Luận văn thạc sĩ Nghiên cứu kiệt quệ tài chính các nhân tố tác động và mô hình dự báo cho các Công ty cổ phần tại TP Hồ Chí Minh

1.1.1 Nghiên c u “Predicting Financial Distress of companies: Revisiting the Z-score and Zeta models”, Edward I.. Bài nghiên c u “Predicting Financial Distress of companies: Revisiting t

TR NG I H C KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH

- -

CHO CÁC CÔNG TY C PH N T I TP H CHÍ MINH

TP H CHÍ MINH, N M 2012

CHO CÁC CÔNG TY C PH N T I TP H CHÍ MINH

Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng

Mã s : 60340201

Ng i h ng d n khoa h c: PGS.TS Nguy n Ng c nh

TP H CHÍ MINH, N M 2012

Tôi xin cam đoan công trình nghiên c u này là c a b n thân, các s li u và n i dung trong nghiên c u này là trung th c K t qu c a nghiên c u ch a t ng đ c công

b trong b t k công trình nào

Tác gi

L ng Tr ng c

Tôi xin chân thành c m n:

PGS.TS Nguy n Ng c nh, ng i đã tr c ti p h ng d n tôi v i tinh th n trách nhi m, t n tình và chu đáo đ tôi hoàn thành lu n v n đ t ch t l ng và th i gian quy đ nh;

Cùng các Th y, Cô gi ng d y l p cao h c Tài chính khóa 18 đã truy n đ t ki n

th c cho tôi trong su t khóa h c

Cám n các Th y, Cô khoa ào t o sau đ i h c đã giúp đ , h tr trong su t th i gian h c t i tr ng;

Và t t c các b n l p cao h c Tài chính đêm 1 khóa 18

DANH M C T VI T T T

DANH M C CÁC B NG S D NG

Tóm t t 1

Ph n gi i thi u 2

Ch ng 1 : T ng quan lý thuy t 5

1.1 T ng quan các nghiên c u tr c đây 5

1.1.1 Nghiên c u “Predicting Financial Distress of companies: Revisiting the Z-score and Zeta models”, Edward I Altman (2000) 7

1.1.2 Nghiên c u “ How costly is Financial Distress ? Evidence from highly leveraged transaction (HLTs) that became distress”, c a Gregor Andrade và Steven N.Kaplan (1997) 9

1.1.3 Nghiên c u “Comparing Financial Distress and Bankrupcy” c a Platt, H.D và Platt, M.B (2006) 10

1.1.4 Nghiên c u “Identifying Financial Distress Condition in Indonesia” c a Brahmana, Rayenda K Brahmana, 2007 10

1.1.5 Nghiên c u “Financial Distress in the great Gepression” (2011), c a John R.Graham, Solani Hazarika và Narasimhan 13

1.2 Mô hình nghiên c u 16

1.2.1 Các y u t tác đ ng đ n ki t qu tài chính 16

1.2.1.1 T l n (t l đòn b y) 16

1.2.1.2 Kh n ng sinh l i 18

1.2.1.3 Tu i và quy mô công ty 19

1.2.1.4 X p h ng tín d ng 20

1.2.1.5 Kh n ng thanh kho n và đ u t ròng 21

1.2.2 Gi i thi u mô hình 22

2.1 D li u 23

2.2 Bi n ph thu c 24

2.3 Bi n gi i thích 24

2.4 Bi n ki m soát 26

2.5 Mô hình nghiên c u 27

Ch ng 3: N i dung và k t qu nghiên c u 28

3.1 Các y u t d báo ki t qu tài chính 28

3.1.1 Th ng kê mô t bi n, ki m tra t t ng quan 28

3.1.2 Ki m tra đ t ng quan và m c ý ngh a các bi n 30

3.2 K t qu mô hình 33

3.3 Mô hình d báo ki t qu tài chính cho các doanh nghi p Vi t Nam 38

K t lu n và khuy n ngh 45

K t lu n 45

M t s khuy n ngh 46

- Khuy n ngh v áp d ng mô hình 46

- Khuy n ngh v gi i pháp cho doanh nghi p ki t qu 48

M t s h n ch 49

CÁC PH L C 50

Ph l c 1 : H i quy Binary Logistic 50

Ph l c 2 : H th ng ký hi u x p h ng 54

Ph l c 3 : D li u mô hình 55

DANH M C TÀI LI U THAM KH O 65

HOSE : S giao d ch ch ng khoán Thành ph H Chí Minh

kho n ti n phát sinh trong t ng lai EBIT : Earning before interest and Tax – Thu nh p tr c

thu và lãi vay

M/B : Giá tr th tr ng trên giá tr s sách

IAS : International Accounting Standards - Chu n m c k

toán qu c t CICB : Credit Information Center Bank – Trung tâm thông

tin tín d ng c a Ngân hàng Nhà n c Vi t Nam

New York

B ng 1.1: K t qu h i quy logistic c a ki t qu tài chính c a doanh nghi p trong

giai đo n 1928 – 1938 14

B ng 1.2 : K t qu h i quy logistic c a ki t qu tài chính c a doanh nghi p trong giai đo n 2008 – 2009 15

B ng 3.1: Mô t d li u th ng kê 28

B ng 3.2 : Ma tr n h s t ng quan 31

B ng 3.3 : K t qu mô hình theo công c h i quy Binary Logistic 35

B ng 3.4 : K t qu mô hình theo công c Binary Logistic b Log 37

B ng 3.5 : K t qu h i quy ki t qu tài chính v i t t c các bi n đ c l p 39

B ng 3.6 : K t qu h i quy ki t qu tài chính v i các bi n LEV, OPRO và Log(RAT) 41

B ng 3.7 : K t qu h i quy ki t qu tài chính sau khi lo i các bi n không c n thi t 42

B ng 3.8 : Mô ph ng xác su t ki t qu theo tác đ ng biên c a t ng y u t 43

TÓM T T

Tác gi đ tài s d ng d li u c a 252 công ty niên y t trên sàn giao d ch

ch ng khoán TP H Chí Minh (HOSE) đ nghiên c u hi u qu ho t đ ng c a các công ty trong giai đo n 2010 - 2012 M c đích c a tác gi đ tài là xác đ nh các y u

t tác đ ng đ n vi c m t kh n ng chi tr , ki t qu tài chính c ng nh m c đ tác

đ ng c a chúng lên các công ty trong giai đo n 2010 -2012

K t qu tác gi cho th y r ng các doanh nghi p có m c đòn b y cao và x p

h ng tín d ng th p có kh n ng x y ra ki t qu tài chính cao h n, và ng c l i Các thông tin mà các t ch c x p h ng tín d ng công b có s h u ích nh t đ nh trong

vi c d báo ki t qu tài chính T nh ng k t qu v m c đ tác đ ng c a các y u t lên kh n ng ki t qu tài chính c a doanh nghi p, tác gi xây d ng mô hình d báo

ki t qu tài chính Các y u t có ý ngha trong mô hình c a tác gi g m : T l đòn

b y và X p h ng tín d ng c a doanh nghi p

PH N GI I THI U

V n đ nghiên c u

Trong kho ng th i gian 2007 – 2009, kh ng ho ng kinh t th gi i x y ra

tr m tr ng b t đ u t n d i chu n Hoa K và nhanh chóng lan r ng nh h ng tiêu c c đ n h th ng tài chính qu c t Trong su t n m 2008 – 2010, kinh t th

