QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG PHƯƠNG THỨC TÍN DỤNG CHỨNG TỪ TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM.PDF

Morgan Chase ..... Morgan chase, N.A, New York... - Ngân hàng thông báo Advising Bank: Là NH đ c ngân hàng ph́t hành yêu... Quy trình thanh toán t́n d ng ch ng t... Ví d , công ty XK Vi

Lê Nguy n N HoƠi L

Lê Nguy n N HoƠi L

M C L C

Trang

L I CAM OAN

B NG CÁC T VI T T T

TH C TệN D NG CH NG T 1

1.1 PH NG TH C TệN D NG CH NG T 1

1.1.1 Khái ni m 1

1.1.2 Các bên tham gia 1

1.1.3 Quy trình th c hi n giao d ch ph ng th c tín d ng ch ng t 2 13 1.2 TÔNG QUAN Vể R I RO TRONG PH NG TH C TDCT 4

1.2.1 Nh ng r i ro trong ph ng th c TDCT theo nguyên nhơn phát sinh 4 1.2.1.1 R i ro tín d ng 4

1.2.1.2 R i ro t gí 4

1.2.1.3 R i ro t́c nghi p 5

1.2.1.4 R i ro công ngh 5

1.2.1.5 R i ro qu c gia 5

1.2.1.6 R i ro chính śch 5

1.2.1.7 R i ro gí c 5

1.2.1.8 R i ro ph́p lý 6

1.2.1.9 R i ro đ o đ c 6

1.2.2 R i ro đ i v i các bên tham gia trong ph ng th c TDCT 6

1.2.2.1 i v i ngân hàng ph́t hành (Issuing bank) 6

1.2.2.2 i v i ngân hàng x́c nh n (Confirming bank) 8

1.2.2.6 i v i nhà nh p kh u (Applicant) 10

1.2.2.7 i v i nhà xu t kh u (Beneficiciary) 11

1.3 QU N TR R I RO TRONG PH NG TH C TệN D NG CH NG T T I CÁC NGỂN HÀNG TH NG M I 11

1.3.1 Khái ni m qu n tr r i ro 11

1.3.2 N i dung qu n tr r i ro trong ph ng th c TDCT t i các NHTM 12

1.3.2.1 Nh n d ng r i ro 12

1.3.2.2 Phân tích r i ro 13

1.3.2.3 o l ng r i ro 13

1.3.2.4 Giám sát r i ro 13

1.3.2.5 Phòng ng a r i ro 14

1.3.2.6 B́o ćo và đ́nh gí v ho t đ ng qu n tr r i ro 14

1.3.3 ụ ngh a qu n tr r i ro trong ph ng th c TDCT t i các NHTM 15

1.4 KINH NGHI M QU N TR RUI RO C A M T S NGỂN HÀNG TRONG PH NG TH C TDCT 15

1.4.1 Môt sô Kinh nghiêm t ngơn hƠng JP Morgan Chase 15

1.4.2 BƠi h c t v tranh ch p xay ra tai Ngơn hƠng Nông nghi p và Phát tri n nông thôn Vi t Nam (S Giao d ch I) n m 2000 18

K T LU N CH NG 1 22

CH NG 2: TH C TR NG QU N TR R I RO TRONG PH NG TH C TDCT T I NHTMCP U T VÀ PHÁT TRI N VI T NAM (BIDV) 23

2.1 GI I THI U NHTMCP U T VÀ PHÁT TRI N VI T NAM 23

2.1.1 Gi i thi u chung 23

2.1.2 ánh giá tình hình ho t đ ng qua m t s ch tiêu 24

2.2 TÌNH HÌNH HO T NG TTQT 26

2.2.1 Kêt qua hoat đông TTQT 26

2.2.2 T ch c th c hi n giao d ch TTQT 28

2.3 R I RO TRONG TTQT B NG PH NG TH C TDCT TAI BIDV 29

2.3.1 LƠm r̃ ph ng pháp nghiên c u 29

2.4 NGUYểN NHỂN D N N R I RO TRONG PH NG TH C TDCT

T I BIDV 44

2.4.1 Nguyên nhơn ch quan 44

2.4.2 Nguyên nhân khách quan 45

2.4.2.1 Nguyên nhân t phía khách hàng 45

2.4.2.2 Nguyên nhân t th c tr ng n n kinh t Vi t Nam 45

2.5 TH C TR NG QU N TR R I RO TRONG PH NG TH C TDCT T I BIDV 46

2.5.1 Th c tr ng qu n tr r i ro trong ph ng th c TDCT t i BIDV 46

2.5.1.1 Nh n d ng r i ro 46

2.5.1.2 Phân tích r i ro 48

2.5.1.3 o l ng r i ro 49

2.5.1.4 Giám sát r i ro 51

2.5.1.5 Phòng ng a r i ro 54

2.5.1.6 B́o ćo và đ́nh gí v ho t đ ng qu n tr r i ro 56

2.5.2 ánh giá th c tr ng qu n tr r i ro trong ph ng th c TDCT t i BIDV 56 2.5.2.1 Nh ng k t qu đ t đ c 56

2.5.2.2 Nh ng h n ch còn t n t i 57

K T LU N CH NG 2 60

CH NG 3: CÁC GI I PHÁP I V I QU N TR R I RO TRONG PH NG TH C TDCT T I BIDV 61

3.1 CÁC GI I PHÁP T PHệA BIDV 61

3.1.1 Gi i pháp v ngu n nhơn l c ph c v ho t đ ng TTQT 61

3.1.2 Gi i pháp vê h th ng công ngh thông tin 63

3.1.3 Gi i pháp v nơng cao n ng l c qu n tr r i ro trong TTQT 64

3.1.3.1 BIDV c n có chi n l c qu n tr r i ro t ng th 64

3.1.3.2 Xây d ng mô hình qu n lý r i ro trong TTQT 65

3.1.3.3 Nâng cao n ng l c qu n tr r i ro trong TTQT đ i v i đ i ng ćn b qu n tr , đi u hành các c p 67

3.1.3.4 T ng c ng công tác ki m tra giám sát r i ro trong TTQT 68

3.1.5.2 Trong giao d ch LC xu t kh u 73

3.1.6 Gi i pháp phòng ng a r i ro t phía qu c gia ng i m LC nh chi n tranh, đốnh công, cơm vơn, pháp l nh t tòa án 73

3.1.7 M t s gi i pháp khác 75

3.2 M T S KI N NGH 77

3.2.1 Ki n ngh đ i v i NhƠ N c 77

3.2.2 Ki n ngh đ i v i Ngơn hƠng NhƠ N c Vi t Nam 78

K T LU N CH NG 3 80

K T LU N CHUNG 81 TÀI LI U THAM KH O

PH L C

BIDV Ngân hàng Th ng m i c ph n u t và Phát tri n Vi t Nam

INCOTERMS International Commercial Terms

UCP The Uniform Customs and Practice for Documentary Credits ICC

JP JP Morgan chase, N.A, New York

HÌNH V

Hình 01 Quy trình thanh tón tín d ng ch ng t 2

B NG B ng 01 T ng h p m t s ch tiêu kinh doanh c a BIDV 24

B ng 02 Doanh s thanh tón TDCT t i BIDV n m 2009 - 2011 27

B ng 03 Thu phí theo ph ng th c TDCT t i BIDV n m 2009 – 2011 27

B ng 04 Kêt qua điêu tra vê rui ro trong ph ng th c TDCT t i BIDV 31

B ng 05 Danh m c ćc r i ro t́c nghi p trong ph ng th c TDCT tai BIDV 47

B ng 06 T l s l n xu t hi n ćc r i ro t́c nghi p trong ph ng th c TDCT t i BIDV n m 2011 49

B ng 07 Ćc bi n ph́p phòng ng a r i ro t́c nghi p trong ph ng th c TDCT tai BIDV giai đo n 2009 – 2011 53

BIểU Ô Bi u đ 01 Doanh s thanh tón XNK & thu phí TTTM c a BIDV 2006-2011 26

Ngày nay, d i t́c đ ng c a toàn c u hóa, th ng m i qu c t đã tr thành m t

b ph n không th thi u c a m i qu c gia Trong xu h ng đó, ngành Tài chính ngân hàng n c ta đang có nh ng đi u ch nh c n b n nh m xây d ng m t l trình

m c a thích h p, ph́t huy th m nh, kh c ph c nh c đi m, t ng b c t o ra m t

h th ng ngân hàng hi n đ i, an toàn, hi u qu và đ t đ c nh ng chu n m c qu c

t và khu v c

Bên c nh nh ng th i c , thu n l i mà ti n trình h i nh p kinh t qu c t mang

l i, Vi t Nam đ i m t v i không ít khó kh n, th́ch th c M t trong nh ng th́ch

th c l n mà ćc doanh nghi p, ćc t ch c tín d ng Vi t Nam đang ph i đ i m t là làm sao l a ch n và v n d ng có hi u qu ph ng th c thanh tón và ćc h p đ ng mua bán qu c t Là m t m t xích không th thi u trong ho t đ ng d ch v c a ngân hàng, ho t đ ng TTQT ngày càng có v trí quan tr ng Trong đó, ph ng th c đ c

