Luận văn thạc sĩ Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại tổng công ty điện lực miền Trung

Khi phân chia trách nhi m cho các cá nhân hay phòng ban th ng kèm theo vi c phân chia trách nhi m xét duy t.. Thí d nh quá trình bán hàng, mua hàng, qu n lý công n hay chi phí.

đ ng s n xu t kinh doanh (bao g m công ty trách nhi m h u h n m t thành viên nhà n c, công ty trách nhi m h u h n 2 thành viên tr lên, công ty c ph n có v n nhà n c chi m 50% tr lên k c nh ng công ty c ph n thành viên có v n nhà

n c chi m 50% tr lên); 35 công ty (chi m 0,82%) t m ng ng s n xu t kinh doanh; 637 công ty (chi m 14,1%) ch gi i th M t trong nh ng nguyên nhân d n

đ n th t b i là không xây d ng h th ng KSNB h u hi u và hi u qu

T ng Công ty i n l c Mi n Trung v i th m nh là đ n v phân ph i đi n cho toàn khu v c mi n Trung, đáp ng nhu c u tiêu th đi n ngày càng cao Theo

ch tr ng c a Nhà n c, đây là mô hình ho t đ ng t ch và t ch u trách nhi m

v k t qu ho t đ ng c a mình đ m b o kinh doanh có lãi, b o toàn v n Nhà N c

T ng Công ty đã l n m nh không ng ng c v quy mô, tài s n và c c u t ch c

ho t đ ng Nên có th nói, T ng công ty đi n l c Mi n Trung đang là ch đ khá nóng đ i v i các lu n v n và lu n ánmu n tìm tòi cái m i và cái hay cho m t đ tài mang dáng d p m t s n ph m vô cùng đ c tr ng đó là “ i n” Tuy nhiên nh ng nghiên c u tr c đây m i ch đ c p đ n tình hình kinh doanh, tình hình ki m toán

ch là nh ng cái nhìn bao quát r ng l n ch ch a đi sâu khai thác cái hay và cái khó bên trong b máy đó B i tr c áp l c qu n lý c a công ty l n nh v y,vi c ki m soát h th ng đó th t không h đ n gi n, th y đ c v n đ nghiên c u có ng d ng

th c ti n cao, tác gi quy t đ nh ch n đ tài: “ Hoàn thi n h th ng ki m soát n i b

t i T ng Công ty i n l c Mi n Trung” đ th c hi n lu n v n t t nghi p c a mình

v a là m t tài li u tham kh o cho công ty trong vi c hoàn thi n h th ng ki m soát

n i b c a công ty s t i

2.M c tiêu nghiên c u:

T ng k t các lý lu n v h th ng ki m soát n i b

Kh o sát th c tr ng h th ng ki m soát n i b t i công ty, tìm ra nh ng h n

ch thi u sót c a nó và nguyên nhân gây ra nh ng h n ch đó

a ra m t s gi i pháp nh m hoàn thi n h th ng KSNB t i t ng công ty

đi n l c mi n Trung

3.Ph ng pháp nghiên c u

Lu n v n s d ng ph ng pháp nghiên c u đ nh l ng thông qua th ng kê

mô t đ rút ra th c tr ng v KSNB Ngoài ra, lu n v n còn s d ng các ph ng pháp khác nh : ph ng v n, ph ng pháp so sánh, đ i chi u gi a lý lu n v i th c

ti n t i T ng Công ty i n L c Mi n Trung T đó, đ a ra các gi i pháp hoàn thi n

h th ng ki m soát n i b

4 Thông tin nghiên c u:

a.Thông tin th c p: thông tin t báo chí, t p chí chuyên ngành k toán –

ki m toán, kinh t h c; Intenet, thông tin n i b c a T p đoàn và T ng Công ty, các báo cáo, các đ tài khoa h c, sách giáo khoa, bài gi ng và t các ngu n thông tin khác có liên quan

b.Thông tin s c p: t thu th p đ c qua vi c th c hi n b ng câu h i kh o sát, trao đ i thông tin v i đ ng nghi p , ph ng v n nhà qu n lý

Ki m soát luôn là m t khâu quan tr ng m i quy trình qu n tr , các nhà qu n

lý th ng chú tr ng đ n vi c hình thành và duy trì các ho t đ ng ki m soát đ đ t

đ c các m c tiêu c a t ch c th c hi n ch c n ng ki m soát, nhà qu n lý s

d ng công c ch y u là ki m soát n i b Khái ni m ki m soát n i b lúc đ u đ c

s d ng nh là m t ph ng pháp giúp cho ki m toán viên đ c l p xác đ nh ph ng pháp hi u qu nh t trong vi c ki m toán, đ n ch đ c coi là m t b ph n ch y u

c a h th ng qu n lý h u hi u L ch s phát tri n KSNB có th tóm t t qua các giai

đo n chính nh sau:

1.1.1 GIAI O N S KHAI

Hình th c ban đ u c a KSNB là ki m soát ti n và b t đ u t cu c cách m ng công nghi p Do yêu c u phát tri n, các công ty c n có v n và t đó đ a đ n nhu

c u t ng c ng qu n lý v n và ki m tra thông tin v s d ng v n Thu t ng ki m

soát n i b b t đ u xu t hi n t giai đo n này

N m 1929, Công b c a C c D tr Liên bang Hoa K (Federal Reserve Bulletin) - ti n thân c a chu n m c ki m toán Hoa K - l n đ u tiên đ a ra khái

ni m v ki m soát n i b và chính th c công nh n vai trò c a h th ng ki m soát

n i b trong công ty Khái ni m ki m soát n i b lúc b y gi đ c s d ng trong các tài li u ki m toán và đ c hi u đ n gi n :

- B o v ti n không b các nhân viên gian l n

- B o v tài s n không b th t thoát

Nh v y, khái ni m ki m soát n i b đã không ng ng m r ng ra kh i

nh ng th t c b o v tài s n và ghi chép s sách k toán Tuy nhiên, tr c khi có báo cáo COSO ra đ i, KSNB v n m i ch là ph ng ti n ph c v cho ki m toán viên trong ki m toán báo cáo tài chính

1.1.3 GIAI O N PHÁT TRI N

Vào nh ng th p niên 1970-1980, n n kinh t Hoa K phát tri n m nh m kéo theo các v gian l n ngày càng t ng, quy mô ngày càng l n, gây ra t n th t đáng k cho n n kinh t N m 1977, sau v bê b i Watergate, qu c h i Hoa K đ thông qua

Lu t ch ng hành vi h i l n c ngoài i u lu t này nh n m nh ki m soát n i b

nh m ng n ng a nh ng kho n thanh toán b t h p pháp và d n đ n vi c yêu c u ghi chép đ y đ trong m i ho t đ ng L n đ u tiên, yêu c u v báo cáo ho t đ ng ki m soát n i b trong các t ch c đ c đ c p đ n trong m t v n b n pháp lu t, trong đó quy đ nh b t bu c ph i có báo cáo v h th ng ki m soát n i b đ i v i công tác k toán công ty[1](1979); Yêu c u đã làm d y lên s quan tâm c a công chúng đ n

v n đ ki m soát n i b do trên th c t có nhi u đ nh ngh a, quan đi m khác nhau

v ki m soát n i b (KSNB) c ng nh cách th c đánh giá th nào là m t h th ng

ki m soát n i b (HTKSNB) h u hi u gi a các c quan qu n lý nhà n c, các h i ngh nghi p, gi i doanh nhân và h c gi

N m 1985, s s p đ c a các công ty c ph n có niêm y t làm cho các nhà làm lu t Hoa K càng quan tâm đ n vi c ki m soát n i b c a các công ty Nhi u quy đ nh h ng d n v ki m soát n i b c a các c quan ch c n ng Hoa K đ c ban hành trong giai đo n này nh : y Ban chu n m c ki m toán Hoa K n m 1998,

y Ban Ch ng Khoán Hoa K 1998, t ch c nghiên c u ki m toán n i b n m

1991

Tr c tình hình này, y ban COSO (The Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission) đã đ c thành l p ây là m t y ban thu c H i đ ng qu c gia Hoa k v ch ng gian l n khi l p báo cáo tài chính (The National Commission on Fraudulent Financial Reporting hay còn g i là Treadway Commission) H i đ ng qu c gia này đ c thành l p vào n m 1985 d i

s b o tr c a 5 t ch c là:

Hi p h i k toán viên công ch ng M (AICPA)

H i k toán M (American Accounting Association)

Hi p h i qu n tr viên tài chính (the Financial Executives Institute – FEI)

Hi p h i k toán viên qu n tr (Institute of Management Accountants – IMA)

Hi p h i ki m toán viên n i b (the Institute of Internal Auditors – IIA)

Tr c tiên, COSO đã s d ng chính th c t ki m soát n i b thay vì ki m soát n i b v k toán Sau m t th i gian làm vi c, đ n n m 1992 y ban COSO đã ban hành Báo cáo n m 1992

Báo cáo COSO 1992 là tài li u đ u tiên trên th gi i đ a ra Khuôn m u lý thuy t v KSNB m t cách đ y đ và có h th ng c đi m n i b t c a báo cáo này

là cung c p m t t m nhìn r ng và mang tính qu n tr , trong đó KSNB không ch còn

là m t v n đ liên quan đ n báo cáo tài chính mà đ c m r ng cho các ph ng

di n ho t đ ng và tuân th

1.1.4 GIAI O N HI N I ( TH I K H U COSO – T 1992 N NAY)

Báo cáo COSO ra đ i nh m đ a ra m t đ nh ngh a, m t cách hi u chung

nh sau:

