Luận văn thạc sĩ Giải pháp mở rộng cho vay tài trợ xuất nhập khẩu tại ngân hàng đầu tư và phát triển chi nhánh TP Hồ Chí Minh

t n tình h ng d n đ tôi hoàn thành lu n v n này.

Cu i cùng, tôi xin g i l i cám n đ n b n bè, đ ng nghi p đã góp ý, giúp đ tôi trong

su t th i gian h c t p và nghiên c u

Xin chân thành c m n

Tr ng Nh t Ph ng

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan lu n v n này hoàn toàn do tôi th c hi n Các đo n trích d n và s li u

s d ng trong lu n v n đ u đ c d n ngu n và có đ chính xác cao nh t trong ph m vi

hi u bi t c a tôi Lu n v n này không nh t thi t ph n ánh quan đi m c a Tr ng i h c Kinh t thành ph H Chí Minh

Thành ph H Chí Minh, ngày 27/11/2012

H c viên

Tr ng Nh t Ph ng

DANH M C CÁC B NG BI U

B ng 3.1 Th ng kê mô t thang đo thành ph n tin c y 63

B ng 3.2 Th ng kê mô t thang đo thành ph n đáp ng 64

B ng 3.3 Th ng kê mô t thành ph n ph ng ti n h u hình 65

B ng 3.4 Th ng kê mô t thành ph n c m thông 65

B ng 3.5 Th ng kê mô t thành ph n giá c d ch v 66

DANH M C HÌNH VÀ BI U

Hình 1.1 Quy trình nghi p v bao thanh toán qu c t 17

Hình 2.1 C c u t ch c BIDV H i s chính 24

Hình 2.2 C c u t ch c BIDV.HCM 26

Hình 2.3 T ng tr ng l i nhu n ròng và l i nhu n trên t ng tài s n 2009 – 2011 27

Hình 2.4 D n cho vay và huy đ ng v n BIDV – HCM 2009 – 2011 27

DANH M C T VI T T T

BIDV.HCM : Ngân hàng TMCP u t và Phát tri n Vi t Nam-Chi nhánh TP.HCM

T V N

C s hình thành đ tài :

Kinh t th gi i ngày càng đ c qu c t hoá, Kinh t Vi t Nam đang phát tri n kinh

t th tr ng, m c a, h p tác và h i nh p; trong b i c nh đó ho t đ ng th ng m i

và đ u t qu c t đóng vai trò quan tr ng trong s phát tri n kinh t , ngày càng chi m

t trong cao trong GDP c a Vi t Nam Ho t đ ng th ng m i ngày nay là chi c c u

n i gi kinh t trong n c v i ph n kinh t th gi i bên ngoài th c hi n ch c

n ng c u n i này, thì h th ng ngân hàng th ng m i trong n c là m c xích quan

tr ng c a chu i liên k t này, h tr và đ y m nh ho t đ ng kinh doanh xu t nh p

kh u, đ u t n c ngoài Thanh toán qu c t ra đ i d a trên n n t ng th ng m i

qu c t , nh ng th ng m i qu c t có t n t i và phát tri n đ c hay không l i còn

ph thu c vào khâu thanh toán có thông su t, k p th i , an toàn và chính xác hay không, hay nói cách khác th ng m i qu c t ph thu c vào ch t l ng ph c v c a

h th ng ngân hàng th ng m i trong n c

Th y đ c vai trò c a ho t đ ng c a th ng m i đ i v i n n kinh t và nhi m v quan tr ng c a Ngân hàng th ng m i trong viêc thúc đ y ho t đ ng th ng m i

qu c t phát tri n Chính vì l đó tài nghiên c u đ c p đ n th c tr ng cho vay tài

tr xu t kh u đang th c hi n t i Ngân hàng u t và Phát tri n Chi nhánh TP.HCM

hi n nay, th y đ c nh ng th c t i, nh ng h n ch , khó kh n, và r i ro đang t n t i

đ có cái nhìn bao quát t đó đ a ra nh ng đ nh h ng và gi i pháp phát tri n nghi p

v cho vay tài tr xu t kh u c a Chi nhánh trong giai đo n t i góp ph n t o đi u

ki n cho ho t đ ng th ng m i qu c t có hi u qu

M c tiêu c a đ tài :

Nghiên c u tình hình cho vay tài tr xu t kh u t i Ngân hang TMCP u t và Phát tri n chi nhánh TP.HCM T đó th y đ c nh ng khó kh n v ng m c khi cho vay tài tr xu t nh p kh u c s đó đ a ra đ nh h ng, gi i pháp đ đ y m nh l nh v c cho vay tài tr xu t nh p kh u

i t ng nghiên c u :

i t ng nghiên c u c a đ tài là nhóm khách hàng doanh nghi p.

ch t l ng cho vay tài tr xu t nh p kh u Sau đó, ng i vi t s d ng ph ng pháp nghiên c u đ nh l ng đ đo l ng m c đ hài lòng c a khách hàng trong d ch v cho vay tài tr xu t nh p kh u Trong đó, ph ng pháp nghiên c u đ nh l ng có s

d ng b ng câu h i và qua email, nh m thu nh p thông tin c a các khách hàng đang

d d ng d ch v s n ph m tài tr th ng cho vay xu t nh p kh u t i BIDV.CN TP.HCM

Ý ngh a th c ti n c a đ tài :

tài tìm hi u th c tr ng cho vay tài tr xu t nh p kh u t i BIDV.HCM nh m xác

đ nh các y u t tác đ ng đ n s n ph m cho vay tài tr xu t nh p kh u T đó giúp Ban lãnh đ o ngân hàng có nh ng gi i pháp đ cung c p d ch v t t h n nh m đáp

ng nhu c u c a khách hàng, nâng cao s c c nh tranh c a BIDV CN TPHCM v i các ngân hàng khác trên cùng đ a bàn đ c bi t là nh ng ngân hàng có s n ph m cho vay tài tr th ng m i có ch t l ng t t

K t qu nghiên c u là c s đ BIDV CN TPHCM đ xu t H i s chính tri n khai hoàn thi n quy trình các s n ph m cho vay tài tr xu t nh p kh u đáp ng nhu c u

và Phát tri n Vi t Nam chi nhánh TP.HCM.

Ch ng 3 : Mô hình đo l ng ch t l ng cho vay Xu t nh p kh u

Ch ng 4 : Ki n ngh

C S LÝ LU N VÀ NGHIÊN C U CHO VAY TÀI TR XU T

NH P KH U

S ra đ i và phát tri n c a tài tr xu t nh p kh u.

Trong đi u ki n n n kinh t th tr ng, xu t nh p kh u tr thành v n đ quan tr ng

Th tr ng th ng m i th gi i m r ng không ng ng, nhu c u v th tr ng tiêu th hàng hóa, th tr ng đ u t đang tr thành nhu c u c p bách c a các doanh nghi p

xu t nh p kh u Do kh n ng tài chính có h n mà các doanh nghi p xu t nh p kh u không ph i lúc nào c ng có đ ti n đ thanh toán hàng nh p kh u ho c có đ v n thu mua ch bi n hàng xu t kh u, t đó n y sinh quan h vay m n và s h tr c a ngân hàng

Quan h giao th ng qu c t đ t ra nh ng v n đ t nh , đôi khi ph c t p, nên nh ng nghi p v th ng m i đòi h i s tham gia c a ngân hàng Ngân hàng đem l i cho các nhà ho t đ ng ngo i th ng s hi u bi t v k thu t và ch d a tài chính trong l nh

v c quan tr ng này

Có th nói s ra đ i c a tín d ng tài tr xu t nh p kh u là m t yêu c u t t y u khách quan, g n li n v i các quan h mua bán ngo i th ng gi a các n c v i nhau Tín

d ng tài tr xu t nh p kh u đóng vai trò quan tr ng đ i v i s t n t i và phát tri n

c a ngo i th ng c ng nh đ i v i s phát tri n kinh t c a đ t n c Vai trò đó đ c

th hi n qua các m t sau:

• Ngân hàng cho các doanh nghi p vay đ nh p kh u máy móc, thi t b hi n đ i,

đ i m i trang thi t b k thu t, dây chuy n s n xu t ch bi n hàng xu t kh u v i công ngh tiên ti n nh m nâng cao ch t l ng s n ph m hàng hóa, h giá thành s n

ph m, t o kh n ng c nh tranh v i hàng ngo i nh p và kinh doanh có lãi;

