Luận văn thạc sĩ Ứng dụng công cụ phái sinh vào hoạt động kinh doanh xăng dầu tại Việt Nam

NGỌăANHăD NG NGăD NGăCỌNGăC ăPHÁIăSINHăVÀOăH ATă NGăKINHăDOANHăX NGăD UăT IăVI TăNAM LU NăV NăTH CăS ăKINHăT THÀNHăPH ăH ăCHÍăMINH,ăN Mă2012... NGỌăANHăD NG NGăD NGăCỌNGăC ăPHÁIăSINHăVÀ

NGỌăANHăD NG

NGăD NGăCỌNGăC ăPHÁIăSINHăVÀOăH ATă NGăKINHăDOANHăX NGăD UăT IăVI TăNAM

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT

THÀNHăPH ăH ăCHÍăMINH,ăN Mă2012

NGỌăANHăD NG

NGăD NGăCỌNGăC ăPHÁIăSINHăVÀOăH ATă NGă

KINHăDOANHăX NGăD UăT IăVI TăNAM

ChuyênăngƠnh:ăKINHăT ăTÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG

Mƣăs :ă60.31.12

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT

Ng iăh ngăd năkhoaăh c:ăPGS.TSăTR NGăTH ăH NG

THÀNHăPH ăH ăCHÍăMINH,ăN Mă2012

5

1.1.2.1.Cách th c h at đ ng c a th tr ng k h n, giao sau x ng d u

1.2.S c n thi tă vƠă đi u ki n áp d ng công c phái sinh vào ho t

1.3.Nguyên nhân h n ch c a vi c ng d ng công c phái sinh vào

h atăđ ngăkinhădoanhăx ngăd u 11

1.3.3.S phát tri n thi u đ ng b c a th tr ng hàng hóa k h n,

CH NGă 2:ă TH C TR NG HO Tă NG KINH DOANH

X NGă D U VÀ NG D NG CÔNG C PHÁI SINH T I VI T

2.5.Th c tr ng ng d ng công c phái sinh nói chung và trong ho t

đ ngăkinhădoanhăx ngăd u nói riêng t i Vi t Nam 45

2.5.1.Th c tr ng ng d ng công c phái sinh trong h at đ ng kinh

CH NGă 3:ă CÁC GI I PHÁP NG D NG CÔNG C PHÁI

60

3.2.Nh ngă đ xu tăđ ng d ng công c phái sinh vào trong ho t

đ ngăkinhădoanhăx ngăd u t i Vi t Nam giaiăđo n 2012-2020 67

3.2.1 i v i chính sách c a Nhà n c trong ho t đ ng kinh doanh

3.3 Gi i pháp phát tri n vi c ng d ng công c phái sinh trong

ho tăđ ngăkinhădoanhăx ng d u giaiăđo n 2012-2020 74

3.3.5.Phát tri n ngu n l c v công ngh và con ng i 76

TÀI LI U THAM KH O

PH L C

CCP : The Central Counterparty (Trung Tâm D ch V i u Ph i Th Tr ng )

đ ng liên t c, th nên nó không b gi i h n b i các vùng mi n hay th i gian Globex đ c đ a ra b i Reuters vào n m 1992

H GS : H p ng Giao Sau (Furtures Contract)

H KDXD : Ho t ng Kinh Doanh X ng D u

H p tác và Phát tri n Kinh t )

TCTD : T Ch c Tín D ng

B ng 2.1: Danh sách 11 DN kinh doanh nh p kh u x ng d u đ u m i 1

B ng 2.5: Quy n s dùng tính ch s giá tiêu dùng th i k 2009- 2014

th i đi m ngày 01 tháng 07 n m 2008

4

t i Châu Á giai đo n 1980- 2000

6

Bi u 2.11: T l l m phát (tính theo bình quân CPI c a n m, giá c n m

1980- 2000

7

1980- 2000

8

2000- 2010

8

2000- 2010

9

Intermediate và the Dubai Fateh

S đ 2.2: S đ tác đ ng c a vi c t ng giá x ng d u th i bù l , h tr

S đ 2.3: S đ tác đ ng c a vi c t ng giá c x ng d u trong c ch giá

đ nghiên c u Do ki n th c hi u bi t có h n, cùng v i nh ng khó kh n trong quá thu