Phát tri n v phía qu n tr

N m 2001, COSO tri n khai nghiên c u h th ng qu n tr r i ro công ty trên

c s báo cáo COSO 1992, d th o đ c công b vào tháng 7.2003, theo đó ERM

đ c đ nh ngh a g m 8 b ph n: môi tr ng n i b , thi t l p m c tiêu,nh n di n s

ki n,đánh giá r i ro, đ phó r i ro, các ho t đ ng ki m soát, thông tin truy n thông

và giám sát n 2004 ERM đã đ c chính th c ban hành ERM là cánh tay n i dài

c a báo cáo COSO 1992 ch không nh m thay th cho báo cáo này

Phát tri n cho công ty nh

N m 2006, COSO nghiên c u và ban hành h ng d n” ki m soát n i b đ i

v i báo cáo tài chính- h ng d n cho các công ty đ i chúng quy mô nh ”( g i t t là COSO Guidance 2006) H ng d n này v n d a trên n n t ng c a báo cáo COSo1992 c đi m c a báo cáo này là t p trung h ng d n cho phù h p v i đi u

ki n c a các công ty nh h n là vi c tuân th lu t Sarbanes-Oxley

Phát tri n theo h ng công ngh thông tin

N m 1996, Ban tiêu chu n có tên” Các m c tiêu ki m soát trong công ngh thông tin và các l nh v c liên quan” (CoBIT-Control Objectives for Information and Related Technology) do Hi p h i v ki m soát và ki m toán thông tin (Information

Systems Audit and Control Foundation (ISACF) vi n qu n tr công ngh thông tin (ITGI – Information technology Governance Institute) thành l p COBIT cung c p cho nhà qu n tr , ki m toán viên và ng i s d ng công ngh thông tin các giáp pháp đ c ch p thu n, các ch tiêu đánh giá, quy trình và ho t đ ng thích h p đ h

tr h trong vi c t i đa hoá các l i ích thu đ c thông qua vi c s d ng công ngh thông tin, và phát tri n vi c qu n lý và ki m soát công ngh thông tin trong công ty COBIT thi t l p m i liên k t quan tr ng gi a Ki m soát công ngh thông tin và

qu n tr IT, giúp cho ho t đ ng theo đ nh h ng chung, và h ng d n qu n lý đ

nh n đ c thông tin c a công ty và các quá trình liên quan đ n ki m soát, giám sát

đ t đ c các m c tiêu t ch c, theo dõi và nâng cao hi u su t trong m i quá trình công ngh thông tin, COBIT cung c p câu tr l i cho câu h i qu n lý đi n hình

Phát tri n theo h ng ki m toán đ c l p

Các chu n m c ki m toán c a Hoa K c ng chuy n sang s d ng báo cáo COSO làm n n t ng đánh giá h th ng ki m soát n i b , bao g m:

SAS 78 (1995): Xem xét ki m soát n i b trong ki m toán báo cáo tài chính Các đ nh ngh a, nhân t c a ki m soát n i b trong báo cáo COSO (1992) đã đ c

đ a vào chu n m c này

SAS 94 (2001): nh h ng c a công ngh thông tin đ n vi c xem xét ki m soát n i b trong ki m toán báo cáo tài chính

H th ng chu n m c ki m toán qu c t ISA c ng s d ng báo cáo c a COSO khi yêu c u xem xét h th ng KSNB trong ki m toán báo cáo tài chính, c th là: ISA 315” hi u bi t v tình hình kinh doanh, môi tr ng ho t đ ng đ n v và đánh giá r i ro các sai sót tr ng y u”, ISA 265” thông báo v nh ng khi khuy t c a KSNB” đã yêu c u KTV c n có hi u bi t đ y đ v KSNB Nh v y đ nh ngh a v KSNB theo ISA 315 và ISA 265 đã d a trên đ nh ngh a v KSNB c a báo cáo COSO1992

Phát tri n theo h ng ki m toán n i b

Hi p h i ki m toán viên n i b (the Institute of Internal Auditors – IIA) đ nh ngh a các m c tiêu KSNB bao g m: đ tin c y và tính trung th c c a thông tin; tuân

th các chính sách, k ho ch, th t c, lu t pháp và quy đ nh; b o v tài s n; s d ng

hi u qu và kinh t các ngu n l c; hoàn thành các m c đích và m c tiêu cho các

ho t đ ng ho c ch ng trình

Phát tri n theo h ng ki m toán ngành ngh c th :

L nh v c ngân hàng là l nh v c đã có nh ng nghiên c u khá đ y đ và chi

ti t v KSNB trong ngành ngh c a mình Báo cáo Basel (1998) đã đ a ra công b

v khuôn kh KSNB trong ngân hàng.Báo cáo trên đã đ nh ngh a KSNB: “ KSNB

là m t quá trình b chi ph i b i h i đ ng qu n tr , các nhà qu n lý cao c p và nhân viên.” Các m c tiêu chính c a KSNB đ c phân lo i nh sau:

S h u hi u và hi u qu c a các ho t đ ng

S tin c y, đ y đ và k p th i c a thông tin tài chính và qu n tr

S tuân th pháp lu t và các quy đ nh liên quan

Báo cáo Basel(1998) không đ a ra nh ng lý lu n m i mà ch v n d ng các lý

lu n c b n c a COSO vào l nh v c ngân hàng

H ng d n v giám sát h th ng KSNB

COSO c ng đã đ a ra d th o h ng d n v giám sát h th ng ki m soát n i

b (Exposure Draft, COSO 2008) d a trên khuôn m u COSO 1992 nh m giúp các

t ch c t giám sát ch t l ng c a h th ng KSNB H ng d n này(COSO Guidance 2008) g m 3 ph n: h ng d n, ng d ng và thí d N m 2009, ph n 1-

h ng d n đã chính th c đ c ban hành C n l u ý r ng COSO Guidance 2008 này không nh m thay th COSO Guidance 2006 mà b sung và t p trung cho vi c nâng cao hi u qu giám sát đ i v i KSNB trong đ n v

• M c tiêu v s tin c y c a báo cáo tài chính

• M c tiêu v s tuân th các lu t l và quy đ nh”

1.3 CÁC B PH N C U THÀNH H TH NG KI M SOÁT N I B THEO COSO 1992

Theo Báo cáo COSO (1992) thì m t HTKSNB bao g m 5 b ph n có m i liên h ch t ch v i nhau, đó là:

T o ra s c thái chung trong đ n v - n i m i ng i ti n hành các ho t đ ng

và th c hi n ngh a v ki m soát c a mình Chính môi tr ng ki m soát làm n n

t ng cho các thành ph n khác c a HTKSNB Môi tr ng ki m soát ch u nh h ng

c a v n hóa và l ch s c a t ch c và ng c l i nó l i nh h ng đ n ý th c c a nhân viên c a t ch c đó Ngoài ra, nó còn nh h ng đ n cách th c kinh doanh

c a m t t ch c, đ n các m c tiêu đ c thi t l p, đ n các b ph n còn l i h th ng KSNB Môi tr ng ki m soát bao g m các nhân t sau:

1.3.1.1 TÍNH TRUNG TH C VÀ CÁC GIÁ TR O C

S h u hi u c a h th ng ki m soát n i b tr c tiên ph thu c vào tính trung th c và vi c tôn tr ng các giá tr đ o đ c c a nh ng ng i liên quan đ n các quá trình ki m soát đáp ng yêu c u này, các nhà qu n lý cao c p ph i xây

d ng nh ng chu n m c v đ o đ c trong đ n v và c x đúng đ n đ có th ng n

c n không cho các thành viên có hành vi thi u đ o đ c ho c ph m pháp Mu n v y,

nh ng qu n lý c n ph i làm g ng cho c p d i v vi c tuân th các chu n m c và

c n ph i ph bi n nh ng quy đ nh đ n m i thành viên b ng các th th c thích h p

M t khác, đ n v c ng c n ph i lo i tr , gi m thi u nh ng áp l c và c h i d n đ n

nh ng hành vi thi u trung th c c a nhân viên trong đ n v

1.3.1.3 H I NG QU N TR VÀ Y BAN KI M TOÁN

H i đ ng qu n tr và y ban ki m toán góp ph n quan tr ng đ i v i vi c đ t

m c tiêu c a đ n v thông qua vi c giám sát s tuân th pháp lu t, giám sát vi c

l p báo cáo tài chính, gi s đ c l p c a ki m toán n i b Do ch c n ng quan

tr ng này nên ho t đ ng h u hi u c a H i đ ng qu n tr và y ban ki m toán có

m c đ giám sát và các hành đ ng c a h i đ ng qu n tr đ i v i ho t đ ng công ty

+ S ph i h p gi a H i đ ng qu n tr và y ban ki m toán v i ki m toán n i

b và ki m toán đ c l p

Vi t Nam, lu t Công ty quy đ nh m t s lo i hình công ty ph i có Ban

ki m soát tr c thu c i h i đ ng c đông và đóng vai trò t ng t nh U ban

ki m toán

1.3.1.4 TRI T LÝ QU N LÝ VÀ PHONG CÁCH I U HÀNH C A NHÀ QU N LÝ

Th hi n qua quan đi m, nh n th c c a nhà qu n lý c ng nh cá tính, t cách

và thái đ c a h khi đi u hành đ n v S khác bi t v tri t lý qu n lý và phong cách đi u hành có th nh h ng l n đ n môi tr ng ki m soát và tác đ ng đ n vi c

