c Vi c ki m đ nh thang đo nghiên c u s b cùng v i các gi thuy t đ ra b ng h s tin c y Cronbach Alpha, phân tích nhân t khám phá EFA d a trên k t qu x lý s li u

b ng ph n m m SPSS 16 Thang đo c ng đ c ki m đ nh so sánh theo các đ c

đi m b ng phân tích ph ng sai Anova

5 Ý ngh a - Kh n ng ng d ng

tài nghiên c u s cho bi t nh ng y u t nào sinh viên quan tâm nhi u

nh t trong quá trình l a ch n chuyên ngành theo đu i K t qu này có th giúp Khoa và H c vi n có chính sách t v n h ng nghi p m t cách chính xác, đáp ng mong đ i c a sinh viên Ngoài ra, d a trên nh ng mong mu n c a sinh viên đ tài

c ng đ a ra các bi n pháp, h ng th c hi n giúp nhà tr ng h tr sinh viên ngay

t đ u đ tránh đi nh ng sai sót trong vi c xác đ nh t ng lai c a mình

đi u ki n hay cách th c hi n có đ đ t đ c m c tiêu trong các đi u ki n khan

hi m ngu n l c Sinh viên sau giai đo n h c đ i c ng th ng đ c nhà tr ng, gia đình, ng i thân t v n trong vi c ch n ngành h c phù h p v i m c tiêu ngh nghi p và h c l c Sau khi ch n ngành, ngh mình thích, c n c vào các tiêu chí:

n ng l c b n thân, đi m chu n, ch tiêu tuy n, nhu c u xã h i, vi c làm sau khi ra

tr ng, đi u ki n v trí đ a lý sinh viên xác đ nh ngành h c phù h p v i n ng l c

r i làm các th t c đ ng ký ngành h c Trong nghiên c u này, khái ni m l a ch n

đ c đ ch hành vi ra quy t đ nh và đó chính là quy t đ nh theo đu i m t chuyên ngành đ h c t p và có t m b ng c nhân đ i h c đ làm hành trang vào đ i L a

ch n chuyên ngành là s quy t đ nh ngh nghi p trong t ng lai

2.1.1.2 Xu h ng l a ch n chuyên ngành

Tu thu c vào đ c tr ng cho m i l nh v c ho t đ ng khoa h c mà khi xem xét l a ch n chuyên ngành có th có nh ng quan đi m khác nhau v khái ni m này Có quan đi m cho r ng đó là h th ng các bi n pháp giúp cho th h tr ch n ngành ngh có tính đ n nhu c u c a xã h i và n ng l c c a b n thân; quan đi m khác cho r ng đó là nh ng m i quan h kinh t giúp cho m i thành viên xã h i phát tri n n ng l c đ i v i lao đ ng và đ a h vào m t l nh v c ho t đ ng c th , phù h p v i vi c phân b l c l ng lao đ ng xã h i Trong nghiên c u này, l a

ch n chuyên nghành là s tác đ ng c a m t t h p các l c l ng xã h i, các đi u

ki n xã h i t n t i trong môi tr ng giáo d c đ i h c giúp cho các sinh viên có

nh ng hi u bi t c b n v m t s chuyên ngành ph bi n đ khi t t nghi p ra

tr ng, các em có th l a ch n cho mình m t cách có ý th c ngh nghi p t ng lai trên c s ki n th c đã h c c a nh ng chuyên ngành mà mình đã l a ch n

Xu h ng l a ch n chuyên ngành là t p h p t t c các kh n ng làm cho sinh viên có th ra quy t đ nh m t cách ch c ch n v m t chuyên ngành nào đó đ

l a ch n T p h p các kh n ng có th do các nhân t bên ngoài, bên trong quy t

đ nh đ làm cho ch th l a ch n có th ch c ch c l a ch n ho c quan tâm đ n chuyên ngành nào đó nhi u h n khi quy t đ nh l a ch n

Xu h ng l a ch n đ c đo l ng b ng vi c u tiên l a ch n, s l a ch n trong t ng lai, quan tâm nghiên c u đ cân nh c c n tr ng tr c khi quy t đ nh

s ng Môi tr ng hay nh ng yêu t này tác đ ng t i suy ngh , ý th c, t t ng, nhu c u, đ ng c , s thích ngh nghi p c a sinh viên Tuy nhiên y u t b n thân

c a sinh viên m i chính là nhân t quy t đ nh, th hi n tính ch th c a quá trình

S k t h p gi a nhu c u, nguy n v ng cá nhân v i yêu c u do ngh nghi p

và xã h i đòi h i là đ c tr ng mang tính b n ch t c a quá trình l a ch n chuyên ngành Nhi u khi s mong mu n ngành ngh c a b n thân l i không đ c xã h i

ng h , ch p nh n S đòi h i v s l ng, ch t l ng ngu n nhân l c trong các

l nh v c ngh nghi p v i nguy n v ng cá nhân k t h p v i nhau trong tr thành hai nhân t chính y u c u thành nên tính chính xác c a vi c l a ch n chuyên ngành S l a ch n đó đòi h i m i cá nhân ph i có trách nhi m V a là trách nhi m v i b n thân, v a là trách nhi m đ i v i xã h i Trách nhi m và quy n l i nhi u khi là m t, và trong tình hu ng này thì quy n l i và trách nhi m ch ng khít lên nhau Ch th c a s l a ch n ph i d a trên nh ng gì mà mình có đ c t

nh ng ho t đ ng c a mình đ có th có s l a ch n phù h p S phù h p vùa giúp cho xã h i có đ c m t ng i lao đ ng đ chu n đ tham gia gia vào th tr ng, đáp ng nhu c u ngu n nhân l c, v a là c h i đ giúp b n thân phát tri n tr thành nh ng thành viên tích c c, có ích cho xã h i thay vì là nh ng gánh n ng th t nghi p do s ch n l a nh m l n ban đ u Quy t đ nh l a ch n chuyên ngành

d ng nh có tính ch t quy t đ nh đ n t ng lai c a sinh viên sau này Tuy nhiên

đó không ph i là t t c

Th ba, s l a ch n chuyên ngành đòi h i có s hi u bi t c n k thông tin chuyên ngành l a ch n và g n li n v i nh ng đ c tr ng c a xã h i

L a ch n chuyên ngành là m t ho t đ ng có đ i t ng i t ng đây chính là nh ng chuyên ngành mà sinh viên s ch n Chuyên ngành đ c ch n tr thành m c đích ho t đ ng c a sinh viên đ t t i m c đích, sinh viên c n ph i

hi u rõ đ i t ng (ngh ) S hi u bi t này càng c n k , sâu s c, đ y đ bao nhiêu thì kh n ng chi m l nh ngh nghi p càng nhanh chóng tr thành hi n th c b y nhiêu M t khi đã hi u rõ ngh nghi p, sinh viên s d n thi t l p đ c k ho ch c

th , có nh ng bi n pháp, ph ng pháp thích h p trong h c t p, rèn luy n đ chi m

l nh đ c ngh l a ch n nh ng m c đ khác nhau Vi c xác đ nh m c đích cho

s l a ch n chuyên ngành c a sinh viên là r t đa d ng và ph c t p Mu n xác đ nh

đ c chuyên ngành s ch n phù h p v i mình, ngoài vi c hi u bi t v chuyên ngành đó, sinh viên ph i t hi u mình Ch có trên c s này, b n thân sinh viên

m i đáp ng v i nh ng yêu c u c a ngh nghi p

Trong quá trình t n t i và phát tri n, giai đo n l a ch n chuyên ngành đ c coi là m t b ph n, m t m t xích trong c u trúc đ i s ng c a con ng i Khi xác