gi i không ch ch ng ki n đ v hàng lo t c a h th ng ngân hàng, m t thanh kho n tín d ng, s t gi m giá ch ng khoán và m t giá ti n t quy mô l n nhi u

n c trên th gi i mà còn ghi nh n nh ng ph n ng tiêu c c dây chuy n do kh ng

ho ng kinh t kích ho t c bi t, giá l ng th c, x ng d u, kim lo i quý t ng cao

do ho t đ ng đ u t và li n sau đó là h qu nhi u n n kinh t th gi i r i vào tình

tr ng khó kh n, trong đó có Vi t Nam

Trong su t th i gian đó, Vi t Nam ph i đ i m t v i r t nhi u thách th c Giá d u m nh p kh u t ng cao, lên đ n m c 147 USD / thùng vào ngày 11/07/2008, sau đó gi m nh và l i ti p t c t ng tr l i lên m c 115.52 USD/ thùng vào tháng 09/2009 Giá vàng bi n đ ng b t th ng c ng gây nhi u khó kh n cho

n n kinh t Th tr ng ch ng khoán Vi t Nam bi n đ ng khó l ng, ch s ch ng khoán t m c đ nh 1.171 đi m vào ngày 12/03/2007 r i xu ng 395 đi m ngày 04/06/2008, sau đó ti p t c gi m xu ng d i ng ng 300 đi m trong 3 tháng đ u

n m 2009 L m phát trong n c c ng t ng cao, ch s CPI tháng 08/2008 t ng so

v i k g c 2005 là 148.21%, và so v i cùng k n m 2007 là 22.14% Trong n c

c ng có xu h ng nh p siêu, hi u qu đ u t và chi tiêu công th p T t c các y u t

đó đã làm nh h ng đ n ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p

n 6 tháng cu i n m 2009, n n kinh t đã d n h i ph c, tuy nhiên doanh nghi p c ng g p nhi u khó kh n đ n đ nh sau kh ng ho ng Th nh t là v n s n

xu t kinh doanh Th hai là t giá và lãi su t khi n chi phí c a các doanh nghi p

t ng, s c c nh tranh gi m, hàng t n kho t ng gây khó kh n l n cho doanh nghi p,

nh h ng đ n luân chuy n v n và kh n ng thanh kho n c a doanh nghi p Th

ba, doanh nghi p ph i đ i m t v i các y u t thi u v ng ch c c a n đ nh kinh t

nh b i chi ngân sách, cán cân thanh toán, cán cân vãng lai, xu t kh u, v n đ u t

và d tr ngo i t gi m sút Nh ng khó kh n này s nh h ng đ n ho t đ ng xu t

nh p kh u c a doanh nghi p Cu i cùng là nh ng quy đ nh, c s h t ng nh th

t c hành chính, thi u đi n n c, t c ngh n giao thông, s y u kém c a các công trình ti n ích chung … là nh ng y u t làm t ng giá thành, gi m l i nhu n và s c

c nh tranh c a doanh nghi p ây là b i c nh chung c a n n kinh t mà t t c các doanh nghi p đ u có th ph i đ i m t Vì v y, tác gi coi đây là y u t khách quan,

là môi tr ng đ tác gi nghiên c u các y u t đ c đi m c a doanh nghi p tác đ ng

đ n vi c m t kh n ng chi tr c a doanh nghi p

Nh ng khó kh n đó đã làm cho s l ng doanh nghi p phá s n, gi i th ngày càng gia t ng Theo d báo c a B K Ho ch và u T thì n m nay (2012)

có kho ng 50.000 doanh nghi p r i th tr ng, c ng v i 49.000 c a n m ngoái (2011) là x p x 100.000 Con s này t ng đ ng v i m t n a con s doanh nghi p “ch t” trong vòng 20 n m qua, k t khi có lu t doanh nghi p Theo VCCI

và c n c vào s li u c a các c quan ch c n ng thì đ n nay có ít nh t 30% đã r i

th tr ng, còn 70% còn l i c ng h t s c khó kh n, nh ng gì có th giúp h còn có

th t n t i đ c là nh “l ng khô” tích l y đ c t nhi u n m qua L ng khô

c ng ngày càng c n ki t n u nh không có bi n pháp kh c ph c và tháo g thì s doanh nghi p còn t n t i c ng s không tr đ c lâu

M c tiêu nghiên c u

Bài nghiên c u c a tác gi nh m đo l ng các y u t t tác đ ng đ n kh

n ng ki t qu tài chính c a công ty C th :

i) Các nhân t tác đ ng đ n kh n ng ki t qu tài chính c a doanh

nghi p

ii) M c đ tác đ ng c a các y u t đó nh th nào

iii) xu t mô hình d báo ki t qu tài chính cho các doanh nghi p Vi t

Nam

Ph ng pháp và ph m vi nghiên c u

tài s d ng ph ng pháp h i quy logic trên s li u thu th p th c p t các công ty trên sàn giao d ch ch ng khoán TP H Chí Minh (HOSE) đ gi i quy t

m c tiêu (i); ph ng pháp mô ph ng xác su t s gi i quy t cho m c tiêu (ii); và t

đó đ xu t mô hình cho các doanh nghi p c a Vi t Nam

Ý ngh a th c ti n c a đ tài

tài nghiên c u này đem l i m t s ý ngh a th c ti n cho các doanh nghi p c a

Vi t Nam, c th :

M t là, k t qu c a nghiên c u này giúp cho các doanh nghi p n m b t đ c

nh ng y u t quan tr ng tác đ ng đ n s ki t qu c a doanh nghi p t đó có nh ng

Ch ng 1 : T NG QUAN LÝ THUY T

1.1 T ng quan các nghiên c u tr c đây

Ki t qu tài chính c a doanh nghi p x y ra khi doanh nghi p g p khó kh n

ho c không th tr đ c các kho n n N u ki t qu m c đ nghiêm tr ng và không có cách gi i quy t t t có th d n đ n phá s n M t doanh nghi p đang lâm vào tình tr ng ki t qu tài chính có th có các d u hi u nh n bi t nh : ti n m t

gi m th ng xuyên, liên t c; không có s n ph m mang tính c nh tranh; không thu

đ c n ho c n quá nhi u; không l p qu d phòng tài chính; bán các tài s n hàng

đ u; c t gi m các kho n thù lao; các cán b qu n lý cao c p ra đi … Tuy nhiên đây

là nh ng d u hi u có th nh n bi t khi công ty đã r i vào giai đo n ki t qu tr m

Nhi u nghiên c u đã đ c th c hi n v ch đ này c v k thu t thu th p

d li u, k thu t phân tích và c g ng đ a ra các mô hình d báo ki t qu tài chính

c ng nh đánh giá m c đ nh h ng c a các y u t đ n s ki t qu tài chính, ví

d : Nghiên c u c a Edward I Altman n m 2000; Gregor Andrade và Steven N Kaplan n m 1997; Platt n m 2006; Rayenda K Brahmana n m 2007; John R Graham, Solani Hazarika và Narasimhan n m 2011; … Th c t không th ph

nh n ki t qu tài chính c a doanh nghi p đ c xác đ nh b i các y u t khác nhau Quá trình xác đ nh và đ nh l ng các y u t này th m chí không ph i lúc nào c ng