th c hi n các m c tiêu c a đ n v Công ty th ng xuyên đ i phó thành công v i các r i ro tr ng y u có th có quan đi m khác v ki m soát n i b so v i công ty

ho t đ ng trong môi tr ng có r i ro kinh doanh th p Trong tr ng h p này, công

ty th nh t có khuynh h ng ch p nh n m t m c r i ro cao h n và th ng duy trì các th t c ki m soát đ y đ h n đ thích nghi v i môi tr ng kinh doanh c a mình Ngoài ra, m t công ty có th th c hi n vi c ki m soát ch y u b ng các cu c

ra, c c u c n phù h p v i quy mô và đ c thù ho t đ ng c a đ n v M t c c u phù

h p s là c s đ l p k ho ch, đi u hành, ki m soát và giám sát các ho t đ ng

1.3.1.6 PHÂN NH QUY N H N VÀ TRÁCH NHI M

c xem là ph n m r ng c a c c u t ch c Nó c th hóa trách nhi m và quy n h n c a t ng thành viên trong các ho t đ ng c a đ n v , giúp m i thành viên

ph i hi u r ng h có trách nhi m c th và t ng ho t đ ng c a h s nh h ng nh

th nào đ n ng i khác trong vi c hoàn thành m c tiêu nâng cao ch t l ng

d ch v , s n ph m và m r ng th tr ng, công ty ch n chi n l c y quy n cho c p

d i đ h ch đ ng trong vi c quy t đ nh m c chi t kh u, th ng l ng các h p

đ ng cung c p dài h n hay th c hi n các liên k t, liên doanh, nh ng s y quy n này ph i trong m c đ gi i h n

Môi tr ng ki m soát ch u nh h ng b i ý th c v trách nhi m c a m i cá nhân trong đ n v C n làm cho các nhân viên hi u r ng hành đ ng và m c đóng

góp c a h có nh h ng đ n vi c th c hi n m c tiêu chung c a toàn đ n v

1.3.1.7 CHÍNH SÁCH NHÂN S VÀ VI C ÁP D NG VÀO TH C T

Các chính sách và th t c c a đ n v v vi c tuy n d ng và hu n luy n, b nhi m, đánh giá, sa th i, đ b t, khen th ng và k lu t Chính sách nhân s có nh

h ng đáng k đ n s h u hi u c a môi tr ng ki m soát thông qua vi c tác đ ng

đ n các nhân t khác trong môi tr ng ki m soát nh đ m b o v n ng l c, tính chính tr c và và các giá tr đ o đ c

Môi tr ng ki m soát nh h ng đ n m i ho t đ ng c a m t công ty, trong

đó có công tác k toán và đ trung th c c a báo cáo tài chính Nó có nh h ng quan tr ng đ n quá trình th c hi n và k t qu c a th t c ki m soát Các th t c

ki m soát có th không đ t đ c m c tiêu ho c ch còn là hình th c trong môi

tr ng ki m soát y u kém Ng c l i, m t môi tr ng ki m soát t t có th h n ch

ph n nào s thi u sót c a các th t c ki m soát Tuy nhiên, môi tr ng ki m soát không th thay th cho các th t c ki m soát c n thi t

1.3.2 ÁNH GIÁ R I RO

M i đ n v ph i ý th c đ c và đ i phó v i r i ro mà mình g p ph i Ti n đ cho vi c đánh giá r i ro là vi c đ t ra m c tiêu (bao g m m c tiêu chung và m c tiêu c th cho t ng ho t đ ng c a công ty ánh giá r i ro là vi c nh n d ng và phân tích các r i ro đe d a các m c tiêu c a mình Trên c s nh n d ng và phân tích các r i ro, nhà qu n lý s xác đ nh r i ro nên đ c x lý th nào cho phù h p

- Nh n d ng r i ro

R i ro có th tác đ ng đ n t ch c m c đ toàn đ n v hay ch nh h ng

đ n t ng ho t đ ng c th nh n d ng r i ro, ng i qu n lý có th s d ng nhi u

ph ng pháp khác nhau, t vi c s d ng các ph ng ti n d báo, phân tích các d

li u quá kh , cho đ n vi c rà soát th ng xuyên các ho t đ ng Trong các công ty

nh , công vi c này có th ti n hành d i d ng nh ng cu c ti p xúc v i khách hàng, ngân hàng ho c các bu i h p giao ban trong n i b

- Phân tích và đánh giá r i ro

Vì r i ro r t khó đ nh l ng nên đây là m t côngvi c khá ph c t p và có nhi u ph ng pháp khác nhau Tuy nhiên, m t quy trình phân tích và đánh giá r i

ro th ng bao g m nh ng b c sau đây: c l ng t m c c a r i ro qua nh

h ng có th có c a nó đ n m c tiêu c a đ n v , xem xét kh n ng x y ra r i ro và

nh ng bi n pháp có th s d ng đ đ i phó v i r i ro

1.3.3 HO T NG KI M SOÁT

Ho t đ ng ki m soát di n ra trong toàn đ n v m i c p đ và m i ho t

đ ng

Ho t đ ng ki m soát là nh ng chính sách và th t c đ đ m b o cho các ch

th c a nhà qu n lý đ c th c hi n Các chính sách và th t c này giúp th c thi

nh ng hành đ ng v i m c đích chính là giúp ki m soát các r i ro mà đ n v đang hay có th g p ph i Có nhi u lo i ho t đ ng ki m soát khác nhau có th đ c th c

hi n, và d i đây là nh ng ho t đ ng ki m soát ch y u trong đ n v

1.3.3.1 SOÁT XÉT C A NHÀ QU N LÝ C P CAO

Là vi c soát xét c a lãnh đ o c p cao trong công ty nh so sánh k t qu th c

t v i d đoán, d báo, v i k tr c hay v i các đ i th khác Các ch ng trình quan tr ng c a công ty ph i đ c soát xét, phân tích và theo dõi đ xác đ nh m c đ hoàn thành

1.3.3.2 QU N TR HO T NG

Ng i qu n lý c p trung gian s soát xét các báo cáo v hi u qu c a t ng

b ph n mà mình ph trách so v i d toán đã đ ra

1.3.3.3 PHÂN CHIA TRÁCH NHI M H P LÝ

Xu t phát t th c t là m t hành vi sai sót hay gian l n ch có th x y ra khi

có nh ng c h i hay đi u ki n thu n l i Do v y, đ h n ch các sai sót và gian l n

c n ph i h n ch t i đa các c h i này Vi c phân chia trách nhi m yêu c u:

 M t là, không đ cho m t cá nhân n m t t c các khâu c a m t quy trình nghi p

v t khi phát sinh cho đ n khi k t thúc

 Hai là, ph i tách bi t gi a các ch c n ng sau:

 Ch c n ng xét duy t (phê chu n) nghi p v và ch c n ng b o qu n tài s n: ngh a

là ng i đ c giao nhi m v phê chu n nghi p v không đ c kiêm b o qu n tài

s n vì t o kh n ng thâm l m tài s n

 Ch c n ng k toán và ch c n ng b o qu n tài s n: t c là không đ ng i ghi chép

s sách k toán l i kiêm luôn vi c b o qu n các tài s n này

 Ch c n ng xét duy t nghi p v và ch c n ng k toán: t c là không đ ng i có

th m quy n xét duy t, đ ng ý cho phép th c hi n nghi p v kiêm luôn vi c ghi s

k toán

Khi phân chia trách nhi m cho các cá nhân hay phòng ban th ng kèm theo

vi c phân chia trách nhi m xét duy t Trong các công ty có ng d ng tin h c, vi c xét duy t có th th c hi n tr c tuy n v i ch ký đi n t c a nhà qu n lý nh ng b n

ch t c a vi c xét duy t không thay đ i

1.3.3.4 KI M SOÁT QUÁ TRÌNH X LÝ THÔNG TIN

thông tin đáng tin c y c n ph i th c hi n nhi u ho t đ ng ki m soát nh m

ki m tra tính xác th c, đ y đ và vi c phê chu n các nghi p v , c th là:

* Ki m soát chung: bao g m ki m soát ho t đ ng c a trung tâm d li u, các ph n

m m h th ng, ki m soát truy c p và ki m soát các h th ng ng d ng

* Ki m soát ng d ng: là ho t đ ng ki m soát áp d ng cho t ng h th ng c th

Thí d nh quá trình bán hàng, mua hàng, qu n lý công n hay chi phí Ki m soát

ng d ng ph i b o đ m d li u đ c nh p và x lý m t cách chính xác, đ y đ

c ng nh phát hi n các d li u không h p lý hay ch a đ c xét duy t c a nhà qu n

lý S d ng ch ng t đ c đánh s tr c c ng góp ph n ki m soát d li u đ u vào

Ki m soát chung và ki m soát ng d ng có s liên quan m t thi t và h tr

l n nhau Ki m soát chung r t c n đ đ m b o cho s v n hành c a ki m soát ng

d ng

1.3.3.5 KI M SOÁT V T CH T

Ki m soát v t ch t là các ho t đ ng ki m soát nh m đ m b o cho tài s n c a công ty nh máy móc, nhà x ng, ti n b c, hàng hóa, c phi u, trái phi u và các tài

s n khác đ c b o v m t cách ch t ch Ngoài ra, ho t đ ng ki m soát v t ch t còn

là vi c đ nh k ki m kê tài s n và đ i chi u s li u trên s sách B t k s chênh

l ch nào c ng đ c gi i trình và x lý th a đáng Ki m soát v t ch t nh m đ m b o cho s t n t i, ch t l ng hay tình tr ng c a các tài s n ph c v cho ho t đ ng s n

xu t, kinh doanh n đ nh c a công ty

1.3.3.6 PHÂN TÍCH RÀ SOÁT

Soát xét l i quá trình th c hi n giúp nhà qu n lý bi t đ c m t cách t ng quát

là m i thành viên có theo đu i m c tiêu c a đ n v m t cách h u hi u và hi u qu hay không Nh th ng xuyên nghiên c u v nh ng v n đ b t th ng x y ra trong quá trình th c hi n, nhà qu n lý có th thay đ i k p th i chi n l c ho c k ho ch,

ho c có nh ng đi u ch nh thích h p Thí d , vi c tính toán s vòng quay hàng t n kho và so sánh v i k tr c có th giúp ng i qu n lý s m phát hi n tình tr ng

đ ng hàng t n kho

Ho t đ ng này không ch là xem xét l i nh ng vi c đã đ c th c hi n b ng cách so sánh s th c t v i s k ho ch, d toán, k tr c, và các d li u khác có liên quan nh nh ng thông tin không có tính ch t tài chính; đ ng th i còn xem xét trong m i liên h v i t ng th đ đánh giá quá trình th c hi n Soát xét l i quá trình

th c hi n giúp nhà qu n lý bi t đ c m t cách t ng quát là m i thành viên có theo

đu i m c tiêu c a đ n v m t cách h u hi u và hi u qu hay không Nh th ng xuyên nghiên c u v nh ng v n đ b t th ng x y ra trong quá trình th c hi n, nhà

qu n lý có th thay đ i k p th i chi n l c ho c k ho ch, ho c có nh ng đi u ch nh thích h p Thí d , vi c tính toán s vòng quay hàng t n kho và so sánh v i k tr c

có th giúp ng i qu n lý s m phát hi n tình tr ng đ ng hàng t n kho

1.3.4 THÔNG TIN VÀ TRUY N THÔNG

Thông tin c n thi t cho m i c p c a m t t ch c vì giúp cho vi c đ t đ c các m c tiêu ki m soát khác nhau Thông tin đ c cung c p thông qua h th ng thông tin H th ng thông tin c a công ty t o ra các báo cáo trong đó ch a đ ng

nh ng thông tin v tài chính, ho t đ ng hay tuân th , giúp cho nhà qu n lý đi u hành và ki m soát công ty M t thông tin có th đ c dùng cho nhi u m c tiêu khác nhau nh l p báo cáo tài chính, xem xét vi c tuân th pháp lu t và các quy đ nh hay

đi u hành ho t đ ng s n xu t, kinh doanh c a công ty

Các thông tin dù là bên trong hay bên ngoài công ty, thông tin tài chính hay phi tài chính đ u c n thi t cho cà ba m c tiêu c a công ty n v c n xác đ nh các thông tin c n thi t ph i thu th p, x lý và báo cáo Các thông tin có th đ c thu

th p thông qua đi u tra th tr ng, s d ng b ng câu h i, ph ng v n, trao đ i v i

nh ng nhóm khách hàng ch n l c, các bu i h i th o chuyên ngành, h i ch tri n lãm

Truy n thông là m t ph n c a h th ng thông tin nh ng đ c nêu ra đ nh n

m nh vai trò c a vi c truy n đ t thông tin Truy n thông là vi c trao đ i và truy n

đ t thông tin c n thi t t i các bên có liên quan c bên trong l n bên ngoài công ty

G m hai b ph n:

* Truy n thông bên trong:

Các kênh thông tin t trên xu ng d i hay t d i lên trên ph i đ c thi t

l p đ đ m b o các nhân viên nh n đ c thông báo t nhà qu n tr cao c p và

ng c l i nhà qu n lý cao c p c ng ph n h i ý ki n đ xu t c a c p d i Vi c truy n thông s giúp các nhân viên trong công ty hi u rõ công vi c c a mình, c ng

nh hi u đ c hành vi nào đ c khuy n khích và hành vi nào là không th ch p

nh n đ c

Ngoài ra, s truy n thông gi a ban giám đ c và ng i qu n lý c ng r t quan

tr ng Nó giúp hai bên n m đ c tình hình ho t đ ng kinh doanh c a công ty

* Truy n thông bên ngoài:

Công ty c n thu th p, x lý và báo cáo cho các c p thích h p v thông tin t các đ i t ng bên ngoài nh nhà cung c p, ngân hàng, ki m toán nhà n c, thu , khách hàng, giúp phát hi n các y u kém quan tr ng c a h th ng ki m soát n i b

ng th i, công ty ph i thông tin cho c đông, các c quan ch c n ng, ng i bên ngoài khác đ h hi u tình hình và các r i ro mà công ty đang g p ph i vi c truy n thông di n ra thu n l i thì công ty có th s d ng các s tay nghi p v , b n ghi nh , b ng thông báo, h th ng th đi n t n i b , ho c truy n thông thông qua hành đ ng c a nhà qu n lý đ i v i c p d i

Do đó, nh ng công ty có xây d ng đ c v n hóa công ty v ng ch c, tính trung th c và giá tr đ o đ c đ c đ cao thì s d dàng truy n đ t thông tin c ng

nh khuy n khích m i ng i báo cáo lên c p trên nh ng hành vi b t th ng

và đi u ch nh l i khi c n thi t đ t k t qu t t, nhà qu n lý c n th c hi n nh ng

ho t đ ng giám sát th ng xuyên ho c đ nh k

1.3.5.1 GIÁM SÁT TH NG XUYÊN

t đ c thông qua vi c ti p nh n các ý ki n góp ý c a khách hàng, nhà cung c p ho c xem xét các báo cáo ho t đ ng và phát tri n các bi n đ ng b t

th ng M t s ho t đ ng giám sát th ng xuyên nh :

+ D a vào báo cáo ho t đ ng và báo cáo tài chính giúp phát hi n nh ng khác

bi t hay chênh l ch so v i d toán hay k ho ch

+ Thông tin t các đ i tác bên ngoài s làm rõ thêm các thông tin thu th p bên trong

+ M t c c u t ch c thích h p cùng v i các ho t đ ng giám sát th ng xuyên chính là s giám sát t t nh t cho h th ng KSNB và giúp xác đ nh các khi m khuy t c a h th ng Ngoài ra vi c phân công phân nhi m còn ng n ng a các hành

+ Báo cáo đ nh k c a nhân viên v vi c hoàn thành nhi m v s cho bi t

li u nhân viên có và tuân th các nguyên t c, quy đ nh c a đ n v hay không

ch c Vì v y KSNB không đ n gi n là m t quá trình: đó m i b ph n h p thành

ch ánh h ng đ n b ph n k ti p mà th c s là m t quá trình t ng tác nhi u chi u trong đó h u nh b t c b ph n nào c ng có th nh h ng đ n b ph n khác Do đó, m c dù m i công ty đ u c n có các b ph n nói trên nh ng HTKSNB

c a h l i r t khác nhau tùy theo ngành ngh , quy mô, v n hóa và phong cách qu n

lý

Theo báo cáo COSO 2004

H th ng KSNB ho t đ ng h u hi u c ng ch nh m ki m soát nh ng r i ro trong doanh nghi p nh m giúp cho doanh nghi p đ t đ c nh ng m c tiêu đã đ ra,

đ a doanh nghi p ngày càng đi lên Vì v y, COSO đã phát tri n Báo cáo Ki m soát

n i b n m 1992 thành Báo cáo Qu n tr r i doanh nghi p vào n m 2004

Qu n tr r i ro doanh nghi p đ c đ nh ngh a nh sau:

Qu n tr r i ro doanh nghi p là m t quá trình, ch u s chi ph i c a Ban giám

đ c, nhà qu n lý và các nhân viên c a doanh nghi p, đ c áp d ng trong vi c thi t

l p các chi n l c liên quan đ n toàn doanh nghi p và áp d ng cho các c p đ trong doanh nghi p, đ c thi t k đ nh n d ng các s ki n ti m tàng có th nh h ng

đ n doanh nghi p và qu n tr r i ro trong ph m vi ch p nh n đ c c a r i ro nh m cung c p m t s đ m b o h p lý h ng đ n vi c đ t đ c các m c tiêu c a doanh nghi p

Qu n lý r i ro doanh nghi p là:

- M t quá trình, đang phát tri n và xuyên su t m t doanh nghi p

- Ch u s chi ph i c a các nhân viên m i c p đ trong t ch c

- Tác đ ng đ n vi c thi t l p m c tiêu

- Tác đ ng xuyên su t doanh nghi p m i m c đ và m i b ph n, và bao g m c vi c xem xét m c đ r i ro c a m t danh m c đ u t

- Nh n d ng các s ki n ti m tàng mà n u nó x y ra s nh h ng đ n doanh nghi p và qu n lý r i ro trong kh n ng r i ro c a nó

- Có th cung c p m t s đ m b o h p lý cho các nhà qu n lý doanh nghi p và ban giám đ c