đ nh cho mình m t h ng đi, m t v trí ho t đ ng trong đ i s ng xã h i chính là lúc con ng i ta l a ch n ngh Quá trình l a ch n chuyên ngành không ph i là

ch c lát, không ph i di n ra ch m t l n mà nó n y sinh trong các m i quan h

ph c t p, l a ch n chuyên ngành đ c đ t trong m t h th ng các m i quan h

gi a ch th (ng i l a ch n) và nh ng đi u ki n khách quan có m i quan h tr c

ti p đ i v i ngh nghi p N u nh vi c xem xét và l a ch n ngh nghi p c a sinh viên tách kh i các d ng l a ch n trong đ c tr ng c a cu c s ng con ng i thì s

ng i đi h c s quy t đ nh nhi u đ n vi c l a ch n chuyên ngành b c đ i h c

Nh nh ng gi thuy t đ c p trên nh ng m c đ rõ ràng h n, m t gi thuy t khác cho r ng s khám phá b n thân và môi tr ng s giúp con ng i c m

th y có s thích h p cao h n v i chuyên ngành đã ch n i u này s giúp con

ng i c m th y hài lòng h n, d dàn x p h n, ch c ch n h n và g n bó h n v i l a

ch n c a mình [22]

Nh ng h c thuy t t ng t đã đ c phát tri n thêm v i cái nhìn v nh

h ng c a s cam k t c a chuyên ngành đã ch n d a trên nh ng khía c nh c a

vi c tri n khai s ch n l a (e.g., Harren, 1979) và hi n th c hóa ch n l a (Lent, Brown, & Hackett, 1994) B t ch p nh ng gi thuy t này, m t tài li u v cách ra

quy t đ nh nói r ng kinh nghi m đã cho th y m i quan h gi a vi c đ i phó v i nhi m v mang tính l a ch n c a cá nhân v i vi c tri n khai l a ch n

D a trên nguyên t c phân lo i c a nh ng v n đ l a ch n s nghi p [19] các tác gi đã phân lo i 6 nhân t chính nh h ng quá trình l a ch n chuyên ngành:

1 S đ nh h ng (nh n th c đ c s c n thi t c a vi c ra quy t đ nh và có đ ng

l c tham gia vào quá trình l a ch n s nghi p)

2 S khám phá b n thân (tìm hi u v b n thân)

3 S tìm hi u bao quát v môi tr ng (tìm hi u v nh ng ngành ngh khác nhau)

4 S khám phá theo chi u sâu v môi tr ng (tìm hi u v xu h ng t ng gi m c a

t ng thi u h t m t cách tr m tr ng v thông tin c ng nh nh ng am hi u c n thi t

v chuyên ngành đó Nh v y, nh t thi t ph i có ho t đ ng h ng nghi p Các b

ph n có trách nhi m, các gi ng viên hay ít ra là nh ng ng i có ti ng nói chính

th c s ph i ch u trách nhi m v v n đ này n u nh h không mu n r ng nh ng thông tin l ch chu n xu t hi n m t cách đáng ti c

Bên c nh đó, m t bài báo khác c ng đ a ra nh ng thang đo cho vi c đánh giá ch t l ng c a vi c l a ch n chuyên ngành, bao g m: mu n bi n l a ch n thành hi n th c, s th a mãn v ch n l a, s đi u ch nh v chuyên ngành đã l a

ch n, s th hi n trong ngh nghi p đã l a ch n và s n đ nh c a ch n l a [17]

M t s tác gi khác, c ng nghiên c u và ch rõ 3 nhân t nh h ng đ n

vi c áp d ng l a ch n chuyên ngành c a sinh viên: (1) sinh viên có hay không vào

h c t i tr ng mà h mu n vào (2) s cam k t v ngành h c đã ch n (3) s đánh

giá chuyên môn trong su t nh ng h c kì đ u đ c báo cáo b i sinh viên S đánh giá chuyên môn là thành tích c a sinh viên so v i yêu c u t ngành h c bao g m

đ ng l c t công vi c chuyên môn, kh n ng đáp ng yêu c u t ngành h c c ng

nh kh n ng làm vi c (Baker &Syrik, 1989)

Ngo i tr 3 y u t trên, thành tích h c t p c ng đ c xem xét trong bài nghiên c u này (Wintre, Bowers, Gordner, & Lange, 2006) M t s l ng l n sinh viên b h c và không hoàn thành đ c khóa h c đ i h c(Wintre, Bowers, Gordner, & Lange, 2006) nên vi c tìm ra lí do cho hi n t ng này c ng khá là quan tr ng D a trên nh ng m u lý thuy t e.g., Tinto, 1993; Livingston, 1982) và

nh ng nghiên c u tr c đây trên s n l c và thành tích c a sinh viên (e.g., Gerdes& Mallinckrodt,1994; Lacante et al., 2001; Napoli &Wortman, 1998; Pascarella&Terenzini, 1980), chúng ta có th hi v ng r ng s hi n th c l a ch n,

s cam k t v ngành đã h c, và đánh giá chuyên môn vào n m đ u c a b c đ i h c

có th d đoán thành tích h c t p c a sinh viên trong nh ng n m ti p theo c a giai

đo n chuyên ngành

Theo D.W.Chapman [20] trong vi c l a ch n chuyên ngành b c đ i h c,

ng i đi h c b tác đ ng m nh m b i s thuy t ph c, khuyên nh c a b n bè và gia đình c a chính h S nh h ng c a các cá nhân này đ n các sinh viên có th

đ c th c hi n theo 3 cách sau: (1) Ý ki n c a h nh h ng đ n mong đ i v m t ngành tr ng đ i h c c th nào đó là nh th nào (2) H c ng có th khuyên

tr c ti p v n i mà sinh viên nên l a ch n (3) Trong tr ng h p là b n thân, thì chính n i mà b n thân l a ch n c ng nh h ng đ n quy t đ nh ch n chuyên ngành b c đ i h c

Theo Hossler và Gallagher [24] m t l n n a kh ng đ nh ngoài s nh h ng

m nh m c a b m , s nh h ng c a b n bè c ng là m t trong nh ng nh h ng

m nh đ n quy t đ nh ch n chuyên ngành b c đ i h c Bên c nh đó, Hossler và Gallagher [24] còn cho r ng ngoài b m , anh ch và b n bè, các cá nhân tr ng

c ng nh h ng đ n vi c l a ch n chuyên ngành b c đ i h c c a sinh viên Xét trong đi u ki n giáo d c c a Vi t Nam, cá nhân có nh h ng l n đ n quy t đ nh chuyên ngành b c đ i h c chính là th y cô c a ng i đi h c