s d ng nhi u nh t là ph ng th c TDCT vì nó an toàn, gi m thi u đ c t i đa ćc

r i ro b t tr c Ph ng th c thanh tón này đang đ c nhi u doanh nghi p và ngân hàng s d ng b i tính u vi t c a nó trong đ m b o quy n l i cho c ng i mua và

ng i b́n

Trong nh ng n m qua, BIDV đã không ng ng m r ng và ph́t tri n đa d ng ćc

s n ph m d ch v TTQT, t o ti n đ thúc đ y ph ng th c thanh tón TDCT ph́t huy tính hi u qu và tr thành công c đ c l c đ́p ng ngày m t t t h n nhu c u thanh tón c a ćc doanh nghi p XNK và yêu c u ki n toàn hóa h th ng d ch v

c a ngân hàng trong qú trình m c a n n kinh t đ t n c

Tuy nhiên, th c ti n ́p d ng ćc t p qún qu c t cho th y TDCT không ph i là

m t nghi p v đ n gi n, nó ti m n nhi u r i ro v tài chính và nh h ng đ n uy tín c a ćc bên tham gia i u này đã làm ph́t sinh nhi u r i ro, trong đó có ćc r i

ro có th d n đ n tranh ch p và có nhi u v phía Vi t Nam b thua thi t Chính vì

Nh n th y t m quan tr ng c a v n đ , t́c gi đi sâu nghiên c u đ tài: “QU N

qua nghiên c u này s góp ph n phòng ng a rui ro và nâng cao ch t l ng d ch v thanh toan quôc tê cho BIDV

2 M c đích c a đ tƠi

- Nghiên c u hê thông c s khoa hoc v r i ro , qu n tr r i ro và ph ng th c TDCT, h c t p m t s kinh nghi m phòng ng a r i ro t ćc NHTM trong n c và trên thê gi i

- iêu tra , kh o śt ćc chi nh́nh c a BIDV đông th i phân tích môt sô tinh huông r i ro th c tê t i BIDV khi vân dung ph ng th c TDCT t đó nh m nh n

d ng r i ro, đanh gia tân suât xuât hiên va m c đô thiêt hai , phân tich nguyên nhân

r i ro t đó đ xu t gi i ph́p p hòng ng a rui ro va han chê thiêt hai , nâng cao chât

l ng dich vu cho BIDV

- ́nh gí công t́c qu n tr r i ro trong thanh toan TDCT t i BIDV nh m nhân đinh nh ng m t t n t i, h n ch d n đ n r i ro trong thanh tón TDCT t đó đ xuât

gi i ph́p kh c ph c nâng cao kh n ng phòng ng a r i ro , h n ch thi t h i t i BIDV

3 i t ng vƠ ph m vi nghiên c u

Nghiên c u v qu n tr r i ro trong ho t đ ng TTQT b ng ph ng th c TDCT t i Ngân hang TMCP u T và Ph́t tri n Vi t Nam t n m 2006-2011

4 Ph ng pháp nghiên c u

nghiên c u lu n v n này, t́c gi s d ng k t h p ph ng ph́p đ nh l ng và

đ nh tính, kêt qua nghiên c u cua ph ng phap nay se bô sung va minh hoa cho

ph ng phap kia

BIDV sau đó g i đ n đ i t ng kh o śt b ng ćch chuy n tr c ti p, ph ng v n tr c

ti p, email, fax…nh m nh n d ng ćc r i ro trong thanh toan TDCT t i BIDV , đ́nh gí t n su t và m c đ thi t h i c a r i ro, t đó tìm ra bi n ph́p phòng ng a

V i ph ng ph́p đ nh tính t́c gi s d ng ćc k thu t nghiên c u nh ph ng ph́p phân tích, mô t , so śnh, suy lu n logic đ i v i ćc d li u thu th p b ng ćch s u t m ćc tình hu ng r i ro đã x y ra t i BIDV, m t s tình hu ng r i ro tiêu

bi u và ćc kinh nghi m phòng ng a r i ro t i ćc NHTM kh́c trong n c và n c ngoài, s d ng m t s k t qu c a ćc nghiên c u thành công kh́c…

Phân tai liêu tham khao

Phân phu luc

ng i này xu t trình cho ngân hàng b ch ng t thanh tón phù h p v i nh ng đi u

ki n và đi u kho n quy đ nh trong th tín d ng

1.1.2 Các bên tham gia:

- Ng i xin m LC (Applicant): Là ng i yêu c u ngân hàng ph c v mình ph́t

hành m t LC, và có tŕch nhi m ph́p lý v vi c tr ti n c a ngân hàng cho ng i bán theo LC này Tùy hoàn c nh c th mà ng i xin m LC có th có nh ng tên

g i kh́c nhau: ng i mua (buyer), ng i nh p kh u (importer), ng i m LC (opener), ng i tr ti n (accountee), ng i y th́c (principal)

- Ng i th h ng LC (Benneficiary): Theo quy đ nh c a LC, là ng i đ c

h ng ti n thanh tón hay s h u h i phi u ch p nh n thanh tón Tùy vào hoàn

c nh c th mà ng i th h ng LC có th có nh ng tên g i kh́c nhau nh : ng i b́n (seller), nhà xu t kh u (exporter), ng i ký ph́t h i phi u (drawer), ng i

th ng th u (contractor)

- Ngân hàng phát hành LC (Issuing Bank): Là ngân hàng, theo yêu c u c a ng i

mua, ph́t hành m t LC cho ng i b́n h ng Ngân hàng ph́t hành th ng đ c hai bên mua b́n th a thu n và quy đ nh trong h p đ ng mua b́n N u không có

s th a thu n tr c thì nhà nh p kh u t ch n

- Ngân hàng thông báo (Advising Bank): Là NH đ c ngân hàng ph́t hành yêu

c u thông b́o LC cho ng i th h ng Ngân hàng thông b́o th ng là m t ngân hàng đ i lý hay m t chi nh́nh c a ngân hàng ph́t hành n c nhà xu t kh u

- Ngơn hƠng xác nh n (Confirming Bank): Trong tr ng h p nhà xu t kh u

mu n có s đ m b o ch c ch n c a th tín d ng, thì m t ngân hàng có th đ ng ra x́c nh n LC theo yêu c u c a ngân hàng ph́t hành Thông th ng ngân hàng x́c

nh n là m t ngân hàng l n, có uy tín và trong nhi u tr ng h p ngân hàng thông b́o đ c đ ngh là ngân hàng x́c nh n LC

- Ngơn hƠng ch đ nh (Nominated Bank): Là NH x́c nh n ho c b t c m t ngân

hàng nào kh́c đ c NHPH y nhi m đ khi nh n đ c b ch ng t xu t trình phù

h p v i quy đ nh c a LC thì: thanh toán (pay) cho ng i th h ng; ch p nh n (accept) h i phi u k h n; chi t kh u (negotiate) b ch ng t ; ch u tŕch nhi m tr

ch m (deferred payment) gí tr LC Trách nhi m c a ngân hàng ch đ nh gi ng

nh ngân hàng ph́t hành khi nh n b ch ng t c a nhà XK g i đ n

- Ngơn hƠng chi t kh u (Negotiating Bank): Là NH đ ng ra chi t kh u b ch ng

t và th ng c ng là ngân hàng thông b́o LC Tr ng h p LC quy đ nh chi t

kh u t do thì b t k ngân hàng nào c ng có th là ngân hàng chi t kh u Tuy nhiên, c ng có tr ng h p LC quy đ nh chi t kh u t i m t ngân hàng nh t đ nh

1.1.3 Quy trình th c hi n giao d ch ph ng th c tín d ng ch ng t

Hình 01 Quy trình thanh toán t́n d ng ch ng t

ây là quy trình thông d ng và c ban nh t Trên th c t , có nhi u th tín d ng

ph c t p nên s có thêm ćc ngân hàng tham gia v i nhi u vai trò kh́c nhau nh ngân hàng x́c nh n… Khi đó, quy trình trên c ng s có s thay đ i

B c 1: Hai bên mua, b́n ký k t h p đ ng ngo i th ng v i đi u kho n thanh tón theo ph ng th c LC

B c 2: Trên c s ćc đi u kho n và đi u ki n c a h p đ ng ngo i th ng, nhà

nh p kh u làm đ n g i đ n ngân hàng ph c v mình yêu c u ph́t hành m t LC cho

ng i xu t kh u h ng

B c 3: C n c đ n xin m LC, n u đ ng ý, ngân hàng ph́t hành l p m t LC và thông qua ngân hàng đ i lý c a mình n c nhà xu t kh u đ thông b́o v vi c ph́t hành m t LC đ n nhà xu t kh u

B c 4: Khi nh n đ c thông b́o LC, ngân hàng thông b́o s thông b́o cho nhà xu t kh u toàn b n i dung LC

B c 8: Tr ng h p b ch ng t h p l , ngân hàng ph́t hành yêu c u ng i xin

m LC thanh tón (đ i v i LC tr ngay) ho c ch p nh n thanh tón (đ i v i LC tr

ch m) và chuy n b ch ng t cho ng i xin m LC Tr ng h p b ch ng t có

b t h p l , ngân hàng phát hành s đi đi n thông b́o b t h p l cho ngân hàng g i

b ch ng t đ ng th i thông b́o cho ng i đ ngh m LC N u ng i đ ngh m

LC và ng i th h ng LC th ng l ng ch p nh n b t h p l , ngân hàng nh n

ch ng t s giao b ch ng t cho ng i đ ngh m LC đ i l y thanh tón ho c

ch p nh n thanh tón N u hai bên không th a thu n đ c b t h p l , ngân hàng

nh n b ch ng t s ti n hành hoàn tr b ch ng t cho ngân hàng xu t trình d a trên ch th c a ngân hàng xu t trình