- H ng đ n nh ng m c tiêu không nh ng trong m t ho c nhi u b

ph n mà còn trong nh ng b ph n ch ng chéo lên nhau

1.4 So sánh COSO 1992 và COSO 2004

1.4.1 S khác bi t v đ nh ngh a gi a COSO 1992 và COSO 2004

B ng 1.1: So sánh COSO 1992 và COSO 2004

COSO 1992 COSO 2004 Tên g i Internal Control – Intergrated

Framework (Ki m soát n i b )

Enterprise Risk Management - Intergrated Framework (Qu n

- đ c thi t k đ cung c p m t

s đ m b o h p lý

- Có th cung c p m t s đ m

b o h p lý cho các nhà qu n lý doanh nghi p và ban giám đ c

+ s tin c y c a báo cáo tài chính + s tuân th các lu t l và quy

đ nh hi n hành

- Tác đ ng xuyên su t doanh nghi p m i m c đ và m i

b ph n, và bao g m c vi c xem xét m c đ r i ro c a m t danh m c đ u t

- Nh n d ng các s ki n ti m tàng mà n u nó x y ra s nh

h ng đ n doanh nghi p và

qu n lý r i ro trong kh n ng

r i ro c a nó

- H ng đ n nh ng m c tiêu không nh ng trong m t ho c nhi u b ph n mà còn trong

nh ng b ph n ch ng chéo lên nhau

4 Giám sát 7 Thông tin và truy n thông

5 Thông tin và truy n thông 8 Giám sát

1.4.2 S THAY I C A D TH O BÁO CÁO COSO 2011 SO V I COSO 1992:

Vào n m 2011, y ban COSO đã đ a ra d th o nh m thay th cho báo cáo COSO 1992 D th o này d ki n s ban hành chính th c vào 2013 Các thay đ i chính c a d th o so v i báo cáo COSO 1992 bao g m:

• D th o COSO 2011 làm rõ vai trò c a vi c thi t l p m c tiêu ki m soát b

và đó là đi u ki n đ ki m soát n i b th c hi n t t Ngoài ra c ng c p nh t và nh n

m nh v đánh giá r i ro c ng nh cho r ng thi t l p m c tiêu không ph i là m t

ph n c a ki m soát n i b

• D th o COSO 2011 nh n m nh đ n ki m soát trong môi tr ng máy tính,

đ c p nhi u h n v các khái ni m giám sát trong đó t p trung vào vai trò c a Ban giám đ c và các y ban ki m soát và c a h i đ ng qu n tr , bao g m c ki m toán

đ c l p

• D th o COSO 2011 yêu c u chú tr ng h n v thi t l p ho t đ ng ki m soát nh m đ i phó gian l n

Các khác bi t t ng th gi a d th o COSO 2011 so v i COSO 1992

D th o COSO 2011 g m 2 n i dung chính: nh ngh a c a ki m soát n i

b , T ng quan v ki m soát n i b Ph n t ng quan v KSNB đ c p các thành

ph n c a ki m soát n i b , m i quan h gi a các m c tiêu và hi u qu Ngoài ra,

ch ng này còn gi i thi u các nguyên t c c a ki m soát n i b , th o lu n v c n

đ i gi a chi phí so v i l i ích c a ki m soát n i b , vai trò thay đ i c a công ngh thông tin, ng d ng ki m soát n i b trong đ n v nh

Môi tr ng ki m soát

Trong hai th p k k t khi công b báo cáo n m 1992, m t s thay đ i đã

ch ra s c n thi t ph i đi u ch nh quan đi m v môi tr ng ki m soát i u này là

do mô hình kinh doanh ngày càng ph c t p t m ng l i kinh doanh r ng l n h n cho đ n các thay đ i c a bên th ba, các đ i tác kinh doanh V i s thay đ i t s n

ph m, đ a lý, pháp nhân, ho c m t s y u t khác, đòi h i ph i có cách ti p c n linh

ho t và đa chi u đ qu n lý và ki m soát Bên c nh đó, nhu c u minh b ch c a thông tin, trách nhi m xã h i c a công ty, k v ng c a nhà đ u t ngày càng gia

t ng Do v y, m t s n i dung trong báo cáo COSO 1992 đã không còn phù h p

M t s thay đ i chính trong môi tr ng ki m soát là:

• Nh n m nh môi tr ng ki m soát là n n t ng c a h th ng ki m soát n i b

và gi i thích m i liên h gi a các thành ph n c a h th ng ki m soát n i b

• Nh n m nh đ n s trung th c và các giá tr đ o đ c đ ph n ánh yêu c u

v tuân th trong đ o đ c (ví d : quy t c ng x , đ a ra bi n pháp k lu t c ng nh

t ng c ng đào t o trong n i b )

• M r ng khái ni m giám sát r i ro và chú tr ng m i liên k t gi a r i ro và

hi u qu đ giúp phân b ngu n l c, đ h tr ki m soát n i b trong vi c đ t đ c các m c tiêu c a t ch c

• Nh n m nh s c n thi t ph i xem xét ki m soát n i b trên s ph c t p trong c u trúc t ch c, k t qu t các mô hình kinh doanh khác nhau và s d ng các nhà cung c p d ch v thuê ngoài, các đ i tác kinh doanh, và đ i tác bên ngoài khác

• G n k t vai trò và trách nhi m trong c c u t ch c khi đánh giá r i ro

Nh ng thay đ i quan tr ng trong đánh giá r i ro bao g m:

• Nh n m nh thi t l p m c tiêu nh là m t đi u ki n tiên quy t đ đánh giá

r i ro, trong đó: M r ng m c tiêu báo cáo tài chính bao g m các khía c nh bên trong, bên ngoài và g m và các báo cáo n i b

• Nh n m nh đánh giá r i ro bao g m xác đ nh nguy c r i ro, phân tích và

ph n ng

• Xem xét nguy c có gian l n liên quan đ n sai sót tr ng y u c a báo cáo, nguy c không b o v đ c tài s n, và tham nh ng nh là m t ph n c a quá trình đánh giá r i ro

Ho t đ ng Ki m soát

Thay đ i l n nh t trong môi tr ng kinh doanh k t báo cáo n m 1992, là

s phát tri n c a công ngh thông tin S thay đ i quan tr ng bao g m:

• Làm rõ ho t đ ng ki m soát t đ ng trong ki m soát chung

• Làm rõ các ho t đ ng ki m soát đ c thành l p b i các chính sách và th

t c

Thông tin và Truy n thông

S thay đ i l n nh t là thông tin và truy n thông, và hình th c thông tin và truy n thông đã khác bi t so v i n m 1992 Các ngu n thông tin đã phát tri n đa

d ng và ph c t p h n, có th nh s h tr t bên ngoài và có th h tr t t c ho c

m t ph n c a quy trình kinh doanh c a m t t ch c (Ví d , các nhà cung c p d ch

v gia công ph n m m, liên doanh, và các tho thu n khác có th m r ng )

Các thay đ i chính c a Thông tin và Truy n thông bao g m:

• Nh n m nh t m quan tr ng c a ch t l ng thông tin

• Nh n m nh yêu c u b o v thông tin

• Nh n m nh v cung c p thông tin minh b ch

•B sung n i dung nhu c u thông tin và truy n thông gi a các th c th và các bên th ba khác

•Nh n m nh t m quan tr ng c a vi c xem xét quá trình tuy n thông v i bên ngoài công ty (ví d , b ng vi c s d ng c a bên th ba các nhà cung c p d ch v , quan h khách hàng, ho t đ ng trung tâm d li u, chu i cung ng, s n xu t, vv.)

tránh tình tr ng Ban giám đ c không th ki m soát đ c ho t đ ng c a

đ n v , ho c không trung th c, c tình xuyên t c các k t qu ho t đ ng thì H i đ ng

qu n tr ph i bi t k t h p các kênh thông tin khác nhau đ nh n bi t các v n đ đó

và có bi n pháp ch n ch nh k p th i

ra trong các ho t đ ng, s không tuân th các quy t c đ o đ c, vi ph m các chính sách hay các hành vi ph m pháp, đóng góp trong vi c đánh giá r i ro hay giám sát

Ngoài ra, nh ng đ i t ng bên ngoài c ng có đóng góp nh t đ nh đ i v i h

th ng KSNB c a đ n v , nh ki m toán viên bên ngoài, các nhà l p pháp ho c l p quy, các khách hàng và nhà cung c p, các nhà phân tích tài chính, gi i truy n thông

