Luận văn thạc sĩ Giải pháp hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Xí nghiệp may KomTum trên cơ sở quản trị rủi ro doanh nghiệp

TR NGă IăH CăKINHăT ăTPăH ăCHệăMINH --- NGUY NăTH ăKIMăVÂN GI I PHÁP HOÀN THI N H TH NG KI M TRểNăC ăS ăQU NăTR ăR IăROăDOANHăNGHI P Chuyên ngành: K ăTOÁN Mƣăs : 60.34.30 LU NăV Nă

TR NGă IăH CăKINHăT ăTPăH ăCHệăMINH

-

NGUY NăTH ăKIMăVÂN

GI I PHÁP HOÀN THI N H TH NG KI M

TRểNăC ăS ăQU NăTR ăR IăROăDOANHăNGHI P

Chuyên ngành: K ăTOÁN

Mƣăs : 60.34.30

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT

TS D NGăTH ăMAIăHÀăTRÂM

TP.ăH CHÍ MINH – N mă2012

L IăC Mă N

Trong su t quá trình h c t p vƠ th c hi n lu n v n nƠy, tôi đƣ nh n đ c s

h ng d n, giúp đ quỦ báu c a các th y cô, các anh ch , các em vƠ các b n V i lòng kính tr ng vƠ bi t n sơu s c tôi xin đ c bƠy t l i c m n chơn thƠnh vƠ l i tri ơn sơu

s c t i:

Ban Giám hi u vƠ toƠn th các Th y Cô giáo tr ng i h c Kinh t ThƠnh ph

H Chí Minh đƣ t n tình d y b o, truy n đ t nh ng ki n th c quỦ báu cho tôi trong

su t th i gian h c t p t i tr ng

Ti n s D ng Th Mai HƠ Trơm - ng i đƣ h t lòng giúp đ , d y b o, đ ng viên vƠ t o m i đi u ki n thu n l i cho tôi đ tôi có th hoƠn thƠnh đ c lu n v n nƠy

Ban Giám đ c vƠ toƠn th cán b công nhơn viên Xí nghi p may Kon Tum đƣ

h ng d n, ch b o vƠ t o m i đi u ki n thu n l i cho tôi trong quá trình lƠm vi c, h c

t p vƠ thu th p s li u t i đơy đ tôi có th hoƠn thƠnh đ c lu n v n

Xin g i l i c m n t i b n bè, các anh ch em trong l p K19- K toán ki m toán

đƣ đ ng viên vƠ giúp đ tôi trong su t quá trình h c t p, nghiên c u

Xin chơn thƠnh c m n Gia đình đƣ luôn bên c nh đ ng viên vƠ giúp đ tôi

h c t p lƠm vi c vƠ hoƠn thƠnh lu n v n

ThƠnh ph H Chí Minh, ngày 22 tháng 11 n m 2012

Sinh viên

Nguy n Th Kim Vơn

L IăCAMă OAN

Tôi cam đoan lu n v n ắGi i pháp hoƠn thi n h th ng Ki m soát n i b t i Xí nghi p may Kon Tum trên c s qu n tr r i ro doanh nghi p” lƠ công trình nghiên c u

c a riêng tôi

Các s li u, k t qu nêu trong lu n v n lƠ trung th c vƠ ch a t ng đ c ai công

b trong b t k công trình nƠo khác

TP H Chí Minh, ngày 22/11/2012

Nguy n Th Kim Vân

M CăL C

L I M U 1

CH NG 1: C S Lụ LU N CHUNG V H TH NG KI M SOÁT N I B 1.1 Khái ni m h th ng ki m soát n i b 5

1.2 Các y u t c u thƠnh h th ng ki m soát n i b 6

1.2.1 M i tr ng ki m soát 6

1.2.2 ánh giá r i ro 8

1.2.3 Ho t đ ng ki m soát 9

1.2.4 Thông tin vƠ Truy n thông 11

1.2.5 Giám sát 12

1.3 Qu n tr r i ro doanh nghi p theo khuôn m u c a COSO n m 2004 14

1.3.1 Khái ni m v qu n tr r i ro doanh nghi p 14

1.3.2 L i ích c a qu n tr r i ro doanh nghi p 15

1.3.3 Các y u t c a qu n tr r i ro doanh nghi p 16

1.3.3.1 S l c các y u t 16

1.3.3.2 Nh ng đi m khác bi t so v i ki m soát n i b 17

1.3.4 H n ch c a qu n tr r i ro doanh nghi p 24

1.4 M c tiêu c a h th ng ki m soát n i b 25

1.5 L i ích c a h th ng ki m soát n i b v ng m nh 26

1.6 H n ch c a h th ng ki m soát n i b 29

1.7 Vai trò c a Hi p h i d t may Vi t Nam trong vi c tri n khai thi t k H th ng

ki m soát n i b vƠ ụ ngh a c a h th ng ki m soát n i b đ i v i các doanh

nghi p ngƠnh d t may Vi t Nam 30

Tóm t t ch ng 1 35

CH NG 2: TH C TR NG H TH NG KI M SOÁT N I B T I Xệ NGHI P MAY KON TUM TRểN C S QU N TR R I RO DOANH NGHI P 2.1 Tìm hi u th c tr ng h th ng ki m soát n i b xí nghi p may Kon Tum 37

2.1.1 Gi i thi u t ng quát và Th c tr ng các Quy đ nh pháp lỦ nh h ng t i Xí nghi p may Kon Tum 37

2.1.2 nh h ng c a h th ng Ki m soát n i b đ n vi c l p vƠ trình bƠy Báo cáo tƠi chính t i Xí nghi p may Kon Tum 39

2.1.3 Th c tr ng v s h u hi u vƠ hi u qu ho t đ ng s n xu t kinh doanh Xí nghi p may Kon Tum 40

2.1.4 i t ng vƠ ph ng pháp kh o sát t i Xí nghi p may Kon Tum 42

2.2 ánh giá chung d a trên các y u t c u thƠnh h th ng KSNB xí nghi p may Kon Tum 43

2.2.1 Môi tr ng ki m soát 43

2.2.1.1 Tri t lỦ qu n lỦ vƠ phong cách đi u hƠnh c a nhƠ lƣnh đ o 43

2.2.1.2 C c u t ch c 44

2.2.1.3 H i đ ng Qu n tr , BKS 47

2.2.1.4 Chính sách nhơn s 48

2.2.2 ánh giá r i ro 50

2.2.3 Ho t đ ng ki m soát 51

2.2.3.1 Ki m soát quá trình mua hƠng 51

2.2.3.2 Ki m soát chi phí s n xu t 53

2.2.3.3 Ki m soát Thanh toán c a Khách hƠng 55

2.2.4 Thông tin truy n thông 56

2.2.5 Giám sát 57

2.2.6 Qu n tr r i ro doanh nghi p 58

2.3 ánh giá chung v Ki m soát n i b vƠ Qu n tr r i ro t i Xí nghi p may Kon Tum 59

2.3.1 u đi m 59

2.3.2 Nh c đi m 63

2.3.3 Nguyên nhân 66

Tóm t t ch ng 2 67

CH NG 3: GI I PHÁP HOÀN THI N H TH NG KI M SOÁT N I B T I Xệ NGHI P MAY KON TUM 3.1 S c n thi t hoƠn thi n h th ng Ki m soát n i b d a trên Qu n tr r i ro doanh nghi p t i Xí nghi p may Kon Tum 68

3.1.1 C h i vƠ thách th c 68

3.1.2 HoƠn thi n ki m soát n i b theo h ng ki m soát r i ro 72

3.1.3 Quan đi m vƠ nguyên t c hoƠn thi n h th ng ki m soát n i b t i Xí nghi p may Kon Tum 73

3.2 Gi i pháp hoƠn thi n ho t đ ng ki m soát t i xí nghi p may Kon Tum 77

3.2.1 Môi tr ng ki m soát 77

3.2.1.1 Tri t lỦ qu n lỦ vƠ phong cách đi u hƠnh c a nhƠ lƣnh đ o 77

3.2.1.2 C c u t ch c 78

3.2.1.3 H i đ ng Qu n tr vƠ Ban ki m soát 78

3.2.1.4 Chính sách nhơn s 79

3.2.2 ánh giá r i ro 80

3.2.3 Ho t đ ng ki m soát 81

3.2.3.1 Ki m soát quá trình mua hƠng 81

3.2.3.2 Ki m soát chi phí s n xu t 83

3.2.3.3 Ki m soát Thanh toán c a Khách hƠng 85

3.2.4 Thông tin truy n thông 86

3.2.5 Giám sát 87

3.2.6 Gi i pháp Phòng ng a - Qu n tr r i ro 87

3.3 Ki n ngh 89

3.3.1 Ki n ngh đ i v i T p đoƠn D t may Vi t Nam 89

3.3.2 Ki n ngh đ i v i Xí nghi p may Kon Tum 90

Tóm t t ch ng 3 92

K T LU N 94

DANH M C TÀI LI U THAM KH O 96

PH L C 98

DANHăM CăCÁCăKụăHI U,ăCH ăVI TăT T

ASEAN : Hi p h i các qu c gia ông Nam Á

(Association of Southeast Asian Nations) BKS : Ban ki m soát

COSO : Hi p h i c a các t ch c tƠi tr

(Committee of Sponsoring Organizations) CSR : Trách nhi m xã h i c a doanh nghi p

(Corporate Social Responsibility)