s , ch ng h n nh k thu t nh phân : đ i l ng “1” đ i di n cho các công ty có x y

ra ki t qu tài chính và “0” đ i di n cho các công ty không x y ra ki t qu i u này

c ng có ý ngh a là nghiên c u này gi đ nh r ng bi n ph thu c v i m t lý do c th

có th gi i thích b i m t y u t khác k c v s l ng ho c ch t l ng

H u h t các nghiên c u chính c a mô hình d đoán ki t qu tài chính đ c hình thành d a trên phân tích kinh t c a các t s tài chính Báo cáo tài chính đ c công b ch a đ ng m t s đ y đ thông tin v thành t u và tri n v ng công ty, và cung c p các thông s , d li u đ nh n bi t, đo l ng và ki m soát đ l n c a các nhân t nh h ng đ n tình tr ng ki t qu tài chính c a công ty Vì v y, phân tích

ch s không ch đ c ch n khi gi i thích các tính toán tài chính c n thi t mà còn đóng vai trò quan tr ng trong s phát tri n c a các mô hình d báo ki t qu tài chính Trong bài này, tác gi c ng phân tích các ch s tài chính c a công ty đ xác

đ nh m c đ tác đ ng c a các y u t đ n kh n ng ki t qu c a doanh nghi p D a trên các bài nghiên c u tr c đây, tác gi t p trung ti n hành phân tích tác đ ng c a các nhân t bao g m : t su t đòn b y, kh n ng thanh toán, quy mô, l i nhu n, đ u

t , tính bi n đ ng c a giá c phi u và đ tu i c a doanh nghi p Tác gi s d ng

mô hình Logit đ ki m tra tác đ ng c a các nhân t này vào n m 2010 lên kh n ng

x y ra ki t qu tài chính b t c lúc nào trong n m 2011 và 2012 Trong đó bi n ph thu c là bi n ki t qu tài chính (DIS – Distress), DIS là m t bi n nh phân, s nh n giá tr “1” n u công ty b ki t qu tài chính trong giai đo n 2011 – 2012 và nh n giá

tr “0” n u công ty không b ki t qu tài chính Tác gi thu th p m u là 252 công ty

đ c niêm y t trên sàn giao d ch ch ng khoán TP H Chí Minh v i các thông tin

và đ c đi m công ty trong n m 2010 và thông tin v ki t qu trong n m 2011 –

2012

T nh ng lý lu n c ng nh d li u th c t , tác gi th y r ng các doanh nghi p có m c đòn b y cao và x p h ng tín d ng th p có kh n ng x y ra ki t qu cao h n và ng c l i Các thông tin mà các t ch c x p h ng tín d ng công b có s

h u ích nh t đ nh trong vi c d báo ki t qu tài chính K t qu t ng th c a mô hình

ch ra r ng mô hình c a tác gi có kh n ng d báo r t cao, v i đ chính xác c a

t ng th lên đ n 69.40%

1.1.1 Nghiên c u “Predicting Financial Distress of companies: Revisiting the

Z-score and Zeta models”, Edward I Altman (2000)

ã có nhi u bài nghiên c u và các mô hình d báo ki t qu tài chính c ng

nh đánh giá các y u t nh h ng đ n s ki t qu tài chính c a công ty Hai mô hình Z-score (1968) và ZETA (1977) là hai mô hình ph bi n nh t Bài nghiên c u

“Predicting Financial Distress of companies: Revisiting the Z-score and Zeta

models”, Edward I Altman (2000) đã th o lu n v hai mô hình này Bài nghiên c u

đã xác đ nh nh ng đ c đi m c a doanh nghi p ki t qu đ c ki m tra đ xác đ nh các y u t d báo doanh nghi p ki t qu T đó làm n i b t vai trò c a vi c phân tích các ch s tài chính trong d báo ki t qu tài chính Trong mô hình Z-score (Altman 1968), tác gi đã dùng ph ng pháp th ng kê đa y u t phân bi t MDA đ tính xem m i bi n s s có quy n s bao nhiêu, t c là m i nhân t s nh h ng đ n

ki t qu nh th nào Sau khi đ a h n 22 y u t ban đ u, 5 y u t đã đ c ch n nh

là nh ng y u t có ti m n ng đ d báo ki t qu tài chính, bao g m :

T m t ch s Z ban đ u, Altman phát tri n thêm Z’ và Z” đ có th áp

d ng theo t ng lo i hình c a doanh nghi p:

 i v i doanh nghi p đã c ph n hoá, ngành s n su t:

Z = 1.2X 1 + 1.4X 2 + 3.3X 3 + 0.64X 4 + 0.999X 5

- N u Z >2.99 : Doanh nghi p n m trong vùng an toàn, ch a có nguy

c phá s n

- N u 1.8< Z <2.99 : Doanh nghi p n m trong vùng c nh báo, có th có nguy c phá s n

- N u Z <1.8 : Doanh nghi p n m trong vùng nguy hi m, nguy c phá

pháp chuyên gia

Altman còn phát tri n mô hình r i ro tín d ng Zeta (1977) v i m t s c i

ti n so v i mô hình Z-score ban đ u, mô hình này không ch d báo cho các doanh nghi p l n mà còn cho các doanh nghi p v a và nh Zeta đ c nghiên c u đ xây

d ng m t cách ti p c n rõ ràng v nh ng s phát tri n g n đây nh h ng đ n th t

b i trong kinh doanh, và có hi u qu phân lo i các công ty b phá s n tr c đ n 5

n m trên m u bao g m các t p đoàn, nhà s n xu t và bán l T ng t Z-score, sau khi th c hi n các th ng kê đ lo i b các bi n t t p h p các bi n ban đ u, tác gi

đã ch n đ c 7 nhân t có nh h ng đ n d báo ki t qu tài chính, đó là : l i nhu n / tài s n ; s n đ nh c a l i nhu n ; m c n ; kh n ng sinh l i tích l y ; tính thanh kho n ; v n hóa và quy mô

1.1.2 Nghiên c u “ How costly is Financial Distress ? Evidence from highly

leveraged transaction (HLTs) that became distress”, c a Gregor Andrade và Steven N.Kaplan (1997)

Trong bài nghiên c u “ How costly is Financial Distress ? Evidence from

highly leveraged transaction (HLTs) that became distress”, Gregor Andrade và

Steven N.Kaplan (1997) đã nghiên c u v các y u t tác đ ng đ n ki t qu tài chính cho 31 giao d ch HLTs trong m u nghiên c u c a Kplan và Stein (1993a và 1993b), các công ty sau này r i vào ki t qu Tác gi đ nh l ng và c tính (tr c ti p và gián ti p) chi phí ki t qu tài chính và các y u t xác đ nh K t qu cho th y, chi phí

ki t qu tài chính trung bình c tính kho ng 10% giá tr công ty, và chi phí cao

nh t c ng không v t 23% giá tr công ty L i nhu n ho t đ ng biên c a công ty s

gi m khi công ty b ki t qu , nh ng sau khi ki t qu đ c gi i quy t, l i nhu n ho t

đ ng t ng tr l i Phù h p v i nh ng chi phí ki t qu tài chính, tác gi tìm th y

nh ng b ng ch ng c a vi c c t gi m đ t ng t chi tiêu v n, bán tài s n không mong

mu n, và chi phí phát sinh do ch m tr chuy n đ i trong c c u qu n lý

1.1.3 Nghiên c u “Comparing Financial Distress and Bankrupcy” c a Platt,

H.D và Platt, M.B (2006)