1.6 TÌNH HÌNH V N D NG COSO CÁC QU C GIA HI N NAY:

Trong môi tr ng ki m soát, nhà qu n lý đánh giá r i ro đe d a đ n vi c đ t

đ c các m c tiêu c th Ho t đ ng ki m soát đ c ti n hành đ m b o r ng các ch

th c a nhà qu n lý nh m đ i phó v i r i ro đ c th c hi n trong th c t Trong khi

đó, các thông tin thích h p c n ph i đ c thu th p và quá trình trao đ i thông tin

di n ra thông su t trong toàn b t ch c Quá trình trên s đ c giám sát và đi u

ch nh khi c n thi t

Các b ph n h p thành này c a h th ng ki m soát n i b có tính linh ho t cao Ví d : đánh giá r i ro không ch nh h ng đ n các ho t đ ng ki m soát mà còn có th ch ra nhu c u xem xét l i thông tin và truy n thông ho c ho t đ ng giám sát trong t ch c Vì v y ki m soát n i b không đ n gi n là m t quá trình mà m i

b ph n ch nh h ng đ n b ph n k ti p, mà th c t là m t quá trình t ng tác nhi u chi u trong đó h u nh b t c b ph n nào c ng có th nh h ng đ n b

ph n khác Do đó m c dù m i doanh nghi p đ u c n có các b ph n nói trên nh ng

h th ng ki m soát n i b c a h l i r t khác nhau tùy theo ngành ngh , quy mô,

v n hóa và phong cách qu n lý

Trong bài báo Audit committee quality, auditor independence, andinternalcontrol weaknesses tác gi Yan ZhangInternal , n i dung bài báo đã th

hi n m i quan h gi a y ban ki m tra ch t l ng, ki m toán viên đ c l p, và ti t l

nh ng đi m y u c a ki m soát n i b sau khi ban hành o lu t Sarbanes-Oxley

B t đ u v i m t m u c a các công ty có đi m y u t i Trung Qu c, và ki m soát n i

b d a trên ngành công nghi p, kích th c, và hi u su t, phù h p v i các doanh nghi p này m t m u c a các công ty ki m soát không có đi m y u ki m soát n i b Bài Báo đã phân tích logic có đi u ki n c a n i dung cho th y r ng m t m i quan

h t n t i gi a y ban ki m tra ch t l ng, ki m toán viên đ c l p, và các đi m y u

c a ki m soát n i b N u y ban ki m toán c a h có chuyên môn tài chính ít, ho c

c th h n, có ít chuyên môn k toán tài chính và chuyên môn tài chính k toán H

c ng có nhi u kh n ng đ c xác đ nh có h th ng ki m soát n i b không m nh,

n u ki m toán viên đ c l p h n Ngoài ra, các công ty v i nh ng thay đ i ki m toán viên g n đây có nhi u kh n ng có y u kém trong ki m soát n i b

N i b t là m t s đi m v xây d ng và c i thi n h th ng ki m soát n i b Trung Qu c KSNB th i gian t i là m t đi u kho n c a Lu t K toán t i Trung

Qu c K t khi chính ph đã đóng m t vai trò quan tr ng trong vi c thúc đ y s phát tri n c a ki m soát n i b , h ng d n nghiên c u lý lu n và th c ti n c a vi c

ki m soát n i b nên c ng trên m i quan tâm l n theo tình hình hi n nay Bài vi t này l p lu n r ng chu k kinh doanh ti p c n đ c s d ng b i các doanh nghi p trong vi c thi t k h th ng ki m soát n i b c a h , trong khi đó s giám sát c a

ki m soát n i b c a chính ph c n đ c th ng nh t và ph i h p cùng v i công tác tuyên truy n trong s nh ng ng i ph trách đ n v Theo quy đ nh t i Lu t K toán

m i đ c s a đ i, t t c các đ n v ph i thi t l p và khuy ch đ i s giám sát n i b ,

bao g m c s phân bi t c a ch c n ng trong vi c ra quy t đ nh công vi c k toán,

và th c hi n các th t c trong nh ng ho t đ ng quan tr ng, đi u tra tài s n và ki m toán n i b th ng xuyên Trong b n ch t c a các quy đ nh trên, nó có ngh a là đ

Bài vi t này xem xét ki m soát n i b , t quan đi m công ngh thông tin (IT)

và quan đi m không có công ngh thông tin -CNTT, trong m i quan h c a 5 thành

ph n c a y ban B o tr n i b c a T ch c ki m soát-tích h p khung (COSO 1992), c ng nh các thành t u c a m t trongCOSO ba m c tiêu c a báo cáo đáng tin c y M u c a nghiên c u này bao g m 490 doanh nghi p v i các đi m y u tài

li u báo cáo theo M c Sarbanes-Oxley 404 trong n m đ u tiên tuân th Vi c phân

lo i nh ng đi m y u c a COSO thành ph n và CNTT có liên quan ho c không liên quan đ n CNTT K t qu c a bài vi t h tr các m i t ng quan c a Framework COSO Các k t qu c ng cho th y r ng s l ng các tài kho n misstated là tích c c liên quan đ n s l ng các thành ph n COSO y u (t c là, ph m vi) và y u COSO

m t s thành ph n (t c là, s t n t i) Các công ty có các thành ph n liên quan đ n CNTT y u báo cáo, đi m y u c a nhi u v t li u và sai sót tr ng y u h n so v i các công ty mà không có các thành ph n y u liên quan đ n CNTT, cung c p b ng

ch ng v tác đ ng tiêu c c ph bi n c a y u IT ki m soát, đ c bi t là trong môi

tr ng ki m soát, đánh giá r i ro, và giám sát

1.7 H N CH TI M TÀNG C A KSNB:

Ki m soát n i b ch có th cung c p m t s đ m b o h p lý cho vi c đ t

đ c các m c tiêu c a đ n v i u này là do nh ng h n ch ti m tàng xu t phát t nguyên nhân sau:

 H th ng ki m soát n i b không h u hi u do y u t con ng i nh : s vô ý, b t

c n, đãng trí, đánh giá hay c l ng sai, hi u sai ch d n c a c p trên

 Ho t đ ng ki m soát th ng ch nh m vào các nghi p v th ng xuyên mà ít chú ý đ n nh ng nghi p v không th ng xuyên

 Nhà qu n lý l m quy n: b qua các qui đ nh ki m soát quá trình th c hi n nghi p v có th d n đ n vi c không ki m soát đ c r i ro và làm cho môi tr ng

 Do thay đ i t ch c, môi tr ng làm cho các th t c ki m soát b l c h u, không còn phù h p

Môi tr ng ki m soát là m t b ph n quan tr ng có nh h ng r t l n đ n s

h u hi u c a h th ng ki m soát n i b hoàn thi n h th ng ki m soát n i b

c n phát tri n m t môi tr ng ki m soát v ng m nh Phát tri n môi tr ng ki m soát c n s d ng t ng h p nh h ng c a các nhân t nh : Tri t lý qu n lý và

phong cách đi u hành; c c u t ch c; ph ng pháp y quy n; s tham gia c a h i

đ ng qu n tr và Ban ki m soát; trình đ và ph m ch t c a đ i ng cán b nhân viên; chính sách nhân s ; s trung th c và các giá tr đ o đ c

- Tri t lý qu n lý và phong cách đi u hành c a các nhà qu n lý cao c p có nh

h ng r t l n đ n môi tr ng ki m soát c a t ch c, bao g m nh ng v n đ nh

kh n ng nh n th c và giám sát r i ro trong kinh doanh, nh n th c và thái đ đ i

v i vi c l p báo cáo tài chính hay áp d ng các ph ng pháp k toán, s d ng các kênh thông tin chính th c hay không chính th c

- C c u t ch c là b máy th c hi n các ho t đ ng đ đ t các m c tiêu c a t

ch c Xây d ng c c u t ch c c a đ n v là phân chia nó thành nh ng b ph n

v i ch c n ng và quy n h n c th M t c c u t ch c h p lý là m t đi u ki n

b o đ m các th t c ki m soát phát huy tác d ng

- Ph ng pháp y quy n là cách th c ng i qu n lý y quy n cho c p d i m t

cách chính th c C n có nh ng y quy n rõ ràng b ng v n b n đ giúp cho công

vi c đ c ti n hành d dàng và tránh đ c s l m d ng

- S tham gia c a H i đ ng qu n tr và Ban ki m soát ( y ban ki m toán):

đi u này s làm cho môi tr ng ki m soát đ c t t h n do có s ki m soát đ n các ho t đ ng c a ng i qu n lý

- Trình đ và ph m ch t cán b nhân viên M t t ch c ch có th đ t đ c các

m c tiêu c a mình n u cán b , nhân viên m i c p đ u đ m b o v ki n th c và

k n ng c n thi t M t khía c nh c ng không kém ph n quan tr ng là ph m ch t

c a cán b nhân viên Khi thi u y u t này, các th t c ki m soát dù ch t ch đ n đâu c ng không th c hi n đ c trong th c t

- Các chính sách v ngu n nhân l c bao g m nh ng v n đ nh chính sách

tuy n d ng, chính sách đào t o sau tuy n d ng, chính sách khen th ng và k

lu t Các chính sách này nh h ng quy t đ nh đ n trình đ và ph m ch t đ i

ng nhân viên đ n v

- S trung th c và các giá tr đ o đ c t o đ c nh ng ý th c này trong đ i

ng cán b nhân viên c a t ch c, các nhà qu n lý cao c p c n ph i xây d ng, ban hành và thông tin r ng rãi các h ng d n v nh ng nguyên t c đ o đ c, h nh

ki m liên quan đ n m i c p b c trong t ch c Nhà qu n lý còn ph i t mình làm

g ng cho c p d i v vi c tuân th các nguyên t c này M t v n đ c ng r t quan tr ng là ph i lo i b nh ng đ ng c d n nhân viên đ n sai ph m

M t trong nh ng bi n pháp quan tr ng khác đ phát tri n m t môi tr ng ki m soát t t là đ a nh ng n i dung ki m soát vào ch ng trình hu n luy n nhân viên:

- Nhân viên c n đ c gi i thích v n i dung và ý ngh a c a vi c phân chia trách nhi m trong đ n v