• Nh có s tài tr c a ngân hàng, đáp ng nhu c u v v n c a doanh nghi p, giúp doanh nghi p có th t n t i và đ ng v ng trong c ch kinh t th tr ng, m

r ng s n xu t kinh doanh, t o công n vi c làm cho ng i lao đ ng, gi m t l th t nghi p, đ ng th i hoàn thành ngh a v n p thu cho ngân sách nhà n c;

• Tín d ng t o đi u ki n thu n l i giúp các đ n v ti u th công nghi p phát tri n

s n xu t, t ng nhanh s n l ng hàng hóa, t o ra nhi u s n ph m xu t kh u (may

m c, giày dép, d t, s n mài, g m s m ngh , s n xu t ch bi n th c ph m xu t

kh u, đ a tre, chi u tre, mây tre, đan, …) đa d ng hóa các m t hàng xu t kh u;

• Tín d ng ngoài vi c tài tr v n đ nh p kh u máy móc, thi t b ph c v

s n xu t, còn góp ph n nh p kh u các hàng hóa tiêu dùng c n thi t cho đ i

s ng và sinh ho t c a nhân dân;

• Tín d ng xu t kh u góp ph n ph c v ch ng trình, m c tiêu phát tri n kinh t c a đ t n c, góp ph n m r ng quan h đ i ngo i v i các n c trên th

gi i

Tín d ng tài tr xu t nh p kh u t i các ngân hàng th ng m i d a vào 3 nguyên t c c b n:

• Ti n vay ph i đ c hoàn tr đúng h n c v n l n lãi;

• V n vay ph i đ c s d ng đúng m c đích;

• V n vay ph i có tài s n t ng đ ng làm đ m b o

Cùng v i s phát tri n c a ngo i th ng và h th ng ngân hàng, ho t đ ng tài tr

xu t nh p kh u c a ngân hàng phát tri n ngày càng đa d ng và phong phú:

• Hình th c đ n gi n đ u tiên là ngân hàng cho vay tr c ti p đ i v i các

đ n v nh p kh u nh cho vay đ b sung v n l u đ ng thu mua ch bi n s n

xu t hàng xu t kh u theo các h p đ ng đã đ c ký k t, cho vay đ thanh toán các nguyên li u, hàng hóa, v t t nh p t n c ngoài;

• T hình th c cho vay ng n h n là ch y u, ngân hàng đã m r ng cho vay trung và dài h n đ tài tr cho ho t đ ng s n xu t kinh doanh xu t nh p kh u Ngân hàng cho vay đ mua s m máy móc thi t b , c i ti n công ngh , ng

d ng các thành t u khoa h c k thu t đ nâng cao ch t l ng s n ph m, t ng

n ng l c c nh tranh trên th tr ng th gi i;

• Ngân hàng còn th c hi n cho vay gián ti p, đ ng ra b o lãnh đ vay v n

n c ngoài cho các đ n v xu t nh p kh u, nh đó các doanh nghi p có th vay v n mà không c n ph i th ch p hay c m c tài s n, b o lãnh m L/C thanh toán hàng nh p kh u, b o lãnh h i phi u, b o lãnh th c hi n h p đ ng, v.v …

• N u doanh nghi p có h i phi u trong tay có th đ a đ n ngân hàng chi t

kh u c ng nh các ch ng t thanh toán có giá tr khác Ngân hàng có th mua

l i toàn b ch ng t và có quy n đòi nhà nh p kh u theo h i phi u Tr ng

h p nhà xu t kh u có nh ng h p đ ng xu t liên t c và dài h n theo đ nh k

v i đi u ki n thanh toán tr ch m, nh ng có nhu c u v n ngay, nhà xu t kh u bán các kh an thanh toán ch a đ n h n cho ngân hàng Khi đ n h n, ngân hàng s thu ti n t nhà nh p kh u, đây chính là hình th c tín d ng bao thanh toán

Nh v y, do trình đ k thu t nghi p v thanh toán càng phát tri n, các ph ng th c thanh toán qu c t ngày càng đa d ng, nghi p v tài tr xu t nh p kh u phát tri n

d i nhi u hình th c ngày càng đa d ng, ph c v tích c c và có hi u qu cho ho t

đ ng xu t nh p kh u

Vai trò c a các hình th c tài tr xu t nh p kh u.

i v i Ngân hàng th ng m i

Tín d ng tài tr xu t nh p kh u c a ngân hàng th ng m i là hình th c tài tr th ng

m i, k h n g n li n v i th i gian th c hi n th ng v , đ i t ng tài tr là các doanh nghi p xu t nh p kh u tr c ti p ho c y thác Giá tr tài tr th ng m c v a và l n Tài tr c a ngân hàng trong l nh v c xu t nh p kh u là hình th c cho vay mang l i

hi u qu cao, an toàn, b o đ m s d ng v n đúng m c đích và th i gian thu h i v n nhanh, vì:

• Th i gian tài tr ng n h n do g n li n v i th i gian th c hi n th ng v Th i gian th c hi n th ng v đ i v i ng i xu t kh u là th i gian k t lúc gom hàng,

xu t đi cho đ n khi bán h t hàng và thu ti n v K h n tài tr ng n phù h p v i k

h n huy đ ng v n c a các ngân hàng th ng m i th ng là d i m t n m i u này giúp ngân hàng tránh đ c r i ro v thanh kho n;

• Tài tr xu t nh p kh u đ m b o s d ng v n đúng m c đích ng v n tài tr

g n li n v i th ng v Trong nhi u tr ng h p, v n tài tr đ c thanh toán th ng cho bên th ba mà không qua bên xin tài tr nh thanh toán ti n hàng nh p kh u,

thanh toán ti n nguyên v t li u cho các đ i lý gom hàng cho ng i xu t kh u … Rõ ràng vi c làm này tránh đ c tình tr ng ng i xin tài tr s d ng v n sai m c đích,

h n ch đ c r i ro tín d ng;

• Tài tr xu t nh p kh u nâng cao tính an toàn cho ngân hàng thông qua vi c

qu n lý các ngu n thu thanh toán i v i ng i xu t kh u, khi ngân hàng chuy n

b ch ng t giao hàng đ đòi ti n ng i nh p kh u n c ngoài đã ch đ nh vi c thanh toán ti n hàng ph i thông qua tài kh an c a ng i xu t kh u m t i ngân hàng i v i ng i nh p kh u, trong tr ng h p có tài tr , ngân hàng s bu c

ng i nh p kh u t p trung ti n bán hàng vào tài kho n m t i ngân hàng Do v y, ngu n thu đ tr các kho n tài tr đ c ngân hàng qu n lý h t s c ch t ch , tránh

đ c tình tr ng xoay v n c a doanh nghi p trong th i gian v n t m th i nhàn r i,

d x y ra r i ro;

• Hi u qu c a ngân hàng trong tài tr xu t nh p kh u th hi n thông qua lãi su t

và phí Có nhi u lãi su t trong quá trình tài tr : lãi cho vay thanh toán, lãi chi t

kh u ch ng t , lãi vay b c bu c (b ng m c lãi quá h n)… Ti n lãi thu cao vì

th ng giá tr tài tr m c v a và l n Ngoài ra, thông qua tài tr xu t nh p kh u, ngân hàng còn m r ng đ c các quan h v i cá doanh nghi p và ngân hàng n c ngoài, nâng cao uy tín ngân hàng trên tr ng qu c t , đây c ng là m t hi u qu

i v i doanh nghi p

Tài tr xu t nh p kh u c a ngân hàng giúp doanh nghi p th c hi n đ c nh ng

th ng v l n: có nh ng th ng v trong ngo i th ng đòi h i ngu n v n r t l n đ thanh toán ti n hàng Do đ c đi m c a v n chuy n hàng h i, các m t hàng thi t y u

nh phân bón, s t thép, g o, b t mì … th ng hai bên mua bán v i s l ng nguyên tàu hàng (t 10.000 đ n 20.000 t n) nh m ti t ki m chi phí v n chuy n, thu n l i trong công tác giao nh n nên kéo theo giá tr lô hàng c ng r t l n Trong tr ng h p này, v n l u đ ng c a doanh nghi p không đ đ chu n b hàng xu t ho c thanh toán

ti n hàng Tài tr ngân hàng cho xu t nh p kh u là gi i pháp giúp doanh nghi p th c

hi n đ c nh ng h p đ ng d ng này

Trong quá trình đàm phán, th ng l ng, ký k t h p đ ng ngo i th ng, n n doanh nghi p tr c đó đã thông qua ngân hàng v vi c tài tr và thanh toán qu c t , có ngh a là doanh nghi p đã xác đ nh ngân hàng ph c v mình, thì s t o đ c l i th trong quá trình này Vì h p đ ng ngo i th ng đ c th c hi n thông qua ngân hàng