T nh ng phân tích trên, chúng ta có th xác đ nh có nh ng y u t tác đ ng hay nh h ng đ n xu h ng l a ch n chuyên ngành c a sinh viên nh sau:

đ i h c, khi đ c làm quen v i toàn các khái ni m c a m t b c h c m i, sinh viên

v a t ra ph i s m thích nghi v i môi tr ng, v a ph i bi t làm ch b n thân và

th hi n mình Chính đi u nay là cho tính quy t đ nh cu c đ i c a mình b ng cách nghiêm túc l a ch n các chuyên ngành theo đu i tr nên mang đ m tính các nhân

c a chính b n thân ng i l a ch n

* K t qu h c t p

K t qu h c t p hay thành tích h c t p làm cho sinh viên có cái nhìn đ y

c m nh n v b n thân mình S so sánh hay nh n th c h ng n i s làm cho h chín ch n đ bi t mình có s tr ng v i chuyên ngành nào S h ng thú xu t phát

t k t qu h c t p cao các môn h c có liên quan đ n chuyên ngành mình s l a

ch n trong t ng lai Ví d , sinh viên h c gi i các môn h c v lu t s có xu h ng

l a ch n ngành Thanh tra đ sau này làm vi c cho các c quan Thanh tra c a Chính ph M t công vi c đòi h i k n ng v pháp lu t r t cao

* Kh n ng có th theo đu i

H c vi n Hành chính tuy n sinh các kh i A, C, D Thông th ng sinh viên

d thi đ u vào kh i A có kh n ng h c t p cao h n B ng cách quan sát s b , s

đ tài nghiên c u khoa h c do sinh viên đ ng ký th c hi n nhi u h n và có k t qu nghi m thu cao h n các sinh viên khác V i kh n ng đ c đánh giá là t duy các

v n đ có tính logic, nhanh nh n, các sinh viên này th ng gi i đ u các môn và có

kh n ng theo đu i t t c các chuyên ngành c a H c vi n H th ng có tr ng l a

ch n r ng h n H th ng ph i cân nh c nhi u h n trong m t lo t các thông tin

ph i dàn x p Nh v y có ngh a là ch a ch c nhi u khi đem l i cho các sinh viên này s thu n l i Các sinh viên d thi đ u vào kh i C có xu h ng tránh các ngành Tài chính công, Qu n lý kinh t , Quy ho ch đô th , nh t là chuyên ngành Tài chính công vì có th sinh viên ngh r ng các môn h c c a chuyên ngành đòi h i s tính toán v n đã không quen v i h t lâu Qua b ng danh sách sinh viên chuyên ngành

T ch c nhân s , h u h t các sinh viên đ u là thí sinh d thi đ u vào kh i C S

l ng sinh viên d thi đ u vào kh i A ch chi m 5/450 sinh viên

* S n m b t

Sinh viên sau n m h c th nh t có kh n ng n m b t yêu c u cu c s ng r t cao Trong môi tr ng đ i h c, t s truy n đ t ki n th c, kinh nghi m s ng c a

gi ng viên đ n vi c tham gia các ho t đ ng xã h i do đoàn, h i t ch c, r i qua các

bu i giao l u ti p xúc v i các chuyên gia trong các ch ng trình qu ng bá, xúc ti n hình nh c a doanh nghi p, sinh viên có cái nhìn t ng th h n v xã h i và t ng lai c a các chuyên ngành mình s ch n H d báo, suy lu n hay ph ng đoán, t t

c đ u có c s và các em luôn tin vào nh ng gì mà mình đang t duy, quan sát, nhìn nh n, n m b t Kh n ng đó không ph i ai c ng có Nó ph thu c vào tính tích c c trong ho t đ ng c a sinh viên Nh ng ai hay dành th i gian tham gia vào các ch ng trình xã h i b ích hay đi làm thêm ngoài gi hay g p g các th y cô hay nghiên c u sách v , báo chí th vi n s có s l a ch n chuyên ngành chín

ch n h n

H u h t các sinh viên h c vi n đ u hi u rõ nh ng chuyên ngành đào t o Sinh viên có m t cái nhìn t ng đ i chu n xác v các công vi c có th làm đ c khi theo đu i các chuyên ngành đó S hi u bi t v v trí, vai trò hay đ a v c a

nh ng con ng i làm vi c theo đúng các chuyên ngành đã l a ch n là m t đ c

đi m n i b t D ng nh h không m h khi l a ch n mà ph n l n đ u có đ nh

h ng rõ ràng Xong v n đ mà các sinh viên quan tâm là li u mình đã đúng ch a

và nói chung là v n còn thi u r t nhi u k n ng quan trong l a ch n chuyên ngành i u này c ng có ngh a là tính c m tính c ng chi m m t dung l ng khá

l n trong quy t đ nh l a ch n đó

Nhi u sinh viên có bi u hi n dao đ ng và th ng xin làm các th t c chuy n chuyên ngành Quy t đ nh l a ch n m t chuyên ngành đ i v i h th t là khó kh n Nhi u khi thông tin quá nhi u nh ng ch a có m t s ch c ch n nào cho b t k m t thông tin nào nên s dao đ ng là không th tránh

* S tác đ ng b i nh ng xu h ng xã h i nh t là các xu h ng tiêu c c

M t đi u không th ch i cãi là các v n n n tiêu c c đang di n ra khó ki m soát t phái các nhà ch c n ng Lúc đ u là s riêng l , không ki m soát s d n đ n làn sóng, phong trào hay xu h ng M t khi có thông tin cho r ng làm ngành này ngành n có thu nh p cao nh nh ng kho n n kho n kia phi chính th c l p t c tác

đ ng đ n nh n th c sinh viên làm cho h có nh ng hành vi l a ch n ngh nghi p

l ch chu n Tác gi làm m t cu c ph ng v n nh sinh viên ngành Thanh tra v i câu h i là “t i sao em ch n ngành này”, có em tr l i r ng làm vi c trong ngành s

h a h n nhi u quy n l c và thu nh p ây có th là đ c thù riêng có c a sinh viên

h c vi n c h c t p trong môi tr ng mang n ng d u n c a “quan tr ng”,

nh ng tiêu c c d có kh n ng len l i vào trong ngóc ngách nhân cách c a các sinh viên

Khi b nh ng y u t trên tác đ ng thì th ng các sinh viên b qua tính s tr ng hay nh ng yêu c u xã h i cho chuyên ngành Tuy đây không ph i là s ph bi n

nh ng c ng không ph i là m t con s nh sinh viên ch u nh h ng c a nh ng làn sóng tiêu c c khi ch n chuyên ngành, ngh nghi p

2.1.3.2 Y u t gia đình

Gia đình là y u t r t quan tr ng đ i v i s phát tri n v m i m t c a sinh viên trong đó có c v n đ đ nh h ng, l a ch n ngh nghi p c a các em Trong gia đình, cha m là ng i luôn luôn g n g i, hi u rõ các em nh t nên cha m có th

bi t đ c h ng thú, n ng l c, s thích c a các em ra sao Cha m là nh ng ng i

đi tru c có nhi u kinh nghi m th c t , có s hi u bi t v th gi i, ngh nghi p trong xã h i h n các em Vì v y các em có s nh h ng và tin t ng r t l n t cha m trong vi c l a ch n ngh nghi p cho b n thân H n n a trong đi u ki n xã

h i hi n nay, v n đ vi c làm sau khi ra tr ng còn ph thu c r t nhi u vào các

m i quan h và kh n ng tài chính c a gia đình i u đó càng kh ng đ nh vai trò quan tr ng c a gia đình đ i v i vi c l a ch n chuyên ngành c a sinh viên