Bài nghiên c u “Comparing Financial Distress and Bankrupcy” c a Platt,

H.D và Platt, M.B (2006) đã nghiên c u các nhân t cho mô hình d báo ki t qu tài chính b ng cách s d ng s li u tài chính n m 1999 và 2000 c a 1.127 doanh nghi p phi tài chính trong b ng d li u c a Compustat, trong s đó có doanh nghi p

ki t qu tài chính và doanh nghi p phá s n Platt s d ng mô hình nh phân Binary Logistic v i bi n ph thu c là “1” n u công ty b ki t qu tài chính và “0” n u công

ty không b ki t qu tài chính đ xây d ng mô hình ki t qu tài chính cho m u kh o sát D a trên m c ý ngha th ng kê c a các nhân t đ a vào mô hình, Platt đ a ra các nhân t có tác đ ng đ n ki t qu tài chính c a doanh nghi p, bao g m : dòng

ti n trên doanh thu ; l i nhu n tr c thu , lãi vay và kh u hao (EBITDA) trên t ng tài s n ; n dài h n đ n h n tr trên t ng tài s n ; t s kh n ng tr lãi (EBIT / chi phí lãi vay) ; t s thanh toán nhanh

1.1.4 Nghiên c u “Identifying Financial Distress Condition in Indonesia” c a

Brahmana, Rayenda K Brahmana, 2007

Nh m m c đích t o ra các mô hình d báo ki t qu tài chính b ng cách s

d ng các ch s tài chính cho các công ty Indonesia, bài nghiên c u “ Indentifying

Financial Distress Condition in Indonesia” c a Brahmin (2007) đã c g ng đ th nghi m m t mô hình ki t qu tài chính c a m t s công ty Indonesia, đ c bi t là các công ty công nghi p niêm y t trên s giao d ch ch ng khoán Jakarta Các nhân

t chính c a mô hình này là t s tài chính và uy tín ki m toán viên Bi n đ c l p

đ c s d ng trong bài nghiên c u này là :

a) t s tài chính không đ c đi u ch nh (X1) bao g m : SETA, RETA, TDTA, NITA, FATA, IS và LNASET ;

b) t s các ngành công nghi p liên quan (X2), bao g m : RI_SETA, RI_NITA, RI_RETA, RI_TDTA, RI_FATA, RI_IS ;

c) Danh ti ng c a ki m toán viên (X3)

Ki t qu tài chính là bi n ph thu c (Y) Các công ty b ki t qu tài chính là các công ty h y b niêm y t t i s giao d ch ch ng khoán Jarkata, trong khi đó sàn giao d ch h y b niêm y t các công ty v i tiêu chí nh sau : thu nh p ho t đ ng âm, thu nh p ròng là âm, giá tr s sách v n ch s h u âm, và công ty b sát nh p, mua

Mô hình III : Mô hình h i quy logit d a trên các ch s tài chính không

đ c đi u ch nh và uy tín c a ki m toán viên

Mô hình IV : Mô hình h i quy logit d a trên các t l t ng đ i c a ngành công nghi p và uy tín c a ki m toán viên

K t qu nghiên c u đ c nh sau :

a) T l ph n tr m c a đ chính xác d báo t ng th c a mô hình d a trên các ch s tài chính không đ c đi u ch nh (mô hình I) là 88.9% và t l

ph n tr m c a đ chính xác d báo t ng th c a mô hình d a trên các t

l t ng đ i c a ngành công nghi p (mô hình II) là 83.3% Vì v y, nhìn

mô hình d a trên các t s tài chính không đ c đi u ch nh t t h n trong vi c d đoán xác su t c a các đi u ki n đ c li t kê và h y b niêm y t m t công ty

b) T l ph n tr m c a c a đ chính xác d báo t ng th c a các mô hình

d a trên các ch s tài chính không đ c đi u ch nh và uy tín c a ki m toán viên (mô hình III) là 88.9% và t l ph n tr m t ng th tiên đoán chính xác c a các mô hình d a trên t l t ng đ i c a ngành công nghi p và uy tín c a ki m toán viên (mô hình IV) là 84.4% Vì v y, nhìn

mô hình d a trên các ch s tài chính không đ c đi u ch nh t t h n trong vi c d đoán xác su t đ c li t kê và h y b niêm y t m t công

ty

c) i v i m c ý ngh a 5%, các bi n quan tr ng thu đ c t m i mô hình

nh sau:

i) Không có t l tài chính đáng k trong mô hình I

ii) M t bi n đáng k trong mô hình II là RI-TDTA

iii) Bi n LN_ASSET đáng k trong mô hình III

iv) Bi n RI_TDTA đáng k trong mô hình IV

1.1.5 Nghiên c u “Financial Distress in the great Gepression” (2011), c a

John R.Graham, Solani Hazarika và Narasimhan

Nghiên c u “Financial Distress in the great Gepression” (2011), John

R.Graham, Solani Hazarika và Narasimhan xác đ nh các y u t tác đ ng đ n vi c

m t kh n ng thanh toán và d n đ n ki t qu tài chính trong giai đo n kh ng ho ng

t n m 1928 đ n 1938 Tác gi ti n hành ki m tra tác đ ng c a vi c s d ng nhi u

n c ng nh các y u t , đ c đi m c a công ty trong giai đo n 1930 – 1938 nh th nào? Bài nghiên c u đã ki m tra toàn di n các y u t có th tác đ ng đ n ki t qu tài chính c a doanh nghi p trong th i k kh ng ho ng Tác gi không xác đ nh hành

vi c a doanh nghi p là nguyên nhân hay đóng góp vào kh ng ho ng Thay vào đó, tác gi gi đ nh r ng cu c kh ng ho ng x y ra ngoài ý mu n, và s d ng môi

tr ng này đ nghiên c u ki t qu tài chính c a doanh nghi p

B c đ u tiên, John R.Graham và đ ng s đ nh l ng t ng s n t ng thêm

mà công ty s d ng khi có u đãi thu Ti p theo, ông tìm b ng ch ng cho vi c t ng

c ng s d ng n do u đãi thu làm t ng kh n ng b ki t qu tài chính ng

th i, nhóm tác gi c ng ki m tra các đ c đi m c a công ty có nh h ng đ n kh

n ng thanh toán và ki t qu tài chính c a công ty hay không Tác gi s d ng d

li u c a các công ty công nghi p trên sàn NYSE t n m 1928 đ n n m 1938 Sau

đó, nhóm tác gi c ng ti n hành m t cu c ki m tra t ng t cho d li u trong kho ng th i gian t 2008 đ n 2009

John R.Graham và đ ng s th c hi n h i quy Binary Logistic b ng cách s

d ng DIS (DISTRESS) nh là bi n ph thu c DIS là m t bi n nh phân, DIS nh n giá tr “1” trong nh ng công ty b ki t qu tài chính t i b t k lúc nào trong cu c

i suy thoái (1930 – 1938), và nh n giá tr “0” trong tr ng h p ng c l i Các

y u t này t p trung ch y u môi tr ng vi mô và các t s tài chính c a công ty, bao g m :