ph c v ng i mua và ng i bán, đã th a thu n tr c v i ngân hàng ngh a là doanh nghi p đã xác đ nh đ c n ng l c th c hi n h p đ ng i u này có ý ngh a quan

tr ng trong ti n trình th ng l ng, đàm phán

Tài tr xu t nh p kh u làm t ng hi u qu c a doanh nghi p trong quá trình th c hi n

h p đ ng: thông qua tài tr c a ngân hàng, doanh nghi p nh n đ c v n đ th c hi n

th ng v i v i doanh nghi p xu t kh u, v n tài tr giúp doanh nghi p thu mua hàng đúng th i v , gia công ch bi n và giao hàng đúng th i đi m i v i doanh nghi p nh p kh u, v n tài tr c a ngân hàng giúp doanh nghi p mua đ c nh ng lô hàng l n, giá h C hai tr ng h p đ u giúp doanh nghi p đ t hi u qu cao khi th c

hi n th ng v

Ngân hàng th ng m i tuy ít th c hi n tài tr các d án t m c qu c gia nh xây

d ng nhà máy, b n c ng, đ ng xá, v.v … do giá tr d án quá l n và do đ c đi m chu chuy n ngu n v n huy đ ng trong ngân hàng không th đáp ng Tuy nhiên, ngân hàng v n th ng tham gia tài tr các d án v i quy mô nh và v a, th i gian thu

h i v n không quá dài nh thay đ i dây chuy n công ngh , máy móc thi t b , chính quá trình này đã t o đi u ki n cho doanh nghi p phát tri n đ c quy mô s n xu t,

Tài tr xu t nh p kh u c a ngân hàng th ng m i t o đi u ki n cho hàng hóa xu t

nh p kh u l u thông trôi ch y: thông qua tài tr c a ngân hàng, hàng hóa xu t nh p theo yêu c u c a th tr ng đ c th c hi n th ng xuyên, liên t c góp ph n t ng tính

n ng đ ng c a nên kinh t , n đ nh th tr ng

Tài tr xu t nh p kh u c a ngân hàng t o đi u ki n cho doanh nghi p phát tri n, t ng

hi u qu s n xu t kinh doanh, làm đ ng c thúc đ y n n kinh t phát tri n: thông qua tài tr xu t nh p kh u c a ngân hàng, doanh nghi p có đi u ki n thay đ i dây chuy n

công ngh máy móc thi t b nh m t ng n ng su t lao đ ng, h giá thành s n ph m S phát tri n c a doanh nghi p nói riêng đã tác đ ng đ n s phát tri n c a n n kinh t nói chung.

Ho t đ ng tài tr nh p kh u c a Ngân hàng th ng m i

Khái ni m tài tr nh p kh u:

Tài tr nh p kh u c ng là m t b ph n trong ho t đ ng tài tr ngo i th ng c a các ngân hàng th ng m i Nghi p v tài tr nh p kh u nh m h tr v tài chính cùng

v i th t c gi y t liên quan đ doanh nghi p nh p kh u có th th c hi n ngh a v

c a mình trong h p đ ng mua bán hàng hóa Giá tr tài tr th ng m c v a và l n

Tín d ng th là cam k t c a Ngân hàng m L/C đ i v i nhà xu t kh u (theo yêu c u

c a khách hàng nh p kh u) r ng ngân hàng s thanh toán cho nhà xu t kh u ho c

ch p nh n h i phi u do nhà xu t kh u ký phát n u nhà xu t kh u xu t trình đ c b

ch ng t phù h p v i nh ng đi u ki n và đi u kho n do ngân hàng m L/C ch ra L/C do ngân hàng m theo đ ngh c a nhà nh p kh u Nh ng không ph i lúc nào nhà nh p kh u c ng có s d trên tài kho n đ đ m b o (hay đ ký qu ) cho vi c m

th tín d ng Nh v y, có th nói vi c m th tín d ng đã th hi n s tài tr cho nhà

nh p kh u Ngân hàng s gánh ch u r i ro n u nh nhà nh p kh u không có kh n ng thanh toán cho nhà xu t kh u theo cam k t trong L/C Do đó, tr c khi m L/C, ngân hàng ph i ki m tra tình hình tài chính và kh n ng thanh toán, tình hình ho t đ ng

c a nhà nh p kh u

B o lãnh và tái b o lãnh

ây là hình th c tín d ng qua cam k t b ng ch ký cho vi c m L/C hay thanh toán

h i phi u khi đ n h n B o lãnh và tái b o lãnh nói chung là m t trong nh ng ho t

đ ng c p tín d ng c a Ngân hàng nh ng khi s d ng trong ho t đ ng nh p kh u nó

tr thành m t trong nh ng hình th c tài tr nh p kh u

Ch p nh n h i phi u:

Lo i tín d ng này đ m b o cho ng i h ng tín d ng đ c s d ng đ thanh toán

h i phi u khi đ n h n Ng i vay kho n tín d ng này chính là nhà nh p kh u ây là

m t hình th c, m t s đ m b o v tài chính và ngân hàng ch a ph i xu t ti n vay

th c s trong tr ng h p này Nhà nh p kh u ch vay m n v m t danh ngh a đ có

s ch p nh n trên h i phi u c a ngân hàng theo đ ngh c a nhà xu t kh u, và nhà

nh p kh u ph i tr l phí trên kho n vay m n này Khi t i h n, n u nhà nh p kh u không không đ kh n ng thanh toán thì lúc này ngân hàng ph i cho nhà nh p kh u vay H i phi u có s ch p nh n c a ngân hàng th hi n s đ m b o ch c ch n v kh

n ng thanh toán, t đó làm t ng uy tín c a h i phi u trong l u thông

Cho vay thanh toán hàng nh p kh u

Trong thanh toán theo ph ng th c nh thu, ngân hàng ti p nh n ch ng t t ngân hàng n c ngoài và xu t trình h i phi u đòi ti n nhà nh p kh u N u nhà nh p kh u

ch a thanh toán đ c và yêu c u m t s tài tr thì ngân hàng có th cho vay thanh toán hàng nh p kh u trong tr ng h p này

Th m đ nh tài tr nh p kh u

Th m đ nh tính ch t pháp lý và hi u qu c a h p đ ng nh p kh u:

i u c n l u ý tr c tiên khi th m đ nh tài tr nh p kh u là khía c nh pháp lý, trong

n c và qu c t c a h p đ ng nh p kh u Phòng thanh toán qu c t t i các Ngân hàng th lý h u h t các h p đ ng nh p kh u mà khách hàng đang xin tài tr Do đó,

đ th m đ nh tính ch t pháp lý c a h p đ ng này phòng tín d ng liên h thông tin và xem xét ý ki n c a phòng thanh toán qu c t Phòng thanh toán qu c t am hi u nh t

ho c dùng làm nguyên v t li u s n xu t ra s n ph m ho c d ch v khác.

N u hàng nh p đ bán ra th tr ng thì c n th m đ nh thêm các y u t nh nhu c u th

tr ng, th ph n c a khách hàng v lo i s n ph m đang xin tài tr , giá c và d báo

bi n đ ng th tr ng c a s n ph m đó trong t ng lai th m đ nh nh ng y u t này đòi h i nhân viên tín d ng c n ph i am hi u v tình hình th tr ng và ho t đ ng kinh doanh s n ph m đó

N u hàng nh p v dùng làm nguyên li u s n xu t hàng hoá khác thì công vi c th m

đ nh nói chung ph t t p h n, đòi h i nhân viên c n th m đ nh nhi u y u t khác nh :

• Tình hình s n xu t nguyên v t li u trong n c thay th cho hàng nh p kh u nh

Th m đ nh r i ro ngo i h i nhân viên tín d ng c n ph i có ki n th c và hi u đ c

nh ng t n th t có th x y ra khi t giá h i đoái bi n đ ng Nhìn chung khi ngo i t lên giá so v i n i t , khách hàng nh p kh u ph i gánh ch u hai lo i t n th t: t n th t giao d ch (transaction exposure) và t n th t kinh t (economic exposure)

Th m đ nh t n th t giao d ch :

T n th t giao d ch phát sinh là do ngo i t lên giá so v i n i t khi n cho chi phí thanh toán h p đ ng nh p kh u khi đ n h n quy ra n i t t ng lên Ch ng h n khách hàng Cholimex nh p kh u xe máy h p đ ng tr giá 400.000 USD th i đi m ký h p