Tuy nhiên, s can thi p, nh h ng quá l n t cha m đ n vi c l a ch n ngh nghi p c a sinh viên s có tác đ ng hai m t: M t tích c c, đ i v i nh ng tr ng

h p cha m hi u rõ n ng l c, h ng thú c a con, hi u bi t rõ v các ngành ngh trong xã h i nên h ng cho con mình l a ch n nh ng ngh phù h p M t tiêu

c c là có m t b ph n không nh các b c phu huynh l i áp đ t con cái l a ch n ngh nghi p theo ý mình V i suy ngh là cha m ph i có trách nhi m v i con cái

t vi c ch n ngh đ n lúc tìm vi c làm mà h u nh không tính đ n h ng thú, n ng

l c s tr ng c a các em i u này đã d n đ n vi c l a ch n chuyên ngành sai l m

c a sinh viên, hình thành các sinh viên tính th đ ng, l i vào cha m Và đây

c ng là m t trong s các nguyên nhân c b n d n đ n hi n t ng không thành đ t trong ngh , chán ngh , b ngh c a các sinh viên sau này

2.1.3.3 T v n h ng nghi p c a các Khoa

V m t lí lu n, giáo d c h ng nghi p hay t v n h ng nghi p trong nhà

tr ng ph i đóng vai trò ch đ o trong vi c đ nh h ng và l a ch n ngh nghi p

c a sinh viên Ho t đ ng s cung c p thông tin m t cách chính th c v chuyên

ngành Thông tin v các môn h c, v yêu c u n ng l c, v môi tr ng và kh n ng phát tri n sau này, v công vi c và c h i vi c làm Nh ng thông tin này r t b ích

và c n thi t đ i v i các sinh viên ây là đi u mà h luôn quan tâm, khát khao, k

v ng hay mong đ i m t ti ng nói chính th c c a nhà tr ng hay ít ra c ng t

nh ng con ng i đ c g i là chuyên gia v các chuyên ngành, am hi u, n m b t

r t k v th c tr ng các chuyên ngành đó Th ng thì các sinh viên khi chu n b suy ngh đ th c hi n hành vi l a ch n có r t nhi u lo âu, tr n tr , đa s trong h

đ u c n ho t đ ng t v n h ng nghi p này

Nh n th c đ c vi c này, sau khi Quy t đ nh đào t o 08 chuyên ngành đ c tri n các khoa chuyên ngành đ u t ch c t v n h ng nghi p Các khoa c ng dành nhi u th i gian đ nghiên c u và c g ng thu hút s sinh viên tham gia đ ng

ký chuyên ngành c a mình Tuy nhiên đ có đ c m t bu i t v n đúng ngh a không ph i là d Có th chúng ta hi u sai v n đ T v n đ h ng nghi p hay t

v n đ thu hút sinh viên

2.1.3.4 Y u t b n bè

M r ng các m i quan h xã h i trong đó có quan h b n bè là m t đ c đi m tâm lý quan tr ng c a l a tu i sinh viên Quan h b n bè là m t nhu c u không th thi u và đ c các sinh viên r t coi tr ng, b i vì thông qua m i quan h này các sinh viên có th gi i bày tâm s , nguy n v ng, chia s ni m vui, n i bu n, k c

nh ng đi u th m kín, riêng t nh ng d đ nh v ngh nghi p, v t ng lai Trong

m i quan h này các sinh viên có th t kh ng đ nh đ c kh n ng, v trí c a mình,

đ c giúp đ b n bè

Sinh viên H c vi n th ng xin đ c t v n b i nh ng sinh viên h c khóa

tr c v kinh nghi m ch n ngành, s h ng thú hay th t v ng khi đã ch n đ làm thông tin tham kh o Nh ng quan đi m cá nhân đôi khi c ng là m t thang đo đ y chu n m c và tin c y đ i v i m t cá nhân nh ng tính trách nhi m thì khó đ c

đ m b o

2.1.3.5 Y u t các ph ng ti n thông tin đ i chúng

Trong th i đ i bùng n c a thông tin và các ph ng ti n thông tin đ i chúng

nh hi n nay đã tác đ ng không nh t i vi c l a ch n ngh nghi p c a sinh viên

V i s h tr c a sách, báo, phim nh, truy n hình đ c bi t là kho thông tin kh ng

l - m ng Internet, các sinh viên d dàng n m b t, ti p thu các thông tin đa d ng v

m i m t c a các l nh v c đ i s ng xã h i Tuy nhiên, dù đa d ng đ n m c nào thì đây c ng là nh ng d ng thông tin m t chi u, ít có c h i đ các sinh viên trao đ i

và nh n đ c s t v n c n thi t đ c bi t là trong v n đ t v n h ng nghi p Tuy nhiên c ng c n đ c ph i kh ng đ nh r ng trong đi u ki n giáo d c h ng nghi p trong các nhà tr ng và gia đình đang có nhi u b t c p nh hi n nay thì các

ph ng ti n thông tin đ i chúng gi vai trò quan tr ng, đã ph n nào cung c p cho sinh viên các thông tin v ngh nghi p trong xã h i, các yêu c u c a ngh giúp cho sinh viên t đ nh h ng trong vi c l a ch n ngh nghi p

2.1.4 T ng quan v các công trình nghiên c u có lên quan

Vi t Nam giáo d c h ng nghi p hay l a ch n ngành, chuyên ngành tuy

đ c x p ngang t m quan tr ng v i các m t giáo d c khác nh đ c d c, trí d c, th

ng và Nhà n c ta c ng r t quan tâm công tác h ng nghi p, đi u này

đ c th hi n qua các ch th , ngh quy t, v n ki n, các nguyên lý giáo d c c a

ng và nhà n c Có th l y ví d nh ngh đ nh 126/CP ngày 19/03/1981 c a Chính ph v công tác h ng nghi p trong tr ng ph thông và vi c s d ng h p

lý HS các c p PTCS và THPT t t nghi p ra tr ng Trong v n ki n i h i ng

l n th IX đã ghi rõ “Coi tr ng công tác h ng nghi p và phân lu ng HS trung

h c, chu n b cho thanh niên, thi u niên đi vào lao đ ng ngh nghi p phù h p v i

s chuy n d ch c c u kinh t trong c n c và t ng đ a ph ng” Lu t Giáo d c

n m 2005 đã kh ng đ nh: “Giáo d c THPT nh m giúp cho HS c ng c và phát tri n nh ng k t qu c a THCS, hoàn thi n h c v n đ ti p t c h c đ i h c, cao