B c 9: Ngân hàng ph́t hành thanh tón ho c đi n ch p nh n thanh tón t i ngân hàng ch đ nh và ngân hàng ch đ nh s chuy n ti p đ n ng i xu t kh u

1.2.1 Nh ng r i ro trong ph ng th c TDCT theo nguyên nhân phát sinh 1.2.1.1 R i ro tín d ng

Là nh ng r i ro ph́t sinh do vi c c p tín d ng cho ćc bên liên quan nh ng không có kh n ng hoàn tr R i ro tín d ng liên quan tr c ti p đ n tình hình tài chính, kh n ng thanh tón c a các bên

i v i NHPH: khi ph́t hành LC ký qu d i 100%, NHPH đã th c hi n vi c

c p tín d ng cho nhà NK R i ro tín d ng đ i v i NHPH x y ra khi nhà NK m t kh

n ng thanh tón ho c b ph́ s n NHPH ph i th c hi n thanh tón cho ng i th

h ng theo quy đ nh c a LC nh ng không có kh n ng đòi hoàn tr t nhà NK

i v i NHCK: khi th c hi n chi t kh u mi n truy đòi b ch ng t xu t kh u, NHCK đã th c hi n mua l i quy n đòi ti n c a nhà XK t NHPH N u NHPH m t

kh n ng thanh tón ho c b ph́ s n, thì r i ro tín d ng thu c v NHCK

i v i NHXN: khi th c hi n vi c x́c nh n LC nh ng không yêu c u NHPH ký

qu 100% gí tr LC, NHXN ch u r i ro tín d ng khi NHPH m t kh n ng thanh tón ho c b ph́ s n

1.2.1.2 R i ro t giá (r i ro ngo i h i)

T gí là y u t quan tr ng trong thanh tón XNK Thông th ng khi th c hiên

d ch v thanh tón LC , ngân hang đông th i hô tr khach hang trong viêc đam bao ngo i t thanh tón khi đ n h n thanh tón LC b ng ho t đ ng mua b́ n kinh doanh ngo i t S bi n đ ng t gí có th gây kho kh n cho ngân hang đê đam bao nguôn ngo i t thanh tón , ngo i t khan hi m không xoay s k p có th gây ch m tr thanh tón LC M t kh́c s bi n đ ng c a t gí có th d n đ n thua l trong kinh

doanh c a kh́ch hàng khi m LC đê nh p hang vê T đó có th nh h ng đ n kh

n ng thanh tón c a ho, có th d n đ n r i ro ng i m t ch i thanh tón hay gi m

kh n ng tr n c a kh́ch hàng n u kh́ch hàng vay ngo i t đ thanh tón LC

R i ro công ngh ph́t sinh khi công ngh ́p d ng không đ́p ng đ c kh i

l ng, th i h n giao d ch ph́t sinh Ch ng han khi LC đã đ n h n thanh tón nh ng

vì tr c tr c ph n m m d n đ n thanh tón tr

1.2.1.5 R i ro qu c gia

Là lo i r i ro liên quan đ n s thay đ i v chính tr , kinh t , v chính śch qu n

lý ngo i h i – ngo i th ng c a m t qu c gia, khi n cho nhà xu t kh u không nh n

đ c ti n hàng, nhà nh p kh u không nh n đ c hàng hóa Nguyên nhân: do chi n tranh, b o đ ng, n n c ngoài, d tr ngo i h i, c m v n…

1.2.1.6 R i ro chính sách

Là r i ro x y ra do chính śch c a m t qu c gia, m t đ a ph ng thay đ i làm ph́ s n d ́n, k ho ch ban đ u Ch ng h n vi c thay đ i chính śch thu , h n

1.2.1.8 R i ro pháp lý

Là r i ro gây thi t h i đ i v i m t hay nhi u bên tham gia khi x y ra tranh ch p, khi u ki n trong thanh tón qu c t Nguyên nhân, do môi tr ng ph́p lý và lu t ph́p c a ćc n c kh́c nhau; Lu t ph́p qu c gia đôi khi có mâu thu n v i thông l

qu c t Trong tr ng h p có s kh́c nhau gi a lu t ph́p qu c gia và thông l qu c

t , quy t đ nh c a tòa ́n s t i v t lên trên thông l qu c t v m t ph́p lý

Ví d , công ty XK Vi t Nam b́n hàng cho nhà NK Pháp thanh toán theo LC do ngân hàng Ph́p ph́t hành NHPH nh n đ c b ch ng t hoàn h o và đã làm đi n

ch p nh n thanh tón Tuy nhiên, tr c khi thanh tón cho ng i h ng, NHPH đã

nh n đ c l nh c a tòa ́n Ph́p g m gi toàn b s ti n c a LC đ gi i quy t n

c a công ty XK Vi t Nam v i m t kh́ch hàng Ph́p kh́c Ngân hàng Vi t Nam

ki n tòa vì đã chi t kh u b ch ng t theo y quy n c a NHPH NHPH tr l i h không th làm kh́c đ c vì đây là ph́n quy t c a tòa ́n qu c gia

1.2.1.9 R i ro đ o đ c

Là r i ro khi m t bên tham gia c tình không th c hi n đúng ngh a v c a mình, làm nh h ng t i quy n l i c a ćc bên liên quan Trong th ng m i qu c t , ćc bên đ i t́c th ng ćch xa nhau, th m chí không h g p nhau trong qú trình mua b́n nên r t khó n m rõ nh ng thông tin v uy tín, đ o đ c kinh doanh, n ng l c tài chính c a đ i t́c Trong đi u ki n nh v y, ćc r i ro đ o đ c x y ra gây h u qu nghiêm tr ng đ i v i c kh́ch hàng l n ngân hàng c bi t, trong ph ng th c TDCT, ćc hành vi đ o đ c c a b t c m t đ i t́c nào đ u nh h ng nhi u đ n các ngân hàng tham gia

1.2.2 R i ro đ i v i các bên tham gia trong ph ng th c TDCT

1.2.2.1 i v i ngân hàng phát hành (Issuing bank)

- R i ro t ph́a ng i m LC:

Khi ngân hang m LC , ngo i tr tr ng h p LC đ c ký qu 100%, n u có v n

đ khó kh n t phía ng i m (ph́ s n, m t kh n ng thanh tón, thiêu thiên chi…)

thì ngân hàng m là ng i ph i tr ti n cho ng i h ng b ng ngu n v n c a mình theo thông lê quôc tê

- R i ro t ph́a ng i th h ng:

Giao d ch TDCT là giao d ch trên ch ng t Vì v y ng i b́n (ng i th h ng)

có th l i d ng đi u này đ làm gi m o ch ng t xu t trình phù h p v i ćc đi u kho n, đi u ki n c a LC đ NHPH thanh toán

- R i ro t ngân hàng chi t kh u ho c ngân hàng xác nh n:

Trong tr ng h p LC cho phép đòi ti n b ng đi n, có th x y ra tr ng h p ngân hàng chi t kh u ho c ngân hàng x́c nh n đòi ti n khi b ch ng t không hoàn h o,

d n t i vi c t n th i gian, chi phí đòi ti n l i

- R i ro v đi u ki n th tr ng hàng h́a nh p kh u:

Hàng hóa nh p kh u nh h ng tr c ti p đ n kh n ng thanh tón c a ng i m

LC và vi c thu h i v n c a NHPH N u là m t hàng gí c bi n đ ng nhi u theo th

tr ng, kênh phân ph i và tiêu th h p, ch có m t s đ i t ng tiêu th đ c bi t thì

vi c kinh doanh c a nhà nh p kh u d g p r i ro, NHPH c ng khó tiêu th hàng hóa

đ thu h i l i v n trong tr ng h p c n thi t Trong nhi u tr ng h p, NHPH không tiêu th đ c hàng hóa đã b o lãnh m LC

- R i ro khi ch ng t v n t i ngoài t m ki m soát c a ngân hàng:

Khi m LC v i m t v n đ n g c g i v tr c ho c g i theo tàu, n u ng i m không ký qu đ y đ , v n đ n không l p theo l nh ngân hàng, ngân hàng có th g p

r i ro ng i m LC không hoàn thành ngh a v thanh tón cho ngân hàng tr c khi

nh n hàng và ngân hàng ph i thanh tón ho c đ n bù hàng hóa cho ng i th h ng

- R i ro trong th c hi n b o lãnh nh n hàng:

B o lãnh nh n hàng khi ch a có v n đ n g c là m t nghi p v ph bi n đ t o

đi u ki n thu n l i cho ng i m LC nh n hàng khi h đ́p ng đ c kh n ng thanh tón, tuy nhiên nó c ng có th đem l i r i ro cho NHPH Khi ph́t hành th

b o lãnh nh n hàng, ngân hàng đã cam k t s đ n bù cho hãng v n t i n u có t n

th t x y ra khi ng i m LC nh n hàng mà không xu t trình v n đ n g c, cam k t này hoàn toàn đ c l p v i cam k t thanh tón cho ng i th h ng B o lãnh nh n hàng ch có tính ch t t m th i, không th thay th ch ng t s h u hàng hóa Khi NHPH nh n đ c v n đ n g c t ng i th h ng, ph i giao v n đ n g c cho hãng

v n t i đ thu h i b o lãnh nh n hàng v thì tŕch nhi m c a NHPH đ i v i hãng

v n t i m i ch m d t Nh v y, NHPH s ph i ǵnh ch u r i ro n u nh ng i th

h ng th c hi n hành vi l a đ o, không ph i là ch s h u c a lô hàng và lô hàng

đã nh n không thu c LC đã m Trong tr ng h p này, NHPH đã thanh tón cho

ng i th h ng mà v n ph i b i th ng cho hãng v n t i

- R i ro tác nghi p t ph́a NHPH:

NHPH có th b ki n ho c ph i b i th ng n u không ph́t hi n ra sai sót ho c

b t l i sai trên b ch ng t không hoàn h o và ti n hành thanh tón

NHPH ki m tra không h t sai sót c a b ch ng t , d n đ n mât quyên t chôi thanh toan do kiêm tra bô ch ng châm trê qua th i han theo quy đinh cua UCP NHPH b t sai l i b t h p l b ch ng t hoàn h o, d n đ n b ngân hàng n c ngoài không ch p nh n, gây m t uy tín c a NHPH

Trê han thanh toan cho NH n c ngoài do quên/s suât, gây m t uy tín c a NHPH

- R i ro do han chê cua hê thông công nghê thông tin c a NHPH:

Do truc tr c hê thông công nghê thông tin (lôi ch ng trinh phân mêm x ly nghiêp vu, lôi mang swift , ḿy móc h h ng ) dân đên châm thanh toan , thât lac điên tin

1.2.2.2 i v i ngân hàng xác nh n (Confirming bank)

N u b ch ng t là hoàn h o, thì ngân hàng x́c nh n ph i tr ti n cho ng i xu t

kh u, b t lu n là có truy đòi đ c ti n t ngân hàng ph́t hành hay không Nh v y, ngân hàng x́c nh n ch u r i ro tín d ng đ i v i ngân hàng ph́t hành, c ng nh r i

ro chính tr và r i ro ngo i h i c a n c ngân hàng ph́t hành

Nêu ngân hang xac nhân tr ti n hay ch p nh n thanh tón h i phi u k h n, mà không có s ki m tra m t ćch thích đ́ng b ch ng t , đ b ch ng t có l i, ngân hàng ph́t hành không ch p nh n, thì không th đòi ti n ngân hàng ph́t hành

Khi xac nhân đ n ph ng, r i ro t ng đ i cao vì vi c x́c nh n không đ c đ m

b o b ng tài s n hay kí qu mà ch d a vào uy tín và kh n ng thanh tón c a ngân hàng phát hành

1.2.2.3 i v i ngân hàng thông báo (Advising bank)

Ngân hang thông bao LC phai chiu tŕch nhi m v tính chân th t , h p lê cua LC (bao gôm viêc xac minh ch ki , khóa mã, mâu điên ) tr c khi thông báo LC cho

ng i thu h ng B t k m t s ch m tr hay thi u chính x́c nào v vi c thông b́o

LC cho ng i thu h ng d n đ n th ng v không thành, NHPH ho c ng i th

h ng có th ki n ngân hàng thông b́o b i th ng cho nh ng thi t h i x y ra N u ngân hàng thông b́o không th ki m tra tính x́c th c c a LC nh ng không thông báo ngay cho NHPH mà l i quy t đ nh thông b́o cho ng i h ng không kèm theo

l u ý h không ch u tŕch nhi m v tính x́c th c c a LC (k c nh ng s a đ i c a LC) thì h hoàn toàn ch u tŕch nhi m khi ng i th h ng đã giao hàng nh ng không đ c thanh tón theo LC đó

Ngoài ra, khi thông bao LC cho ng i thu h ng , ngân hang thông bao co thê

g p rui ro do d ch v v n chuy n không đ́ng tin c y ho c đ a ch ng i th h ng không rõ ràng làm cho LC b th t l c ho c là LC đ c giao t i qu y nh ng giao nhâm đôi t ng vi gi y gi i thi u b gi m o, ng i đ n nh n LC không ph i là

ng i th h ng thât cua LC

1.2.2.4 i v i ngân hàng chi t kh u (Negotiating bank)

Ngân hang chiêt khâu co thê g p rui ro không đ c thanh toan hay châm trê thanh toan do cac nguyên nhân nh :

- Do NHPH va ng i m L/C thiêu thiên chi hay mât kha n ng thanh toan iêu này x y ra khi NHPH hay ng i m L /C b ph́ s n, b mua l i , śt nh p ho c do

thiêu thiên chi , do biên đông gia hang hoa trên thi tr ng bât l i , muôn kiêm thêm

l i nhuân, muôn đ i hang vê cang vi không tin t ng nhà xu t kh u do th ng giao hàng tr ho c hàng kém ch t l ng Ng i m L/C có th l i d ng b ch ng t không phù h p v i LC ho c bi lôi rât nho co thê bo qua đ trì hoãn thanh tón bu c

ng i b́n ph i gi m gí nhât la khi ng i ban không th ki m đ c đ i t́c kh́c

nh ng b́n lô hàng, n u đ hàng t n càng lâu t i c ng thì ph́t sinh chi phí l u công

l u bãi ngày càng nhiêu con ch hàng v thì càng t n thêm chi phí và có th làm

gi m ch t l ng lô hàng trong khi gí b́n trong n c th p h n gí xu t kh u

- Do nguyên nhân b t kh kh́ng nh thiên tai, n i lo n, b o đ ng, chi n tranh, đình công, đ o chính, đóng c a ćc ngân hàng do kh ng ho ng kinh t …Vi theo thông lê quôc tê , n u ngày xu t trình ch ng t ho c ngày h t h n hi u l c th tín

d ng r i đúng vào ngày x y ra m t trong ćc s ki n trên thì NHPH có th mi n tŕch nhi m thanh tón đôi v i ngân hàng chi t kh u

1.2.2.5 i v i ngân hàng ch đ nh (Nominated bank)

Tr khi là ngân hàng x́c nh n, ćc ngân hàng đ c ch đ nh không có m t tŕch nhi m nào ph i thanh tón cho ng i xu t kh u tr c khi nh n đ c ti n t ngân hàng phát hành Tuy nhiên, trên th c t , trên c s b ch ng t xu t trình, ćc ngân hàng ch đ nh th ng ng tr c cho nhà xu t kh u v i đi u ki n truy đòi (with recourse) đ tr giúp nhà xu t kh u, do đó, ngân hàng này ph i t ch u r i ro tín

d ng đ i v i ngân hàng ph́t hành ho c nhà xu t kh u

1.2.2.6 i v i nhà nh p kh u (Applicant)

Vi c thanh tón c a ngân hàng cho ng i th h ng ch c n c b ch ng t xu t trình mà không c n c vào vi c ki m tra hàng hóa th c t Do đó, m t s nhà xu t

kh u ch tâm gian l n có th xu t trình b ch ng t gi m o (có b ngoài phù h p

v i LC) cho ngân hàng đ đ c thanh tón Nh v y, ng i nh p kh u ph i đ i m t

v i r i ro ng i xu t kh u có th giao hàng thi u, hàng không đúng ch t l ng ho c giao hàng mu n, th m chí không giao hàng Trong khi đó, nhà nh p kh u v n ph i thanh toán đ ti n cho nhà xu t kh u theo quy đ nh c a LC

R i ro kh́c nh l a ch n hãng tàu không tin c y (nh ch ćc lo i hàng c m, hàng ch a kê khai h i quan); h h ng, gi m ch t l ng hàng hóa do bao bì đóng gói

và x p hàng lên tàu không đúng quy đ nh

1.2.2.7 i v i nhà xu t kh u (Beneficiciary)

N u nhà xu t kh u xu t trình b ch ng t không phù h p v i LC thì m i kho n thanh tón/ch p nh n có th b t ch i, và nhà xu t kh u ph i t x lý hàng hóa nh

d hàng, l u kho cho đ n khi v n đ đ c gi i quy t, ho c ph i tìm ng i mua m i, b́n đ u gí, hay ch hàng v n c Nhà xu t kh u ph i ch u chi phí nh l u tàu quá

h n, l u kho, và mua b o hi m hàng hóa … trong khi không bi t rõ l p tr ng c a nhà nh p kh u là s đ ng ý hay t ch i nh n hàng vì lý do b ch ng t có sai sót

N u ngân hàng ph́t hành (ho c và ngân hàng x́c nh n) m t kh n ng thanh tón thì dù b ch ng t xu t trình có hoàn h o c ng không đ c thanh tón T ng t ,

n u ngân hàng ch p nh n h i phi u k h n b ph́ s n tr c khi h i phi u đ n h n, thì h i phi u c ng không đ c tr ti n Tr khi LC đ c x́c nh n b i m t ngân hàng uy tín trong n c, còn l i nhà xu t kh u luôn ch u r i ro v h s tín nhi m

c h i thành công

Qu n tr r i ro trong ho t đ ng thanh tón qu c t là:

- D ki n tr c v i chi phí nh nh t ćc ngu n l c tài chính c n thi t trong

tr ng h p có r i ro x y ra

- Ki m sót ćc r i ro b ng ćch lo i b , gi m nguy c ho c di chuy n m t ćch

h p lý r i ro cho ćc đ i t́c kinh t

- o l ng nh ng h u qu c a r i ro gây ra và d ki n ćc bi n ph́p t ch c

nh m gi m t i m c th p nh t thi t h i v ng i và c a đ i v i ngân hàng

Nh v y, qu n tr r i ro trong ho t đ ng TTQT th c ch t là nh ng bi n ph́p mang tính ch đ ng nh m ph́t hi n, phòng ng a, lo i b t, khoanh l i r i ro đ gi m

nh t n th t trên c s tính tón và so śnh v i chi phí qu n tr r i ro

đ thì càng t t cho ho t đ ng TTQT c a ćc bên tham gia

Nh n d ng r i ro đ c th c hi n thông qua qú trình t đ́nh gí r i ro và ki m sót c a ćc đ n v

nh n d ng r i ro trong ho t đ ng TTQT, ćc nhà qu n tr c n ph i:

* Nghiên c u ngu n g c r i ro t ho t đ ng TTQT

Trong ho t đ ng TTQT, các ngân hàng th ng đ i m t v i ćc r i ro nh r i ro ph́t sinh t phía kh́ch hàng c a ngân hàng, r i ro ph́t sinh t phía ngân hàng

* Nghiên c u đ i t ng g p r i ro trong ho t đ ng TTQT

i t ng g p r i ro trong ho t đ ng TTQT chính là tài s n, ti n b c, con ng i,

c h i c a ćc bên tham gia

* L p b ng danh m c r i ro

Thi t k b ng danh m c r i ro nh m li t kê m t ćch có h th ng nh ng r i ro có

th g p ph i trong ho t đ ng TTQT t đó có k ho ch theo dõi gím śt và có bi n

ph́p phòng ng a c ng nh h n ch r i ro n u x y ra B ng danh m c r i ro đã g p

ph i, c ng nh ch a bao gi g p ph i luôn là đi u nh c nh c n thi t đ m i ng i

c nh gíc, c n tr ng đ i v i nh ng r i ro nh t là m t s r i ro có tính ch t, m c đ nghiêm tr ng cao

M c đích c a vi c nh n d ng r i ro là nh m ph́t hi n k p th i r i ro đ ng phó

m t ćch khoa h c và đ t n kém nh t cho ngân hàng và kh́ch hàng Ngân hàng có

kh n ng nh n bi t và x́c đ nh chính x́c r i ro thì vi c phân tích, đo l ng r i ro các b c ti p theo m i th c s có ý ngh a và hi u qu

1.3.2.2 Phân tích r i ro

Nh n d ng đ c ćc r i ro và l p b ng li t kê t t c ćc r i ro có th đ n v i ngân hàng tuy là công vi c quan tr ng không th thi u nh ng ch là b c kh i đ u

c a công t́c qu n tr r i ro B c ti p theo là ph i ti n hành phân tích r i ro, x́c

đ nh đ c nh ng nguyên nhân gây ra r i ro, trên c s đó m i tìm ra đ c bi n ph́p phòng ng a C n l u ý r ng đây là công vi c ph c t p, b i không ph i m i r i

ro ch do m t nguyên nhân đ n nh t gây ra, mà th ng do nhi u nguyên nhân, trong

đó có nh ng nguyên nhân tr c ti p và nguyên nhân gín ti p, nguyên nhân g n và nguyên nhân xa

1.3.2.3 o l ng r i ro

o l ng r i ro là x́c đ nh kh n ng x y ra (t n su t) c ng nh m c đ thi t h i

c a t ng lo i r i ro đã đ c x́c đ nh o l ng r i ro là đi u mà t t c ćc nhà

qu n tr ngân hàng đ u r t quan tâm, vì đo l ng chính x́c là c s cho ćc quy t

đ nh l a ch n danh m c tài s n c ng nh ćc bi n ph́p phòng ng a, ki m sót và

1.3.2.4 Giám sát r i ro

Gím śt r i ro trong TTQT nh m theo dõi, ki m sót nh ng ho t đ ng TTQT có

m c đ r i ro cao và gím śt vi c th c hi n công t́c qu n tr r i ro t́c nghi p trong TTQT c a ćc đ n v Gím śt r i ro trong TTQT là th c hi n:

+ Gím śt hàng ngày ćc ho t đ ng thanh tón có r i ro và gí tr cao đ ki m tra tính tuân th v i ćc chính śch, quy trình nghi p v c a ngân hàng

+ Trao đ i thông tin gi a ćc b ph n qu n tr r i ro và ban lãnh đ o đ thu th p

ý ki n ph n h i v ćc chi n l c qu n tr r i ro trong ho t đ ng thanh toán qu c t + m b o ćc ch tiêu r i ro không b v t qú

1.3.2.5 Phòng ng a r i ro

L a ch n k thu t phòng ng a r i ro trong ho t đ ng thanh tón qu c t là ćc

bi n ph́p k thu t, công c c g ng né tŕnh, đ phòng, h n ch hay nói ćch kh́c

là ki m sót t n su t, đ l n c a nh ng t n th t và nh ng nh h ng không mong

đ i kh́c c a r i ro phòng ng a r i ro có th l a ch n m t s ph ng ph́p sau: + Né tŕnh r i ro: Ch đ ng né tŕnh tr c nh ng r i ro có th x y ra và lo i b

nh ng nguyên nhân gây r i ro Trong ho t đ ng thanh tón qu c t , né tŕnh r i ro

là h n ch thanh tón cho nh ng kh́ch hàng đ n t nh ng khu v c nhi u r i ro v chính tr , ph́p lý, không th c hi n thanh tón cho nh ng b ch ng t có sai sót… + Ng n ng a t n th t: T p trung t́c đ ng vào chính m i nguy hi m đ ng n ng a

t n th t; t p trung t́c đ ng vào môi tr ng r i ro

+ Gi m thi u r i ro: Khi r i ro x y ra thì đ ng nhiên gây ra t n th t cho ćc nhà

đ u t Do v y ki m sót r i ro còn là bi n ph́p gi m nh t n th t b ng ćch khoanh l i r i ro đ tŕnh ćc r i ro, t n th t kh́c

+ a d ng hóa r i ro: a d ng th tr ng, kh́ch hàng… đ phòng ch ng r i ro + Chuy n giao r i ro: i v i nh ng tài s n/đ i t ng đã mua b o hi m khi t n

th t x y ra vi c đ u tiên ph i làm là khi u n i đòi b i th ng

1.3.2.6 Báo cáo và đánh giá v ho t đ ng qu n tr r i ro

ây là b c mang tính ch t t ng k t và rút ra nh ng bài h c kinh nghi m sau

m i giai đo n ho t đ ng thanh tón qu c t c a ngân hàng Trên c s x́c đ nh t n

1.4.1 Môt sô kinh nghiêm t Ngân hàng JP Morgan Chase

Theo s li u trên SLN Financial, JP Morgan Chase là m t trong n m ngân hàng

có t ng tài s n và th ph n l n nh t M n m 2011 g m: Bank of America, JP Morgan Chase, Citibank, Wells Fargo Bank N.A., HSBC

* Theo JP Morgan Chase trong tƠi tr th ng m i có nh ng r i ro sau:

- R i ro đ i t́c và r i ro qu c gia (Counter Party and Country Risk): đây là r i ro không thanh tón và r i ro qu c gia nh h ng đ n m i quan h gi a nhà xu t

kh u và nhà nh p kh u nh chi n tranh, đình công, c m v n, ng ng ho t đ ng…

- R i ro ph́p lý (legal and regulatory risks): r i ro ph́p lý g m r i ro do ph́n quy t

c a tòa ́n, s b t đ ng gi a lu t ph́p trong n c và ngoài n c, r i ro do quy

đ nh ch ng r a ti n c a chính ph

- R i ro ho t đ ng (operation risks): r i ro ho t đ ng bao g m ćc r i ro trong qú trình th c hi n và x lý giao d ch, r i ro ch ng t gi m o, r i ro do l a đ o…

- R i ro ngu n v n (funding risks): r i ro ngu n v n bao g m r i ro trong qú trình t́i tài tr và r i ro trong vi c huy đ ng v n thanh tón

* M t vai gi i pháp vƠ kinh nghi m phòng ng a r i ro c a JP Morgan Chase:

 i v i r i ro r i ro đ i tác:

Gi i ph́p c a JP là kí h p đ ng chia s r i ro (Master risks participation agreement - MRPA) v i m t ngân hàng, trong đó m i bên s ch u m t ph n r i ro trong giao d ch Hai hình th c h p đ ng chia s r i ro mà JP đang th c hi n:

Ví d minh h a v h p đ ng MRPA: M t nhà xu t kh u Úc b́n hàng theo LC tr ngay cho nhà nh p kh u Trung Qu c Do chi phí v n t i Trung Qu c đang r t cao nên ng i mua mu n nhà xu t kh u đ ng ý thanh tón b ng LC tr ch m 180 ngày Nhà xu t kh u l i không tin t ng NHPH nh ng v n mu n h tr ng i mua Vì

v y h c n tìm gi i ph́p gi i quy t v n đ này mà không ph i ganh ch u r i ro

Và gi i pháp c a JP: JP s kí h p đ ng MRPA v i ngân hàng c a ng i b́n,

trong đó ngân hàng ng i b́n s ch u r i ro v ch ng t (ch ng t b t đ ng, gi

m o) còn JP s cam k t ch u r i ro t NHPH (r i ro v kh n ng thanh tón c a NHPH, r i ro qu c gia NHPH) NHPH s m LC x́c nh n tr ch m 90 ngày Ngân hàng ng i b́n s thông b́o LC x́c nh n cho ng i b́n Ng i b́n xu t trình

ch ng t t i ngân hàng ng i b́n, ngân hàng ng i b́n s ki m tra ch ng t n u

phù h p s chi t kh u cho ng i b́n Khi đ n h n thanh tón (sau 90 ngày), theo yêu c u c a NHPH , JP th c hiên t́i tài tr cho ng i mua thêm 90 ngày n a và thanh tón cho ngân hàng ng i b́n ngay lúc đó Sau 90 ngày ti p theo, NHPH s thanh tón l i cho JP s ti n LC c ng thêm phí và lãi tr ch m 90 ngày

Hình th c 2: Tín d ng th d phòng đ ng x́c nh n (Co-Confirmation Standby Letter of Credit)

Ví d minh hoa vê tin dung th d phong đông xac nhân : Công ty gím đ nh ABC yêu c u ngân hàng A x́c nh n LC d phòng (Standby Letter of Credit –SBLC) do ngân hàng B phát hành Ng i yêu c u ph́t hành là chính ph qu c gia ngân hàng B đ thanh tón ti n cho d ch v gím đ nh c a công ty ABC đ i v i hàng hóa nh p kh u vào qu c gia B Ngân hàng A đang c n tìm gi i ph́p đ gi m thi u r i ro trong vi c x́c nh n LC vì h không có quan h quen bi t v i ngân hàng

 i v i r i ro ho t đ ng:

Theo J.P c n ki m sót ch t ch hành vi l a đ o: Trong nh ng n m g n đây, khi

s l ng giao d ch th ng m i gia t ng, ngân hàng tr thành đ i t ng l a đ o nhi u h n, hai lo i l a đ o mà ngân hàng th ng g p ph i là xu t trình ch ng t

th t nh ng g p ph i s l a đ o c a bên th ba và l a đ o v m t ch ng t gi cho hàng hóa kém ph m ch t ho c không có hàng hóa

Theo th ng kê c a J.P, nh ng bi u hi n c a giao d ch l a đ o nh sau: hàng s t

v n, hàng hoá có gí c h i th p h n gí th tr ng, nh ng chuy n tàu có tu i tàu

trên 15 n m, nh ng chuy n tàu thuê đ n l , nh ng con tàu hay đ i tên, đ i ch tàu, tàu đ c b c d m t s khu v c đ a lý nào đó

Vài kinh nghi m c a J P: Ngân hàng c n ki m tra ch ng t m t ćch c n th n,

h p lý; t ch c h i th o v v n đ gian l n; tŕnh s m p m trong đ n xin m th tín d ng; tŕnh s đ n gi n qú m c c a th a thu n LC; t v n ng i mua nên yêu

c u ch ng nh n ki m tra c a c quan đ c l p; ki m tra n ng l c cung c p hàng hóa

c a ng i b́n thông qua ćc hi p h i th ng m i, phòng th ng m i; ki m tra ngày

kh i hành và ngày c p c ng đ n c a tàu hang ; ki m tra b t c s a đ i nào trên

ch ng t và đ m b o r ng ćc s a đ i đ u x́c th c; ki m tra đ m b o hàng đ c

ch b i nh ng hãng v n chuy n có uy tín và kinh nghi m; b o hi m hàng hóa đ c mua b i nh ng công ty b o hi m uy tín; n u v n đ n theo h p đ ng thuê tàu, c n

ki m tra xem ng i thuê tàu có ph i là m t t ch c uy tín hay không

1.4.2 BƠi h c t v tranh ch p x y ra t i Ngơn hƠng Nông nghi p vƠ Phát tri n nông thôn Vi t Nam (S Giao d ch I) n m 2000

S vi c c th :

Th ng v này b t đ u t ngày 17/07/2000, khi H p đ ng ngo i th ng s 611/171/20 đ c bên b́n là Công ty Helm Dungenmittel GmbH, Hamburg ( c) (g i t t là Công ty Helm) và bên mua là Công ty XNK t ng h p III - Chi nhánh Hà

N i (g i t t là Công ty Centrimex - HN) ký k t Theo đó, Công ty Helm b́n cho Công ty Centrimex - HN 10.000 t n phân urê Trung Qu c tr gí 1.451.935,75USD theo ph ng th c TDCT thông qua ngân hàng bên b́n BHF ( c) và ngân hàng bên mua S Giao d ch Ngân hàng Nông nghi p và Ph́t tri n nông thôn I (g i t t là SGD No-1) Sau khi LC s LN/SGDI - 00/071 c a th ng v đ c m t i SGD No-

1 ngày 19/07/2000, bên b́n b t đ u b c hàng lên tàu DEWAN-1 c a Pakistan t i

c ng Bayuquan (Trung Qu c) giao hàng cho bên mua theo đi u ki n CFR quy đ nh

b i INCOTERMS 2000 mà LC c a th ng v này ́p d ng Theo đó, khi hàng đ c giao qua lan can tàu, quy n s h u c a bên mua v lô hàng đó b t đ u đ c x́c l p Ngày 27/09/2000, tàu DEWAN-1 c p c ng TPHCM theo đúng h p đ ng đã ký Tuy

v y, lô hàng này đã b bên mua t ch i v i lý do: "Công ty chúng tôi không có v n

đ n đ ng bi n đ nh n hàng và b ch ng t không phù h p v i LC" Nh v y Centrimex - HN đã t ch i b hàng c a mình Tàu DEWAN-1 ph i nh neo quay v làm th t c hó gí lô hàng, l y ti n t trang tr i ćc kho n chi phí v n chuy n

Khi nh n đ c b ch ng t t BHF, SGD No-1 phát hi n m t s b t đ ng nh

v n đ n đ ng bi n không ghi chú ngày b c hàng lên tàu, trên h i phi u ghi sai s

ti n b ng ch và tên c a ngân hàng tr ti n Ngày 02/10/2000, SGD No-1 thông báo cho Công ty Centrimex - HN bi t ćc b t đ ng đ h cho ý ki n Ngày 03/10/2000, Công ty này ph́t công v n yêu c u SGD No-1 t ch i thanh tón lô hàng

Tuy nhiên trên th c t , v n đ n có ghi ngày c p v n đ n 06/09/2000 Theo i u 25(a) (iv) UCP 500 (LC ghi ́p d ng UCP 500), ngày c p v n đ n đ c coi là ngày

b c hàng lên tàu và ngày giao hàng Thêm vào đó, LC không quy đ nh xu t trình

h i phi u đ đòi ti n Công ty Centrimex - HN Do v y, h i phi u đây không đ c coi là m t ch ng t thanh tón, không c n ph i ki m tra và không đ c b t l i Sau khi g i đi n t ch i thanh tón do ch ng t b t đ ng và nh n đ c đi n tr

l i c a BHF ph nh n nh ng l i này, ngày 10/10/2000, khi tàu DEWAN-1 còn neo

t i c ng TPHCM, SGD No-1 còn đ ngh Công ty Centrimex ch p nh n b ch ng

t đòi ti n do BHF chuy n t i và m i công ty đ n làm th t c đi nh n hàng Ngày 17/10/2000, sau khi nh n đ c ý ki n c a BHF cho bi t h yêu c u ph i nh n đ c thanh tón ch m nh t vào ngày 19/10/2000, cùng ngày 17/10/2000, Ngân hàng Nông nghi p và Ph́t tri n nông thôn Vi t Nam - đ n v ch qu n c a SGD No-1 đã

có ý ki n b́c b nh ng b t đ ng nói trên và ch th SGD No-1 ph i thanh tón ngay cho BHF, đ ng th i yêu c u bên mua là Công ty Centrimex nh n n Tuy nhiên, Công ty Centrimex-HN đã không thay đ i ý ki n, v n t ch i nh n hàng Trong công v n s 88/HN ngày 12/10/2000 c a Công ty Centrimex-HN g i SGD No-1 thông b́o v đi u ki n nh n hàng mà Công ty đ a ra trong bu i làm vi c v i Gím

đ c Công ty Helm t i TPHCM ngày 11/10/2000, khi tàu DEWAN-1 v n còn neo

đ u t i c ng TPHCM, r ng: "Nh n hàng v i đi u ki n theo gí th tr ng t i th i

đi m nh n hàng và ph i gím đ nh l i ch t l ng" Vào th i gian này, đang x y ra

l l t l n t i mi n Trung và m t s t nh mi n ông Nam B , phân urê t t gí nghiêm tr ng N u nh n lô hàng này, Công ty Centrimex-HN ph i ch p nh n l hàng t đ ng Do đó, h đã không ch u làm nh th