đ ng t giá giao ngay là USD/VND là 20,850 – 20,870 và Công ty th y r ng h p

đ ng nh p kh u có lãi và vay v n ngân hàng đ nh p hàng T lúc ký h p đ ng đ n khi nh n đ c hàng và thanh toán ph i m t m t kho ng th i gian nh t đ nh ví d là 1 tháng Khi xem xét tài tr cho khách hàng nh p kh u, c Ngân hàng và khách hàng

đ u ch a bi t t giá giao ngay USD/VN lúc thanh toán là bao nhiêu, do th i đi m

này ch a x y ra.

n th i đi m thanh toán n u t giá USD/VND lên đ n 20,880 – 20,900 thì c m i USD hàng hoá nh p kh u Cholimex ph i tr thêm là 20,900 - 20,870 = 30 VN Xét toàn b h p đ ng nh p kh u, Công ty ph i chi thêm 30 x 400,000 USD = 12 tri u

đ ng S gia t ng chi phí giao d ch này góp ph n làm cho hi u qu tài chính h p

đ ng nh p kh u c a khách hàng gi m sút N u quá nghiêm tr ng có th làm đ o l n

k t qu kinh doanh Trong đi u ki n t giá h i đoái t ng đ i n đ nh thì t n th t giao d ch không đáng k Tuy nhiên, c ng c n quan tâm vì, m t khi t giá bi n đ ng, bên c nh t n th t giao d ch còn có t n th t kinh t

Th m đ nh t n th t kinh t :

T n th t kinh t phát sinh là do ngo i t lên giá so v i n i t khi n cho s c mua và nhu c u th tr ng đ i v i hàng nh p kh u gi m xu ng, đ c bi t là nh ng m t hàng trong n c s n xu t đ c hàng thay th So v i t n th t giao d ch t n th t kinh t khó xác đ nh h n nên công vi c th m đ nh tr nên ph t t p Khi th m đ nh t n th t kinh

t , ngân hàng khó xác đ nh đ c n u t giá bi n đ ng thì s c mua th tr ng gi m bao nhiêu và th i h n tr n c a khách hàng kéo dài thêm bao lâu nh ng th i đi m

t giá bi n đ ng m nh nhân viên tín d ng ph i h t s c chú ý v n đ này và nên t v n cho khách hàng s d ng các gi i pháp phòng ng a r i ro ngo i h i mà ngân hàng có

th cung c p

Th m đ nh tình hình tài chính v i khách hang:

Khi xem xét tài tr h p đ ng nh p kh u, ngân hàng tr c tiên và ch y u d a vào

hi u qu tài chính c a ph ng án kinh doanh hàng nh p kh u và k v ng thu h i n

t doanh thu tiêu th hàng nh p kh u Tuy nhiên, do vi c th m đ nh và quy t đ nh cho vay x y ra hi n t i trong khi vi c thu h i n s đ c th c hi n trong t ng lai cho nên vi c thu h i đ c n vay t doanh thu tiêu th hàng nh p kh u, k c trong

Khi xem xét tài tr nh p kh u, ngân hàng yêu c u m t s khách hàng, do ch a có giao d ch th ng xuyên ho c ch a có uy tín v i Ngân hàng, ph i có tài s n đ m b o

ti n vay, có th là tài s n th ch p, c m c ho c tài s n hình thành t v n vay Trong

tr ng h p này, nhân viên tín d ng c n ph i đ nh giá tài s n đ m b o n vay bao

g m:

• Xem xét ch ng t pháp lý liên quan đ n quy n s h u tài s n

• nh giá tài s n đ m b o đ quy t đ nh xem giá tr tài s n đ m b o có đ

đ m b o cho giá tr kho n tài tr nh p kh u hay không

• Xem xét tình hình th tr ng và kh n ng thanh lý tài s n đ m b o đ thu

h i n vay khi c n

Th m đ nh k n ng và trình đ qu n lý c a ng i đi u hành.

K n ng và trình đ qu n lý c a ng i đi u hành doanh nghi p c ng có kh n ng nh

h ng đ n kh n ng thu h i n Do đó ngoài nh ng n i dung c n th m đ nh nh đã nêu ra trên, ng i th m đ nh c ng xem xét qua, nh t là đ i v i doanh nghi p nh và

đ i v i khách hàng ch a có giao d ch th ng xuyên, xem xét k n ng qu n lý và đi u hành doanh nghi p c a giám đ c ho c ch doanh nghi p nh th nào tr c khi quy t đ nh tài tr

Ho t đ ng tài tr xu t kh u c a Ngân hàng th ng m i

Khái ni m tài tr xu t kh u :

Tài tr xu t kh u c a Ngân hàng th ng m i là m t hình th c tài tr th ng m i, k

h n g n v i th i gian th c hi n th ng v xu t kh u , đ i t ng nh n tài tr là các doanh nghi p xu t kh u tr c ti p ho c y thác; giá tr tài tr th ng m c v a và

l n Tài tr xu t kh u là m t b ph n trong tài tr ngo i th ng c a ngân hàng Tài

tr ngo i th ng bao g m các ho t đ ng mang tính ch t tài tr c a ngân hàng nh m đáp ng nhu c u đ c thù v tài chính và uy tín trong kinh doanh c a các doanh nghi p

xu t kh u và nh p kh u trong quá trình giao d ch ngo i th ng

Quá trình giao d ch ngo i th ng là toàn b di n bi n c a th ng v xu t kh u (đ i

v i bên bán) và nh p kh u (đ i v i bên mua) R ng h n, quá trình giao d ch ngo i

th ng có th bao hàm các giao d ch kinh doanh tr c và sau th ng v xu t – nh p

l n có uy tín, có nh ng h p đ ng xu t kh u liên t c, th ng có nhu c u v n ngay đ

ti p t c s n xu t kinh doanh bình th ng Khách hàng đ đ c nh n tài tr xu t kh u

ph i th a mãn các đi u ki n sau:

• Doanh nghi p ph i đ c phép kinh doanh xu t kh u

• N u doanh nghi p không có ch c n ng kinh doanh xu t kh u thì ph i có

s n xu t trong quan h kinh t đ i ngo i mà còn h tr v m t k thu t, b o đ m các quá trình thanh toán cho nh ng ho t đ ng chu chuy n v i n c ngoài, đ ng th i đ m

nh n nh ng r i ro g n li n v i nh ng ho t đ ng đó

V i nh ng h p đ ng xu t kh u có giá tr l n và v a, v n l u đ ng c a khách hàng (các doanh nghi p) th ng là không đ đ th c hi n h p đ ng, h s nh đ n ngu n

v n c a ngân hàng thông qua vi c tài tr Ngân hàng khi đó s v a đóng vai trò ngân hàng ph c v nhà xu t kh u, v a là ngân hàng tài tr cho vi c th c hi n h p đ ng

ng th i v i quá trình tài tr , đ đ m b o cho ngu n v n tài tr đ c đ c s d ng đúng m c đích, qu n lý đ c ngu n thu, ngân hàng s tham giá thanh toán qu c t

v i vai trò là ngân hàng th ng l ng (Negotiating Bank), ngân hàng nh thu (collecting bank)…

Là m t thành viên ho t đ ng trong các l nh v c qu c t , ho t đ ng ngân hàng trong tài tr xu t kh u đã có đóng góp đáng k đ i v i n n kinh t đ t n c trên nhi u

ph ng di n B ng vi c cung c p các d ch v n c ngoài (g i là xu t kh u vô hình)

đã đóng góp ngày càng l n vào thu nh p qu c gia và đi u quan tr ng h n là ho t

đ ng tài tr này đã thúc đ y vi c xu t kh u hàng hóa, mang l i m t ngu n thu nh p

l n c a qu c gia, t o đi u ki n cho s phát tri n kinh t

Các hình th c tài tr xu t kh u.