đ ng, trung h c ngh nhi p, h c ngh , và đi vào cu c s ng lao đ ng” Chi n l c phát tri n giáo d c n m 2001 - 2010 đã xác đ nh rõ: “Th c hi n ch ng trình phân ban h p lý nh m đ m b o cho HS có h c v n ph thông, c b n theo m t chu n

th ng nh t, đ ng th i t o đi u ki n cho s phát huy n ng l c c a m i HS, giúp HS

có nh ng hi u bi t v k thu t, chú tr ng h ng nghi p đ t o đi u ki n thu n l i cho vi c phân lu ng sau THPT, đ HS vào đ i ho c ch n ngành ngh h c ti p sau khi t t nghi p” V m t nghiên c u khoa h c h ng nghi p Vi t Nam, theo các chuyên gia thì ngành h ng nghi p Vi t Nam đã có nh ng b c phát tri n m nh

m vào nh ng n m 1970, 1980

ó là b c tranh t ng quan chung nh t v nghiên c u xu h ng l a ch n chuyên ngành b c đ i h c Nói nh v y có ngh a là cho đ n nay, ch a có m t công trình nghiên c u chính th c nào v v n đ nghiên c u c a đ tài

T ng k t các k t qu nghiên c u có liên quan cho th y ph n l n các đ tài nghiên c u ch t p trung vào v đ h ng nghi p cho các đ i t ng là h c sinh trung h c ph thông, các công trình có th k đ n là:

Th nh t, GS Ph m T t Dong, [1] là ng i có nh ng đóng góp r t l n cho giáo d c h ng nghi p Vi t Nam, ông đã dày công nghiên c u các v n đ lí lu n

và th c ti n cho giáo d c h ng nghi p nh xác đ nh m c đích, ý ngh a, vai trò c a

h ng nghi p; h ng thú, nhu c u và đ ng c ngh nghi p; h th ng các quan đi m, nguyên t c h ng nghi p, các n i dung, ph ng pháp, bi n pháp giáo d c h ng nghi p i u này đ c th hi n r t nhi u các báo cáo, bài báo, sách, giáo trình

c a ông nh bài: “H ng nghi p cho thanh niên”, đ ng trên t p chí Thanh Niên s

8 n m 1982; Báo cáo: “M t con đ ng hình thành lý t ng ngh nghi p cho HS

l n”; các tác ph m nh : “Ngh nghi p t ng lai - giúp b n ch n ngh ” hay cu n

“T v n h ng nghi p - s l a ch n cho t ng lai” Trong m t công trình nghiên

c u g n đây ông đã ch ra r ng: “Công tác h ng nghi p góp ph n đi u ch nh vi c

ch n ngh c a thanh niên theo h ng chuy n đ i c c u kinh t ” B i vì theo tác

gi , đ t n c đang trong giai đo n đ y m nh s nghi p CNH - H H, trong quá trình CNH - H H, c c u kinh t s chuy n theo h ng gi m t tr ng nông nghi p,

t ng t tr ng công nghi p, d ch v Xu h ng ch n ngh c a thanh niên phù h p

v i xu h ng chuy n c c u kinh t là m t yêu c u c a công nghi p

Th hai, GS Nguy n V n H c ng là m t trong nh ng ng i r t tâm đ c và nghiên c u chuyên sâu v giáo d c h ng nghi p Trong lu n án ti n s c a mình tác gi đã đ c p đ n v n đ : “Thi t l p và phát tri n h th ng h ng nghi p cho

HS Vi t Nam” Tác gi đã xây d ng đ c lu n ch ng cho h th ng giáo d c h ng nghi p trong đi u ki n phát tri n kinh t - xã h i c a đ t n c G n đây (2006), ông c ng đã cho xu t b n cu n sách: “Ho t đ ng giáo d c h ng nghi p và gi ng

d y k thu t trong tr ng THPT”, cu n sách đã trình bày m t cách h th ng v c

s lí lu n c a giáo d c h ng nghi p, v n đ t ch c giáo d c h ng nghi p trong

tr ng THPT và gi ng d y k thu t nhà tr ng THPT trong đi u ki n kinh t th

tr ng và s nghi p CNH - H H đ t n c hi n nay

Trong th i gian g n đây nh m hi n th c hoá nh ng ph ng h ng, m c tiêu

mà i h i ng toàn qu c l n th IX đã đ ra v giáo d c h ng nghi p và phân

lu ng HS ph thông ã có r t nhi u nh ng nghiên c u v h ng nghi p nhi u cách ti p c n khác nhau t o nên m t giai đo n m i v i s đa d ng trong nghiên

c u khoa h c h ng nghi p Vi t Nam

Th ba, k t qu nghiên c u c a Khoa Tâm lý – i h c s ph m Hà N i đã rút ra k t lu n: (1) Các hình th c h ng nghi p trong nhà tr ng ph thông hi n t i

ch a th c s phong phú và đ c t ch c th ng xuyên Nhi u hình th c h p d n,

có s c thuy t ph c t t nh tham quan th c t các c s s n xu t đ a ph ng, nghe các ngh nhân nói chuy n v ngh … ít đ c th c hi n (2) Nhu c u tìm hi u ngh

là nhu c u chính đáng c a h c sinh, nh ng khi tìm hi u v ngh thì các em g p

ph i r t nhi u khó kh n nh nhà tr ng ít t ch c h ng nghi p, các n i dung

h ng nghi p th c hi n không đ ng b …(3) Do tác đ ng c a nhà tr ng trong

vi c h ng nghi p ch a cao nên các thông tin v ngh mà h c sinh thu nh n đ c khi ch n ngh ph n l n t các kênh ngoài nhà tr ng, ngoài giáo viên nh t cha

m ng i thân, t nh ng ng i đang làm trong ngh đó hay t các sách báo ho c

Th n m, k t qu nghiên c u c a TS Nguy n c Ngh a – HQG TP.HCM, [8] đã đ a ra k t lu n: Sinh viên th ng ch n các ngành đang ho c có

th phát tri n trong xã h i, nh ng ch a quan tâm đ n các ngành c n thi t cho s phát tri n c a xã h i… M t xu th khác trong ch n ngành ngh c a thí sinh là

ch n nh ng tr ng có đi m chu n trúng tuy n th p trong k tuy n sinh tr c (đ

t ng c may trúng tuy n)

Th sáu, k t qu nghiên c u c a các tác gi Tr n V n Quí, Cao Hào Thi –

H Bách Khoa TP.HCM, [9] qua k t qu phân tích 227 b ng tr l i c a h c sinh

l p 12 n m h c 2008-2009 c a 5 tr ng THPT t i Qu ng Ngãi cho th y 5 y u t :

y u t c h i vi c làm trong t ng lai; y u t đ c đi m c a tr ng đ i h c; y u t

v b n thân cá nhân h c sinh; y u t v các cá nhân có nh h ng đ n quy t đ nh

c a h c sinh và y u t thông tin có s n nh h ng đ n quy t đ nh ch n tr ng đ i

h c

2.2 C s lý thuy t và mô hình nghiên c u

Th nh t là y u t thu c v gia đình và cá nhân c a sinh viên ó là nh ng

đ c đi m, thành ph n gia đình, nh ng môi tr ng t n t i c a ng i đi h c Th hai

là tác nhân không ph thu c vào đ c đi m c a riêng cá nhân mà thu c v các v n

đ xã h i trong môi tr ng giáo d c hay nói cách khác đó là nh ng đ c đi m c a môi tr ng tr ng đ i h c và ngành h c mà nó t n t i trong môi tr ng đó có nh

h ng nh : các đ c đi m c đ nh c a tr ng đ i h c, ngành h c và n l c giao ti p

c a tr ng đ i h c v i các sinh viên D.W Chapman [20] và phát tri n trên nh ng

mô hình khác đ nghiên c u các y u t nh h ng đ n quy t đ nh l a ch n chuyên ngành b c đ i h c c a các sinh viên