2 M căđíchănghiênăc u c aăđ tài

đ ng kinh doanh x ng d u Vi t Nam

- Tr l i câu h i nên hay không khuy n khích các thành ph n kinh t , ng i tiêu dùng

th tr ng giao sau, k h n v x ng d u Vi t Nam

3 iăt ng và ph m vi nghiên c u

đ i.v.v đư và đang là công c phòng ch ng r i ro hi u qu đ i v i các n c, các t

tr ng các n c phát tri n trên th gi i, trong đó có th tr ng kinh doanh x ng d u

- i t ng nghiên c u t p trung vào giá c x ng d u trên th gi i, mà đ c bi t là t i

Vi t Nam i t ng c ng là các nhà s n xu t, nhà nh p kh u phân ph i x ng d u đ u

m i c ng nh bán l , ng i tiêu dùng, các chính sách c a Nhà n c v x ng d u, các

h p đ ng k h n, giao sau x ng d u, chính sách t giá…

tr ng Vi t Nam trong m i t ng quan so sánh v i th tr ng x ng d u th gi i

- Lu n v n s d ng tài li u tham kh o t báo chí, báo đi n t , các báo cáo t ng h p

đ i s ng, kinh t , đ c bi t là ch s hàng hóa CPI hàng n m

5 Ýăngh aăkhoaăh c và tính th c ti n c aăđ tài

- Vi c ng d ng CCPS vào h at đ ng kinh doanh x ng d u Vi t Nam nh m giúp

đúng ngh a, xóa b đ c quy n Giúp doanh nghi p ch đ ng trong công tác ho ch đ nh

l ng tr c lên giá thành s n ph m, giá bán s n ph m, mà đ i v i nhi u doanh nghi p

t ng đ t bi n c a giá c x ng d u, mà đi n hình nh trong n m 2008 Do đó, nghiên

r t c n thi t

CH NGă 1: T NG QUAN V CÔNG C PHÁI SINH VÀ HO Tă NG

KINHăDOANHăX NGăD U

1.1 T ng quan v s hình thành và phát tri n các công c phái sinh

1.1.1 L ch s hình thành và phát tri n các công c phái sinh

1.1.1.1 L ch s hình thành các công c phái sinh

- Ng i ta đư tìm th y ngu n g c c a th tr ng k h n (TTKH) ngay t th i Trung

s h p đ ng k h n (H KH) d n tr nên ph bi n M i quan h trong H KH đ c

n m m t mùa, ng i nông dân tr hàng làm giá c t ng cao, đi u này gây khó kh n

gây khó kh n cho ng i nông dân tránh tình tr ng đó, th ng nhân và ng i nông dân đư g p nhau tr c m i v mùa đ th a thu n giá c tr c Nh v y, r i ro

nh v lúa mì, cá trích và c phi u c a n c ngoài Tuy nhiên, th tr ng giao sau

1.1.1.2 L ch s phát tri n các công c phái sinh

n ng su t s n xu t lúa mì t i M t ng lên r t nhanh chóng Do đó, nh ng ng i

Ho t đ ng này d n tr nên sôi n i đ n m c h u nh không đ nhà kho ch a lúa mì

phân lo i hàng hóa đư đ y ng i nông dân vào tình th ph i ch u s đ nh đo t c a các th ng nhân

CBOT qui đ nh Nh ng các giao d ch CBOT th i b y gi ch d ng l i hình th c

hi n d i hình th c là các bên cùng th a thu n mua bán v i nhau m t s l ng lúa

mì đư đ c tiêu chu n hóa vào m t th i đi m trong t ng lai Nh đó, ng i nông

bi t đ c kho n l i nhu n d ki n Hai bên ký k t v i nhau m t h p đ ng và trao

c a H KH (forward contract)

đ n n i ngân hàng cho phép s d ng lo i h p đ ng này làm v t c m c trong các

ngày nó đ c thanh lý N u th ng nhân không mu n mua lúa mì thì h có th bán

l i cho ng i khác c n nó ho c ng i nông dân không mu n giao hàng thì h có th

chuy n ngh a v c a mình cho ng i nông dân khác Giá c h p đ ng lên xu ng

h p đ ng đó s thu đ c nhi u lãi vì ngu n cung hàng đang th p đi nên giá h p

đ ng s t ng, n u v mùa thu đ c nhi u h n s mong đ i thì ng i bán h p đ ng

s m t giá vì ng i ta có th tr c ti p mua lúa mì trên th tr ng t do C nh th , các quy đ nh cho lo i h p đ ng này ngày càng ch t ch và ng i ta quên d n vi c

ng i nông dân có th bán lúa mì c a mình b ng c ba cách: trên th tr ng giao

ngay, trên TTKH (forward) ho c tham gia vào TTGS (futures)