Cho vay th c hi n hàng xu t kh u theo L/C đã m

M i m t lô hàng giao ra n c ngoài đ u đòi h i m t lo i tài tr nào đó trong quá trình s n xu t và v n chuy n, nhà nh p kh u có th d a vào L/C đã m đ yêu c u ngân hàng ph c v mình c p m t kho n tín d ng nh m th c hi n xu t hàng theo các

đi u kho n đã quy đ nh c a L/C

Chi t kh u h i phi u

Chi t kh u h i phi u là m t hình th c tín d ng c a Ngân hàng c p cho khách hàng

d i hình th c mua l i h i phi u tr c khi đ n h n thanh toán.Chi t kh u h i phi u

t o đi u ki n thu n l i cho nhà xu t kh u nh n đ c ti n s m h n nh m đáp ng nhu

c u v v n đ i v i kho n tín d ng cung ng hàng mà doanh nhi p trong n c đã c p cho nhà nh p kh u C s xác đ nh kh i l ng tín d ng này là giá tr c a h i phi u sau khi đã tr đi giá tr chi t kh u và l phí nh thu mà ngân hàng chi t kh u h ng

Chi t kh u ch ng t thanh toán theo hình th c tín d ng ch ng t

đáp ng nhu c u v n, nhà xu t kh u sau khi giao hàng xong có th th ng l ng

v i ngân hàng đ ngân hàng th c hi n chi t kh u b ch ng t ho c ng tr c ti n

tr c khi b ch ng t đ c thanh toán Nh v y đ i v i nhà xu t kh u thì L/C không

ch là công c b o đ m thanh toán mà còn là công c b o đ m tín d ng

Cho vay trên c s b ch ng t thanh toán theo hình th c nh thu.

H u h t các ngân hàng s n sàng c p các kho n th u chi cho các khách hàng xu t kh u

th c hi n các h p đ ng mà th i h n thanh toán lên đ n 6 tháng Khi m t ngân hàng

x lý các ch ng t g i hàng b ng cách chuy n chúng cho m t ngân hàng đ i lý

n c ngoài đ nh thu, ngân hàng s n sàng cung c p m t kho n ng tr c theo m t t

l ph n tr m th a thu n tính trên các kho n nh thu t n đ ng còn ch a nh n đ c

ti n Trong m t s tr ng h p, v t đ m b o đ c ch p nh n cho kho n ng tr c s

là các ch ng t g i hàng đem l i quy n ki m soát hàng hóa cùng v i các t h i phi u đang trong quá trình nh thu Ph ng th c này c ng có nhi u đi m t ng t nh hình

th c chi t kh u b ch ng t thanh toán theo hình th c tín d ng ch ng t Tuy nhiên, trong tr ng h p b ch ng t thanh toán theo hình th c nh thu thì m t s ngân hàng

s s d ng c m t “ ng tr c ti n hàng xu t kh u” và công vi c th m đ nh s giao cho phòng tín d ng ph trách Và đ i v i lo i hình tài tr này, vì m c đ r i ro r t cao nên lãi su t tài tr c ng cao h n so v i các hình th c tài tr khác, ngoài ra đ

đ c tài tr doanh nghi p c ng c n có tài s n đ m b o

Bao thanh toán qu c t (Factoring qu c t )

Các khái ni m v bao thanh toán

Công c v Bao thanh toán qu c t c a UNIDROIT 1988 đã đ a ra đ nh ngh a v nghi p v nh sau: Bao thanh toán (Factoring) là m t d ng tài tr b ng vi c mua bán các kho n n ng n h n trong giao d ch th ng m i gi a t ch c tài tr và bên cung

ng, theo đó t ch c tài tr th c hi n t i thi u hai trong s các ch c n ng sau: Tài tr bên cung ng g m cho vay và ng tr c ti n, qu n lý s sách liên quan đ n các kho n ph i thu, thu n các kho n ph i thu, b o đ m r i ro không thanh toán c a bên mua hàng

Theo hi p h i thanh toán th gi i (FCI), bao thanh toán là m t lo i hình d ch v tài chính tr n gói bao g m s k t h p gi a tài tr v n ho t đ ng, b o hi m r i ro tín

d ng, theo dõi các kho n ph i thu và d ch v thu h ó là m t s th a thu n gi a

ng i cung c p d ch v bao thanh toán (factor) v i ng i cung ng hàng hóa d ch v hay còn g i là ng i bán hàng trong quan h mua bán hàng hóa (seller) Theo nh

th a thu n Factor s mua l i các kho n ph i thu c a ng i bán d a trên kh n ng tr

n c a ng i mua trong quan h mua bán hàng hóa (buyer ) hay còn g i là con n trong quan h tín d ng (debtor).

Ngoài ra theo m t s t ch c cung c p d ch v bao thanh toán khác thì nghi p v bao thanh toán đ c đ nh ngh a là vi c mua l i các kho n ph i thu, hay vi c cung c p tài

tr tài chính ng n h n thông qua vi c tr các kho n ph i thu ngay l p t c b ng ti n

m t đ c i thi n dòng ngân l u c a khách hàng (clients) đ ng th i nh n l y r i ro tín

d ng Các d ch v đi kèm g m qu n lý n , qu n lý s cái bán hàng, x p h ng tín d ng và thu

h

Trong quy ch ho t đ ng bao thanh toán c a các t ch c tín d ng, ngân hàng nhà

n c đã đ a ra đ nh ngh a v bao thanh toán nh sau: “ Bao thanh toán là m t hình

th c c p tín d ng c a T ch c tín d ng cho bên bán hàng thông qua vi c mua l i các kho n ph i thu phát sinh t vi c mua, bán hàng hóa đã đ c bên bán và bên mua hàng tho thu n trong h p đ ng mua bán hàng hóa (Q s 1096/2004/Q -NHNN)

M c dù có nhi u cách di n đ t khác nhau cho khái ni m v nghi p v bao thanh toán,

nh ng nói chung có th hi u nghi p v bao thanh toán chính là hình th c tài tr cho

nh ng kho n thanh toán ch a đ n h n t các ho t đ ng s n xu t kinh doanh, cung

ng hàng hóa và d ch v , đó chính là ho t đ ng mua bán n

Bao thanh toán có th s d ng trong ph m vi m t qu c gia, th ng g i là bao thanh toán n i đ a, ho c trên ph m vi nhi u qu c gia, th ng g i là bao thanh toán qu c t , bao thanh toán có th s d ng nh là m t công c hay hình th c tài tr xu t kh u.Bao thanh toán qu c t là nghi p c bao thanh toán d a trên h p đ ng xu t nh p kh u hàng hóa, các khách hàng và con n là nh ng doanh nghi p các n c khác nhau Vai trò c a đ n v bao thanh toán là thu ti n n t n c ngoài b ng vi c ti p c n các nhà nh p kh u t i n c c a h , b ng ngôn ng c a h và theo t p quán kinh doanh

c a đ a ph ng

Các bên tham gia trong nghi p v bao thanh toán:

Tham gia trong ho t đ ng bao thanh toán th ng g m có 3 bên: n v bao thanh toán (factor), ng i bán (seller), và ng i mua (buyer):

Ng i mua n hay đ n v bao thanh toán (factor): là ngân hàng, công ty tài chính

chuyên th c hi n vi c mua bán n và các d ch v khác liên quan đ n mua bán n Trong nghi p v bao thanh toán qu c t , s có hai đ n v bao thanh toán, m t đ n v bao thanh toán t i n c c a nhà xu t kh u và m t đ n v bao thanh toán t i n c c a nhà nh p kh u.

Ng i bán n hay nhà xu t kh u (clients, seller, exporter): các doanh nghi p s n xu t hàng hóa ho c kinh doanh d ch v có nh ng kho n n ch a đ n h n thanh toán

Ng i m c n hay nhà nh p kh u (buyer, debtor, importer) hay còn g i là ng i ph i

tr ti n, đó chính là ng i mua hàng hóa hay nh n các d ch v cung ng

L i ích c a nghi p v bao thanh toán

i v i ng i bán, bao thanh toán mang l i đ c nhi u l i ích Bao thanh toán l p

đ c kho ng tr ng trong dòng ngân l u gi a th i gian g i hóa đ n và th i gian thu

n đ ng th i ki m soát đ c các kho n n và tránh kh i r i ro không thu h i đ c

n Nh v y, bao thanh toán giúp gi m đ c các kho n ph i thu còn t n đ ng và

gi m chi phí cho vi c thu h i n Ngoài ra Bao thanh toán còn đem l i các l i ích khác nh :

• M r ng tín d ng cho khách hàng mà không nh h ng đ n dòng ngân l u

• Chi t kh u cho các đ i lý và ng i bán hàng, t ng doanh s bán hàng nh vi c

đ a ra chào các đi u ki n và đi u ki n và đi u kho n thanh toán có tính c nh tranh