FTA : Hi p đ nh th ng m i t do (Free Trade Area)

SAFSA : Hi p h i chu i cung ng d t may ch t l ng cao ASEAN

(The Source ASEAN Full Service Allianc)

SA 8000 : Tiêu chu n trách nhi m xƣ h i (Social Accountability 8000)

TBT : Hàng rào k thu t trong th ng m i (Technical Barriers to Trade)

WTO : T ch c Th ng m i Th gi i (World Trade Organization)

DANHăM CăCÁCăHÌNHăV

Hình 1.1: Mô hình H th ng ki m soát n i b theo COSO 1992

Hình 1.2: Mô hình H th ng ki m soát n i b theo COSO 2004 Hình 2.1: S đ t ch c Xí nghi p may Kon Tum

L IăM ă U

I LụăDOăCH Nă ăTÀI

V i nh ng l i th riêng bi t nh v n đ u t không l n, th i gian thu h i v n nhanh, thu hút nhi u lao đ ng vƠ có nhi u đi u ki n m r ng th tr ng trong vƠ ngoƠi n c v i s tham gia c a nhi u thƠnh ph n kinh t khác nhau, ngƠnh d t may

đ c coi lƠ m t trong nh ng ngƠnh tr ng đi m c a n n công nghi p Vi t Nam th i

k đ y m nh công nghi p hóa, hi n đ i hóa đ t n c NgƠnh d t may Vi t Nam

hi n nay đang đ c xem lƠ ngƠnh s n xu t m i nh n vƠ có ti m l c phát tri n khá

m nh M t hƠng d t may hi n lƠ m t hƠng xu t kh u hƠng đ u c a Vi t Nam vƠ có

t c đ t ng tr ng cao qua các n m S n ph m d t may c a Vi t Nam đƣ thi t l p

đ c v th trên các th tr ng khó tính nh M , EU, Nh t B n,ầ

Tuy nhiên, hình th c s n xu t ch y u c a các doanh nghi p Vi t Nam v n theo h p đ ng gia công, ngu n nguyên li u tuơn theo ch đ nh c a ch hƠng vƠ ph thu c l n vƠo nh p kh u, h n ch c h i c i thi n l i nhu n c a các doanh nghi p trong ngƠnh Trong n c, ch s giá tiêu dùng liên t c t ng cao, lƣi su t huy đ ng, cho vay ti p t c gi m c cao gơy khó kh n cho doanh nghi p trong vi c ti p c n ngu n v n Các nguyên nhơn khác nh khó mua ngo i t đ thanh toán các h p

đ ng nh p kh u nguyên ph li u; bi n đ ng lao đ ng t i doanh nghi p; tình hình thi u đi n di n ra th ng xuyên khi n cho doanh nghi p không th ch đ ng k

ho ch s n xu t kinh doanh c ng nh không dám nh n nh ng đ n hƠng l n đƣ nh

h ng l n đ n s n xu t kinh doanh vƠ l i nhu n c a các doanh nghi p D t

may H n n a, trong xu th h i nh p kinh t khu v c vƠ qu c t , ngƠnh d t may đang ph i đ i m t v i nhi u thách th c l n, ph i c nh tranh ngang b ng v i các

Qu c

i v i m i Doanh nghi p nói chung vƠ các Doanh nghi p ngƠnh d t may nói riêng, thì ch c n ng ki m tra, ki m soát luôn gi vai trò quan tr ng, vƠ h th ng KSNB lƠ công c ch y u đ th c hi n ch c n ng đó trong m i quy trình qu n lỦ

c a đ n v H th ng KSNB m t khi v ng m nh s góp ph n không nh cho thƠnh công c a Doanh nghi p, ngƠy cƠng gi m thi u r i ro vƠ nơng cao hi u qu M t h

th ng Ki m soát n i b v ng m nh đang lƠ m t nhu c u b c thi t, m t công c t i

u đ xác đ nh s an toƠn c a ngu n v n đ u t , xác đ nh hi u qu đi u hƠnh c a Ban đi u hƠnh doanh nghi p c ng nh k p th i n m b t hi u qu ho t đ ng c a doanh nghi p

ụ th c đ c t m quan tr ng c a công tác ki m soát n i b đ i v i ngƠnh d t

may - m t ngƠnh công nghi p tr ng đi m Vi t Nam, v i đi u ki n thu n l i t ng

đ c th c t p t i xí nghi p may Kon Tum, tôi quy t đ nh ch n đ tƠi “Gi i pháp

hoàn thi n h th ng ki m soát n i b t i xíănghi pămayăKonăTumătrênăc ăs ă

qu nătr ăr iăroădoanhănghi p” đ lƠm đ tƠi nghiên c u khoa h c c a mình

II M CăTIểUăNGHIểNăC U

T ng h p, tìm hi u, đánh giá th c tr ng h th ng ki m soát n i b theo tiêu chu n c a Báo cáo COSO n m 1992 ánh giá th c tr ng r i ro mƠ doanh nghi p

ph i đ i m t vƠ cách th c qu n tr r i ro c a doanh nghi p, t đó so sánh v i quan

đi m Báo cáo COSO 2004

Phơn tích, xem xét u nh c đi m vƠ đánh giá th c tr ng h th ng ki m soát

n i b xí nghi p may Kon Tum

Trên c s phơn tích, đánh giá th c tr ng, đ xu t các đ nh h ng, gi i pháp

đ hoƠn thi n h th ng ki m soát n i xí nghi p may Kon Tum

Lu n v n t p trung nghiên c u lỦ lu n vƠ th c ti n v h th ng ki m soát n i

b c ng nh nh n đ nh c a Xí nghi p may Kon Tum v r i ro vƠ cách th c qu n tr

r i ro

tƠi ch nghiên c u các y u t c a ki m soát n i b vƠ m r ng thêm các

n i dung liên quan đ n qu n tr r i ro; đ ng th i tìm hi u, đánh giá các th t c ki m soát liên quan đ n các nghi p v kinh t phát sinh đ u vƠo, đ u ra, chi phí phát sinh

trong quá trình s n xu t mƠ xí nghi p may Kon Tum đang áp d ng Qua đó, chúng

nh quan sát, ph ng v n đ thu th p thông tin s c p k t h p v i s u t m thông tin

th c p, phơn tích vƠ t ng h p Trong các ph ng pháp, ph ng pháp đ c s d ng

ch y u lƠ đi u tra trên c s th c hi n ph ng v n tr c ti p Ban Giám đ c, K toán

đi u tra ph ng v n m t s cán b các b ph n liên quan nh m b sung vƠ lƠm rõ

h n các thông tin đƣ thu nh n đ c Tác gi c ng k t h p quan sát th c tr ng ho t

đ ng c a Xí nghi p đ vi c phơn tích, đánh giá khách quan h n ng th i, tác gi

c ng thu th p thêm các s li u th ng kê, s li u c a Hi p h i D t may Vi t Nam,

T p đoƠn D t may Vi t Nam, s li u c a m t s các công ty trong ngƠnh d t may trên các webside, báo chí,ầ T đó, đ a ra đ nh h ng vƠ gi i pháp đ hoƠn thi n

h th ng ki m soát n i b c a doanh nghi p ngƠnh d t may Vi t Nam vƠ xí nghi p may Kon Tum C th h n, nghiên c u th c tr ng c a xí nghi p may Kon Tum, k t

h p th c t vƠ lỦ thuy t c a Báo cáo COSO n m 1992, COSO n m 2004 đ phơn tích, nh n xét, đánh giá h th ng ki m soát n i b trên c s qu n tr r i ro K t qu đánh giá đƣ ch ra nh ng u đi m, nh c đi m vƠ các nguyên nhơn c a nh ng đi m

ch a đ t đ c, t đó đ a ra các ph ng h ng, gi i pháp thi t th c nh m hoàn thi n h th ng Ki m soát n i b xí nghi p may Kon Tum

V K TăC UăLU NăV N

Ch ngă1:ăC ăs ălỦălu năchungăv ăh ăth ngăki măsoátăn iăb

Ch ngă2:ăTh cătr ngăh ăăth ngăăki măăsoátăăn iăăb ăăt iăăXíănghi pămayă

Kon Tum trênăc ăs ăqu nătr ăr iăroădoanhănghi p

Ch ngă3:ăGi iăphápăhoƠnăthi năh ăth ngăki măsoátăn iăb ăt iăXíănghi pă

may Kon Tum

K T LU N

TÀI LI U THAM KH O

PH L C

CH NG 1: C ăS LÝ LU N CHUNG V H TH NG

K I M SOÁT N I B

1.1 Kháiăni măh th ng ki m soát n i b

cách m ng công nghi p Do yêu c u phát tri n, các công ty c n có v n vƠ t đó

đ a đ n nhu c u t ng c ng qu n lỦ v n vƠ ki m tra thông tin v s d ng v n, thu t ng ki m soát n i b b t đ u t giai đo n nƠy Tr i qua nhi u giai đo n,

ki m soát n i b luôn đ c coi lƠ v n đ th ng gơy tranh cƣi v c b n ch t vƠ cách s d ng t ng Khi không có chu n m c chung v ki m soát n i b , không