Produce Exchange đ c thành l p và sau này đ i tên thành Chicago Mercantile

Exchange (CME), giao d ch thêm m t s lo i nông s n khác và tr thành TTGS l n

(IMM) đ th c hi n các lo i giao d ch H GS v ngo i t Sau đó, xu t hi n thêm

ho t đ ng liên t c thông qua h th ng Globex n i li n 12 trung tâm tài chính l n

gây nh h ng không ch đ n n n kinh t c a m t qu c gia mà c khu v c và toàn

th gi i

H GS trên th tr ng hàng hóa (TTHH) Ví d , trong th tr ng ti n t , ph n l n

s trao đ i mua bán nh ng h p đ ng ti n t giao sau là m t con s ít i so v i t ng

s l ng l n v mua bán trong th tr ng ti n t toàn c u Do đó, mua bán k h n

đ c xem nh là vi c h p nh t trong vi c gi i quy t th tr ng ti n m t Mua bán

- T ng ph n v i giao d ch k h n, TTGS đ c thi t l p đ khuy n khích s tham

trong TTKH Cùng v i vi c xác l p tính thanh kho n này ch c ch n nh ng h n ch

1.1.1.3 V tên g i h păđ ng k h n, giao sau

- Thu t ng H GS xu t phát t thu t ng Commodities Futures Contract (h p

đ ng mua bán hàng hóa giao sau) Ng i ta g i tên cho lo i th tr ng này là

Commodities Futures Market ho c Futures Market D n d n, trong các tài li u ch

là Futures luôn có “s” cu i t Hi n nay, các tài li u trong n c có r t nhi u cách

đ ng t ng lai, H KH, H GS… và khi g i tên th tr ng này thì c ng nhi u tên

g i khác nhau t ng t

- Vi c có nhi u cách g i khác nhau cùng đ ch m t thu t ng là m t đi u bình

th ng, đ c bi t là trong các thu t ng kinh t Nh ng trong lưnh v c pháp lý đòi

h i ph i có m t thu t ng chung, s d ng th ng nh t, giúp cho vi c ti p nh n thông

hi u sai

ngoài khi ch a có thu t ng thay th ho c ch a đ c Vi t hóa Vì v y, các v n b n

n c nói ti ng Pháp thì s d ng thu t ng “le contrat à terme” đ ch “futures contract”; “le contrat à terme ferme” đ ch cho “forward contract” Khi d ch các

thu t ng trên sang ti ng Vi t, do không có s th ng nh t nên d n đ n có hai cách

g i là “H KH” và “H GS” cho c hai lo i h p đ ng này; không có s tách b ch c

th , đâu là “H GS”, đâu là “H KH” Hi n nay, các nhà kinh doanh thì g i

“H KH” đ ch cho c h p đ ng futures và h p đ ng forward Còn các nhà nghiên

ch cho hai lo i quan h này

- H păđ ng giao ngay (spot contract ): Là lo i h p đ ng mà giá c g i là giá giao

ngay, ngh a là vi c giao hàng và thanh toán ch có th di n ra trong vòng 1 hay 2

- H păđ ng k h n (forward contract): Là lo i h p đ ng mà giá c g i là giá k

h n, ngh a là vi c giao hàng và thanh toán s là m t ngày nào đó đ c ch ra trong

t ng lai, k t khi b n h p đ ng đ c ký k t

- H păđ ngăgiaoăsauă(futuresăcontract): Là lo i h p đ ng có s n nh ng tiêu chu n

v s l ng, ph m c p hàng, ch ng lo i m t hàng, đi u ki n v n chuy n và giao

nh n hàng,… t t c đ u đ c s giao d ch tiêu chu n hóa, v n đ duy nh t ph i th a thu n là giá c

xác đ nh tr c, nh ng không b t bu c th c hi n quy n này

- H păđ ngăhoánăđ iă(SwapsăContract): H p đ ng hoán đ i hàng hóa là giao

d ch đàm phán tr c ti p gi a hai phía đ i tác hay thông qua trung gian, đ ng ý trao