• T ng v n ho t đ ng

i v i ng i mua :Bao thanh toán giúp ng i mua có nhi u c h i đ c mua hàng

tr ch m t phía đ i tác Nh v y, nhu c u mua hàng hóa t ng lên mà không c n dùng các h n m c tín d ng hi n có i v i hình th c bao thanh toán qu c t , nh t là bao thanh toán v i hai đ n v bao thanh toán thì các khó kh n v ngôn ng s đ c gi i quy t b i đ n v bao thanh toán.Cu i cùng, bao thanh toán giúp ng i nh p kh u có

th đ c mua hàng mà không ch m tr r c r i và không t n chi phí m tín d ng Nh

có bao thanh toán, nhà nh p kh u có th nh p kh u hàng hóa mà không c n đ n tín

d ng th (L/C)

i v i đ n v bao thanh toán: Thông qua nghi p v bao thanh toán có th thu đ c

các lo i phí và l phí, cung c p thêm các d ch v kèm theo, t đó góp ph n t ng doanh s và l i nhu n ho t đ ng i v i ngân hàng làm ch c n ng c a đ n v Bao thanh toán thì s gi đ c khách hàng nh vi c đa d ng hóa s n ph m c ng nh thu hút thêm khách hàng m i cho d ch v khác

Phân lo i Bao thanh toán :

C n c ý ngh a b o hi m r i ro thanh toán, bao thanh toán có th chia thành bao thanh toán có quy n truy đòi và bao thanh toán mi n truy đòi

• Bao thanh toán có quy n truy đòi (recourse factoring) là lo i nghi p v Bao thanh toán theo đó n u ng i mua hàng không tr đ c n ho c không th c hi n ngh a v tr n thì ng i bán có trách nhi m hoàn tr kho n ti n đã đ c ng tr c cho đ n v bao thanh toán

• Bao thanh toán không có quy n truy đòi (Non-recourse factoring) là lo i nghi p

v bao thanh toán mà đ n v bao thanh toán ph i ch u m i r i ro v tín d ng và không đ c đòi l i kho n ti n đã ng cho ng i bán hàng trong tr ng h p ng i mua hàng không th c hi n ngh a v tr n

C n c theo th i h n, bao thanh toán có th đ c chia thành bao thanh toán ng tr c hay bao thanh toán chi t kh u và bao thanh toán khi đáo h n

• Bao thanh toán ng tr c hay bao thanh toán chi t kh u là lo i bao thanh toán theo đó đ n v bao thanh toán chi t kh u các kho n ph i thu tr c ngày đáo h n và

ng tr c ti n cho đ n v bán hàng (có th 80% giá tr hóa đ n)

• Bao thanh toán khi đ n h n là lo i bao thanh toán theo đó đ n v bao thanh toán

s tr cho các khách hàng c a mình (ng i bán hàng) s ti n b ng giá mua c a các kho n bao thanh toán khi đáo h n

Quy trình th c hi n bao thanh toán:

D i đây trình bày quy trình các b c ti n hành và công vi c các bên tham gia ph i làm:

Hình 1.1 Quy trình nghi p v bao thanh toán qu c t

Ghi chú:

• n v xu t kh u và nh p kh u ký k t h p đ ng mua bán hàng hóa.

• n v xu t kh u yêu c u tín d ng đ i v i đ n v bao thanh toán

• n v bao thanh toán t i n c xu t kh u yêu c u tín d ng t đ n v bao thanh toán t i n c nh p kh u.

• n v bao thanh toán nh p kh u ki m tra uy tín v m t tín d ng c a nhà

• n v xu t kh u chuy n nh ng hóa đ n cho đ n v bao thanh toán xu t

kh u & đ n v bao thanh toán xu t kh u chuy n nh ng hóa đ n cho đ n v bao thanh toán nh p kh u.

• n v bao thanh toán ng tr c ti n cho đ n v xu t kh u.

• Vào ngày đáo h n ho c sau ngày đáo h n m t th i gian, đ n v bao thanh toán đòi n đ n v nh p kh u

• n v nh p kh u thanh toán ti n cho đ n v bao thanh toán

• n v bao thanh toán nh p kh u thanh toán ti n cho đ n v bao thanh toán

ho t đ ng xu t kh u i v i chi phí s n xu t hàng xu t kh u ngoài kinh nghi m và

s am hi u v ngành, cán b th m đ nh c n ph i tích lu thông tin v chi phí c a

nh ng doanh nghi p khác trong cùng ngành có quy mô t ng t đ làm c s so sánh T đó phán quy t m c đ tin c y c a các kho n m c chi phí mà khách hàng đã xây d ng trong ph ng án s n xu t kinh doanh Khi th m đ nh các kho n m c chi phí, kinh nghi m th c ti n cho th y r ng do đ ng trên góc đ k toán khác nhau có

th d n đ n các k t lu n khác nhau đ i v i các kho n m c chi phí Th ng x y ra k t

lu n khác nhau nh ng kho n m c chi phí sau đây:

• Chi phí kh u hao: s khác bi t đây là do ph ng pháp kh u hao khác nhau

• Chi phí t n kho: s khác bi t v chi phí hàng t n kho th ng x y ra do s

d ng ph ng pháp xác đ nh t n kho khác nhau Ch ng h n nh ph ng pháp FIFO và LIFO rõ ràng là đ a đ n nh ng k t lu n r t khác nhau v chi phí t n kho

h p đ ng xu t kh u qui đ i ra n i t gi m khi đ n h n thanh toán Ch ng h n, khách hàng Cholimex xu t kh u h i s n, h p đ ng tr giá 400.000 USD th i đi m ký k t

h p đ ng t giá giao ngay USD/VND là 20,850 – 20,870 và Công ty th y r ng v i t giá này thì h p đ ng xu t kh u có lãi và vay v n ngân hàng đ s n xu t hàng xu t

kh u T lúc ký h p đ ng cho đ n khi giao hàng và thanh toán ph i m t m t kho ng

th i gian nh t đ nh, ch ng h n là 2 tháng Khi xem xét tài tr cho khách hàng xu t

kh u, c ngân hàng và khách hàng đ u ch a bi t t giá giao ngay USD/VND lúc thanh toán là bao nhiêu, do th i đi m này ch a x y ra

n th i đi m thanh toán n u t giá USD/VND gi m còn 20,800 – 20,820 thì c m i USD hàng hoá xu t kh u Cholimex t n th t doanh thu là 20,850 – 20,800 = 50 VND Xét toàn b h p đ ng xu t kh u, Công ty thi t h i doanh thu h t 400.000 x 50 = 20 tri u đ ng S s t gi m doanh thu này góp ph n làm hi u qu tài chính h p đ ng xu t

kh u c a khách hàng gi m sút N u t giá gi m m nh có th làm đ o l n k t qu kinh doanh Trong đi u ki n t giá h i đoái t ng đ i n đ nh thì t n th t giao d ch không đáng k Tuy nhiên, c ng c n quan tâm vì, m t khi t giá bi n đ ng, bên c nh t n th t giao d ch, còn có t n th t kinh t

Th m đ nh t n th t kinh t :

T n th t kinh t phát sinh là do ngo i t gi m gía so v i n i t hay nói khác đi là n i

t lên giá so v i ngo i t N i t lên giá khi n cho hàng xu t kh u tr nên đ t đ h n

n c nhà nh p kh u làm cho s c mua và nhu c u c a th tr ng đó đ i v i m t hàng mà khách hàng đang xu t gi m xu ng i u này làm cho khách hàng c a ngân hàng m t đi l i th so sánh trong c nh tranh

Th m đ nh r i ro khi th c hi n h p đ ng bao thanh toán xu t kh u.

Th m đ nh tín d ng khi cung c p d ch v Bao thanh toán th ng ph c t p h n nhi u

so v i các hình th c xu t kh u khác Lý do vi c th m đ nh đòi h i ph i th m đ nh c hai phía nhà xu t kh u và nhà nh p kh u và r i ro ph thu c vào lo i hình bao thanh toán nhà xu t kh u yêu c u

N u nhà nhà xu t kh u yêu c u bao thanh toán truy đòi thì ngân hàng th m đ nh kh

n ng tr n c a nhà xu t kh u l n nhà nh p kh u M c dù ng i ch u trách nhi m tr

n sau cùng là nhà nh p kh u, nh ng trong bao thanh toán truy đòi, ngân hàng có quy n đòi ti n nhà xu t kh u n u nhà nh p kh u không tr đ c Do đó th m đ nh tr

n c hai bên đ u quan tr ng

N u nhà xu t kh u yêu c u bao thanh toán mi n truy đòi thi ngân hàng ch c n th m

đ nh kh n ng tr n c a nhà nh p kh u vì trong tr ng h p này trách nhi m tr n

ch nhà nh p kh u mà thôi N u nhà nh p kh u không tr đ c n ngân hàng ph i gánh l y r i ro Do đó, th m đ nh kh n ng tr n c a nhà nh p kh u r t quan tr ng