Bên c nh đó, ông c ng cho r ng trong vi c ch n chuyên ngành b c đ i h c, các sinh viên b tác đ ng m nh m b i s thuy t ph c, khuyên nh c a b n bè và gia đình

Nh ng nhân t bên ngoài và bên trong tác đ ng đ n tâm lý c a sinh viên

b ng nh ng thông tin quan tr ng có th làm cho suy ngh c a h tr nên bao quát

và th n tr ng h n S suy ngh th n tr ng v m t chuyên ngành nào v nh ng c

h i trong t ng lai hay s h p d n c a chính b n thân ngành h c này hay là s t hào vì chuyên ngành có s danh ti ng, đ c m i ng i n tr ng đã làm nên m t s

n t ng trong suy ngh và là cách th c tác đ ng h t s c m nh m lên quy t đ nh

cu i cùng c a sinh viên Nói chung, b n thân thân sinh viên là nhân t n i sinh, song trong đi u ki n có nhi u y u t ngo i sinh thì ng i mà h tham kh o v n là

b n bè hay gia đình T s n t ng v chuyên ngành h c tr ng đ i h c, trong

b i c nh ng ng c a mà s tính toán v i nh ng suy ngh tiêu c c còn quá ít mà thay vào đó là cu c s ng đ y lý t ng đã khi n các sinh viên ít ch n ch hay do d

đ đi đ n quy t đ nh th c hi n hành vi l a ch n Kh n ng l a ch n chuyên ngành lúc này là r t cao

Trong nghiên c u c a mình D.W.Chapman [20] cho r ng các y u t c đ nh

c a chuyên ngành tr ng đ i h c nh h c phí, v trí đ a lý, chính sách h tr v chi phí s có nh h ng đ n quy t đ nh ch n chuyên ngành b c đ i h c c a các sinh viên Ngoài ra, ông còn nh n m nh nh h ng c a n l c c a các tr ng đ n quy t đ nh ch n chuyên ngành b c đ i h c c a các sinh viên D.W.Chapman còn cho r ng, các y u t t thân cá nhân ng i h c là m t trong nh ng nhóm y u t

nh h ng đ n quy t đ nh ch n ngành c a b n thân h

Hossler và Gallagher [24] còn cho r ng các cá nhân t i tr ng h c c ng có

nh h ng không nh đ n quy t đ nh ch n chuyên ngành b c đ i h c c a các sinh viên

Cabera và La Nasa [27] nh n m nh r ng nh ng k v ng v m t vi c làm n

đ nh trong t ng lai c a sinh viên c ng là m t nhóm y u t quan trong tác đ ng

đ n quy t đ nh l a ch n chuyên ngành b c đ i h c c a các sinh viên

M J Burn [27] đã ng d ng các k t qu t các nghiên c u c a Chapman (1981) và Cabera và La Nasa (2000) vào m t tr ng đ i h c c th t i M m t l n

n a kh ng đ nh các k t qu nêu trên, đó là m i quan h gi a các nhóm y u t nh

h ng đ n quy t đ nh ch n chuyên b c đ i h c c a sinh viên

Mô hình nghiên c u c a Ruth E Kallio [29] còn cho th y r ng gi i tính

c ng có tác đ ng đ n quy t đ nh ch n chuyên ngành b c đ i h c c a các sinh viên

M c đ tác đ ng c a các nhóm y u t tr c ti p s b nh h ng không nh c a đ c

tr ng v gi i tính c a sinh viên R.E.Kallio cho r ng gi i tính khác nhau s có m c

đ tác đ ng gián ti p khác nhau lên quy t đ nh l a ch n chuyên ngành b c đ i h c

c a các sinh viên

Tóm t t các k t qu nghiên c u c a các tác gi , trong đó, ch y u t lý thuy t c a D.W.Chapman [20], cho th y có các nhân t nh h ng đ n quá trình hay xu h ng l a ch n chuyên ngành b c đ i h c c a sinh viên, g m:

2.2.1.2 Mô hình c a lý thuy t phát tri n ngh nghi p

Mei Tang, Wei Pan và Mark D.Newmeyer [28] đã áp d ng mô hình lý thuy t phát tri n xã h i ngh nghi p (SCCT, Lent, Brown và Hackett, 1994) đ

kh o sát các y u tác đ ng đ n xu h ng l a ch n ngh nghi p Nh ng phát hi n

c a nghiên c u này ch ng minh t m quan tr ng c a các y u t : kinh nghi m h c

t p, t đánh giá n ng l c ngh nghi p, l i ích, và k t qu mong đ i trong quá trình phát tri n ngh nghi p c a ng i l a ch n M i quan h c a các y u t này là

đ ng, vì v y, đ can thi p thành công c n ph i xem xét m i quan h ph c t p gi a các y u t và k t h p m t lo t các bi n pháp can thi p m c đ đa h th ng Các nhà t v n nên góp ph n vào s phát tri n và th c hi n m t ch ng trình phát tri n ngh nghi p toàn di n giúp sinh viên phát tri n n ng l c ngh nghi p thông qua

ho t đ ng h c t p thi t th c

Nghiên c u c a Bromley H Kniveton [18] trên c s kh o sát 384 thanh thi u niên (trong đó có 174 nam và 174 n ) t 14 đ n 18 tu i đã đã đ a ra k t lu n:

C nhà tr ng và gia đình đ u có th cung c p nh ng thông tin và h ng d n tr c

ti p ho c gián ti p nh h ng đ n s l a ch n ngh nghi p c a thanh niên Giáo viên có th xác đ nh nh ng n ng khi u và kh n ng qua đó khuy n khích h c sinh tham gia các ho t đ ng ngo i khoá, tham gia lao đ ng h ng nghi p ho c tham quan nh ng c s s n xu t Ph huynh h c sinh có nh h ng r t l n đ n vi c cung c p nh ng h tr thích h p nh t đ nh cho s l a ch n ngh nghi p, ngoài ra còn có s tác đ ng c a anh ch em trong gia đình, b n bè…