Ngày 31/01/2000, C quan CS T Công an TP Hà N i cho bi t đã k t thúc đi u tra l i theo kh́ng ngh c a Vi n KSND t i cao đ i v i v ́n thi u tŕch nhi m gây

h u qu nghiêm tr ng x y ra t i Công ty Xu t nh p kh u t ng h p III (Centrimex) - Chi nh́nh Hà N i trong vi c nh p kh u h n 10 ngàn t n phân urê tr gí h n 1,4 tri u USD Tòa ́n nhân dân (TAND) TP Hà N i đã tuyên ph t Hoàng ình Dung, nguyên Gím đ c Chi nh́nh Centrimex Hà N i b y n m tù, bu c ph i b i hoàn h n 1,4 tri u USD; V Th Tr m, nguyên Phó Gím đ c SGD No-1 n m n m tù và

Th Minh, nguyên Phó phòng K ho ch kinh doanh SGD No-1 ba n m tù; bu c

Tr m và Minh ph i b i hoàn cho SGD No-1 h n 10,6 ngàn USD (lãi ph t tr ch m

c a ngân hàng BHF đ i v i NHNoVN) V phía ćc b can Tr m, Minh do b t l i sai, xu t ph́t t s y u kém v nghi p v chuyên môn đ Chi nh́nh Centrimex l i

d ng không nh n ch ng t , thanh tón ti n mua hàng, gây thi t h i cho NHNoVN

h n 1,4 tri u USD Sai ph m này có ph n tŕch nhi m c a b can ng V n ính, là Gím đ c SGD No-1 nh ng không th c hi n yêu c u c a lãnh đ o NHNoVN d n

đ n b Ngân hàng BHF tr ti n và ph t lãi ch m tr , gây thi t h i cho NHNoVN

* R i ro g p ph i:

- R i ro cho NHNoVN (NH ph́t hành LC ): do thiên tai l l t d n đ n gí c hàng hóa t t gi m nghiêm tr ng khi n cho Công ty Centrimex-HN (nhà nh p kh u) d a vào ćc sai sót ch ng t đ làm c t ch i thanh tón

- R i ro do trình đ nghi p v , n ng l c và kinh nghi m c a ćn b NHNoVN h n

ch d n đ n ch ra ćc sai sót trên b ch ng t không thuy t ph c , b ngân hàng

n c ngoai không châp nhân ; n ng l c ng pho va x ly khi rui ro xay ra cua can

bô còn h n ch , l ra khi NH BHF ph nh n nh ng l i b t đ ng và tàu hàng còn neo đ u c ng TP.HCM, NHNoVN nên đ ng ra nhân hang, gi m thi u thi t h i

- R i ro do NHNoVN khi m LC đ i v i hàng hóa d bi n đ ng gí, tr gí cao, khách hàng không có uy tín mà không bu c khách hàng ký qu , do đó khi khách hàng không có thi n chí thanh tón thì NHNoVN bu c ph i thanh tón khi b

ch ng t xu t trình hoàn h o và ǵnh ch u hoàn toàn r i ro

* BƠi h c kinh nghi m:

- Nên tuy n ch n và đào t o đ i ng nhân viên v chuyên môn, nghi p v , ki n th c ph́p lu t, đ o đ c ngh nghi p và ý th c phòng ng a r i ro

- Nâng cao n ng l c qu n tr r i ro đ i v i đ i ng ćn b qu n tr , đi u hành ćc

c p và t ng c ng công t́c ki m tra gím śt r i ro trong ho t đ ng TTQT

- T ng c ng công t́c thông tin phòng ng a r i ro Ngân hàng c n c p nh t đ y đ thông tin kinh t , đ c bi t là thông tin phòng ng a r i ro nh m m c đích gi m thi u r i ro cho qú trình ho t đ ng TTQT

K T LU N CH NG 1

Qua ch ng 1, t́c gi đã trình bày kh́i qút c s khoa h c v ph ng th c thanh toán TDCT, r i ro và qu n tr r i ro trong ph ng th c thanh tón TDCT Tác

gi c ng đã gi i thi u tông quan v ćc r i ro th ng x y ra và bài h c kinh nghi m

c a ćc ngân hàng trong và ngoài n c trong vi c phòng ng a r i ro và gi m thi u thi t h i trong ph ng th c thanh toán TDCT

Trên th c t , m t ch ng trình qu n tr r i ro trong ho t đ ng thanh toán TDCT bao g m nh ng n i dung gì và t i sao ph i qu n tr r i ro? hi u sâu s c h n v công t́c qu n tr r i ro trong ho t đ ng thanh toán TDCT, trong Ch ng II t́c gi

s phân tích và đ́nh gí th c tr ng qu n tr r i ro trong ho t đ ng thanh toán TDCT

t i Ngân hàng u t và Ph́t tri n Vi t Nam đ tìm hi u nguyên nhân gây ra ćc

r i ro trong thanh toán TDCT ngân hàng này

v n ki n thi t c b n t ngu n v n ngân śch ph c v t t c ćc l nh v c kinh t -

xã h i Qua 55 n m tr ng thành và ph́t tri n, đ n nay BIDV là m t trong b n NHTM l n nh t Vi t Nam, b c đ u ho t đ ng theo mô hình công ty c ph n

 L nh v c ho t đ ng

Là m t NHTMCP đa n ng, h ng t i hình thành t p đoàn tài chính - ngân hàng

v i ćc l nh v c kinh doanh v i ph m vi ho t đ ng r ng kh p, h p t́c đa ph ng, kinh doanh đa d ng, đa l nh v c: ngân hàng th ng m i, ngân hàng b́n l , ngân hàng đ u t , b o hi m, ch ng khón, cho thuê tài chính, đ u t tài chính, qu n lý

qu … v i m ng l i phân ph i r ng kh p trên toàn qu c

 Mô hình t ch c (Xem phân phu luc 01)

 M ng l i, kênh phơn ph i

BIDV là m t trong ba NHTM có m ng l i kinh doanh l n nh t (sau VBARD và Vietinbank) n th i đi m 31/12/2011, m ng l i ho t đ ng c a BIDV g m: + M ng l i ngân hàng: G m 118 chi nh́nh và trên 500 đi m m ng l i, hàng nghìn ATM và máy POS t i 63 t nh/thành ph trên toàn qu c

+ M ng l i phi ngân hàng: G m Công ty Ch ng khón u t (BSC), Công ty Cho thuê tài chính, Công ty B o hi m u t (BIC) v i 20 chi nh́nh trong c n c

+ Hi n di n th ng m i t i n c ngoài: Lào, Campuchia, Myanmar, Nga, Séc + Ćc liên doanh v i n c ngoài: Ngân hàng Liên doanh VID-Public (đ i t́c Malaysia), Ngân hàng Liên doanh Lào -Vi t (đ i t́c Lào), Ngân hàng Liên doanh

Vi t Nga - VRB (đ i t́c Nga), Công ty Liên doanh Th́p BIDV (đ i t́c Singapore), Liên doanh qu n lý đ u t BIDV - Vi t Nam Partners (đ i t́c M )…

 Ngu n nhơn l c

V i h n 16.000 ćn b nhân viên là ćc chuyên gia t v n tài chính đ c đào t o bài b n, có kinh nghi m, đ c tích lu và chuy n giao trong h n n a th k , BIDV luôn đem đ n cho kh́ch hàng l i ích và s tin c y

2.1.2 ánh giá tình hình ho t đ ng qua m t s ch tiêu

BIDV có l ch s ho t đ ng lâu đ i, luôn đóng vai trò là ngân hàng tiên phong trên th tr ng v i n l c c nh tranh v t tr i Giai đo n 2006-2010, BIDV gi v trí th hai v th ph n tín d ng và huy đ ng v n v i t c đ t ng tr ng bình quân 23-24%/n m, đ ng th hai v quy mô v n ch s h u và có gí tr t ng tài s n đ ng

th ba trong ngành ngân hàng n m 2010, sau VBARD và Vietinbank V k t qu kinh doanh, l i nhu n tr c thu n m 2010 đ ng th hai trong ngành và t ng bình quân 43%/n m

B NG 01: T NG H P M T S CH TIểU KINH DOANH C A BIDV

đ́p ng ngu n v n cho ho t đ ng kinh doanh, BIDV đ y m nh công t́c huy

đ ng v n thông qua nhi u kênh kh́c nhau bao g m: đa d ng hóa ćc SPDV nh m

t ng c ng ngu n v n huy đ ng t ćc ć nhân và ćc t ch c kinh t , g m c ph́t hành ch ng ch ti n g i và ch ng khón n dài h n; tham gia ćc ho t đ ng trên th

tr ng liên ngân hàng, vay ćc t ch c tín d ng kh́c c ng nh nh n ti n g i b ng

đ ng Vi t Nam và ngo i t ; huy đ ng ngu n v n t B Tài chính, Kho b c Nhà

và ki m sót t l n x u BIDV đ c Chính ph đ́nh gí cao trong công t́c tài tr

v n cho ćc ch ng trình kinh t l n, tr ng đi m c a đ t n c và đóng vai trò quan

tr ng trong vi c cung ng v n cho ćc ngành kinh t giàu ti m n ng n 31/12/2011, d n tín d ng c a BIDV đ t 274,304 t đ ng, t ng 15.7% so v i 31/12/2010