đ i m t lo t nh ng thanh toán đ c tính trên nh ng c s khác: thanh toán giá c

hàng hóa v i m c c đ nh đ c hoán đ i cho m c giá trôi n i, thanh toán d a tên

ch s giá hàng hóa A thay b ng ch s giá hàng hóa B, mua ho c bán hàng hóa A thay b ng mua ho c bán hàng hóa B và ng c l i, mua hàng m c giá c b n giao ngay và bán l i hàng v i m c giá k h n,… Nh ng thao tác hoán đ i đư đ c xây

d ng theo nh ng th th c r t phong phú và khác bi t Hai bên đ i tác dàn x p m t

cu c trao đ i v i nh ng nhu c u b sung, và nh ng k h n thanh toán đ c đ t

đ nh

1.1.2 Vài nét v vi c ng d ng công c phái sinh trong h atăđ ng kinh doanh

x ngăd u trên th gi i

trung OTC

S trao đ i th ng đ c công nh n trong c H GS và quy n ch n H GS chu n

hóa trên hai trung tâm chính là the New York Mercantile Exchange (NYMEX) và

ch n thì đ c so n b ng nhi u cách, nh ng m t h p đ ng ph bi n cho phép m t

ng i tiêu dùng tr m t phí đ t c c đ mua x ng d u v i m t giá c đ nh trong

t ng lai Tr ng h p n u giá lên cao h n m c đó quy n ch n s đ c s d ng Hai

vi c trao đ i đ c xem là đ i th c a nhau nh ng m i s trao đ i đ u có cái lý c a

Intermediate (WTI) Cái chu n trên TTGS ICE áp d ng cho nh ng ki u khác, s n

l ng giao d ch, có 59,7 tri u giao d ch h p đ ng d u trên NYMEX và 30,4 tri u

giao d ch

- Nh ng giao d ch đ c khuy n khích b i nh ng trung tâm d ch v đi u ph i th

tr ng, vi t t t là CCP Nó c ng th c hi n ch c n ng c a mình đ i v i giao d ch

ng i bán th ng nh t nhau và sau đó, t ch c cho vi c chi tr và thanh toán i u này có ngh a là ng i mua và ng i bán không tr c ti p chi tr v i nhau N u m t

ng i giao d ch v n thì nh ng ng i tham gia th tr ng khác s đ c b o v b i

đ u ph i ch u phí margin) và thu phí d a trên giá tr c a h p đ ng nh m t cái giá

bi n đ i theo th tr ng

chú ý là Tokyo Commodity Exchange (TOCOM), The Dubai Mercantile Exchange

h p đ ng ph bi n trên OTC đ u d i d ng h p đ ng hoán đ i (Swap) hay h p

đ ng quy n ch n (options)

m t cách đ n gi n đ b o v dòng thu nh p trong t ng lai Ng c l i, m t ng i

qua đó làm gia t ng s ch c ch n phí t n c n tr đ có d u trong t ng lai

- M c dù h u h t ho t đ ng mua bán h p đ ng h t h n gi a ngày hi n t i và 5 n m

h p đ ng cho th tr ng quy n ch n và quy n hoán đ i trên OTC, v i th i h n dài

h n theo yêu c u c a khách hàng Nh ng chi phí tr cho ng i làm th tr ng

r i ro thay cho h

tr ng OTC h n là trên th tr ng chính th c (trên 90% các h p đ ng lo i này trên

th tr ng OTC) i u này là b i vì quy n hoán đ i và quy n ch n th ng đ c s

Nh th o lu n trên, vi c giao d ch trao đ i trên OTC đ c làm thu n ti n h n

thi u đ n m c th p nh t m c đ không ch c ch n c a nh ng hành đ ng đ a ra Nó

c ng có th th ng dùng đ chuy n nh ng l i vi c mua bán c a nh ng h p đ ng

Thông th ng, trên th tr ng hàng hóa có r t ít nh ng thông tin có giá tr v kích

1.1.2.3 căđi m các thành ph n tham gia th tr ngăgiaoăsauăx ngăd u

nhau, mua bán nh ng k h n thanh toán khác nhau và v i nh ng m c tiêu khác nhau

h n x ng d u m c đ khác nhau, v i nh ng m c đích khác nhau Nh ng công ty

tr ng giao sau x ng d u do s th i ph ng nh ng t n th t n u có hay s c ép t c đông Nh ng công ty nh h n, ph thu c vào ngu n v n vay ngân hàng, có tính