Michael Borchert [16] trên c s kh o sát 325 h c sinh trung h c c a tr ng Trung h c Germantown, bang Wisconsin đã đ a ra nh n xét: trong ba nhóm y u t chính nh h ng đ n s l a ch n ngh nghi p là: Môi tr ng, c h i và đ c đi m

cá nhân thì nhóm y u t đ c đi m cá nhân có nh h ng quan tr ng nh t đ n s

ch n l a ngh nghi p c a h c sinh trung h c

M.J.Burns và các c ng s [27] đã cho r ng m c đ n i ti ng và uy tín c a

tr ng, đ i ng giáo viên danh ti ng c ng là nh ng y u t nh h ng đ n quy t

đ nh ch n chuyên ngành b c đ i h c c a các sinh viên

M.J.Burns và các c ng s [27] cho r ng: “t l ch i” đ u vào, đi m chu n là

nh ng y u t nh h ng đ n quy t đ nh ch n chuyên ngành b c đ i h c c a các sinh viên

Theo Cabera và La Nasa [27] ngoài mong đ i v h c t p trong t ng lai thì mong đ i v công vi c trong t ng lai c ng là m t trong nh ng y u t nh h ng

đ n quy t đ nh ch n chuyên ngành b c đ i h c c a các sinh viên

S.G.Washburn và các c ng s [31] còn cho r ng s s n sàng c a b n thân cho công vi c và c h i ki m đ c vi c làm sau khi t t nghi p c ng là nh ng y u

t nh h ng đ n quy t đ nh ch n chuyên ngành b c đ i h c c a các sinh viên

ch n

- Gi i tính

- D.W Chapman

- Hossler và Gallagher

- S phát tri n ngh nghi p

- M c đ danh ti ng c a ngh nghi p

- M c đ yêu c u cao c a ngành ngh

2.2.2 L a ch n mô hình nghiên c u trong b i c nh l a ch n chuyên ngành

c a sinh viên H c vi n Hành chính

H c vi n Hành chính đ c tri n khai đào t o ch ng trình c nhân chuyên ngành Hành chính h c h chính quy t n m 2000 n nay, đã tuy n sinh đ c 13 khóa v i t ng s sinh viên là 6500, trung bình ch tiêu m i khóa là 500 sinh viên

V i chuyên ngành Hành chính h c, m c phân ngành ch a sâu s c, d n đ n kh i

l ng ki n th c dàn tr i, s hi u bi t chuyên sâu v m t l nh v c nào đó không có Sinh viên ra tr ng r t khó có đ nh h ng đ xin vi c làm Các sinh viên sau khi

t t nghi p có xu h ng v quê đ xin vi c vào c quan nhà n c S ít xin vi c vào các doanh nghi p T đ c đi m này mà kh n ng thu hút thí sinh c a h c vi n r t kém M n m s l ng thí sinh d thi không nhi u nên đi m chu n đ u vào r t

th p Nhà tr ng hàng n m có g i phi u kh o sát v kh n ng làm vi c t i các

đ n v s d ng sinh viên H c vi n sau khi t t nghi p ra tr ng H u h t các đ n v bày t s quan ng i v ch t l ng đào t o và nhi u n i t ra thi u tin t ng vào

nh ng tân c nhân hành chính i u này m t ph n do ch t l ng đ u vào th p vì

kh n ng thu hút kém, m t vì tính chuyên ngành r ng nên l ng ki n th c và k

n ng thi u h t

ánh giá đ c v n đ này, t n m 2007, H c vi n đã ti n hành xây d ng

ch ng trình đào t o 08 chuyên ngành, xin c p mã ngành và tri n khai đào t o t

n m 2009 Tám chuyên ngành g m: T ch c nhân s , Qu n lý công, Qu n lý xã

h i, Qu n lý kinh t , Qu n lý đô th , Tài chính công, Thanh tra, Chính sách công

V i 08 chuyên ngành nói trên, sinh viên có c h i l a ch n r ng h n v l nh

v c mình s theo đu i Khi ta tr ng h s có đ nh h ng ngay t ban đ u v công

vi c S l ng sinh viên đ ng ký vào các chuyên ngành nh sau:

B ng 2.2: S li u sinh viên đ ng ký theo h c các chuyên ngành

Trong các chuyên ngành trên, chuyên ngành t ch c nhân s do Khoa T

ch c và qu n lý nhân s tr c ti p qu n lý và tri n khai ch ng trình đào t o có s

l ng sinh viên đ ng ký cao nh t Sinh viên theo h c chuyên ngành có c h i làm

vi c cho c hai khu v c công và t i v i khu v c công, công tác cán b là công

tác mang tính ch t quy t đ nh, then ch t nh m t o ra ngu n nhân l c có ch t l ng

và ho ch đ nh đ i ng lãnh đ o k c n i v i khu v c t , b ph n qu n tr nhân

s hay qu n tr ngu n nhân l c trong các công ty tr thành b ph n không th thi u

nh t là khi quan đi m v con ng i có s đ i m i và chuy n bi n m t cách rõ r t

trong th c ti n qu n tr ngu n nh n l c Công ty nào c ng c n có ng i làm công

tác nhân s gi i đ đ m b o ngu n l c cho công ty ho t đ ng T đ c thù đó,

chuyên ngành t ch c nhân s ngay t đ u đã đ c sinh viên c m nh n đây là

chuyên ngành t t nh t, h a h n nhi u c h i trong t ng lai

Khoa T ch c và qu n lý nhân s hi n nay có đ i ng gi ng viên có trình đ

t th c s tr lên, trong đó 03 PGS.TS, 5 TS, 02 GVCC, 8 GVC V i th m nh v

ch t l ng gi ng viên, Khoa tr c khi đi vào tri n khai đào t o đã t ch c t t công

tác biên so n giáo trình, h th ng kh o thí, thành l p câu l c b cho sinh viên chuyên ngành và có nh ng bu i t v n h ng nghi p cho sinh viên Nh v y mà ngay t khóa đ u tiên, s l ng sinh viên đ ng ký vào chuyên ngành này khá cao

và đây c ng là ngành có đi m s đ u vào cao nh t

Trong 650 sinh viên đ ng ký thì khóa 9 có 260 sinh viên, khóa 10 có 250 sinh viên, khóa 11 có 110 sinh viên Qua tri n khai 03 khóa, Khoa nh n th y s

l ng sinh viên đ ng ký chuyên ngành này gi m đi m t cách rõ r t i u này

ch ng t vi c l a ch n chuyên ngành này c a sinh viên còn ch u nhi u y u t tác

đ ng Sinh viên có kh n ng ra quy t đ nh trong đi u ki n thi u nhi u thông tin

Ngoài chuyên ngành TCNS, các chuyên ngành còn l i h u nh còn g p r t nhi u khó kh n trong tri n khai th c hi n ch ng trình đào t o Có nh ng chuyên ngành hi n nay ch a xây d ng đ c h th ng giáo trình, ngân hàng đ thi các môn

h c chuyên ngành i ng gi ng viên r t m ng M c dù tên môn h c, mã h c

ph n đ c xác đ nh song v n ch a có đ i ng gi ng viên c h u c a tr ng gi ng

d y mà ph i m i gi ng viên các c s khác V i tên chuyên ngành g n li n v i

nh ng công vi c xu t hi n trong khu v c công nh chính sách công, thanh tra,

qu n lý xã h i đã làm c n tr đ n kh n ng phát tri n ngh nghi p và c h i vi c làm trong t ng lai b thu h p theo nh suy ngh c a nhi u sinh viên M t s sinh viên khó có kh n ng đánh giá đ c n ng l c theo đu i c a mình khi ch a có thông tin đ y đ c a chuyên ngành v m c đ ph c t p c a các h c ph n