Th nh ng trong bao thanh toán, nhà nh p kh u n c ngoài nên công vi c th m

đ nh tr nên r t khó khan và ph c t p h n Thông th ng đ th m đ nh đ c kh

n ng tr n c a nhà nh p kh u, ngân hàng bên nhà xu t kh u ph i thông qua quan h

v i ngân hàng đ i lý, c ng là ngân hàng bao thanh toán bên phía nhà nh p kh u, đ ngân hàng này th m đ nh uy tín tín d ng c a nhà nh p kh u

Các r i ro và bi n pháp ng n ng a r i ro trong ho t đ ng tài tr xu t nh p kh u

c thù trong ho t đ ng ngo i th ng :

Ng i mua và ng i bán th ng nh ng qu c gia khác nhau nên hàng hóa ph i di chuy n qua biên gi i qu c gia

S d ch chuy n gi a lu ng ti n thanh toán và hàng hoá là không đ ng nh t

Liên quan đ n các đ ng ti n khác nhau, nên d n đ n vi c ph i mua bán chuy n đ i ti n t

Vi c mua bán mang tính ch t qu c t , do v y áp d ng các ph ng th c thanh tóan qu c t Giao d ch ph i tuân th lu t l và thông l qu c t , tuy nhiên không lo i tr nh ng

đ c đi m lu t l mang tính qu c gia đòi h i nhà kinh doanh ph i n m bi t đ c

B t đ ng v ngôn ng làm cho r i ro không hi u bi t l n nhau t ng lên, các bên tham gia hi u theo cách riêng c a mình, d n đ n h u qu có th là khôn l ng C n hi u

bi t chuyên môn và các thu t ng th ng m i b ng ngôn ng c a h p đ ng

Nh ng r i ro đ c thù trong ho t đ ng tài tr xu t nh p kh u

Xu t phát t nh ng đ c thù c a ho t đ ng ngo i th ng nêu trên, ho t đ ng tài tr

xu t nh p kh u có m t s r i ro đ c thù và đ c phân chia thành 3 nhóm, đó là:

• Nhóm r i ro th ng m i, bao g m: đ i v i nhà xu t kh u, đó là: r i ro v th

tr ng, r i ro không nh n hàng, r i ro không thanh toán, đ i v i nhà nh p kh u đó

là r i ro không giao hàng, r i ro v hàng hoá, r i ro v hàng hoá, r i ro v v n chuy n hàng hoá

• Nhóm r i ro chính tr bao g m: chi n tranh, n i d y, dân bi n, đình công, c m

v n, c m thanh toán

• Nhóm r i ro đ c thù, bao g m: r i ro ng n ng , r i ro pháp lý và r i ro t giá

Ngày nay, ph n l n các r i ro trong ho t đ ng ngo i th ng đ c h n ch b i các k thu t phòng ng a hi n đ i Ví d đ i v i nhóm r i ro chính tr , nhà xu t kh u có th mua b o hi m xu t kh u; đ i v i nhóm r i ro th ng m i đó là các đi u kho n đ c quy đ nh trong h p đ ng mua bán qu c t Ví d nh đi u kho n v thanh toán (b ng tín d ng ch ng t ), đi u kho n v hàng hoá (yêu c u v gi y ki m đ nh v s l ng

và ch t l ng), đi u kho n v c s giao hàng (incoterms), th tín d ng d phòng…

• R i ro đ i tác: Ng i mua ng i bán thông th ng không trong cùng m t lãnh th và nhi u tr ng h p là không hi u bi t nhau Trong nhi u tr ng h p s

có th d n đ n r i ro do l a đ o t phía đ i tác Trong giao d ch tài tr xu t kh u,

đ i tác nh p kh u l a đ o b ng cách nh n hàng mà không thanh tóan ho c c tình

t ch i thanh toán Trong giao d ch tài tr nh p kh u có th g p l a đ o t ng i

xu t kh u xu t trình ch ng t hoàn h o nh ng không có hàng hóa g i cho ng i

nh p kh u…

• R i ro th tr ng: Thay đ i giá c hàng hoá trong n c ho c trên th tr ng

qu c t , ng i mua không mu n bán ho c ng i bán không mu n nh n hàng ng

th i nh ng chính sách c a qu c gia nh p kh u ho c xu t kh u thay đ i s nh

h ng đ n ng i mua ho c ng i bán trong giao d ch

• R i ro v n t i : Hàng hóa có s di chuy n t qu c gia này đ n qu c gia khác nên c n v n chuy n qua đ ng bi n, đ ng hàng không ho c đ ng b Nh v y

có th x y ra nh ng r i ro v hàng hóa n m ngoài ph m vi ki m soát c a ng i bán

và ng i mua Hàng hóa trên đ ng v n chuy n có th g p r i ro m t mát, h

h ng, hao h t…

• R i ro ngo i h i : Vi c thanh tóan liên quan đ n các đ ng ti n khác v i đ ng

b n t nêncó th g p r i ro v t giá do bi n đ ng t i th i đi m thanh toán so v i

th i đi m ký h p đ ng ng th i n u ngo i t do ngân hàng cho vay tài tr khác

v i ngo i t đ c qui đ nh là đ ng ti n thanh tóan trong h p đ ng ngo i th ng c a khách hàng, c ng có th r i ro khi t giá bi n đ ng

• R i ro v thanh toán: L a ch n hình th c thanh toán không phù h p, ho c có

nh ng đi u kho n trong ph ng th c thanh tóan không b o v đ c quy n l i khách hàng c a mình Ví d : M th tín d ng xác nh n, cho phép đòi ti n đi n

ng th i m i ph ng th c thanh toán qu c t có m t đ c đi m riêng có l i ho c không có l i cho ng i mua và ng i bán, c th :

Ch ng 1 đã nêu lên đ c nh ng khái ni m c b n v cho vay tài tr xu t nh p kh u

và t m quan tr ng c a cho vay tài tr Xu t nh p kh u trong n n kinh t Các hình

th c cho vay tài tr xu t nh p kh u nh m L/C thanh toán L/C hàng nh p kh u, b o lãnh và tái b o lãnh, ch p nh n h i phi u, chi t kh u L/C hàng xu t, chi t kh u h i phi u Ch ng 1 c ng nêu lên nh ng đ c thù trong ho t đ ng ngo i th ng và nh ng

r i ro g p ph i khi cho vay theo hình th c này

: TH C TR NG CHO VAY TÀI TR XU T NH P KH U T I

NH T &PT CN TP.HCM.

Gi i thi u v Ngân hàng TMCP u t và Phát tri n Vi t Nam

Ngân hàng u t và Phát tri n Vi t Nam (NH T&PTVN) đ c thành l p theo ngh

đ nh s 177/TTg ngày 26 tháng 4 n m 1957 c a Th t ng Chính ph Tr i qua quá trình hình thành và phát tri n NH T&PTVN đã có nh ng tên g i:

• Ngân hàng Ki n thi t Vi t Nam t ngày 26/4/1957

• Ngân hàng u t và Xây d ng Vi t Nam t ngày 24/6/1981

• Ngân hàng u t và Phát tri n Vi t Nam t ngày 14/11/1990

Ngân hàng T&PTVN là m t doanh nghi p Nhà n c h ng đ c bi t, đ c t ch c theo mô hình T ng công ty Nhà n c (t p đoàn) mang tính h th ng, m ng l i giao

d ch bao g m h n 118 chi nhánh t i 63 t nh thành trên c n c, s l ng nhân viên trên 16,000 ng i Các Công ty con c a BIDV bao g m T ng Công ty c ph n B o

hi m Ngân hàng TMCP u t và Phát tri n Vi t Nam, Công ty CP ch ng khoán Ngân hàng TMCP u t và Phát tri n Vi t Nam, Công ty cho thuê tài chính TNHH MTV BIDV; các Công ty liên doanh g m: Ngân hàng liên doanh Vi t Nga, Liên doanh qu n lý đ u t BIDV – Vi t Nam Partners

Tr ng tâm ho t đ ng và là ngh nghi p truy n th ng c a NH T&PTVN là ph c v

đ u t phát tri n, các d án th c hi n các ch ng trình phát tri n kinh t then ch t

c a đ t n c Th c hi n đ y đ các m t nghi p v c a ngân hàng ph c v các thành

ph n kinh t , có quan h h p tác ch t ch v i các Doanh nghi p, T ng công ty

NH T&PT không ng ng m r ng quan h đ i lý v i h n 400 ngân hàng và quan h thanh toán v i trên 50 ngân hàng trên th gi i NH T&PTVN là m t ngân hàng ch

l c th c thi chính sách ti n t qu c gia và ph c v đ u t phát tri n

Trong n m 2012, BIDV đã ti n hành c ph n hoá thành công, đánh d u m t b c ngo c quan tr ng trong ch ng đ ng phát tri n c a mình Sau khi c ph n hoá, BIDV