tr lưi vay h n là t các c đông

r i ro cho các đ i t ng tham gia th tr ng, nh ng thành ph n không th ngay l p

t c tìm đ c đ i tác th hai s n lòng gánh trách nhi m c a h

c n Nhìn chung tác đ ng c a các q y b o h đ n th tr ng tài chính s mang l i

tích tr d a trên s t o l p c a nh ng m i quan h trong quá kh

nh t nh công ty mua bán d u, nh ng q y h u trí, nh ng nhà qu n lý tài s n M t

m i t ng quan so sánh v i nh ng ngân hàng đ u t , các công ty x ng d u

1.2 S c n thi tă vƠă đi u ki n áp d ng công c phái sinh vào ho tă đ ng kinh

doanhăx ngăd u

1.2.1 S c n thi t c a vi c áp d ng công c phái sinh vào ho tă đ ng kinh

doanhăx ngăd u

- Nguyên nhân th nh t, do giá d u là m t bi n s quan tr ng c a n n kinh t v

mô Nó cùng v i nhu c u tiêu th gây s c ép lên n n kinh t toàn c u và là nhân t

- Nguyên nhân th hai, t gi a th p niên 1980 đ n n m 2008, m c giá đư tính t i

t m c 25 đôla/thùng lên m c 60 đôla/thùng vào n m 2005, và đ t t i đ nh cao nh t

m c 147,30 đôla/thùng trong n m 2008

là Trung ông; ho t đ ng đ u c giá d u Hay nh ng s ki n v chính tr nh

lên giá x ng d u trong ng n h n Nhi u n n kinh t t ng tr ng nhanh chóng trên

chóng c a giá d u

đ u t ti n t , vàng thì d u m đ c gi i đ u t xem là “vàng đen”, m t kênh đ u

t , đ u c mang tính thanh kho n cao ó chính là nh ng lý do gi i thích t i vì sao

1.2.2 i u ki n áp d ng công c phái sinh vào ho tăđ ngăkinhădoanhăx ngăd u

- Th nh t, c n có m t th tr ng minh b ch và bình đ ng trong ho t đ ng giao

- Th hai, c n có m t th tr ng giao sau hàng hóa phát tri n hài hòa, và s h tr

m i đ m b o s phát tri n b n v ng

ây chính là hai đi u ki n ti n đ đ m b o cho vi c ng d ng nh ng công c nh

h p đ ng giao sau, quy n ch n, quy n hoán đ i v x ng d u c a các th tr ng các n c phát tri n trên th gi i nh M , Anh…

1.3 Nguyên nhân h n ch c a vi c ng d ng công c phái sinh vào h atăđ ng

kinhădoanhăx ngăd u

1.3.1 R i ro liênăquanăđ năvòngăđ i dài h n c a d án khai thác, s n xu t d u

- M t trong nh ng r i ro mà các công ty x ng d u ph i đ i m t khi đ u t vào công

nhu n Chính đi u này có th gi i h n s m r ng đ i v i nh ng công ty có ý đ nh

s đ u t trong kinh t Nh ng v n đ đây là c n s nh y bén h n đ i v i nh ng

quy t đ nh dài h n đ c đ a ra v d u m tr c khi quá trình s n xu t đi vào ho t

đ ng, c n có m t s cân đ i cao gi a chi phí s n xu t liên quan đ n vi c đ u t , c

Nh ng chúng ta bi t r ng, d u m đ c mua bán k h n, vì th m t công ty x ng

s đ u t trong quá trình ch ng r i ro giá c bi t, nó có th bán m t H GS d u

m đ ch t giá m t m c mà nó d đ nh là s bán đ c trong t ng lai

- L i t c thu v t vi c đ u t trong s n xu t d u m l thu c vào s khó kh n c a

tr c khi nh ng chi phí đ c thu l i Do bãi khai thác d u có th ti p t c khai thác

gia b o h c a h

1.3.2 S thi u minh b ch thông tin trên th tr ng

H KH, v i th i gian dài h n dành cho nhà đ u t t khi giá d u b t đ u t ng

Nh ng s thi u minh b ch v thông tin d li u trên th tr ng OTC, d n đ n s khó

kh n đ xác minh v n đ này ây là tr ng i l n nh t liên quan đ n tính thanh

th

- Tính h u ích c a d li u liên quan có th quy t đ nh trong vi c phát tri n đ tin

c y và đó là lý do c a s thanh kho n trong b t k th tr ng tài chính nào Ch ng

h n nh d li u kinh t v mô thì quan tr ng cho th tr ng t giá và lãi su t, th nên

gi m giá thành) T ng t , đôi khi nh ng s li u v vi c s n xu t d u m c a

đánh giá có ch t l ng t t đáng tin c y, d li u s n xu t ngoài kh i OECD thì không đ c nh ng ng i tham gia th tr ng nhìn nh n nh s th t đáng tin c y