- Nhân viên c ng c n đ c hu n luy n v trách nhi m ki m soát c a h trong công

vi c, ý ngh a c a s ki m soát này và nh ng v n đ có th n y sinh khi th c hi n trách nhi m c a h

- M t ph ng th c h u hi u đ giúp nhân viên hi u bi t v ý ngh a c a ki m soát

là đánh giá công vi c đ nh k Sau m t th i gian ho t đ ng, công vi c c a t ng

cá nhân, t ng b ph n s đ c đánh giá và ch ra nh ng l nh v c c n c i thi n

Vi c đánh giá có th đ c th c hi n nhi u c p khác nhau tùy theo đ i t ng

đ c đánh giá

phát tri n môi tr ng ki m soát, m t khía c nh c n đ c quan tâm là tinh

th n xây d ng cho các th t c ki m soát c a đ n v Các nhân viên đ c khuy n khích đ đóng góp vào các th t c ki m soát nh làm cách nào đ gi m b t chi phí,

đ th c hi n các th t c ki m soát hi u qu h n Khi các nhân viên tham gia vào quá trình xây d ng các th t c ki m soát, h s ch p hành các th t c ki m soát m t cách t giác và tham gia tích c c vào s hoàn thi n các th t c ki m soát trong

t ng lai (V H u c và c ng s , 1999)

Tóm l i, KSNB cung c p m t s đ m b o h p lý ch không ph i b o đ m tuy t đ i các m c tiêu đ c th c hi n KSNB ch có th ng n ng a và phát hi n

nh ng sai sót gian l n nh ng không th đ m b o là chúng không x y ra Nh v y,

m t h th ng KSNB h u hi u đ n đâu c ng đ u t n t i r i ro nh t đ nh và ng i

qu n lý ph i nh n bi t, đánh giá và gi i h n chúng m c đ ch p nh n đ c

K T LU N CH NG 1

Ch ng 1 đã trình bày nh ng nét c b n lý lu n chung v h th ng ki m soát

n i b theo COSO 1992 và l ng ghép vào đó nh ng thay đ i quan tr ng c a COSO

2011 nh m m c đích làm c s v n d ng cho vi c tìm hi u, đánh giá và phân tích

th c tr ng h th ng ki m soát t i T ng công ty đi n l c Mi n Trung

Theo báo cáo COSO 2011 thì m t h th ng KSNB bao g m 5 y u t có m i liên h ch t ch v i nhau, đó là: Môi tr ng ki m soát, đánh giá r i ro, ho t đ ng

ki m soát, thông tin và truy n thông và cu i cùng là giám sát N m b ph n c u thành c a m t h th ng KSNB c ng chính là tiêu chí đánh giá s h u hi u c a h

th ng KSNB đó Trong th c t , tùy thu c vào lo i hình ho t đ ng, m c tiêu và quy

mô c a đ n v mà h th ng ki m soát n i b đ c s d ng khác nhau nh m ng n

ch n gian l n, gi m thi u sai sót, khuy n khích hi u qu ho t đ ng và đ t đ c s tuân th các chính sách và quy trình đ c thi t l p S phân chia các nhóm m c tiêu

nh trên ch có tính t ng đ i vì m t m c tiêu c th có th liên quan đ n hai hay

ba nhóm trên S phân chia này ch y u d a vào s quan tâm c a các nhóm đ i

t ng khác nhau đ i v i h th ng KSNB c a đ n v : nhóm m c tiêu v ho t đ ng

xu t phát t yêu c u c a đ n v là chính; nhóm m c tiêu v BCTC ch y u xu t phát t yêu c u c a c đông, nhà đ u t và ch n ; nhóm m c tiêu v s tuân th

xu t phát t yêu c u c a các c quan qu n lý

Báo cáo v ki m soát n i b theo COSO 1992 và d th o COSO 2011, là c

s đ đánh giá th c tr ng ho t đ ng KSNB t đó đ a ra các gi i pháp nh m nâng cao ho t đ ng KSNB t i T ng công ty đi n l c Mi n Trung

CH NG 2 : H TH NG KI M SOÁT N I B T I T NG CÔNG

TY I N L C MI N TRUNG

2.1GI I THI U V T NG CÔNG TY I N L C MI N TRUNG

2.1.1 L CH S HÌNH THÀNH EVNCPC:

T ng công ty i n l c mi n Trung (EVNCPC) mà tr c đây là Công ty i n

l c 3, đ c thành l p vào ngày 07/10/1975, (tên vi t t t là EVNCPC) chính th c

đ c thành l p theo Quy t đ nh s 739/Q -BCT c a B Công Th ng vào ngày 05.02.2010 trên c s chuy n đ i mô hình ho t đ ng c a Công ty i n l c 3 tr c đây Là công ty thành viên thu c T p đoàn i n l c Vi t Nam (EVN), ho t đ ng đa ngành ngh trong đó ngành ngh chính là s n xu t và kinh doanh đi n trên đ a bàn

13 t nh, thành ph duyên h i mi n Trung, Tây Nguyên

T ng công ty i n l c mi n Trung H n 36 n m qua, EVNCPC không ng ng phát tri n l n m nh

V tài s n và v n ch s h u: Bu i ban đ u, tài s n c a T ng công ty ch là

nh ng t máy diesel c k và nh l , t ng công su t kh d ng ch kho ng vài ch c MW; l i đi n manh mún, c p đi n áp cao nh t 15kV, t p trung n i thành, n i

th ; đi n n ng cung c p trong toàn khu v c ch a đ y 100 tri u kWh n nay, n m

2012, công su t đi n cung c p cho toàn khu v c d ki n đ t 1.785 MW, h th ng

l i đi n các c p đi n áp t 110kV tr xu ng đã v n dài đ n các đ a ph ng, đã

có 100% s huy n, 99,3% s xã, 97,25% s h nông thôn, mi n núi d c s d ng

đi n l i v i t ng s khách hàng s d ng đi n g n 2,8 tri u h i n n ng th ng

T i các khu công nghi p, khu kinh t t p trung, EVNCPC đ u t c h th ng

l i đi n phân ph i đ bán đi n tr c ti p cho các nhà máy, v a gi m nh gánh n ng

cho nhà đ u t , góp ph n thu hút đ u t v a mang l i hi u qu tr c ti p cho

EVNCPC C c u ph t i nh sau:

V i khu v c nông thôn, mi n núi EVNCPC đã và đang tri n khai nhi u d

án phát tri n đi n t nhi u nhi u ngu n v n khác nhau nh v n trong n c, tài tr

c a WB, EDF, ADB, JBIC… nh m phát tri n kinh t , c i thi n đ i s ng c a ng i

dân c bi t t n m 2007, EVNCPC tích c c tri n khai th c hi n d án c p đi n

các thôn buôn ch a có đi n các t nh Tây Nguyên Nh n th c đây là d án có ý

ngh a quan tr ng, là món quà c a ng, Chính ph dành cho đ ng bào các t nh Tây

Nguyên, nh m t o b c chuy n bi n đ i v i các vùng mi n bao đ i ch a có đi n,

góp ph n nâng c p các đi u ki n c s h t ng, c i thi n đáng k đ i s ng đ ng bào

các thôn buôn Tây Nguyên, EVNCPC đã ch đ o sâu sát các đ n v t p trung th c

hi n d án, c p đi n cho 852 thôn buôn, 62.646 h đ ng bào các t nh Tây Nguyên

đ c s d ng đi n ây là m t d án nhóm A có qui mô tr i r ng trên đ a bàn c a

Các ho t đ ng khác 3.52%

Qu n lý & Tiêu dùng dân c 40.45%

Th ng nghi p

& K S n NH 4.92%

Công nghi p &

Xây d ng 50.13%

Nông, lâm nghi p &

Thu s n, 0.99%

43 huy n, th xã, nh ng đ c đánh giá là d án có ti n đ nhanh, đáp ng c b n

ti n đ Th t ng Chính ph đã phê duy t

2.1.3 L NH V C HO T NG

Ngành ngh kinh doanh c a EVNCPC: Công nghi p đi n n ng, kinh doanh

vi n thông; Xây d ng h t ng vi n thông; kinh doanh d ch v vi n thông công c ng, Internet, liên doanh phát tri n truy n hình cáp, truy n thông, thông tin qu ng cáo

ph c v kinh doanh; Cho thuê kênh riêng n i h t, liên t nh và qu c t ; S a ch a,

ch t o và gia công thi t b c khí và ph ki n chuyên ngành đi n; Xu t nh p kh u

đi n n ng; Xu t nh p kh u các lo i v t t thi t b đi n công nghi p và dân d ng, các lo i thi t b đi n t , vi n thông và công ngh thông tin ph c v kinh doanh và phát tri n đi n l c; S n xu t cung ng và kinh doanh v t t thi t b đi n, công t