- M/B : Giá tr th tr ng trên giá tr s sách

- 1 – Pi : xác su t công ty không b ki t qu tài chính

K t qu h i quy c a ki t qu tài chính trong giai đo n 1928 – 1938 theo các

bi n gi i thích n m 2008 nh sau :

B ng 1.1 K t qu h i quy logistic c a ki t qu tài chính c a doanh nghi p trong giai đo n 1928 – 1938

d báo tích c c và đáng k cho công ty tr i qua ki t qu th p niên 30 Công ty có

s d ng v n vay cao thì có xác su t ki t qu tài chính cao h n C th , s gia t ng đòn b y m t m c t 11.1% lên 23.38% làm t ng xác xu t ki t qu lên 58.05% (t 14.54% lên 22.98%) S gia t ng l n trong xác su t ki t qu cung c p b ng ch ng

m nh m r ng n có th s r t t n kém trong m t cú s c kinh t âm

T ng t , m c x p h ng tín nhi m c ng có kh n ng tiên đoán ki t qu tài chính c a doanh nghi p V i các doanh nghi p trong m u, t ng m c x p h ng lên

m t b c t (BBB lên A) làm gi m xác su t ki t qu xu ng 36.45% (t 12.73%

xu ng 8.09%)

Nh v y, bài nghiên c u đã xác đ nh các công ty có s d ng v n vay cao và các công ty đ c x p h ng tín nhi m th p có kh n ng ki t qu tài chính cao trong quá trình suy thoái Khi th c hi n ki m tra d li u n m 2008 – 2009, nhóm tác gi

b ng 1.2 T ng t nh b ng 1.1, trong c t (1) c a b ng 1.2, nhóm tác gi th y r ng đòn b y tr c khi suy thoái là m t d báo tích c c và r t có ý ngh a c a ki t qu tháng 01/2008 và tháng 06/2011 Ngoài ra, c t (2) b ng 1.2, nhóm tác gi th y

r ng đánh giá tín nhi m tr c khi suy thoái có m i quan h ph đ nh v i xác su t

c a m t công ty tr i qua ki t qu su t n m 2008 đ n tháng 06/2011 Trong c t (3), nhóm tác gi bao g m c t l đòn b y và x p h ng tín nhi m trong h i quy và th y

r ng đòn b y và x p h ng tín nhi m tr c khi suy thoái ti p t c d đoán đ c ki t

qu trong cu c suy thoái 2008 – 2009 V ý ngh a kinh t , gia t ng m t đ l ch chu n đòn b y (t m t t l n 24.23% lên 44.05%) làm t ng xác su t c a ki t qu lên 31 đi m c b n ( t 0.45% lên đ n 0.76%, d a trên h s trong c t (3)) H n

n a, m c x p h ng t ng m t b c (ví d nh gia t ng t BB lên BBB) làm gi m xác

su t c a ki t qu là 38 đi m c b n (t 0.67% xu ng 0.29%)

ng th i, tác gi c ng ch ng minh đ c r ng trong giai đo n kh ng

ho ng, vi c s d ng đòn b y cao s làm cho s s t gi m giá tr công ty càng tr nên nghiêm tr ng K t qu c a bài nghiên c u đã xác đ nh đ c m c đ tác đ ng c a các y u t , đ c đi m công ty đ n ki t qu tài chính c a doanh nghi p Mô hình này

s đ c tác gi s d ng đ ki m tra v i các công ty niêm y t trên sàn giao d ch

ch ng khoán Thành Ph H Chí Minh trong ph n sau

1.2.1.1 T l n (t l đòn b y)

M t c u trúc v n s d ng nhi u n có th là m t c u trúc v n h ng t i

m c tiêu t i đa hóa giá tr doanh nghi p nh ng c ng n ch a r t nhi u r i ro M t khi s d ng n không d a trên nh ng phân tích phù h p v i chu k s ng, đ c đi m

công ty… c ng v i đ u t vào nh ng d án kém hi u qu thì có kh n ng doanh nghi p m t kh n ng chi tr và d n đ n phá s n

Trên lý thuy t c ng nh trong th c t , m c đích đ u tiên c a vi c s d ng

n là đáp ng cho nhu c u ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p Bên c nh đó, trong khía c nh qu n tr tài chính doanh nghi p thì đây còn là m t v n đ quan

tr ng b i t vi c s d ng n m c h p lý s có th t i đa hóa giá tr doanh nghi p

đ ng th i h ng l i t t m ch n thu

Theo lý thuy t v c u trúc v n c a Modigliani và Miller, m t doanh nghi p nên gia t ng n cho đ n khi giá tr t hi n giá c a t m ch n thu v a đ đ bù tr

b ng gia t ng c a ki t qu tài chính ôi khi ki t qu tài chính có th đ a đ n tình

tr ng phá s n, nh ng đôi khi nó ch có ý ngh a là công ty g p khó kh n, r c r i v tài chính t m th i các m c n trung bình, xác su t ki t qu tài chính không đáng

k , và chi phí ki t qu tài chính khá nh làm cho l i th c a t m ch n thu tr nên

v t tr i Nh ng t i m t th i đi m nào đó, ki t qu tài chính s t ng nhanh v i vi c doanh nghi p s vay n thêm, chi phí ki t qu tài chính c ng l n lên nhanh chóng, làm cho l i ích thu đ c t t m ch n thu c a vay n c ng gi m đi và cu i cùng

bi n m t Khi m t doanh nghi p s d ng n c ng đ ng ngh a v i nh ng r i ro v tài chính

Bên c nh đó, trong b i c nh kinh t sau cu c kh ng ho ng tài chính nghiêm

tr ng n m 2008, n n kinh t đã d n h i ph c nh ng vi c s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p còn g p nhi u khó kh n, vi c s d ng n đ s n xu t kinh doanh có

th không đem l i hi u qu cao V i tình hình khó kh n chung, m c lãi su t ngân hàng c ng gia t ng m c cao, 14% / n m, chi phí lãi vay c a doanh nghi p có vay

n c ng khá l n T nh ng lý do đó cho th y trong b i c nh kinh t suy thoái, vi c

s d ng n nhi u s gia t ng r i ro tài chính c a doanh nghi p và có th d n đ n

ki t qu tài chính

Vi c s d ng n có th có nh ng m i t ng tác v i các c h i đ u t Myers (1977) nh n m nh r ng m t công ty có r c r i v i kho n n t n đ ng l n

không có kh n ng đ m nhi m các d án v a ph i nh ng có th đ m nhi m các d

án có NPV d ng b i vì l i ích có th đ d n v các trái ch h n là các c đông

M t doanh nghi p có t l n cao đôi khi quá th n tr ng khi th c hi n quy t

đ nh đ u t , d dàng b qua nh ng c h i đ u t t t, đi ng c l i tiêu chí t i đa hóa giá tr doanh nghi p M t v n đ khác c a doanh nghi p khi s d ng c u trúc v n thâm d ng n đó chính làm tình tr ng đ u t kém hi u qu , đ u t không vì m c tiêu t i đa hóa giá tr doanh nghi p, h u qu t t y u là doanh nghi p s nhanh chóng

r i vào tình tr ng khó kh n trong th c hi n các ngh a v n

Gi thuy t th nh t v vô hi u hóa đòn b y tài chính c a tác gi là vi c n không tác đ ng đ n xác su t các công ty x y ra ki t qu tài chính M t lý thuy t thay th là n cung c p s giám sát, gi m chi phí liên quan và cung c p m t c u trúc