C c u tín d ng chuy n d ch theo h ng tích c c, danh m c cho vay đ c đa

d ng hóa T tr ng d n trung dài h n gi m m nh so v i n m 2010, cu i n m 2011

ch chi m 39% t ng d n D n b́n l đã có m c t ng tr ng t t trong n m 2011 (t ng tr ng 30%), cao h n nhi u so v i m c t ng tr ng chung c a kh i NHTM, qua đó góp ph n c i thi n t tr ng d n b́n l đ t 14.1%, ghi nh n b c chuy n quan tr ng trong ch ng đ ng ph́t tri n ho t đ ng ngân hàng b́n l c a BIDV

Ch t l ng tín d ng đ c c i thi n, t l n x u trên t ng d n gi m d n t 9.6% n m 2006 xu ng còn 2.96% n m 2011, là m c th p so v i m t b ng chung

c a ngành ngân hàng trong b i c nh kinh t không thu n l i BIDV c ng là ngân hàng đ u tiên đ c NHNN ch p thu n vi c ́p d ng phân lo i n theo i u 7 – Quy t đ nh 493/2005/Q -NHNN

 V ho t đ ng d ch v

Trong ćc n m v a qua, BIDV đã chú tr ng đ u t và ph́t tri n ho t đ ng kinh doanh d ch v do l nh v c này có ti m n ng khai th́c l n, t c đ t ng tr ng đ u

đ n c ng nh r i ro th p Thu t ho t đ ng d ch v giai đo n 2007-2011 đ t m c

t ng tr ng kh́, bình quân 37%/n m T l thu d ch v ròng/t ng thu nh p c a BIDV t ng th hi n hi u qu c a chi n l c đ y m nh d ch v c a BIDV

2.2 TÌNH HÌNH HO T NG TTQT

2.2.1 Kêt qua hoat đông TTQT

BIDV cung c p đa d ng ćc d ch v TTQT bao g m TTTM, chuy n ti n qu c t

và thanh tón biên m u Trong giai đo n 2006 – 2008, ho t đ ng TTTM t ng

tr ng đ u qua ćc n m Sang n m 2009 – 2010, doanh s t m ng này có ph n suy

gi m do khó kh n chung c a n n kinh t h tr ph́t tri n ho t đ ng này, BIDV

đã m r ng ćc hình th c thanh tón (LC, nh thu, TTR và TradeCard), th t c và

h s chi t kh u đ n gi n hóa, ćc quy đ nh v chi t kh u đ c ch nh s a phù h p

v i nhu c u c a ćc kh́ch hàng b o đ m tính c nh tranh Công t́c b́n hàng, t v n

s n ph m tài tr xu t kh u đ c ćc chi nh́nh chú tr ng đ y m nh t i KH…

Biêu đô 01: Doanh s thanh toán XNK và thu ph́ TTTM

c a BIDV giai đo n 2006-2011

(Nguôn: Báo cáo th ng niên 2011 - BIDV)

* Tình hình thanh toán b ng ph ng th c TDCT:

Trong ćc ph ng th c TTQT, ph ng th c TDCT luôn đóng vai trò ch đ o S

d ng ph ng th c này, nhà XNK không ch b o v quy n l i c a mình mà còn

đ c h ng nhi u hình th c tài tr t ćc ngân hàng, t ng tính an toàn, hi u qu c a

th ng v Vì v y, doanh s thanh toán TDCT luôn chi m t tr ng đ́ng k trong

(Ngu n: Báo cáo ho t đ ng TTTN&TTTM BIDV n m 2009-2011)

Qua b ng ta th y, doanh s theo ph ng th c TDCT luôn luôn chi m t tr ng cao, trung bình chi m 61% t tr ng trong t ng doanh s TTQT i u này cho th y,

ph ng th c TDCT là m t ph ng th c thanh tón u vi t mà các doanh nghi p XNK th ng xuyên s d ng Ho t đ ng TTQT nói chung và thanh toán TDCT nói riêng BIDV có xu h ng t ng c v giá tr và t tr ng trong ho t đ ng TTQT

B ng 03: Thu phí theo ph ng th c TDCT t i BIDV n m 2009 – 2011

Thu nh p t thanh toán TDCT c a BIDV v n gi đ c đà t ng v s tuy t đ i và

t tr ng trong t ng thu phí TTTM c a BIDV (không bao g m chuy n ti n qu c t )

Hi n t i, BIDV đang t ng b c nâng cao đ c uy tín trong n c và qu c t trong

vi c cung c p các d ch v TTQT b ng TDCT Các khách hàng c a BIDV đa ph n là các t p đoàn, t ng công ty l n nh TCT L ng th c Mi n Nam (Vinafood 2), TCT

D u Vi t Nam (PVOIL), TCT Phân bón và Hóa ch t D u khí (PVFCCo), Công ty TNHH MTV L c hóa d u Bình S n (BSR)… Ngoài ra, BIDV còn cung c p d ch v cho ćc CTC nh Ngân hàng TMCP Phát tri n TP.HCM (HDBank), Ngân hàng liên doanh Lào - Vi t (Lao Viet Bank), Ngân hàng TMCP Nam Á (NamA Bank)…

2.2.2 T ch c th c hi n giao d ch TTQT

Hi n nay, BIDV đã có m t trung tâm riêng có tên g i là Trung tâm t́c nghi p và tài tr th ng m i nh m th c hi n ćc ch c n ng t p trung hóa x lý t́c nghi p nghi p v TTQT cho toàn h th ng bao g m x lý t́c nghi p ćc giao d ch TTTM

c a ćc chi nh́nh và h i s chính, giao d ch c a ćc đ nh ch tài chính; gi i đ́p, t

v n nghi p v cho ćc chi nh́nh; h tr ph́t tri n s n ph m; nghiên c u ph́t tri n

và xây d ng quy trình nghi p v TTTM cho toàn h th ng

V i ćc phòng ch c n ng, ćc ho t đ ng v qu n lý và x lý nghi p v đang

đ c tri n khai m t ćch nh t qún Ćc t , nhóm ph tŕch t ng m ng nghi p v theo h ng chuyên môn hóa nh t xu t kh u, t ph́t hành th tín d ng, t ki m tra

ch ng t nh p kh u… đã đ c xây d ng nh m t ng c ng s śt sao, an toàn, hi u

qu và chuyên nghi p Hi n nay, Trung tâm có ba phòng, g m hai phòng Hà N i

và m t phòng TP.HCM (S đ t ch c Trung tâm tác nghi p và tài tr th ng

39% so v i n m 2010, doanh s NK đ t kho ng 4.000 tri u USD Phí TTTM đ t kho ng 265 t VND, t ng 16.7% so v i n m 2010

+ Công t́c h tr ho t đ ng xu t kh u cho kh́ch hàng c a ćc chi nh́nh t i đ ng

b ng Sông C u Long, Tây Nguyên thông qua d ch v xu t trình tr c ti p t i Trung tâm đ t t i TP.HCM ti p t c đ c đ y m nh v i doanh s đ t g n 50 tri u USD + Công t́c ch đ o đi u hành, ki m sót r i ro t́c nghi p đ c đ y m nh: Sai sót t́c nghi p gi m 50% so v i 2010 Ho t đ ng t́c nghi p TTTM n m 2011 không

x y ra r i ro

+ T c đ th c hi n ćc giao d ch đã đ t tiêu chí chuyên nghi p, th hi n qua k t

qu th i gian x lý giao d ch gi m 10% so v i n m 2010 Ćc giao d ch đ c Trung tâm x lý nhanh, đ m b o ch t l ng và đ́p ng t i đa yêu c u c a kh́ch hàng + Nghiên c u, xây d ng và tri n khai ćc s n ph m nh Forfaiting, GSM102,

d ch v h tr kh́ch hàng hoàn thi n b ch ng t xu t kh u, CAD…

Nh v y, v i mô hình này, ho t đ ng TTTM t i ćc chi nh́nh có đi u ki n ph́t tri n theo h ng ti p c n g n h n v i kh́ch hàng, t p trung vào ch c n ng chính là

đ u m i ti p th , chào b́n s n ph m; tìm hi u, t v n và ti p nh n nhu c u TTTM

c a kh́ch hàng; ti p nh n nh ng ý ki n ph n h i c a kh́ch hàng; t đó gia t ng

kh n ng c nh tranh v i ćc NHTM kh́c đ thu hút ngày càng nhi u ćc kh́ch

hàng s d ng ćc d ch v c a BIDV N m 2012, BIDV vinh d đ c nh n gi i

th ng “Ngân hàng n i đ a cung c p s n ph m tài tr th ng m i t t nh t n m 2012” do Euromoney bình ch n Nh ng k t qu kh quan đ t đ c nh trên đã th

hi n và d n kh ng đ nh đ c h ng đi đúng đ n c a BIDV trong vi c xây d ng m t

mô hình phù h p cho ho t đ ng tài tr th ng m i, g n li n gi a tình hình th c ti n

c a Ngân hàng v i xu th ph́t tri n chung trên th gi i

2.3 R I RO TRONG TTQT B NG PH NG TH C TDCT TAI BIDV

2.3.1 LƠm r̃ ph ng pháp nghiên c u:

nh n đ nh tình hình r i ro t i BIDV m t ćch kh́ch quan , chính x́c, t́c gi

ch n ph ng ph́p đi u tra, kh o śt v ćc lo i r i ro đã t ng x y ra t i BIDV b ng