ch các nhƠ chuyên môn mƠ ngay c các t ch c c ng không có c s đ xác đ nh

m c đ khoa h c vƠ hi u l c c a ki m soát n i b trong t ch c c a mình Tr c

th c t nƠy, n m 1987, Hi p h i c a các t ch c tƠi tr (COSO ậ Committee of Sponsoring Organization) đ c thƠnh l p t các t ch c ngh nghi p khác nhau (bao g m: Hi p h i K toán viên công ch ng Hoa K (AICPA), Hi p h i Ki m toán viên n i b (IIA- The Institute of Internal Auditors), Hi p h i Qu n tr viên

tài chính (FEI ậ Financial Executives Institute), Hi p h i K toán Hoa K (AAA ậ

American Accounting Association), Hi p h i K toán viên Qu n tr (IMA- The Institute of Management Accountants) v i m c đích nghiên c u th ng nh t đ nh ngh a v ki m soát n i b ph c v cho nhu c u c a các đ i t ng khác nhau nh m

h tr cho y ban Ch ng gian l n trong Báo cáo tƠi chính thu c H i đ ng Qu c

c u, đ n n m 1992, COSO c ng công b m t h th ng tiêu chu n đ y đ giúp các

t ch c có th đánh giá quá trình ki m soát c a h nh m tìm gi i pháp hoƠn thi n Báo cáo c a COSO đ c công b d i tiêu đ ắKi m soát n i b - Khuôn kh h p

nh t” n m 1992 lƠ tƠi li u đ u tiên trên th gi i đ a ra Khuôn m u lỦ thuy t v

ki m soát n i b m t cách đ y đ vƠ có h th ng c đi m n i b t c a báo cáo

không ch còn lƠ m t v n đ liên quan đ n báo cáo tƠi chính mƠ đ c m r ng ra cho c các ph ng di n ho t đ ng vƠ tuơn th

Khái ni m v h th ng ki m soát n i b theo COSO 1992:

ắKi m soát n i b lƠ quá trình do ng i qu n lỦ, h i đ ng qu n tr , vƠ các nhơn viên c a đ n v chi ph i, nó đ c thi t l p đ cung c p m t s đ m b o h p

lỦ nh m th c hi n các m c tiêu d i đơy:

1.2 Cácăy uăt ăc uăthƠnhăh ăth ngăki măsoátăn iăb

Theo Báo cáo COSO 1992, h th ng ki m soát n i b bao g m 5 b ph n có

m i liên h ch t ch v i nhau, đó lƠ:

1.2.1 M iătr ngăki m soát

Môi tr ng ki m soát: t o ra s c thái chung trong đ n v - n i m i ng i

ti n hành các ho t đ ng và th c hi n ngh a v ki m soát c a mình Chính môi

tr ng ki m soát làm n n t ng cho các thành ph n khác c a h th ng ki m soát

n i b Môi tr ng ki m soát nh h ng đ n cách th c kinh doanh c a m t t

ch c, các m c tiêu đ c thi t l p và các b ph n còn l i c a h th ng ki m soát n i b Các nhơn t c a môi tr ng ki m soát bao g m Các giá tr đ o

đ c vƠ tính trung th c, cam k t v n ng l c, s đ t ch c, tri t lỦ vƠ phong cách đi u hƠnh c a nhƠ qu n tr , phơn đ nh quy n h n vƠ trách nhi m, chính sách nhơn s vƠ s ch đ o c a H i đ ng qu n tr , y ban ki m toán Các

nhân t trong môi tr ng ki m soát đ u quan tr ng, nh ng m c đ quan

tr ng c a m i nhơn t tùy thu c vƠo t ng doanh nghi p

Các nhân t đ đánh giá môi tr ng ki m soát:

- Các giá tr đ o đ c và tính chính tr c: đáp ng yêu c u này, các nhà

qu n lý cao c p ph i xây d ng nh ng chu n m c v đ o đ c trong đ n v và c

đ o đ c ho c ph m pháp Mu n v y, nhà qu n lý c n ph i làm g ng cho c p

d i v vi c tuân th các chu n m c và c n ph i ph bi n nh ng quy đ nh đ n

m i thành viên b ng các th th c thích h p Ngoài ra, c n ph i lo i tr ho c

gi m thi u nh ng s c ép hay đi u ki n có th d n đ n nhân viên có nh ng

hành vi thi u trung th c

- Cam k t v n ng l c: là đ m b o cho nhân viên có đ c nh ng k n ng

và hi u bi t c n thi t đ th c hi n đ c nhi m v c a mình Do đó, nhà qu n lý

nhi m v s đ c giao và ph i giám sát hu n luy n cho đ y đ và th ng xuyên

- H i đ ng qu n tr và y ban ki m toán: y Ban ki m toán g m m t s

thành viên trong và ngoài H i đ ng qu n tr nh ng không tham gia đi u hành

đ n v y Ban ki m toán có th có nh ng đóng góp quan tr ng cho vi c th c

hi n các m c tiêu c a đ n v , thông qua vi c giám sát s tuân th pháp lu t, giám

sát vi c l p báo cáo tài chính, gi s đ c l p c a ki m toán n i b Các nhân t

đ c xem xét đ đánh giá s h u hi u c a H i đ ng qu n tr và y ban ki m toán

g m m c đ đ c l p, kinh nghi m và uy tín c a các thành viên trong H i đ ng

qu n tr và y ban ki m toán và m i quan h c a h v i b ph n ki m toán n i b

và ki m toán đ c l p

nh n th c c a ng i qu n lỦ; qua cá tính, t cách vƠ thái đ c a h khi đi u hƠnh

đ n v NgoƠi ra, đi u nƠy còn ph n ánh trong cách th c nhƠ qu n lỦ s d ng các kênh thông tin vƠ quan h v i c p d i

- S đ t ch c: th hi n c c u t ch c c a đ n v M t c c u phù h p s

lƠ c s đ l p k ho ch, đi u hƠnh, ki m soát vƠ giám sát các ho t đ ng S đ t

ch c ph i xác đ nh đ c các v trí then ch t v i quy n h n, trách nhi m vƠ th th c báo cáo cho phù h p C c u c n phù h p v i quy mô vƠ đ c thù ho t đ ng c a

đ n v

nhi m c a t ng thƠnh viên trong các ho t đ ng c a đ n v giúp cho m i thƠnh viên

ph i hi u r ng h có nhi m v c th gì vƠ t ng ho t đ ng c a h s nh h ng

nh th nƠo đ n ng i khác trong vi c hoƠn thƠnh m c tiêu Do đó, khi mô t công

vi c, đ n v c n ph i th ch b ng v n b n v nh ng nhi m v vƠ quy n h n c th

c a t ng thƠnh viên vƠ quan h gi a h v i nhau

vi c tuy n d ng, hu n luy n, b nhi m, đánh giá, sa th i, đ b t, khen th ng vƠ k

lu t

1.2.2ă ánhăgiáăr iăro

M i đ n v luôn ph i đ i phó v i nh ng r i ro mà mình g p ph i Ti n đ

cho vi c đánh giá r i ro là vi c đ t ra m c tiêu (bao g m m c tiêu chung và m c

tiêu c th cho t ng ho t đ ng c a doanh nghi p) ánh giá r i ro là vi c nh n

d ng và phân tích các r i ro đe d a các m c tiêu c a mình Trên c s nh n

d ng và phân tích các r i ro, nhà qu n lý s xác đ nh r i ro qu n lý r i ro,

ng i qu n lý c n ph i:

- Thi t l p các m c tiêu c a t ch c: bao g m vi c đ a ra s m nh, ho ch

đ nh các m c tiêu chi n l c, các ch tiêu trong ng n h n, trung và dài h n Vi c

ho c thay đ i cán b qu n lỦ Trong ph m vi t ng ho t đ ng bán hƠng, mua hƠng,

k toánầ r i ro có th phát sinh vƠ tác đ ng đ n b n thơn t ng ho t đ ng tr c khi gơy nh h ng dơy chuy n đ n toƠn đ n v nh n d ng r i ro, ng i qu n lỦ có

th s d ng nhi u ph ng pháp khác nhau, t vi c s d ng các ph ng ti n d báo, phơn tích các d li u quá kh , cho đ n vi c rƠ soát th ng xuyên các ho t đ ng

- Phân tích r i ro (nguyên nhân, tác đ ng): M t quy trình phân tích r i ro bao g m c l ng t m c c a r i ro qua nh h ng có th có c a nó đ n m c

đ c th c hi n Ho t đ ng ki m soát di n ra trong toàn đ n v m i c p đ và

m i ho t đ ng Nh ng ho t đ ng ki m soát ch y u có liên quan đ n h th ng k

toán:

- Phân chia trách nhi m đ y đ d a trên nguyên t c phân công phân nhi m

và nguyên t c b t kiêm nhi m

 Không đ m t cá nhân n m t t c các khâu c a m t nghi p v : xét

duy t, th c hi n, b o qu n tài s n và gi s sách k toán

 Không cho phép kiêm nhi m gi a m t s ch c n ng

- y nhi m cho ng i có th m quy n phê chu n các nghi p v m t cách thích h p

 Phê chu n: lƠ m t quy t đ nh có tính chính sách c a nhƠ qu n lỦ

 Xét duy t: lƠ vi c th c hi n nh ng quy t đ nh chung c a nhƠ qu n lỦ

- T o l p h th ng ch ng t và s sách k toán đ y đ

Ki m soát ch ng t :

- Ki m soát quá trình x lý thông tin g m:

 Ki m soát chung cho toƠn b h th ng

 Ki m soát ng d ng

- Ki m soát v t ch t c th h n ch ti p c n tài s n, ki m kê tài s n, s

- Ki m tra đ c l p v vi c th c hi n ch ng h n tách bi t trách nhi m ghi

chép s sách vƠ b o v tƠi s n

- Phơn tích rƠ soát nh m phát hi n các bi n đ ng b t th ng, xác đ nh nguyên nhơn vƠ x lỦ k p th i qua ph ng pháp đ i chi u đ nh k t ng h p vƠ chi

ti t, th c t vƠ k ho ch, k nƠy vƠ k tr c

- Thi t l p h th ng tiêu chí khen th ng k lu t rõ rƠng

Xét v m c đích, ho t đ ng ki m soát có th đ c chia thành ba lo i, đó

là: ki m soát phòng ng a, ki m soát phát hi n và ki m soát bù đ p C th ,

ki m soát phòng ng a lƠ ho t đ ng ki m soát nh m ng n ng a, gi m thi u kh

n ng x y ra sai sót vƠ gian l n, nh h ng đ n vi c đ t đ c m c tiêu c a doanh nghi p Trong khi đó, ki m soát phát hi n lƠ ho t đ ng ki m soát nh m phát hi n

k p th i ra hƠnh vi sai sót ho c gian l n nƠo đó đƣ th c hi n Thông th ng, ng i

ta có th k t h p gi a ki m soát phòng ng a vƠ ki m soát phát hi n nh m nơng cao tính hi u qu c a ki m soát Cu i cùng, sau khi phát hi n sai sót, gian l n

doanh nghi p ph i thay th nh ng ho t đ ng ki m soát đƣ b ắqua m t” b ng

nh ng ho t đ ng ki m soát khác h u hi u h n hay ph i t ng c ng thêm các ho t

đ ng ki m soát Vi c t ng c ng thêm m t th t c ki m soát nh m b sung cho

m t th t c ki m soát khác chính lƠ ki m soát bù đ p

1.2.4ăThôngătinăvƠăTruy năthông

Các thông tin c n thi t ph i đ c nh n d ng, thu th p và trao đ i trong

đ n v d i hình th c và th i gian thích h p sao cho nó giúp m i ng i trong

đ n v th c hi n nhi m v c a mình Thông tin và truy n thông t o ra báo cáo,

ch a đ ng các thông tin c n thi t cho vi c qu n lý và ki m soát đ n v S trao

đ i thông tin h u hi u đòi h i ph i di n ra theo nhi u h ng: t c p trên xu ng

c p d i, t d i lên trên và gi a các c p v i nhau M i cá nhân c n hi u rõ vai

trò c a mình trong h th ng ki m soát n i b c ng nh ho t đ ng c a các cá

nhân có tác đ ng t i công vi c c a ng i khác nh th nào Ngoài ra, c ng c n

có s trao đ i h u hi u gi a đ n v v i các đ i t ng bên ngoài nh khách hàng,

nhà cung c p, c đông và các c quan qu n lý Vi c ki m soát ch có th đ c

th c hi n khi có các thông tin trung th c, chính xác và đ c truy n thông k p th i

và h p lý Trong đ n v , h th ng thông tin k toán là phân h quan tr ng trong

h th ng thông tin c a đ n v M t h th ng thông tin t t c n có các đ c đi m sau:

- H tr cho chi n l c kinh doanh

- H tr cho sáng ki n mang tính chi n l c

- Tích h p v i ho t đ ng kinh doanh

- Ph i h p v i h th ng thông tin m i vƠ c

- Ch t l ng thông tin: Thông tin ph i thích h p, k p th i, c p nh t, chính xác vƠ d dƠng truy c p

1.2.5 Giám sát

Là quá trình đánh giá ch t l ng c a h th ng ki m soát n i b qua th i

gian Nh ng khi m khuy t c a h th ng ki m soát n i b c n đ c báo cáo lên

c p trên và đi u ch nh l i khi c n thi t Trong môi tr ng ki m soát, nhà qu n

lý đánh giá r i ro đe d a đ n vi c đ t đ c các m c tiêu c th Ho t đ ng ki m

soát đ c ti n hành nh m b o đ m r ng các ch th c a nhà qu n lý nh m đ i phó

r i ro đ c th c hi n trong th c t Trong khi đó, các thông tin thích h p c n

ph i đ c thu th p và quá trình trao đ i thông tin di n ra thông su t trong toàn

b t ch c Quá trình trên s đ c giám sát và đi u ch nh l i khi c n thi t

Giám sát là ho t đ ng quan tr ng trong ki m soát n i b vì nó giúp ho t đ ng

ki m soát n i b duy trì đ c s h u hi u qua các giai đo n ho t đ ng

cao Ví d nh : đánh giá r i ro không ch nh h ng đ n các ho t đ ng ki m

soát mà còn có th ch ra nhu c u xem xét l i thông tin và truy n thông ho c ho t

đ ng giám sát trong t ch c Vì v y ki m soát n i b không đ n gi n là m t quá

trình ậ đó m i b ph n h p thành ch nh h ng đ n b ph n k ti p ậ mà th c

s là m t quá trình t ng tác nhi u chi u ậ trong đó h u nh b t c b ph n nào

c ng có th nh h ng đ n b ph n khác Do đó, m c dù m i doanh nghi p đ u

c n có các b ph n nói trên nh ng h th ng ki m soát n i b c a h l i r t khác

nhau tùy theo ngành ngh , quy mô, v n hóa và phong cách qu n lý

M i quan h gi a m c tiêu c a t ch c vƠ các b ph n h p thƠnh c a h

th ng ki m soát n i b :

đ c v i các b ph n h p thành c a h th ng ki m soát n i b - là đ i di n cho

nh ng cái c n có đ đ t đ c m c tiêu Hãy t ng t ng có m t kh i hình ch

nh t l n đ c t o thành t nhi u kh i ch nh t nh h n (hình minh h a) kh i

ch nh t l n này:

- Ba nhóm m c tiêu (m c tiêu ho t đ ng, m c tiêu báo cáo tƠi chình vƠ tuơn

th ) đ c đ c tr ng b i các c t th ng đ ng (có t ng c ng ba c t)

- N m b ph n c u thƠnh c a h th ng ki m soát n i b đ c đ c tr ng b i các hƠng ngang (có n m hƠng t t c )

- Các đ n v con ho c các ho t đ ng c th c a đ n v đ c đ c tr ng b i chi u th ba c a kh i ch nh t (có th có r t nhi u đ n v con ho c ho t đ ng c

th , tùy doanh nghi p)

M i quan h gi a m c tiêu c a t ch c và các b ph n h p thành c a h

- M i hƠng ngang (m t b ph n c a h th ng ki m soát n i b ) đ u c t c ba

c t (ba nhóm m c tiêu) T c lƠ m i b ph n c a h th ng ki m soát n i b thì c n thi t cho vi c đ t đ c c ba nhóm m c tiêu Ví d các thông tin tƠi chính vƠ phi tƠi

chính ậ lƠ m t thƠnh ph n c a b ph n Thông tin vƠ Truy n thông ậ thì c n thi t cho vi c qu n lỦ đ n v m t cách h u hi u vƠ hi u qu đ ng th i c ng c n thi t cho

vi c đánh giá s tuơn th lu t l vƠ quy đ nh c a đ n v

h p thƠnh c a h th ng ki m soát n i b ) T c lƠ c n m b ph n h p thƠnh c a h

th ng ki m soát n i b đ u h u ích vƠ quan tr ng trong vi c đ t đ c m t trong ba nhóm m c tiêu nói trên Ví d đ doanh nghi p ho t đ ng m t cách h u hi u vƠ

hi u qu thì rõ rƠng c n m b ph n c a h th ng ki m soát n i b đ u quan tr ng

vƠ góp ph n tích c c vƠo vi c đ t đ c m c tiêu nƠy

- H th ng ki m soát n i b liên quan đ n t ng b ph n, t ng ho t đ ng c a

t ch c vƠ toƠn b t ch c nói chung M i quan h nƠy đ c th hi n chi u th ba

c a kh i hình ch nh t Ví d kh i ch nh t nƠy nói lên r ng môi tr ng ki m soát

có nh h ng đ n m c tiêu ho t đ ng c a m t phòng ch c n ng trong t ch c

Hình 1.1 Mô hình H th ng ki m soát n i b theo COSO 1992

1.3ăQu nătr ăr iăroădoanhănghi pătheoăkhuônăăm uăc aăCOSOăn mă2004

1.3.1ăKháiăni măv ăqu nătr ăr iăroădoanhănghi p

Mùa thu n m 2001, COSO đ xu t nghiên c u nh m đ a ra m t lỦ thuy t

đ giúp các t ch c qu n tr các r i ro liên quan đ n quá trình ho t đ ng M c dù đƣ

t n t i nhi u lỦ thuy t v qu n tr r i ro nh ng COSO v n kh ng đ nh r ng c n thi t

ph i có m t cách ti p c n m i v r i ro vƠ ph i xơy d ng m t khuôn m u lỦ thuy t

c ng nh các k thu t áp d ng m i đ các đ n v có th áp d ng phù h p v i đi u

ki n c a mình Công ty ki m toán PriceWaterhouseCooper đ c ch n tham gia vƠo

d án nƠy n tháng 10 n m 2004, d án đ c hoƠn thƠnh vƠ COSO công b báo

d i tiêu đ : Qu n tr r i ro doanh nghi p ậ Khuôn kh h p nh t

Theo Báo cáo c a COSO n m 2004 thì qu n tr r i ro (QTRR) doanh nghi p

lƠ m t quá trình do h i đ ng qu n tr , các c p qu n lỦ vƠ các nhơn viên c a đ n v chi ph i, đ c áp d ng trong vi c thi t l p các chi n l c liên quan đ n toƠn đ n

v vƠ áp d ng cho t t c các c p đ trong đ n v , đ c thi t k đ nh n d ng các s

ki n ti m tƠng có th nh h ng đ n đ n v vƠ qu n tr r i ro trong ph m vi ch p

nh n đ c c a r i ro nh m cung c p m t s đ m b o h p lỦ v vi c đ t đ c

các m c tiêu c a đ n v So v i đ nh ngh a c a Báo cáo COSO n m 1992, thì đ nh ngh a nƠy có nh ng đi m m i sau:

Báo cáo COSO n m 2004 còn có m c tiêu chi n l c M c tiêu chi n l c đ c xác đ nh c p đ cao h n so v i các m c tiêu còn l i c a QTRR Các m c tiêu chi n l c đ c xơy d ng d a trên s m ng c a đ n v Các m c tiêu v ho t đ ng, báo cáo vƠ tuơn th ph i phù h p v i các m c tiêu chi n l c nƠy

vi c thi t l p các m c tiêu chi n l c vƠ các chi n l c đ th c hi n c ng nh trong các ho t đ ng nh m đ t đ n các m c tiêu liên quan Nh v y, các m c tiêu trong QTRR bao trùm h n, xuyên su t h n so v i các m c tiêu trong KSNB do đó

s m c đ bao quát r ng h n đ i v i nh ng r i ro có kh n ng phát sinh

đ c xem xét riêng l cho t ng b ph n tr c ti p liên quan mƠ còn đ c xem xét cho t t c các c p đ ho t đ ng trong đ n v Khi đó s tác đ ng c a r i ro đ c xem xét h t t b ph n, chi nhánh, đ n toƠn doanh nghi p

Các c p đ xem xét đ i v i r i ro c n c vƠo ph m vi có th ch p nh n c a

r i ro, các ph m vi có th ch p nh n bao g m:

nh n đ th c hi n vi c lƠm t ng giá tr xét trên bình di n toƠn đ n v

sƠng ch p nh n liên quan đ n vi c th c hi n t ng m c tiêu c th

1.3.2ăL iăíchăc aăqu nătr ăr iăroădoanhănghi p

nh n: đ i v i m i chi n l c đ c l a ch n, đ n v xem xét m c r i ro có th ch p

nh n cho t ng chi n l c, trên c s đó đ n v có c n c đ xơy d ng các m c tiêu

c th vƠ xác đ nh cách th c qu n lỦ các r i ro liên quan i u nƠy t o s nh t quán

trong vi c qu n lỦ vƠ h ng các công vi c hƠng ngƠy theo m c tiêu ban đ u đƣ đ

ra

thu t vƠ ph ng pháp c th trong vi c nh n d ng vƠ l a ch n các ph ng th c

ph n ng v i r i ro nh né tránh r i ro, gi m thi u r i ro, chuy n giao r i ro vƠ ch p

nh n r i ro s giúp các nhƠ qu n lỦ ph n ng v i r i ro m t cách hi u qu

n ng c a đ n v v vi c nh n d ng các s ki n ti m tƠng, đánh giá r i ro, thi t l p cách th c ph n ng v i r i ro vƠ do đó gi m thi u nh ng chi phí vƠ t n th t b t ng

m t v i r t nhi u lo i r i ro tác đ ng đ n nhi u b ph n khác nhau VƠ QTRR đòi

h i ng i qu n lỦ không ch qu n lỦ các lo i r i ro riêng bi t mƠ còn ph i hi u đ c

s tác đ ng l n nhau c a các r i ro đó T đó giúp cho đ n v có cái nhìn h th ng

đ i v i các lo i r i ro vƠ ph n ng hi u qu h n đ i v i r i ro, ph c v cho vi c

th c hi n m c tiêu t ng th c a đ n v

các s ki n ti m tƠng liên quan đ n đ n v không ch có r i ro vƠ vì v y giúp các nhƠ qu n lỦ nh n d ng các s ki n mang đ n c h i t đó đ a ra nh ng ph n ng thích h p đ t n d ng nh ng c h i đó

r i ro giúp nhƠ qu n lỦ đánh giá t ng quát nhu c u v v n vƠ t i u hoá vi c phơn

b v n c a đ n v

Tóm l i, QTRR giúp nhƠ qu n lỦ trong vi c t o l p giá tr cho đ n v b ng cách: x lỦ h u hi u đ i v i nh ng s ki n không ch c ch n trong t ng lai vƠ cung c p các cách th c ph n ng nh m đem l i hi u q a cao nh t cho đ n v

1.3.3ăCácăy uăt ăc aăqu nătr ăr iăroădoanhănghi p

1.3.3.1ăS ăl căcácăy uăt

Theo Báo cáo c a COSO n m 2004, QTRR doanh nghi p bao g m nh ng b

Hình 1.2: Mô hình H th ng ki m soát n i b theo COSO 2004

1.3 3.2ăNh ngăđi măkhácăbi tăsoăv iăki măsoátăn iăb

QTRR có n i dung r ng h n so v i KSNB vƠ đ c phát tri n thêm trên c

s n i dung c a KSNB NgoƠi ra QTRR c ng đ c p nhi u n i dung m i đ nhìn

nh n r i ro m t cách toƠn di n h n vƠ đ qu n lỦ r i ro m t cách hi u qu h n

V m t c u trúc, y u t Phơn tích vƠ đánh giá r i ro c a KSNB đ c phát tri n thƠnh 4 y u t c a QTRR: Thi t l p m c tiêu, Nh n d ng s ki n ti m tƠng,

ánh giá r i ro vƠ Ph n ng v i r i ro M t khác n i dung c th c a t ng y u t

c ng có s khác nhau, ph n d i đơy trình bƠy nh ng khác bi t c b n vƠ s m

r ng c a QTRR so v i KSNB

Môiătr ngăqu nălỦ

KSNB nhìn nh n tri t lỦ v qu n lỦ c a ng i đi u hƠnh lƠ y u t h p thƠnh

c a môi tr ng qu n lỦ QTRR thì nhìn nh n quan đi m c a nhƠ qu n lỦ v r i ro lƠ

y u t h p thƠnh c a môi tr ng qu n lỦ i u nƠy cho th y QTRR nhìn nh n r i ro

lƠ t t y u vƠ không th xoá b , đ n v ph i luôn chú tr ng đ n QTRR trong quá trình ho t đ ng c a mình Trên quan đi m cho r ng không th xóa b đ c r i ro,

đ n v xác đ nh m c r i ro có th ch p nh n cho toƠn b đ n v vƠ cho t ng c p đ

c th đ xơy d ng các ng ng ch u đ ng đ i v i r i ro trong quá trình ho t đ ng

c a mình

Vi c xác đ nh tri t lỦ v r i ro vƠ xác đ nh m c đ r i ro có th ch p nh n

c ng giúp đ n v xác đ nh ph ng h ng chung trong vi c ng phó v i r i ro ch không ch lƠ t p trung x lỦ nh ng r i ro c th vƠ ng n h n Nh ng n i dung nƠy trong QTRR c th nh sau:

đi m, nh n th c vƠ thái đ c a nhƠ qu n lỦ đ i v i r i ro, đi u nƠy t o nên cách

th c mƠ đ n v ti p c n v i r i ro trong t t c các ho t đ ng, t phát tri n chi n

l c đ n các ho t đ ng hƠng ngƠy Tri t lỦ qu n lỦ ph n ánh nh ng giá tr mƠ đ n

v theo đu i, tác đ ng đ n v n hoá vƠ cách th c đ n v ho t đ ng, vƠ nh h ng đ n

vi c áp d ng các y u t khác c a QTRR bao g m cách th c nh n d ng r i ro, các

lo i r i ro đ c ch p nh n vƠ cách th c qu n lỦ chúng

đ n v s n lòng ch p nh n đ theo đu i giá tr Nó ph n ánh tri t lỦ v qu n tr r i ro

c a nhƠ qu n lỦ c p cao, vƠ nh h ng đ n v n hoá, cách th c ho t đ ng c a đ n

v

R i ro có th ch p nh n đ c xem xét khi đ n v xác đ nh các chi n l c,

đó l i ích k v ng c a m t chi n l c ph i phù h p v i m c r i ro có th ch p nh n

đƣ đ ra Các chi n l c khác nhau s d n đ n nh ng m c đ r i ro khác nhau đ i

v i đ n v , m t khi m c r i ro có th ch p nh n đ c xác l p s giúp ích cho nhƠ

qu n lỦ l a ch n chi n l c n m trong gi i h n ch u đ ng đ i v i các lo i r i ro

Thi tăl păm cătiêu

Báo cáo COSO n m 1992 không cho r ng vi c thi t l p m c tiêu lƠ nhi m v

c a KSNB, tuy nhiên Báo cáo COSO n m 2004 cho r ng thi t l p m c tiêu lƠ m t

b ph n c a đánh giá r i ro vƠ vi c thi t l p các m c tiêu lƠ đi u ki n đ u tiên đ

nh n d ng, đánh giá vƠ ph n ng v i r i ro

Các m c tiêu đ c thi t l p đ u tiên c p đ m c tiêu chi n l c, t đó đ n

v xơy d ng các m c tiêu liên quan: ho t đ ng, báo cáo vƠ tuơn th

tiêu nƠy phù h p vƠ ng h cho s m ng mƠ đ n v đƣ đ ra Nó th hi n s l a

ch n c a nhƠ qu n lỦ v cách th c đ n v t o l p giá tr cho ch s h u c a mình

l c vƠ phù h p v i m c tiêu chi n l c đƣ đ c l p M c dù các m c tiêu trong

đ n v r t đa d ng, nh ng các m c tiêu liên quan đ n các m c tiêu chi n l c bao

t ng t nh KSNB

Nh năd ngăs ăti mătƠng

KSNB nhìn nh n s ki n ti m tƠng lƠ nh ng s ki n đe d a đ n vi c th c

hi n m c tiêu c a đ n v QTRR xem s ki n ti m tƠng lƠ s ki n có kh n ng tác

đ ng đ n vi c th c hi n m c tiêu, không phơn bi t lƠ r i ro hay c h i i u nƠy cho th y QTRR xem xét h t các tình hu ng t đó có th t i đa hoá vi c t o l p giá

tr cho m i tình hu ng trong t ng lai NgoƠi ra, QTRR c ng xem xét các s ki n

ti m tƠng c th vƠ h th ng h n so v i KSNB, c th nh sau:

S ki n ti m tƠng: lƠ bi n c b t ngu n t bên trong ho c bên ngoƠi đ n v

nh h ng đ n vi c th c hi n m c tiêu c a đ n v M t s ki n có th có nh h ng tích c c ho c tiêu c c đ n đ n v vƠ có th c hai

Các y u t nh h ng: khi xem xét các s ki n ti m tƠng c n xác đ nh các

y u t nh h ng đ n vi c th c hi n m c tiêu c a đ n v Các y u t nh h ng bao g m các y u t bên ngoƠi nh : môi tr ng kinh t , môi tr ng t nhiên, các

chu trình,ầ

S t ng tác l n nhau gi a các s ki n: các s ki n liên quan đ n đ n v

th ng không xu t hi n đ c l p mƠ có s t ng tác l n nhau M t s ki n xu t hi n

th i

Phơn bi t c h i vƠ r i ro: s ki n ti m tƠng n u xu t hi n s tác đ ng tiêu

c c ho c tích c c đ n đ n v ho c tác đ ng c hai N u s ki n có tác đ ng tiêu c c,

đe d a nguy c đ t đ c m c tiêu c a đ n v , thì đòi h i đ n v ph i đánh giá r i ro

vƠ ph n ng v i r i ro N u s ki n có tác đ ng tích c c đ n đ n v , lƠm thu n l i

vi c th c hi n m c tiêu c a đ n v ho c t o giá tr cho đ n v , thì ph i đ c xem xét

tr l i đ i v i các chi n l c đƣ đ c xơy d ng

Trong m t s tr ng h p s ki n ti m tƠng có liên h tr c ti p vƠ c th đ n các m c tiêu c a đ n v Ví d v nh n d ng s ki n ti m tƠng B ng d i đơy cho chúng ta th y rõ h n s liên h nƠy

ánhăgiáăr iăro

QTRR cung c p cách th c v chu trình vƠ nh ng k thu t c th đ đánh giá

r i ro Trên c s đó, đ n v có th đánh giá c th s tác đ ng c a các s ki n ti m tƠng vƠ do đó xem xét nh ng cách th c ph n ng phù h p Vi c đánh giá r i ro bao

g m các n i dung sau:

R i ro ti m tƠng vƠ r i ro ki m soát: r i ro ti m tƠng lƠ r i ro do thi u các

ho t đ ng c a đ n v nh m thay đ i kh n ng ho c s tác đ ng c a các r i ro đó

R i ro ki m soát lƠ r i ro v n còn t n t i sau khi đ n v đƣ ph n ng v i r i ro n

v c n ph i xem xét c r i ro ti m tƠng vƠ r i ro ki m soát, đ u tiên lƠ xem xét các

r i ro ti m tƠng, sau khi đƣ có ph ng án ph n ng v i r i ro ti m tƠng thì ti p t c xem xét đ n r i ro ki m soát

c l ng kh n ng vƠ nh h ng: các s ki n ti m tƠng ph i đ c đánh giá trên hai khía c nh: kh n ng x y ra vƠ m c đ tác đ ng c a nó Nh ng s ki n mƠ

kh n ng xu t hi n th p vƠ tác đ ng ít đ n đ n v thì không c n ph i ti p t c xem xét Ng c l i, các s ki n v i kh n ng xu t hi n cao vƠ tác đ ng l n thì c n ph i xem xét k Các s ki n n m gi a hai thái c c nƠy đòi h i s đánh giá ph c t p,

đi u quan tr ng lƠ ph i phơn tích k l ng vƠ h p lỦ

đo l ng kh n ng xu t hi n m t s ki n, có th dùng các ch tiêu đ nh tính nh cao, trung bình, th p ho c các c p đ chi ti t khác Ho c có th dùng ch tiêu đ nh l ng nh : t l xu t hi n, t n su t xu t hi n,

K thu t đánh giá r i ro: đ n v th ng s d ng k t h p các k thu t đ nh

l ng vƠ đ nh tính khi đánh giá r i ro K thu t đ nh tính đ c s d ng khi r i ro không th đ nh l ng đ c, ho c khi d li u đ u vƠo không đ tin c y ho c không

t ng x ng v i chi phí đ đ nh l ng K thu t đ nh l ng đ c s d ng cho nh ng

ho t đ ng ph c t p c a đ n v vƠ th ng ph i s d ng các mô hình toán h c, cho

k t qu chính xác h n so v i k thu t đ nh tính

Ví d d i đơy cung c p m t ví d v k thu t đ nh l ng đ đánh giá r i ro:

So sánh: So sánh các chu trình gi a các đ n v trong ngƠnh ho c gi a các ngƠnh v i nhau, b ng cách đánh giá các s ki n hay chu trình c th đ i v i t ng

đ n v , sau đó so sánh k t qu

Mô hình xác su t: Xác đ nh tác đ ng c a s ki n t i các xác su t khác nhau Sau đó, xác đ nh s tác đ ng t ng ng v i các đ tin c y khác nhau

các r i ro t ng ng mƠ không s d ng các ch tiêu đ nh l ng đ đánh giá kh

Khi r i ro tác đ ng đ n nhi u b ph n, đ n v k t h p các r i ro đó trong danh sách các s ki n vƠ xem xét tr c h t s tác đ ng đ n t ng b ph n, sau đó xem xét tác đ ng t ng th đ n toƠn đ n v

Ph nă ngăv iăr iăro

QTRR cung c p các cách th c ph n ng đa d ng vƠ đ xu t chu trình đ đ n

v ph n ng v i các r i ro Sau khi đƣ đánh giá các r i ro liên quan, đ n v xác đ nh các cách th c đ ph n ng v i các r i ro đó Các cách th c đ ph n ng v i r i ro bao g m:

Né tránh r i ro: không th c hi n các ho t đ ng mƠ có r i ro cao nh s n xu t

m t m t hƠng m i, gi m doanh s m t s khu v c c a th tr ng, bán b t m t s ngƠnh hƠng ho t đ ng,ầ

Gi m b t r i ro: các ho t đ ng nh m lƠm gi m thi u kh n ng xu t hi n ho c

m c đ tác đ ng c a r i ro ho c c hai Các ho t đ ng nƠy liên quan đ n vi c đi u

hành hàng ngày

Chuy n giao r i ro: LƠm gi m thi u kh n ng xu t hi n vƠ m c đ tác đ ng

c a r i ro b ng cách chuy n giao ho c chia s m t ph n r i ro Các k thu t nƠy bao

g m: mua b o hi m cho t n th t, s d ng các công c v tƠi chính đ d phòng cho

t n th t, s d ng các ho t đ ng thuê ngoƠi,ầ

Ch p nh n r i ro: đ n v không làm gì đ tránh r i ro

Né tránh r i ro đ c s d ng khi các ph n ng khác không th lƠm gi m kh

- L i ích vƠ chi phí c a t ng lo i ph n ng

ng v i các r i ro c th

L a ch n ph n ng: sau khi đƣ đánh giá các ph n ng khác nhau đ i v i r i

ro, đ n v quy t đ nh ph i qu n lỦ r i ro nh th nƠo, l a ch n ph n ng đ đ i phó

v i r i ro trong ph m vi r i ro b ph n, l u Ủ r ng ph n ng đ c l a ch n không

ph i lƠ ph n ng có r i ro ki m soát nh nh t Tuy nhiên, khi r i ro ki m soát v t

ra kh i gi i h n c a r i ro b ph n, đ n v c n ph i xem xét l i ph n ng đƣ ch n,

ho c trong m t s tr ng h p thì đ n v có th đi u ch nh l i r i ro b ph n đƣ đ c thi t l p tr c đơy