ho t đ ng hi u qu khi đ i m t v i các cú s c tiêu c c c a n n kinh t , và do đó

gi m kh n ng ho c s tr m tr ng c a ki t qu M t gi thuy t thay th khác cho

r ng s d ng nhi u n có kh n ng làm t ng chi phí ki t qu h n mong đ i

1.2.1.2 Kh n ng sinh l i

T l này là m t th c đo n ng su t th c c a tài s n công ty, đ c l p v i thu ho c các y u t đòn b y Khi s t n t i cu i cùng c a m t công ty đ c d a trên kh n ng sinh l i c a tài s n, t l này d ng nh đ c bi t thích h p cho các nghiên c u v th t b i c a công ty H n n a, m t kh n ng thanh toán hay kh n ng phá s n x y ra khi t ng n ph i tr v t quá giá tr h p lý c a tài s n công ty v i giá

tr đ c xác đ nh b i kh n ng sinh l i c a tài s n Nh chúng ta đã th y, t s này

t t h n các th c đo kh n ng sinh l i khác, bao g m dòng ti n Nh v y, m t công

ty có EBIT trên tài s n càng th p thì có kh n ng d n đ n ki t qu càng cao và

ng c l i

Tác gi mong đ i r ng nh ng công ty có l i nhu n sau thu cao h n s giúp các công ty có th v t qua đ c giai đo n suy thoái, gi m kh n ng r i vào ki t

qu tài chính h n

1.2.1.3 Tu i và quy mô công ty

Trong m t đóng góp quan tr ng đ i v i các lý thuy t v s phát tri n c a ngành công nghi p, Jovanovic (1982) gi i thi u m t mô hình th tr ng v i l a

ch n quan tr ng c a các công ty gia nh p th tr ng Các công ty đ c gi đ nh không bi t n ng su t c a h khi h gia nh p vào th tr ng H quan sát n ng su t

c a các đ i th c nh tranh và tìm hi u v n ng su t t ng đ i c a h trong m i quan h v i n ng su t c a các đ i th c nh tranh n u nh h ti p t c t n t i trên th

tr ng Pakes (1998) đã cho th y r ng nhi u thuy t minh c a mô hình c a Javanovic ng ý r ng ph i m t th i gian cho các công ty tham gia th tr ng đ có

th thu th p đ thông tin v thông s n ng su t c a công ty đó tr c khi h có th quy t đ nh r i kh i ho c l i th tr ng Do đó, r i ro t c th i c a vi c công ty ti n hành thanh lý đ u tiên t ng lên và sau đó gi m đi khi ni m tin c a các công ty gia

nh p vào th tr ng vào s chính xác c a vi c c p nh t và c i thi n n ng su t c a công ty đó

Trong mô hình khác c a Jovanovic và MacDonald (1994) c ng nh Klepper (1996), đ i m i là đ ng l c đ ng sau s phát tri n c a công ty Jovanovic

và MacDonald (1994) cho th y r ng đ i m i quá trình ch y u đang thách th c đ

áp d ng cho các công ty nh và do đó có th bu c ph i ra kh i th tr ng Mô hình

c a h đ c th nghi m b ng cách s d ng d li u t ngành công nghi p l p xe c a

M Các ph ng pháp ti p c n c a Klepper (1996) v c b n là trong cùng m t cách nh Javanovic và Mac Donald (1994) và c ng nh n m nh kh n ng v t tr i

c a các công ty l n h n, lâu n m h n đ đi u ch nh nh ng c i ti n quy t li t

Liên quan ch t ch đ n kh n ng thích ng v i s đ i m i quy t li t là s

ti p c n th tr ng tín d ng Công ty l n có th d dàng h n trong vi c ti p c n và

nh n các ngu n h tr tài chính t bên ngoài vì h có nhi u tài s n h n đ th ch p,

đi u này ng ý r ng quy mô c a công ty có m t tác đ ng tích c c đ n kh n ng đ a công ty lún sâu vào ki t qu tài chính V b máy t ch c, công ty l n h n thì càng khó h n trong vi c linh đ ng thay đ i b máy t ch c, khó có th giám sát ng i

qu n lý c ng nh là nhân viên Có v ch c ch n r ng quy mô công ty t i u đ c tính toán là s cân b ng gi a s linh đ ng trong c c u t ch c, s c m nh th tr ng

đ u vào và s c m nh th tr ng đ u ra Nh v y, quy mô công ty có m t tác đ ng hình ch U đ i v i kh n ng ki t qu tài chính c a công ty

1.2.1.4 X p h ng tín d ng

Tác gi ki m tra xem c quan x p h ng tín nhi m có cung c p m t d ch v

h u ích trong nh ng n m g n đây hay không đây, có m t cu c tranh lu n v vai trò c a các c quan x p h ng tín d ng, và c th h n, h đã cung c p đ c nh ng thông tin gì v tài chính k toán c a công ty cho xã h i Tác gi đ t gi thuy t ph n

ch ng r ng x p h ng tín nhi m không cung c p đ c thông tin gì h n so v i các thông tin đã công b và kê khai tr c đó Theo gi thuy t này, sau khi n m rõ v

đ c đi m công ty, tác gi mong đ i r ng x p h ng tín d ng s không nh h ng đ n xác su t c a ki t qu tài chính doanh nghi p Tuy nhiên, theo th c t thì các cquan x p h ng tín d ng s cung c p nhi u thông tin h n và v t ra kh i các thông

s tài chính k toán đã đ c minh b ch tr c đó H n n a, x p h ng tín d ng ngày càng đ c a chu ng và tr thành công c h u ích cho xã h i

i v i nhà đ u t : x p h ng tín d ng giúp các nhà đ u t có thêm công c

đánh giá r i ro tín d ng, gi m thi u chi phí thu th p, phân tích, giám sát kh n ng

tr n c a các t ch c phát hành trái phi u, công c n ng th i, m c lãi su t nhà

đ u t nh n đ c có th cao h n do gi m b t đ c trung gian tài chính (ngân hàng) trong quá trình l u thông ti n t

i v i doanh nghi p: x p h ng tín nhi m giúp các công ty m r ng th

tr ng v n trong và ngoài n c, gi m b t s ph thu c vào các kho n vay ngân hàng X p h ng tín nhi m c ng giúp duy trì s n đ nh ngu n tài tr cho công ty, các công ty đ c x p h ng cao có th duy trì đ c th tr ng v n h u nh trong

m i hoàn c nh, ngay c khi th tr ng v n có nh ng bi n đ ng b t l i X p h ng tín nhi m càng cao thì chi phí vay (lãi su t) càng gi m, các nhà đ u t s n sàng nh n

m t m c lãi su t th p h n cho m t ch ng khoán an toàn h n X p h ng tín nhi m giúp cho ngu n tài tr linh ho t h n, công ty phát hành có th c c u th i h n và

t ng giá tr ch ng khoán phát hành m t cách thích h p

i v i ngân hàng: x p h ng tín nhi m là c s đ qu n tr r i ro tín d ng

h n ch và gi i h n r i ro m c m c tiêu ng th i c ng h tr ngân hàng trong

vi c phân lo i n và trích l p d phòng r i ro, ti n t i m c t i đa hóa l i nhu n và

b o v s n đ nh c a h th ng ngân hàng

i v i chính ph và th tr ng tài chính: x p h ng tín nhi m giúp th

tr ng tài chính minh b ch h n, nâng cao hi u qu c a n n kinh t và t ng c ng

kh n ng giám sát th tr ng c a chính ph

Nh v y, s th t không th ph nh n đ c, x p h ng tín nhi m có t m nh

h ng tích c c, dù tr c ti p hay gián ti p thông qua các y u t khác, và có m t m i

t ng quan ch t ch đ n xác su t c a ki t qu tài chính doanh nghi p Khi m c tín nhi m c a doanh nghi p thay đ i, nó có th tác đ ng đ n nh n th c c a th tr ng

v r i ro tín d ng c a doanh nghi p đó, cùng v i các nhân t khác có th làm cho giá c phi u c a công ty phát hành thay đ i