đi n t , thi t b đi n t , các thi t b đo l ng v đi n, thi t b vi n thông và công ngh thông tin; Thí nghi m các thi t b đi n, các nhà máy đi n, các đ ng dây và

tr m bi n áp có c p đi n áp đ n 500kV trong và ngoài n c; Xây l p các công trình

vi n thông công c ng; Kinh doanh các d ch v công ngh thông tin: T v n v ph n

c ng, nghiên c u thi t k h th ng máy tính tích h p v i ph n c ng, ph n m m và

v i các công ngh truy n thông, qu n lý máy tính và tích h p m ng c c b ; Phát

tri n và t v n đào t o trong l nh v c công ngh thông tin;S n xu t ph n m m, thi t

k trang web; Xây d ng, khai thác và l u tr c s d li u; S a ch a, b o d ng và

t ch c qu n lý v n hành các thi t b đi n, h th ng l i đi n và các nhà máy đi n,

h th ng vi n thông và công ngh thông tin; Hi u ch nh, ki m đ nh các thi t b đo

l ng v đi n; Liên doanh, liên k t đ u t trong và ngoài n c đ ch t o các thi t

b đi n, thi t b đo l ng v đi n, thi t b đi u khi n đi n t và công ngh thông tin;

u t tài chính, kinh doanh v n và tài s n trong các l nh v c nh góp v n đ u t

ngu n đi n, đ u t vào các ho t đ ng kinh doanh ngân hàng, ch ng khoán, đi n l c

trong và ngoài n c

2.1.3.1 Mô hình th tr ng đi n:

Nh ng n m g n đây, th c hi n ch tr ng đa d ng hoá ngành ngh c a

ng, Chính ph ; EVNCPC nhanh chóng đ y m nh ho t đ ng đ u t xây d ng nhà

máy thu đi n nh m nâng cao hi u qu ho t đ ng, đ m b o vi c làm, c i thi n đ i

s ng cho CBCNV EVNCPC đã xây d ng thành công đ a vào v n hành và chu n b

v n hành 09 nhà máy thu đi n v i t ng công su t đ t 340,5 MW, s n l ng đi n

phát ra hàng n m kho ng 1,5 t kWh bao g m: Thu đi n H’Chan (12 MW), ray

H’linh 2 (16MW), Khe Diên (9MW), EaKrông Rou (28MW), nh Bình (9,9MW), Krông H’N ng (64MW), ak PôNe (15,6MW), H’Mun (16MW), A L i (170MW) Ngoài ra EVNCPC chu n b kh i công thu đi n k Rông 1 (12 MW),

A Roàng (7,2 MW)

Các d ch v t v n kh o sát, thi t k , thí nghi m, s a ch a, s n xu t, gia công c khí, cung c p và v n chuy n v t t chuyên ngành đi n; thi công xây l p các công trình đi n; s n xu t ph n m m, th c hi n các d ch v tin h c, bo m ch đi n t , công t đi n t ph c v công ngh đo đ m đi n t xa c ng đã đ c tri n khai, mang

l i hi u qu

EVNCPC hi n đang có m t đ i ng qu n lý gi i, l c l ng k s , công nhân lành ngh , có trách nhi m và t n tu v i công vi c, v i t ng s x p x 12.000 CBCNV

V i thành tích đ c bi t xu t s c, có t m nh h ng r ng l n, tác đ ng tích

c c đ n phát tri n kinh t , b o đ m an ninh qu c phòng, đ i s ng nhân dân trong khu v c, EVNCPC đ c Nhà n c ghi nh n t ng th ng Huân ch ng c l p

h ng Ba (2000), phong t ng danh hi u Anh hùng Lao đ ng th i k đ i m i (2004),

t ng th ng Huân ch ng c l p h ng Nhì (2007); EVNCPC còn là m t trong các

đ n v d n đ u phong trào thi đua Lao đ ng s n xu t hàng n m c a EVN, B Công

Th ng; đ c Chính ph , B Công Th ng, EVN và UBND các đ a ph ng t ng

C Thi đua xu t s c cùng nhi u ph n th ng cao quí khác

V i n l c c a t p th lãnh đ o, CBCNV toàn T ng công ty; s lãnh đ o, ch

đ o và giúp đ c a B Công Th ng, EVN; s h tr tích c c t các đ a ph ng,

T ng công ty i n l c mi n Trung quy t tâm ph n đ u hoàn thành t t nhi m v

đ c giao, đ m b o cung c p đi n n đ nh trên đ a bàn, góp ph n tích c c vào s nghi p phát tri n kinh t - xã h i các đ a ph ng

2.1.3.2 C I M HO T NG S N XU T C A NGÀNH I N

1 / c đi m s n xu t c a ngành:

i n đ c xem là m t s n ph m khá đ c bi t và mang t m quan tr ng khá l n trong m t qu c gia c bi t s n ph m đi n là lo i hàng hóa không th d tr và t n

kho, s n xu t theo n ng l c và s d ng theo nhu c u c đi m s n xu t s n ph m

c a ngành đi n ph i tr i qua nhi u công đo n nên vi c t ch c s n xu t ph i chia ra nhi u nhóm qu n lý các công đo n khác nhau S n ph m ngành đi n là s n ph m

đ c ph i h p b i nhi u b ph n và chi ti t đòi h i s c n th n khá cao

Lo i hình kinh doanh và s n xu t: s n xu t ch y utheo n ng l c và cung c p

theo nhu c u tiêu th c a ng i dân trong n c Ngoài ra , còn s n xu t theo đ n

đ t hàng đ i v i các khách hàng th ng xuyên nh : Lào, Campuchia và m t s

t nh lân c n c a Trung Qu c

Nh ng yêu c u trong công tác qu n lý s n xu t:

i v i ngành đi n tr c khi tri n khai cung c p s n ph m ph i có đ c các tài li u mô t v s n ph m yêu c u, v tr ng t i đi n, m c đích s d ng đi n , b n

v đ i t ng và b n v t ng th k t c u (m t c t d c, ngang, đ ng), b n v kích

th c nh m lên b n tính đ nh m c nguyên v t li u, b n v kích th c và các ph

ki n nh m lên ph ng án kéo dây đi n và tr ng c t c ng nh l p đ t các tr m bi n

áp, b n v mô hình quy trình và các công đo n, sau m i công đo n đ u có xét duy t

c a ban giám sát c a công ty

2/ Xu h ng phát tri n:

ang và s phát tri n m nh m nh m ph c v công tác s n xu t và tiêu dung đi n trong c n c và h ng đ n xu t kh u sang các n c b n

3/ V th tr ng: t p trung phát tri n m nh th tr ng trong n c và m t s th

tr ng m c tiêu có n n kinh t n đ nh, s c mua n đ nh và nhu c u liên t c t ng, các th ch v kinh doanh, h th ng phân ph i r ng kh p và n ng đ ng, bao g m Lào, Campuchia và các t nh lân c n c a Trung Qu c Ch đ ng n m b t nh ng thông tin th tr ng, yêu c u c a th tr ng, các rào c n vô hình t các qu c gia 4/ V Chính tr :

- Chính sách m c a c a Nhà n c t o môi tr ng thông thoáng cho xu t kh u hàng hóa, đ i v i ngành đi n đ c Nhà n c u đãi và tr giá khá l n nên c n ph i

ki m soát ch t ch tránh làm th p thoát tài s n c a qu c gia

2.1.4 CÁC N V TR C THU C T NG CÔNG TY I N L C MI N TRUNG

Các Công ty i n l c Qu ng Bình, Qu ng Tr , Th a Thiên Hu , Qu ng Nam, Qu ng Ngãi, Bình nh, Phú Yên, Gia Lai, Kon Tum, k L c, k Nông; Công ty L i đi n cao th mi n Trung; Công ty T v n xây d ng đi n mi n Trung, Công ty Vi n thông & Công ngh thông tin i n l c mi n Trung; Ban Qu n lý d

án l i đi n mi n Trung, Ban Qu n lý d án đi n nông thôn mi n Trung, Trung tâm

i u d ng i n l c mi n Trung

Các công ty con do Công ty m T ng Công ty n m gi trên 50% v n đi u l :

- Công ty TNHH m t thành viên i n l c à N ng;

- Công ty c ph n i n l c Khánh Hoà;

- Công ty TNHH m t thành viên Thí nghi m đi n mi n Trung;

- Công ty TNHH m t thành viên T v n đi n đi n mi n Trung;

- Công ty c ph n u t i n l c 3

Các công ty liên k t do Công ty m T ng Công ty n m gi d i 50% v n đi u l :

- Công ty c ph n Thu đi n Gia Lai;

- Công ty c ph n Thu đi n nh Bình;

- Công ty c ph n Thu đi n mi n Trung;

- Công ty c ph n Thu đi n đi n l c 3;

- Công ty c ph n Sông Ba;

- Công ty c ph n u t và Phát tri n đi n mi n Trung;

- Công ty c ph n V t t V n t i Xây l p đi n l c mi n Trung;

- Công ty c ph n B t đ ng s n mi n Trung;

- Công ty c ph n Phong đi n Ph ng Mai;

- Công ty c ph n Thu đi n A V ng;

- Công ty c ph n Th y đi n Sê san 4;

- Công ty c ph n Thu đi n Sông Ba H ;

- Công ty c ph n EVN Land qu c t

2.1.5 T NG K T TÌNH HÌNH HO T NG C A T NG CÔNG TY SO

V I T P OÀN I N L C QU C GIA

( Ngu n : Theo s li u phòng kinh doanh n m 2012)

Theo s li u ông Lê Minh H ng – Phó t ng giám đ c EVNCPC - thay m t Ban lãnh đ o EVNCPC đã công b thì EVNCPC đã c b n hoàn thành v t m c

các ch tiêu k ho ch đ ra c a n m 2012 C th , các ch tiêu v s n l ng s n xu t

không ch v t m c mà còn v đích s m so v i k ho ch Trong đó, hoàn thành k

ho ch tr c 03 tháng; s n xu t đi n tr c 26 ngày.Ch tiêu v doanh thu đã hoàn