Khi l a ch n ph n ng c n ph i xem xét các r i ro ti p theo phát sinh t vi c

áp d ng ph n ng đó i u nƠy phát sinh m t chu trình k ti p vƠ đ n v ph i xem xét ti p r i ro tr c khi đ a ra quy t đ nh cu i cùng Vi c m r ng xem xét r i ro theo t ng c p b c k ti p giúp đ n v nhìn nh n h t các r i ro t đó có th qu n lỦ

t t h n vƠ có nh ng chi n l c dƠi h n cho các tình hu ng

Ho tăđ ngăki măsoát

Các ho t đ ng ki m soát bao g m các chính sách vƠ th t c đ c th c hi n

b i các nhơn viên liên quan, nh m đ m b o các chính sách, ch th c a nhƠ qu n lỦ

l i, phơn chia trách nhi m N i dung c a các ho t đ ng nƠy t ng t nh KSNB

ThôngătinăvƠătruy năthông

Thông tin vƠ cách th c truy n thông lƠ y u t không th thi u đ đ n v nh n

d ng các s ki n ti m tƠng, đánh giá vƠ ph n ng v i r i ro QTRR nh n m nh ch t

l ng thông tin trong đi u ki n s phát tri n m nh m c a khoa h c v công ngh

thông tin hi n nay vƠ n i dung thông tin ph i g n li n v i vi c qu n lỦ các r i ro t i

đ n v Thông tin ph i đ c cung c p cho nh ng ng i liên quan theo nh ng cách

th c vƠ th i gian thích h p đ h có th th c hi n quá trình QTRR vƠ nh ng nhi m

lƠm t ng ch t l ng thông tin, đ n v c n m t ch ng trình qu n lỦ d

li u trên toƠn đ n v , g m các yêu c u v thông tin, vi c duy trì truy n t i thông tin,

n u không h th ng thông tin s không cung c p đ c nh ng gì mƠ các c p qu n lỦ

vƠ nh ng ng i khác c n đ th c hi n các ch c n ng nhi m v liên quan đ n quá trình qu n tr r i ro

vƠ đánh giá đ nh k Các n i dung nƠy t ng t nh h th ng KSNB

1.3.4ăH năch ăc a h ăth ng qu nătr ăr iăroădoanhănghi p

M t h th ng QTRR đ c xem lƠ h u hi u, dù đƣ đ c thi t k vƠ v n hƠnh

th nƠo đi ch ng n a, c ng nh m cung c p m t s đ m b o h p lỦ trong vi c th c

hi n các m c tiêu c a đ n v ch không đ m b o tuy t đ i i u nƠy xu t phát t

nh ng h n ch c a h th ng QTRR doanh nghi p C th nh sau:

M t chu trình QTRR dù đ c đ u t r t nhi u trong thi t k c ng không th nh n

d ng h t toƠn b các r i ro vƠ do đó không th đánh giá chính xác s tác đ ng c a

chúng

nh : vi c ra quy t đ nh sai do thi u thông tin, b áp l c trong s n xu t kinh doanh;

s vô Ủ, b t c n, đƣng trí; hi u sai ch d n c a c p trên ho c báo cáo c a c p d i;

vi c đ m nh n v trí công vi c t m th i, thay th cho ng i khác;ầ

v

qu n lỦ lƠ xem xét quan h gi a chi phí b ra vƠ l i ích thu đ c Vi c ph n ng v i

r i ro vƠ ti p theo đó lƠ các ho t đ ng giám sát c ng ph i đ m b o r ng l i ích có

đ c ph i l n h n chi phí mƠ đ n v b ra

đ ng th i giúp doanh nghi p tránh kh i các r i ro, thua l V i m c tiêu nƠy, h

th ng ki m tra n i b ph i đ c xơy d ng sao cho toƠn b nhơn viên c a doanh nghi p s n l c đ t đ c các m c tiêu c a doanh nghi p b ng các ph ng th c có

hi u qu nh t, h n ch các chi phí v t m c ngoƠi mong mu n vƠ không đ t quy n

l i khác (Ví d nh c a nhơn viên, c a nhƠ cung c p, c a khách hƠng ) lên trên l i ích c a doanh nghi p

1.4.2 M c tiêu đánh giá, d báo, ng n ng a r i ro cho doanh nghi p

M t h th ng ki m soát n i b ph i đ a ra đ c các bi n pháp nh m đánh giá các lo i hình r i ro có kh n ng gơy nh h ng đ n các ho t đ ng c a doanh

nghi p ng th i, nó c ng ph i đ m b o s t ng x ng gi a nh ng r i ro v i m c

v n, v i ph m vi, quy mô ho t đ ng c a doanh nghi p

H th ng ki m soát n i b c ng nh m vƠo vi c b o v tƠi s n vƠ các ngu n

l c c a doanh nghi p tr c nh ng hƠnh vi chi m đo t không h p l , s d ng trái

phép ho c ch ng m t mát đ đ m b o cho doanh nghi p ho t đ ng an toƠn, có hi u

qu

1.4.3 M c tiêu v thông tin

M c tiêu nƠy có ngh a lƠ h th ng ki m soát n i b t t ph i b o đ m cho h

th ng thông tin báo cáo c a doanh nghi p ph i đ c chính xác, c p nh t đ y đ đ doanh nghi p có th đ a ra đ c các quy t sách k p th i, đúng vƠ có hi u qu C

th h n, h th ng ki m soát n i b ph i b o đ m s tin c y, chính xác, k p th i v tình hình s n xu t kinh doanh; các quy t toán n m; các h s , báo cáo tƠi chính, k toán khác; các báo cáo gi i trình tr c c đông, các c quan qu n lỦ, các đ i tác

đ khi các thông tin nƠy đ c g i t i H i đ ng qu n tr , Ban đi u hƠnh, c đông, c quan qu n lỦ giám sát thì đó lƠ c s đ có th đ a ra đ c các quy t đ nh chính

xác

1.4.4 M c tiêu tuân th

H th ng ki m soát n i b ph i đ m b o cho toƠn b ho t đ ng c a doanh nghi p theo đúng pháp lu t, phù h p v i yêu c u c a vi c giám sát c ng nh phù

h p v i các nguyên t c, quy trình, quy đ nh n i b c a doanh nghi p Ki m soát n i

b còn ph i h ng m i thƠnh viên trong đ n v vƠo vi c tuơn th các chính sách, quy đ nh n i b c a đ n v nh m b o đ m đ t đ c nh ng m c tiêu c a đ n v

1.5 ăL i ích c a h th ng ki m soát n i b v ng m nh

Trong m t t ch c b t k , s th ng nh t vƠ xung đ t quy n l i chung - quy n l i riêng c a ng i s d ng lao đ ng v i ng i lao đ ng luôn t n t i song hƠnh N u không có h th ng ki m soát n i b , lƠm th nƠo đ ng i lao đ ng không vì quy n l i riêng c a mình mƠ lƠm nh ng đi u thi t h i đ n l i ích chung

c a toƠn t ch c, c a ng i s đ ng lao đ ng? LƠm sao qu n lỦ đ c các r i ro? LƠm th nƠo có th phơn quy n, y nhi m, giao vi c cho c p d i m t cách chính xác, khoa h c ch không ph i ch d a trên s tin t ng c m tính?

M t h th ng ki m soát n i b v ng m nh s đem l i cho t ch c các l i ích

nh : Gi m b t nguy c r i ro ti m n trong s n xu t kinh doanh (sai sót vô tình gây thi t h i, các r i ro lƠm ch m k ho ch T ng giá thƠnh, gi m ch t l ng s n

ph m ) B o v tƠi s n kh i b h h ng, m t mát b i hao h t, gian l n, l a g t,

tr m c p m b o tính chính xác c a các s li u k toán vƠ báo cáo tƠi chính m

b o m i thƠnh viên tuơn th n i quy, quy ch , quy trình ho t c a t ch c ch c c ng

hi n vi c qu n lỦ thi t k các chính sách vƠ th t c ki m soát đ y đ vƠ phù h p

v i đ c đi m c a doanh nghi p, sau đó truy n đ t đ n các nhơn viên các c p đ

v n hƠnh chúng m t cách liên t c trong quá trình th c hi n các ho t đ ng Vai trò

c b n c a h th ng ki m soát n i b lƠ đ m b o hi n th c hóa các m c tiêu c a doanh nghi p C th :

s n h u hình vƠ vô hình, k c tƠi s n lƠ thông tin đ c th hi n trong các tƠi li u khác nhau Chúng có th b đánh c p, b h h ng, ho c s d ng sai m c đích n u nhƠ qu n lỦ không quan tơm đ n vi c thi t k các th t c ki m soát vƠ yêu c u nhơn viên trong đ n v th c hi n đ h n ch th p nh t các r i ro liên quan đ n tƠi s n

hƠnh các ho t đ ng c a doanh nghi p nhƠ qu n lỦ c n đ n nhi u lo i thông tin khác nhau (k c thông tin tƠi chính vƠ thông tin ho t đ ng; thông tin chính th c ho c không chính th c; thông tin n i b vƠ bên ngoƠi doanh nghi p,ầ) Thông tin ph i

kp th i, đ m b o đ tin c y nh m ph n ánh nhanh, đ y đ , khách quan nh t v th c

tr ng ho t đ ng c a doanh nghi p Nh th c hi n các th t c ki m soát thích h p, các đ c tính nƠy m i có th đ m b o đ có đ c thông tin kh d ng vƠ h u d ng

ph c v cho quá trình qu n lỦ

th hi n m i quan h v i doanh nghi p v i các bên h u quan k c bên trong vƠ bên ngoƠi đ n v Chúng b đi u ti t vƠ chi ph i b i các quy đ nh pháp lỦ Khi các quy