- M t lý do nh ng ng i tiêu dùng d u m không tham gia b o h là vi c thi u

hàng không b o h ngu n x ng d u cho máy bay trong 10 n m t i b ng vi c mua

H KH x ng d u Nh ng không có TTKH t ng ng cho vé máy bay, và giá vé máy bay trong t ng lai thì g n nh thay đ i theo giá x ng d u giao ngay Trong

ngay x ng d u trên th tr ng, đi u này làm hãng hàng không có th b đ y ra ngoài

- Chúng ta có th m r ng ví d trên cho nhà s n xu t d u m H u nh nh ng

đ ng đ c xem là chu n m c cho d u h a c a Dubai và Omani Nh ng h p đ ng

dch trao đ i nh M c dù v y, trung tâm giao d ch Dubai Mercantile Exchange có

1.3.4 Tínhă đ c l p khi ra quy tă đ nh và tính chuyên môn hóa c a các thành

- M t lý do d n đ n vi c không b o h giá d u s n xu t ra có th là s b t l c c a

nh ng qu c gia s n xu t d u trong vi c b o h giá nh ng gì h nh p kh u Nhi u ý

m v i m c giá th p so v i giá giao ngay

- T ng t nh th , nh ng nhà s n xu t d u m th ng m i ch ch t không th ng

đi m rõ ràng c a nhà đ u t ho c nh m t ph n c a danh m c đ u t đa d ng

- Nh ng công ty d u m đ c l p nh h n, ph thu c l n h n vào nh ng kho n vay

ngân hàng h n là vào nh ng c đông góp v n, thì b o h nhi u h n v m t s s n

nh tr nên cao h n, và vì lý do đó vi c b o h c ng có nh h ng l n h n

b o h

- Nh ng công ty th m dò và s n xu t d u m th ng m i đ i m t v i s không

quy t đ nh đ u t c a h đ c đ a ra i u này đư cho chúng ta c s nh là m t s

ng n c n làm thoái chí trong vi c đ u t và không d đ b o h giá trong th tr ng

- ôi khi nh ng thay đ i v thu đ c thi t l p l i d i hình th c vi c s n xu t chia

s d a trên nh ng th a thu n Chính ph c a m t qu c gia s n xu t d u có th yêu

c u nhi u ngu n thu t vi c bán d u d a trên m t m c giá ch c ch n cho m t qu c

gia, đ i l i là l i h a v m t m c thu th p h n n u giá d u xu ng d i m t m c

th p đ c đ a ra rõ ràng nh h ng c a cách đánh thu này nh m t s b o h v

có đ ng c đ gia t ng vi c đ u t , quan tr ng là m t giá d u k h n đ c đ a ra và

đ ng thu n ng ng giá c M t s th ng kê cho th y r ng có kho ng 20% các công

1.4 Phân tích nh ng y u t nhăh ngăđ năgiáăx ngăd u

s b t n chính tr c a vùng s n xu t nhi u d u m , s tàn phá c a thiên nhiên, hay

1.4.1 Nh ng y u t kháchă quană nh ă m a,ă bƣoă l t,ă đ ngă đ t, sóng th n, h a

bưo, đ ng đ t, sóng th n và s c n tr ngu n nguyên li u cho quá trình l c d u, đ c

bi t là nh ng m d u vùng duyên h i Chính nh ng y u t này s làm nh

h ng đ n giá s n ph m liên quan đ n d u m và tr c ti p nh h ng lên chi phí

l c d u

+ Vào n m 2005, khi b o Hurricane Katrina t n công vào nh ng giàn khoan d u

v nh Mêhicô, đi u này đư có tác đ ng ngay l p t c đ n giá d u trên th gi i Khi mà

nh ng ngu n cung c p d u này t m th i không đ n đ c v i th tr ng do s tàn phá c a bưo Katrina, giá d u l p t c t ng lên nhanh chóng