Ph n l n là nh ng chuyên ngành m i, mang tính đ c tr ng sâu x c c a môi

tr ng nhà n c và truy n th ng đào t o lâu đ i c a H c vi n Hành chính, m c đ danh ti ng c a các chuyên ngành còn th p Ch có ngành TCNS là đ u đ c sinh viên c m nh n và suy ngh r t chính xác v m c đ danh ti ng c a nó S ph bi n

c ng nh giá tr th tr ng đ c kh ng đ nh nh t là trong b i c nh kinh t th

tr ng hi n nay làm cho sinh viên ngh nhi u h n đ n chuyên ngành TCNS

Tuy nhiên v y, vi c l a ch n chuyên ngành c a sinh viên H c vi n Hành chính c ng ch u nh h ng nhi u y u t khác nh đ c đi m b n thân, gia đình, gi i tính, s tr ng

Mô hình c a D.W Chapman có nhi u th m nh khi đ c áp d ng nghiên

c u trong tr ng h p này là mô hình đ c ch n l a làm n n t ng đ xây d ng mô hình nghiên c u đ xác đ nh các nhân t nh h ng đ n xu h ng l a ch n chuyên ngành V i đi u ki n đ c thù, mô hình đ c hi u ch nh cho phù h p, trong đó, y u

t c n quan tâm nh t xoay quanh nhân t đ c đi m c a chuyên ngành l a ch n, đ c

đi m c a cá nhân và gia đình K t h p v i mô hình lý thuy t xã h i ngh nghi p,

c h i vi c làm hay s phát tri n ngh nghi p trong t ng lai, m c đ danh ti ng

c a ngh nghi p c ng đ c xem xét hi u ch nh S phát tri n ngh nghi p là m t

y u t quan tr ng tác đ ng đ n hành vi l a ch n vì suy cho cùng, m c dù v i

nh ng đ c đi m cá nhân thu n l i, thì song song v i nó, nh ng c h i, s k v ng

c ng đ c quan tâm t ng t i u này s gi i thích đ c r ng trong b i c nh r t thu n l i đ l a ch n vì b n thân r t mong mu n nh ng s b c n tr vì tính t ng lai không cho phép

đ i h c c a các sinh viên Ví d nhi u tr ng đ i h c có nhi u c s đ c phân b nhi u n i thì th ng sinh viên v n thích l a ch n chuyên ngành nào đ c h c trong n i thành, n i m i đi u ki n sinh ho t tr nên d dàng h n T c có ngh a là ngành h c nào có đi u ki n h tr h c t p t t h n thì sinh viên có kh n ng xu

h ng l a ch n nhi u h n D a vào nhóm y u t v đ c đi m tr ng đ i h c, gi

thuy t H1 đã đ c hi u ch nh cho phù h p v i tr ng h p nghiên c u c a đ tài này đ c phát bi u nh sau:

i v i H c vi n Hành chính, các chuyên ngành h u nh gi ng nhau v ch

h c, ký túc xá, h c phí nh ng khác nhau ch có chuyên ngành h u nh gi ng viên c h u c a tr ng không có ph i m i các gi ng viên các c s đào t o khác Thông th ng, các sinh viên luôn mong mu n có gi ng viên t i ch c a tr ng

gi ng d y h n Hay có chuyên ngành h u nh ch a có b t k môn h c nào là có giáo trình i u này làm cho sinh viên vô cùng hoang mang trong h c t p, ôn thi và

có nh h ng ít nhi u k t k t qu h c t p c a h

M.J.Burns và các c ng s [27] đã b sung thêm m c đ h p d n c a ngành

h c s là nh ng y u t nh h ng đ n quy t đ nh ch n tr ng c a sinh viên

v mô, toán cao c p, tài chính công Chuyên ngành nào có nh ng môn h c mà có

c m th y có th h c đ c vì nó g n li n v i th c t , lý thuy t nhi u S h p d n

là nh v y

D.W.Chapman [20] c ng đã kh o sát s nh h ng c a s mong đ i v h c

t p trong t ng lai đ n quy t đ nh ch n chuyên ngành c a h M.J.Burns và các

c ng s [27] đã b sung thêm , “t l ch i” đ u vào, đi m chu n c a ngành là

nh ng y u t nh h ng đ n quy t đ nh ch n chuyên ngành b c đ i h c c a các sinh viên

D a trên c s y u t v s đ c thù, đa d ng và h p d n c a ngành h c gi thuy t H1 sau khi đã đ c hi u ch nh đ c phát bi u nh sau:

Gi thuy t H1: c đi m c a chuyên ngành càng t t, h p d n xu h ng

ch n chuyên ngành đó càng cao

2.2.3.2 Y u t v n l c giao ti p v i sinh viên c a Khoa đào t o chuyên ngành

D.W.Chapman [20] sau nghiên c u c a mình c ng đ c bi t nh n m nh s

nh h ng c a n l c giao ti p c a các tr ng v i sinh viên đ n quy t đ nh ch n

tr ng c a các sinh viên Các khoa chuyên ngành ph i t ch c các bu i t v n

h ng nghi p Gi i thi u cho sinh viên bi t đ c n ng l c đào t o, nh ng cam k t

h tr t phía Khoa, m c đ nhi t tình s n sàng giúp đ sinh viên, n l c nâng cao

m c c m nh n v s t t đ p c a Khoa trong sinh viên Các thông tin v chuyên ngành nh ch ng trình đào t o, m c đ h p d n đa dang c a các h c ph n, kh

n ng phát tri n cao h n b c sau đ i h c, tính th tr ng là nh ng thông tin luôn luôn đ c mong đ i c a sinh viên Khoa t v n k p th i s có tác d ng đ nh h ng nagy t đâu khi h con thi u r t nhi u ngu n l c đ quy t đ nh

Hossler và Gallagher [24] còn cho r ng vi c tham quan tr c ti p hay các

bu i gi i thi u v chuyên ngành c ng nh h ng đ n quy t đ nh ch n chuyên ngành b c đ i h c c a các sinh viên D.W.Chapman [20] còn cho r ng, các tài li u

có s n c ng tác đ ng đ n quá trình ch n chuyên ngành b c đ i h c c a các sinh viên Ch n ngành là m t quy t đ nh không đ y đ thông tin c a sinh viên Vì th ,

ch t l ng thông tin và s s n sàng c a thông tin trong tài li u có s n nh Website hay các tài li u in khác s là m t h tr không nh trong quy t đ nh ch n chuyên ngành b c đ i h c c a các sinh viên

D a trên các y u t v n l c giao ti p c a tr ng v i sinh viên nh tham tham gia các bu i gi i thi u v khoa, ngành h c, gi i thi u h c b ng, qu ng cáo trên báo, t p chí, TV và s đ y đ và ch t l ng thông tin đ c cung c p trong các tài li u có s n, gi thuy t H2 đ c phát bi u nh sau:

Gi thuy t H2: Khoa n l c trong t v n ch n ngành đ n sinh viên càng nhi u, sinh viên s ch n chuyên ngành đó nhi u h n