đ nh nƠy không đ c tôn tr ng, ho t đ ng c a doanh nghi p không th ti p t c di n

ra bình th ng Các th t c ki m soát thích h p lƠ c s đ t o l p vƠ duy trì Ủ th c

ch p hƠnh lu t pháp, ch đ , n i quy, quy ch c a các thƠnh viên trong đ n v , nh

v y doanh nghi p m i có đi u ki n t n t i vƠ phát tri n b n v ng

m c tiêu mƠ b t c nhƠ qu n lỦ trong doanh nghi p nƠo c ng theo đu i Các ho t

đ ng ki m soát trong doanh nghi p h p lỦ đ c th c hi n có th ng n ng a vƠ gi m thi u các nguy c gơy lƣng phí ngu n l c ho c s d ng ngu n l c không có hi u

qu t i đ n v Bên c nh đó, thông qua đánh giá kh n ng đ t đ c m c tiêu ho c

k ho ch đƣ đ ra, k t h p v i c ch giám sát th ng xuyên ho c đ nh k các ho t

đ ng, h th ng ki m soát n i b góp ph n thúc đ y, nơng cao n ng l c c a nhƠ qu n

lỦ trong doanh nghi p

Nh v y, h th ng ki m soát n i b h u hi u có vai trò c b n giúp doanh nghi p hi n th c hóa đ c các m c tiêu khác nhau Song v i s phát tri n trong

nh n th c v ki m soát n i b phù h p v i nh ng yêu c u mƠ th c ti n đƣ đ t ra, vai trò c a h th ng ki m soát n i b không ch d ng l i vi c đ m b o các m c tiêu truy n th ng mƠ còn có tác d ng h tr t ch c vƠ t o ra giá tr gia t ng cho

đ n v , th m chí còn giúp doanh nghi p h ng đ n nh ng giá tr phi v t ch t, ch ng

h n tính chính tr c vƠ giá tr đ o đ c Tuy nhiên, khi h th ng không t n t i ho c có

y u đi m, thƠnh tích vƠ k t qu c a doanh nghi p s b nh h ng nghiêm tr ng Trên th c t , không th có m t h th ng ki m soát n i b hoƠn h o đ có th ng n

ng a, phát hi n vƠ s a ch a k p th i m i sai ph m ho c l ch l c v i tiêu chu n, k

lo i hình ki m soát nƠo đó mƠ chi phí th c hi n l n h n l i ích nó mang l i

tuy t đ i r ng các sai ph m đ c ng n ng a, s a ch a vƠ phát hi n k p th i: h n

ch nƠy có th xu t hi n b t k h th ng ki m soát n i b nƠo trong đ n v do không th lo i tr đ c hoƠn toƠn nh ng sai sót do b t c n, thi u hi u bi t vƠ đƣng trí c a con ng i Nguy hi m h n n u nhơn viên c a đ n v không lƠm ch

đ c mình tr c nh ng cám d v t ch t, gian l n có nguy c xu t hi n vƠ h

th ng ki m soát n i b không th đ m b o tính h u hi u

ch h u d ng trong m t kho ng th i gian nh t đ nh b i nhi u lỦ do khác nhau

Tr c h t, bi n đ i c a môi tr ng k c bên trong vƠ bên ngoƠi đ n v khi n cho các th t c ki m soát không còn thích h p Bên c nh đó, khi thi t k , các nhƠ qu n lỦ th ng ch quan tơm đ n các nghi p v ho c ho t đ ng thông

th ng, trong khi đó, nh ng nghi p v không th ng xuyên n m ngoƠi d ki n

c a nhƠ qu n lỦ v i b n ch t ph c t p vƠ khó kh n trong ki m soát h n l i không đ c đi u ch nh b i các th t c ki m soát thích h p

đ ng gi a các nhơn viên, do thi u nhơn viên ho c do kh i l ng công vi c quá nhi u lƠ nh ng nguy c gi m tính h u hi u c a h th ng ki m soát n i b

qu n lỦ: N u nhƠ qu n lỦ không quan tơm thích đáng đ n vi c xơy d ng, thi t

k , v n hƠnh các chính sách vƠ th t c ki m soát ho c nh ng ng i ch u trách nhi n th c hi n ki m soát n i b l m d ng quy n h n c a mình, thì không th

có h th ng ki m soát n i b h u hi u

1.7 Vaiătròăc aăHi păh iăd tămayăVi tăNamătrongăvi cătri năkhaiăthi tăk ăH ă

th ngăki măsoátăn iăb ăvƠăụ ngh aăc aăh ăth ngăki măsoátăn iăb ăđ iăv iăcác doanhănghi păngƠnhăd tămayăVi tăNam

 Vaiătròăc aăHi păh iăd tămayăVi tăNamătrongăvi cătri năkhaiăthi tăk ăH ă

th ngăki măsoátăn iăb :

nói c a doanh nghi p đ n v i các c quan qu n lỦ, tham gia tích c c vƠo công tác xơy d ng c ch chính sách phát tri n d t may, ki n ngh v i Chính ph các gi i pháp phù h p đ thúc đ y s n xu t kinh doanh ngƠnh D t may Vi t Nam phát tri n

vƠ th c hi n t t công tác tìm hi u th tr ng đ ph bi n thông tin cho doanh nghi p

m i đi n t riêng cho ngƠnh, AFTEX, thông qua đó rút ng n th i gian đ a các thông tin c n thi t cho các doanh nghi p Hi p h i c ng đóng vai trò tích c c trong công tác đƠo t o cho ngu n nhơn l c ngƠnh Bên c nh đó, Hi p h i D t May Vi t Nam c ng xúc ti n các ho t đ ng xơy d ng hình nh cho doanh nghi p Trong b i

c nh kh ng ho ng tƠi chính vƠ suy thoái kinh t toƠn c u gơy nhi u khó kh n cho

ho t đ ng xu t kh u c a doanh nghi p d t may, Hi p h i vƠ doanh nghi p đƣ chung tay hƠnh đ ng nh m chuy n h ng sang th tr ng n i đ a ơy chính lƠ th tr ng

ti m n ng cho doanh nghi p không ch trong th i k kh ng ho ng, mƠ c trong đi u

ki n kinh t bình th ng

h các s n ph m d t song song v i vi c b o h các s n ph m may vì: Hi n nay,

hƠng rƠo thu quan đ i v i các s n ph m d t hi n nay v n ch a th c s phù h p Trong khi đó, vi c ph thu c vƠo nguyên li u nh p kh u c ng có th c ng khi n các

doanh nghi p g p m t s r i ro Th nh t, di n bi n giá nguyên li u trên th tr ng

th gi i có th nh h ng b t l i đ n chi phí vƠ l i nhu n có doanh nghi p Th hai,

doanh nghi p có th g p khó kh n trong vi c b trí ngo i t đ thanh toán cho nguyên li u nh p kh u, đ c bi t lƠ trong b i c nh Vi t Nam g p thơm h t th ng

m i l n vƠ kéo dƠi

ho t đ ng v i các t ch c Hi p h i ngƠnh ngh d t may qu c t vƠ khu v c đ đ a ngƠnh d t may Vi t Nam h i nh p nh Liên đoƠn các nhƠ s n xu t d t may ông Nam Á (AFTEX), Liên đoƠn d t may các n c chơu Á, v.v Qua đó trao đ i, Hi p

h i có h c h i kinh nghi m áp d ng k thu t, qu n lỦ vƠ t ng n ng su t lao đ ng trong s n xu t, áp d ng k thu t tiên ti n xúc ti n trao đ i th ng m i trong n i b khu v c c ng nh đ y m nh xu t kh u, th ng nh t l trình chung cho phát tri n ngƠnh d t may t m khu v c; Xơy d ng chu i cung ng d t may ASEAN (SAFSA) đ nơng cao n ng l c c nh tranh c a hƠng d t may Vi t Nam nói riêng và hƠng d t may c a khu v c ASEAN nói chung G n đơy nh t, Vi t Nam m i gia

nh p Liên đoƠn Th i trang Chơu Á (AFF) qua đó giúp cho các nhƠ thi t k th i trang, doanh nghi p Vi t Nam có c h i trao đ i, h c h i vƠ góp ph n t o ra nh ng

b s u t p riêng c a Vi t Nam, t ng giá tr gia t ng c a s n ph m d t may xu t

kh u, t ng s c c nh tranh c a D t May Vi t Nam Hi p h i D t May Vi t Nam

c ng tham gia tích c c trong án 30 v C i cách Th t c hƠnh chính, v i t cách

đ i di n các Doanh nghi p trong ngƠnh, đóng góp nh m lƠm gi m th t c hƠnh chính, giúp t o thu n l i cho ho t đ ng s n xu t kinh doanh vƠ xu t kh u c a doanh nghi p nói chung vƠ doanh nghi p d t may nói riêng

- Giám sát: Hi p h i D t May Vi t Nam ph i h p v i các doanh nghi p vƠ

m ng l i tham tán th ng m i n c ngoƠi nh m duy trì h th ng thông tin nhi u chi u đáng tin c y và th c hi n t t công tác giám sát vƠ đ ng th i xúc ti n th ng

m i, giúp các doanh nghi p ti p c n vƠ thơm nh p các th tr ng l n trên th gi i

 Ý ngh aăc aăh ăth ngăki măsoátăn iăb ăđ iăv iăcácădoanhănghi păngƠnhăd tă

mayăVi tăNam

b o v tƠi s n: TƠi s n trong doanh nghi p may m c bao g m nhi u lo i v i nh ng

đ c đi m khác nhau d n đ n yêu c u qu n lỦ, ki m soát c ng khác nhau i m khác