+ G n đây nh t là s ki n sóng th n tàn phá t nh Fukushimac a Nh t B n, ti p theo

là kh ng ho ng h t nhân leo thang Nh ng nhà giao d ch luôn theo dõi nh ng s

s gia t ng, giá d u s t ng theo

1.4.2 Nh ng y u t ch quan

1.4.2.1 Ngu n cung và c u

l ng d u có th có đ c S thi u h t ngu n cung có th gây ra áp l c đi lên cho

- Kho ng 30% t ng s n l ng d u s n xu t ra c a th gi i đ n t các qu c gia OPEC, đây c ng đ c xem là m t trong nh ng nguyên nhân c a vi c t ng hay gi m

gia t ng Còn vào mùa đông thì nhu c u d u s i m c ng gia t ng

phá trên trái đ t Khi m t phát hi n m i v d u m đ c công b , ngu n cung d

l i không đ i, giá c s đi xu ng Ng c l i, n u ngu n cung b c t gi m trong khi

- Trong su t quá trình phát tri n kh e m nh c a kinh t toàn c u thì c u v d u m

luôn gia t ng i u này đ c bi t đúng n u không có m t khám phá nào m i v d u

m đ c đ a ra nh m bù đ p l i s gia t ng trong nhu c u Trong nh ng th tr ng

đ c th c hi n b i t ch c Congressional Research Service cho th y r ng: Trung

Qu c và n s nh p kh u m t l ng l n h n v x ng d u b i s phát tri n c a

n n kinh t làm gia t ng nhu c u toàn c u v x ng d u

- S t gi m c a vi c s n xu t: trong su t n a đ u th k 20, M là n c d n đ u th

đi u này tác đ ng đ n ngu n cung và làm cho giá c d u m cao h n

1.4.2.2 Ho tăđ ng giao d ch mua bán d u m , ho tăđ ng d uăc ătíchătr

- Ho t đ ng mua bán trao đ i và đ u c tích tr trên TTGS x ng d u c ng gây tác

đ ng lên giá x ng d u Giá c d u m c ng b nh h ng thông qua vi c đ u c c a

nh ng ng i giao d ch trên th tr ng hàng hóa Vào n m 2008, giá d u đ t m c

140 đôla/thùng Nhi u d đoán cho r ng nh ng nhà đ u c đang c g ng đ a giá

sau n m 2009, giá d u đư b c h i h n 70% xu ng còn 30 đôla/thùng b i vì nhu c u

nh : New York Mercantile Exchange (NYMEX), International Petroleum Exchange

in London (đ i tên thành ICE Futures in London vào ngày 07/04/2005), Singapore

International Monetary Exchange (SIMEX), Tokyo Commodity Exchange

(TOCOM), The Dubai Mercantile Exchange …

1.4.2.3 Kinh t

 Chính sách kinh t

- Chính sách thu : Chính sách thu khác nhau s góp ph n hình thành giá d u khác

nhau Chính sách thu ph thu c vào chính sách t ng qu c gia và có th m c cao

đ n 50% (B ng 1.1)

- Kinh t Trung Qu c: Nh ng nhà đ u t luôn quan sát nh ng đ ng t nh t Trung

li u nghiên c u hi n t i Trung Qu c nh p kh u kho ng 5 tri u thùng d u m m i

ngày N u kinh t Trung Qu c ti p t c phát tri n m nh m thì nhu c u nh p kh u

t ng tr ng kinh t Trung Qu c ch m h n thì nhu c u nh p kh u t ng thêm m i ngày c kho ng 400 ngàn thùng ây là d đoán c a nhà đ u t đ t đó h có

quy t đ nh cho mình Th m chí nh ng quy t đ nh v chính sách ti n t nh thông

đi p nâng t l d tr b t bu c c a Ngân hàng trung ng Trung Qu c nh m ki m

đ i giá tr d u xu t kh u qua nh ng đ ng ti n khác nh Euro hay Yên Nh t ch ng

h n

Nh m t h qu t t y u, giá d u đ c cho là s gi m khi đ ng đôla M trong xu th

t ng giá so v i các đ ng ti n m nh khác M t đ ng đôla M khi ngoài nh ng s

1.4.2.4 Chính tr

- Kh ng ho ng c a m t s qu c gia s n xu t d u m : Minh ch ng rõ nét nh t cho

vi c này xãy ra trong th i gian chi n tranh gi a Israel và Lebanon Hay tình hình

b o đ ng gia t ng t i Yemen trong th i gian qua, m c dù Yemen không là qu c gia

- S b t n chính tr : N u m t vùng giàu d u m nh Trung ông tr i qua s bi n

đ ng v chính tr , giá d u giao sau l p t c ph n ng l i, th hi n qua vi c đi lên c a