đã đ ra chi n l c phát tri n giai đo n 2012-2015 và t m nhìn đ n n m 2020 là tr thành m t trong 20 ngân hàng hi n đ i có ch t l ng hi u qu và uy tín hàng đ u trong khu v c ông Nam Á Trong đó BIDV chú tr ng đ n 3 khâu đ t phá là :

• Hoàn thi n mô hình t ch c chuyên nghi p, hi u qu , các quy trình nghi p v , quy ch qu n tr đi u hành, phân c p u quy n và ph i h p gi a các đ n v h ng đ n s n ph m và khách hàng theo thông l qu c t t t nh t

• Phát tri n ngu n nhân l c ch t l ng cao d a trên s d ng và phát tri n

đ i ng chuyên gia trong n c và qu c t làm l c l ng cao d a trên s d ng

và phát tri n đ i ng chuyên gia trong n c và qu c t làm l c l ng nòng

c t và phát tri n n đ nh, b n v ng

• Nâng cao n ng l c khai thác, ng d ng công ngh trong ho t đ ng kinh doanh ngân hàng t o khâu đ t phá gi i phóng s c lao đ ng, t ng tính lan t a

c a khoa h c công ngh t i m i ho t đ ng kinh doanh c a BIDV

V i m c tiêu tr thành m t trong nh ng ngân hàng hàng đ u Vi t Nam và khu v c, trong nh ng n m qua BIDV đã không ng ng n l c nâng cao n ng l c tài chính, phát tri n m ng l i, đa d ng hoá các s n ph m ngân hàng, c i thi n ch t l ng ph c

v ….V i nh ng n l c đó BIDV đã đ c công nh n thông qua các gi i th ng có uy tín nh : Ngân hàng n i đ a cung ng d ch v ngo i t t t nh t n m 2008 do t p chí Asia Money trao t ng, Ngân hàng thanh toán qu c t t t nh t do Citibank trao t ng, Ngân hàng n i đ a cung ng d ch v tài tr th ng m i t t nh t n m 2012 do t p chí Euromoney trao t ng……

C c u t ch c:

C c u t ch c

BIDV – HCM hi n có t ng s cán b nhân viên kho ng 330 ng i v i Ban Giám đ c Chi nhánh g m 4 ng i (1 Giám đ c và 3 Phó Giám đ c) Chi nhánh đ c t ch c thành 5 kh i v i 21 phòng Trong đó, 17 phòng t i H i s Chi nhánh và 4 phòng t i

đ n v tr c thu c, c th nh sau:

• Kh i quan h khách hàng (QHKH) g m 4 phòng: Phòng QHKH1, Phòng QHKH2, Phòng QHKH3, Phòng QHKH4

• Phòng Pháp ch

Hình 2.2 C c u t ch c BIDV.HCM

• Kh i đ n v tr c thu c g m 4 đ n v :

• Phòng giao d ch Bùi Th Xuân (112 Bùi Th Xuân, Qu n 1)

• Phòng giao d ch Nguy n ình Chi u (188 Nguy n V n Th , Qu n 1)

• Phòng giao d ch Tr n H ng o (542 Tr n H ng o, Qu n 5)

• Phòng giao d ch Ngô Gia T (306 – 308 Ngô Gia T , Qu n 10)

Tình hình ho t đ ng c a Ngân hàng u t và Phát tri n Chi nhánh TP.HCM

nh ng n m g n đây.

B ng 2.1: K t qu kinh doanh giai đo n 2009 – 2011

ch , BIDV – HCM đã có đ c k t qu kinh doanh t t.

Hình 2.3T ng tr ng l i nhu n ròng và l i nhu n trên t ng tài s n 2009 – 2011

N m 2010, l i nhu n sau thu đ t 218 t đ ng t ng 70 t đ ng hay 47,3% so v i n m

2009 Ngoài ra, l i nhu n sau thu trên t ng tài s n c ng t ng t m c 1,3% n m 2009 lên 1,8% n m 2010 Tuy nhiên, khi b c sang n m 2011, ho t đ ng BIDV – HCM ch u nhi u nh h ng t các b t n kinh t khi DN g p nhi u khó kh n trong ho t đ ng kinh doanh và ng i dân th t ch t chi tiêu

V i l i th ho t đ ng lâu n m trong ngành NH cùng m t l ng l n KH trung thành, BIDV – HCM có s t ng tr ng nhanh trong hai ho t đ ng chính là huy đ ng v n và cho vay đ c bi t là cho vay DN

Hình 2.4D n cho vay và huy đ ng v n BIDV – HCM 2009 – 2011

BIDV s d ng kho ng 80% l ng v n huy đ ng đ c (2009: 82%, 2010: 84%, 2011: 78%) đ th c hi n cho vay Trong đó, ph n l n các kho n vay dành cho đ i t ng là DN

ây tr thành đ i t ng KH truy n th ng c a BIDV – HCM Tuy nhiên, các tác đ ng b t

l i t suy gi m t ng tr ng nhi u n n kinh t trên th gi i làm cho ho t đ ng DN g p nhi u khó kh n, kh n ng tr n b suy gi m

Tình hình cho vay tài tr xu t nh p kh u t i NH T & PT Chi nhánh TP.HCM Các s n ph m cho vay tài tr nh p kh u.

Tài tr nh p kh u đ m b o b ng lô hàng nh p :

N i dung s n ph m

BIDV tài tr cho lô hàng đ nh p kh u hàng hóa và đ m b o b ng chính lô hàng đó thông qua vi c tài tr v n, b o lãnh, m LC cho doanh nghi p

i t ng cho vay: Chi phí nh p kh u hàng hóa bao g m: ti n hàng nh p kh u, c c phí

v n chuy n hàng h i, b o hi m lô hàng v n chuy n hàng h i, chi phí thu (n u có)

Ph ng th c cho vay: Theo món ho c h n m c

Tr ng h p cho vay theo h n m c, NH v n ph i ti n hành th m đ nh tính kh thi, hi u qu c a t ng lô hàng nh p kh u và th c hi n vi c qu n lý theo dõi cho vay đ n t ng lô hàng nh p kh u nh trong tr ng h p cho vay theo món

Giao nh n lô hàng nh p kh u

• i v i phuong th c thanh tón L/C, D/P lô hàng nh p kh u đ c giao nh n thông qua công ty giao nh n chuyên nghi p, ho c khách hàng t giao nh n nh ng thông qua s ki m soát, giám sát c a Ngân hàng

• V i hình th c T/T thì công đo n này khách hàng t làm, BIDV ch nh n khi hàng

đã v kho và đã ký h p đ ng qu n lý hàng hóa (3 bên ho c 2 bên)

• đ m b o b ch ng t phù h p v i h p đ ng ngo i th ng, ch d n nh thu

Qu n lý lô hàng nh p kh u

• G i t i kho bãi c a bên th ba và do bên th ba qu n lý (H p đ ng thuê kho 3 bên)

• G i t i kho bãi c a khách hàng (ho c kho bãi khách hàng thuê) do công ty b o v

đ c BIDV ch p thu n th c hi n trông gi và qu n lý (BIDV, Khách hàng và Công ty b o v ký k t H p đ ng thuê giám sát kho hàng 3 bên)

• G i t i kho bãi c a khách hàng ho c kho bãi khách hàng thuê và do khách hàng

• Có b o lãnh thanh toán c a ngân hàng ng i mua, ho c

• Ng i mua và khách hàng x p h ng BBB tr lên, không có n quá h n trong 12 tháng tr c

Tài tr nh p kh u theo ch ng trình GSM 102:

Gi i thi u

Là ch ng trình b o lãnh tín d ng xu t kh u nông lâm s n t M c a T ch c Tín d ng hàng hoá (CCC) thu c B Nông nghi p M Theo ch ng trình

,CCCs đ ng ra b o lãnh cho kho n tín d ng do ngân hàng COBANK (M ) c p cho BIDV đ cho vay l i v i nhà nh p kh u Vi t Namđ thanh toán cho giao

d ch nh p kh u hàng nông lâm s n t M

Khi tham gia ch ng trình GSM 102 t i BIDV, nhà nh p kh u Vi t Nam có c

h i nh p hàng nông s n t M theo ph ng th c tr ch m v i lãi su t u đãi h n