1.2.1.5 Kh n ng thanh kho n và đ u t ròng

Kh n ng thanh toán th ng đ c tính toán b ng t s v n l u đ ng chia cho t ng tài s n, là t s th ng xuyên tìm th y trong các nghiên c u tài chính c a công ty, là m t th c đo t s t ng đ i c a c a các tài s n l u đ ng ròng c a công

ty so v i t ng v n Theo kinh nghi m thông th ng, m t công ty có m t kho n l phù h p s t ng ng v i m t kho n thu h p tài s n l u đ ng so v i t ng tài s n

T s này cao ch ng t công ty có kh n ng chi tr các kho n n đ n h n Nh v y,

m i quan h gi a kh n ng thanh toán v i xác su t c a ki t qu tài chính là hi n

h u Công ty có t s thanh toán càng th p thì xác su t ki t qu tài chính càng cao

và ng c l i

Tác d ng c a vi c đ u t vào tài s n c đ nh s giúp doanh nghi p m r ng

và phát tri n ho t đ ng s n xu t kinh doanh, đem l i nhi u l i ích c ng nh c h i cho doanh nghi p Tuy nhiên, n u doanh nghi p ho t đ ng không hi u qu , vi c đ u

t vào tài s n s đem l i nhi u b t l i cho doanh nghi p Sau kh ng ho ng kinh t

2008, vi c huy đ ng v n c a doanh nghi p g p nhi u khó kh n do lãi su t t ng cao

T nh ng phân tích trên, tác gi s d ng mô hình logit đ xác đ nh tác đ ng

c a các nhân t trên đ n ki t qu tài chính doanh nghi p Lu n v n này d a trên mô

hình c a John R.Graham, Solani Hazarika và Narasiham đã đánh giá t ng th các

y u t tác đ ng đ n kh n ng ki t qu tài chính đ đ a ra mô hình các nhân t tác

đ ng đ n kh n ng ki t qu tài chính c a doanh nghi p Vi t Nam đ c niêm y t

trên sàn HOSE trong giai đo n 2010 - 2012 nh sau :

- M/B : Giá tr th tr ng trên giá tr s sách

- RET : L i nhu n sau thu

- CUA : tính thanh kho n

- AGE : tu i c a doanh nghi p

h ng tín nhi m n m 2010 Tác gi lo i tr các công ty tài chính, qu đ u t , công ty

b o hi m và công ty phúc l i ra kh i m u Tác gi t p trung ch y u vào các ngành công nghi p nh xây d ng, s n ph m, k thu t và thi công xây d ng ; bao bì đóng gói, gi y và s n ph m g ; thi t b đi n, th c ph m và đ u ng… Sau khi l c các doanh nghi p t m u, tác gi còn l i 252 công ty công nghi p

Tác gi thu th p d li u k toán c a doanh nghi p t các báo cáo tài chính, báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh c a các doanh nghi p và t trang web

www.cafef.com.vn Trang web này cung c p m t l ch s ng n g n c a công ty,

b ng cân đ i k toán, báo cáo lãi l và các thông tin h u ích khác

Tác gi s d ng m t s ngu n d li u đ xác đ nh công ty có tr nên ki t

qu hay không trong n m 2011 và 2012 Ngu n đ u tiên là danh sách các công ty b

h y niêm y t trên sàn ch ng khoán HOSE (ngo i tr tr ng h p sát nh p và chuy n sàn) trong n m 2011 - 2012 do thu th p đ c t Công ty Viet Stock

Ngu n th hai là tác gi s d ng các mã ch ng khoán b h b c tín nhi m t

1 b c tr lên Tác gi s d ng ngu n c a Công ty X p h ng tín nhi m CRV Vi t Nam, c n c trên m c x p h ng tín nhi m c a n m 2011 so v i 2010, n u có công

ty nào b b c tín nhi m đ c xem là có d u hi u ki t qu tài chính

Cu i cùng, tác gi s d ng t l n trên v n c ph n c a công ty đ xác

đ nh công ty có tr nên ki t qu tài chính hay không Nh đã trình bày ph n I, công ty tr nên ki t qu tài chính là công ty m t kh n ng chi tr các ngh a v n

c a công ty V i t l n trên v n c ph n, công ty đã s d ng m c n khá l n, kh

n ng chi tr gi m Bên c nh đó, tác gi ki m tra các công ty có l i nhu n sau thu

âm liên t c trong các n m 2011 – 2012 V i t l n cao, ngh a v tr n l n c ng

v i vi c l i nhu n c a công ty âm liên t c, chúng ta d dàng nh n th y tình tr ng

ki t qu c a doanh nghi p

Nh v y, tác gi s d ng ba ngu n khác nhau đ xác đ nh các công ty ki t

qu , và trong đa s tr ng h p, s xu t hi n c a ki t qu đ c xác đ nh t nhi u ngu n h n là m t ngu n Tuy nhiên, tác gi ch mong đ i s xu t hi n d u hi u c a

ki t qu t m t trong nh ng ngu n c a tác gi đã nêu trên đ xác đ nh công ty đang

ho c đã r i vào tình tr ng ki t qu tài chính

Tác gi tìm ki m c s d li u trên cho b t k d u hi u nào c a ki t qu trong th i k t tháng 01/2010 đ n tháng 06/2012 Tác gi phân lo i m t công ty

đ c xem là r i vào tình tr ng ki t qu n u ít nh t m t trong nh ng đi u sau đây

x y ra : Công ty có các thông tin công b nh : phá s n, gi i th , thanh lý, cam k t

c a m t tòa án nào đó ra l nh ph i t ch c l i, tái c u trúc v n khi c phi u c a nó

đ c phân lo i là “ vô giá tr : ; các công ty b h y niêm y t trên sàn giao d ch ch ng khoán ho c có t l n trên v n c ph n l n h n 1 (100%) và l i nhu n sau thu âm liên t c trong hai n m 2011 – 2012