đ i

Trong đ u n m 2011, nh ng nhà đ u t d u m h ng s chú ý c a mình v Libya Ngay sau khi Liên minh Châu Âu phát đ ng cu c chi n ch ng l i chính quy n c a

Và đ ng c đ ng sau c a hai cu c l t đ này có liên quan đ n d u m không thì

m i ng i có th t tr l i, vì ta bi t ch c ch n r ng Libya và Iraq n m trong nhóm

nh ng n c có tr l ng d u m l n nh t th gi i Nh ng b t n chính tr xãy ra

nh ng n i này đ u gây nh h ng ngay l p t c đ n giá d u m trên th tr ng th

- Th gi i đư thay đ i t m t ngày mùa hè n m 1858 bãi khai thác t i Bang

Pennsylvania n c M , m d u m đ u tiên t lòng đ t đ c khai thác lên Và d u

m, ch y máy l nh và v n chuy n

hi m Con ng i v i s tài tình và khéo léo c a mình đư tìm ra nh ng cách khác nhau v t qua nh ng khó kh n, đ ti p c n v i nh ng ngu n d tr d u kh p n i

Nh ng đ l y đ c d u lên t nh ng vùng nh b c c c ho c d i lòng đ i d ng

m t v i nh ng m i nguy hi m t t nhiên V nh Mêhicô là m t ví d tiêu bi u vùng

đ a lý nh th

1.4.3.2 Khoa h c công ngh

- Công ngh khai thác d u m có s phát tri n v t b c m t s n m tr l i đây, giúp con ng i có th khai thác d u t nh ng vùng khó kh n h n Cùng v i đó là

- Chi phí khai thác càng cao và nhi u r i ro ngh a là giá bán ra càng cao Hay nói

góp ph n hình thành nên giá d u

1.4.4 Nh ng y u t khác

- Chi phí khai thác và l c d u m : N u chi phí này cao h n thì giá d u s cao h n

d tr d u xu ng m c th p

- Tâm lý lo l ng v d u m : Tâm lý lo l ng v s b t n c a giá d u trên toàn c u

đ c xem là nguyên nhân l n nh t làm phát sinh thêm chi phí, gây s c ép gia t ng

c a giá c d u m

- Nh ng y u t mang tính chính tr và kinh t : Nh ng y u t kinh t nói chung có

tác đ ng dài h n lên giá d u M c dù, đ i v i vùng Trung ông và v nh Mêhicô

có nh h ng khác nhau M t s ki n đ c mong đ i có th không tác đ ng đ n giá

d u nh ng s ki n không mong đ i l i có th

- H n ch liên quan đ n pháp lu t: N u m t qu c gia thông báo nó c t gi m ho c

h n, nh v nh Mêhicô ch ng h n, giá c d u m trên TTHH s b tác đ ng b i s

m t đi m t ngu n cung v d u mà l ra s có, đi u này gây tác đ ng đ n giá x ng

Administration, v nh Mêhicô đ c cho r ng chi m 30% vi c s n xu t d u c a qu c

n i Lu t h n ch vi c s n xu t d u v nh s nh h ng đ n ngu n cung trong

t ng lai và d n đ n giá d u cao h n

t bên ngoài có th là y u t t nhiên, y u t chính tr , hay kinh t v.v Nh ng y u t

nh ng qu c gia s n xu t d u m và c n n kinh t toàn c u

Xem thêm “Bi u đ giá d u m và các s ki n tác đ ng” (Bi u 1.1)

K t lu n ch ngă1:

không đ c b o h M c ho t đ ng b o h th p có th góp ph n làm cho giá d u

- Nhi u qu c gia s n xu t d u m t ngu n d u c a nó c ng không b o h b ng

H KH Lý do nh trên, là vì s thi u v ng TTKH tr n v n cho nh ng s n ph m mà

qu c gia đó nh p kh u, đi u mà nh ng qu c gia này c n có

- Nh ng c đông c a nh ng nhà s n xu t d u ch y u gây áp l c lên nh ng công ty

đ h không tham gia b o h i u này có th là cách mà nh ng nhà đ u t b o v

tin đ a ra không ch c ch n làm gi i h n vi c đ u c b o h