2.2 Bi n ph thu c

Tác gi th c hi n ph ng pháp h i quy Binary Logistic b ng cách s d ng

bi n ki t qu DIS (Distress) nh là bi n ph thu c DIS là m t bi n nh phân : DIS

s nh n giá tr “1” n u nh công ty x y ra ki t qu tài chính t i b t k lúc nào t tháng 01/2010 đ n tháng 12/2012, và DIS nh n giá tr “0” trong tr ng h p ng c

l i M t công ty đ c xác đ nh là ki t qu tài chính n u công ty b phá s n, ti n hành các th t c pháp lý, ho c công ty b h y niêm y t trên sàn giao d ch ch ng khoán trong n m 2010 – 2012, ho c các công ty có t l n trên v n c ph n l n

h n 1 (100%) và l i nhu n sau thu âm liên t c trong hai n m 2011 – 2012

2.3 Bi n gi i thích

Trong ph n này, tác gi s th c hi n đ nh ngh a các bi n gi i thích đ ng

th i ch rõ cách tính c a chúng

T l giá tr th tr ng trên giá tr s sách c a công ty (M/B) đ c xác

đ nh là giá tr th tr ng trên giá tr s sách c a c phi u c a công ty và đ c s

d ng đ đo l ng các c h i t ng tr ng N u m t doanh nghi p đang bán c ph n

v i m c giá th p h n giá tr s sách c a nó (t c là M/B nh h n 1), khi đó có hai

tr ng h p s x y ra : m t là th tr ng đang ngh r ng giá tr tài s n c a công ty đang b th i ph ng quá m c ; hai là thu nh p trên tài s n c a công ty quá th p N u

nh đi u ki n đ u tiên x y ra, các nhà đ u t nên tránh xa c phi u này b i vì giá tr tài s n c a công ty s nhanh chóng đ c th tr ng đi u ch nh v đúng giá tr th t Còn n u đi u th hai đúng, thì kh n ng lãnh đ o m i c a công ty ho c các đi u

ki n kinh doanh m i s đem l i nh ng tri n v ng kinh doanh cho công ty, t o dòng thu nh p d ng và t ng l i nhu n cho các c đông i u này ph n ánh công ty đang

g p khó kh n và khó thu hút v n h n Ng c l i, n u m t công ty có giá tr th

tr ng c a c phi u l n h n giá tr s sách thì đây là d u hi u cho th y công ty làm

n khá t t, thu nh p trên tài s n cao

Bi n đ ng giá (VOL), tác gi l y trung bình giá ch ng khoán hàng tu n c a

t ng công ty trong n m 2010 Tác gi ch n m t ngày b t k trong tu n đ l y đ i

di n giá ch ng khoán c a tu n đó, t ng c ng 52 tu n trong n m, sau đó tính đ l ch chu n c a nó đ làm đ i di n cho bi n đ ng giá c phi u trên th tr ng

Thu nh p c a công ty (RET), trong bài phân tích này, tác gi đ nh ngh a thu nh p c a công ty là l i nhu n sau thu c a công ty D li u này ph n ánh thu

nh p c a công ty sau khi đã tr đi t t c các kho n chi phí

L i nhu n ho t đ ng (OPRO) đ c đo l ng b ng thu nh p trên tài s n và

đ c đ nh ngh a là thu nh p tr c thu và lãi vay (EBIT) chia cho t ng tài s n L u

ý r ng, EBIT không tr c ti p b nh h ng b i m c đ n c a công ty

Quy mô c a doanh nghi p (SIZ), theo nh trong nghiên c u c a Shumway (2001) v xác su t ki t qu , quy mô c a doanh nghi p đ c đo b ng Logarit c a giá

tr v n hóa th tr ng c a công ty trong m t n m chia cho t ng s v n hóa th

tr ng c a t t c các công ty trên sàn HOSE trong n m đó

òn b y doanh nghi p (LEV), tác gi đo l ng đòn b y doanh nghi p

b ng t l c a t ng n trên giá tr s sách c a tài s n T ng n bao g m t t c các hình th c n , các kho n n th hi n trên b ng cân đ i k toán Tác gi s d ng đòn

b y s sách ch không ph i đòn b y th tr ng

X p h ng tín nhi m (RAT), tác gi s d ng k t qu x p h ng tín nhi m

n m 2011 cho các công ty niêm y t trên sàn ch ng khoán HOSE đ c đánh giá b i Công Ty C Ph n X p H ng Tín Nhi m Doanh Nghi p Vi t Nam CRV nh m t

Tu i c a công ty (AGE) là s n m k t công ty đã đ c thành l p đ n n m

2010 Tác gi c ng s d ng Logarit c a tu i doanh đ đ a vào phân tích

Tính thanh kho n (CUA) : tác gi đo l ng tính thanh kho n là t l tài s n

l u đ ng ( ti n m t, hàng t n kho và các kho n ph i thu) chi cho t ng tài s n

qu và b ng 0 n u doanh nghi p không b ki t qu

Mô hình logit xác đ nh nhân t tác đ ng đ n xác su t r i vào ki t qu c a doanh nghi p:

P = f(M/B,LEV,LOG(RAT),INV,CUA,OPRO,Log(SIZ), LOG(AGE),RET, VOL)

3.1.1 Th ng kê mô t bi n, ki m tra t t ng quan

Các d li u tài chính c a công ty trong n m 2010 đ c s d ng trong bài

Giá tr th tr ng trên giá tr s sách (M/B) c a công ty trung bình kho ng 30.65%, l n nh t là 118.84% và nh nh t b ng 0, cho th y s bi n đ ng không l n

l m c a giá tr th tr ng trên giá tr s sách trong giai đo n sau kh ng ho ng 2008,

v i đ l ch chu n 19.78%

Giá tr l i nhu n sau thu (RET) trung bình m c 145.22 t , cao nh t la 3,615.49 t và nh nh t là -153.96 t , chúng ta th y r ng s chênh l ch r t l n gi a các công ty cùng ngành và khác ngành

bi n đ ng giá c phi u (VOL) c a các doanh nghi p không cao, có th nói trong n m 2010 giá c phi u trên th tr ng không bi n đ ng

Chúng ta th y l i nhu n ho t đ ng trên v i t ng tài s n (OPRO) c a m u là

r t th p, trung bình 9.21%, có th th y trong n m 2010, ho t đ ng kinh doanh không đ c kh quan l m

D a trên quy mô (SIZ) c a các công ty chúng ta th ng kê đ c, có th th y

m u đi u tra c a c a chúng ta g m các công ty có tính đ i di n cho ngành và t ng quan th tr ng, v i công ty l n nh t có kích c chi m 4.49% t ng v n hóa th

tr ng

D a vào th ng kê thì chúng ta th y đ c r ng t l tài s n l u đ ng hi n t i trên t ng tài s n (CUA) c a các công ty là khá cao, trung bình 57.15% và cao nh t

là 99,86%, trong khi đó thì m c đ đ u t (INV) c a các công ty trên tài s n l i

th p, cho th y các công ty giai đo n này đang e dè v v n đ đ u t , các công ty đ u

t m nh ch y u là các công ty đ u t và xây d ng M u c a tác gi bao g m các công ty r t đa d ng v tu i (AGE), lâu đ i nh t là 59 n m và tr nh t là 1 n m, và

v i đ tu i trung bình là 13 n m

Ngoài ra, chúng ta hãy cùng nhìn l i 2 bi n gi i thích r t quan tr ng c a mô hình là t l đòn b y tài chính (LEV) và x p h ng tín nhi m (RAT) Chúng ta th y

r ng các công ty s d ng n r t cao, trung bình 47.54% trên t ng tài s n, cao nh t

có công ty s d ng đ n 95.08% Có th th y trong n m 2010, đa s các công ty đ u

s d ng n cao, đi u tra sâu h n ph n sau, chúng ta s th y tác đ ng c a vi c s

d ng n nh th nào Th hai là bi n x p h ng tín nhi m, theo th ng kê thì ta th y