MỨC ĐỘ TRUYỀN DẪN CỦA LÃI SUẤT CƠ BẢN VÀO LÃI SUẤT BÁN LẺ GIAI ĐOẠN 2007-2012.PDF

Tôi xin cam đoan nh ng l i nêu trên đây là hoàn toàn đúng s... Vietcombank Ngân hàng TMCP Ngo i Th ng Vi t Nam ADF Augemented Dickly-Fuller Ki m đ nh tính d ng theo ph ng pháp ADF.

TR NG I H C KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH

- -

NGUY N THÙY LIÊN

M C TRUY N D N C A LÃI SU T C B N VÀO LÃI SU T BÁN L T I VIETCOMBANK

M C L C



CH NG 1: GI I THI U 1

1.1 Lý do ch n đ tài 1

1.2 M c tiêu nghiên c u 2

1.3 Câu h i nghiên c u 3

1.4 i t ng nghiên c u 3

1.5 Ph m vi nghiên c u 3

1.6 Ph ng pháp nghiên c u 3

1.7 B c c lu n v n 4

1.8 Tóm t t ch ng 1 4

CH NG 2: KÊNH TRUY N D N LÃI SU T VÀ CÁC NGHIÊN C U TH C NGHI M 5

2.1 Chính sách ti n t và các kênh truy n d n 5

2.1.1 Chính sách ti n t và m c tiêu c a chính sách ti n t 5

2.1.1.1 Chính sách ti n t 5

2.1.1.2 M c tiêu c a chính sách ti n t 5

2.1.2 Các kênh truy n d n c a chính sách ti n t 6

2.1.2.1 Kênh lãi su t 6

2.1.2.2 Nh ng kênh tài s n khác 7

2.1.2.3 Các kênh tín d ng 7

2.2 Lãi su t c b n 7

2.2.1 Lãi su t c b n đ i v i các qu c gia khác trên th gi i 7

2.2.2 Lãi su t c b n Vi t Nam 8

2.3 M i quan h truy n d n gi a lãi su t c b n và lãi su t bán l 10

2.4 C ch đi u hành lãi su t t i Vi t Nam 11

2.5 Nghiên c u th c nghi m v c ch truy n d n lãi su t 13

2.5.1 Nghiên c u c a Ming-Hua Liu và các công s (2002) 13

2.5.2 Các nghiên c u khác trên th gi i 15

CH NG 3:MÔ HÌNH O L NG M C TRUY N D N LÃI SU T BÁN L T I VIETCOMBANK 19

3.1 Mô hình nghiên c u 19

3.2 Ph ng pháp c l ng mô hình nghiên c u 21

3.2.1 Tính d ng c a d li u chu i th i gian và b c tích h p 21

3.2.2 Ki m đ nh đ ng liên k t 23

3.3 Mô hình hi u ch nh sai s ECM (Error corection model) 25

3.4 D li u nghiên c u 27

3.5 Tóm t t ch ng γ 28

CH NG 4: PHÂN TÍCH D LI U VÀ K T QU NGHIÊN C U 30

4.1 Phân tích th ng kê mô t 30

4.2 Ki m đ nh nghi m đ n v 33

4.3 Ki m đ nh đ ng liên k t theo ph ng pháp Johasen 35

4.4 Ch n b c tr t i u cho các bi n trong mô hình 37

4.5 o l ng m c đ truy n d n c a lãi su t c b n vào lãi su t bán l trong dài h n 37

4.6 M c đ truy n d n và t c đ truy n d n trong ng n h n 39

4.7 Tóm t t Ch ng 4 42

CH NG 5: K T LU N 44

DANH M C TÀI LI U THAM KH O 47

PH L C 1 49

PH L C 2 59

PH L C 3 70

PH L C 4 77

PH L C 5 81

PH L C 6 87

Tôi xin cam đoan r ng đây là công trình nghiên c u c a tôi, có s h tr t Th y

h ng d n là TS Nguy n Ng c nh Các n i dung nghiên c u và k t qu trong đ tài

này là trung th c và ch a t ng đ c ai công b trong b t c công trình nào Nh ng s

li u trong các b ng bi u ph c v cho vi c phân tích, nh n xét, đánh giá đ c chính tác

gi thu th p t các ngu n khác nhau có ghi trong ph n tài li u tham kh o tài này

th c hi n thông qua vi c v n d ng ki n th c đã h c, nhi u tài li u tham kh o và s t n tình h ng d n c a ng i h ng d n khoa h c, cùng v i s trao đ i gi a tác gi và các

cá nhân, t p th khác Tôi xin cam đoan nh ng l i nêu trên đây là hoàn toàn đúng s



Tr c tiên, tôi xin chân thành c m n Th y Nguy n Ng c nh đã dành nhi u th i gian

quý báu c a mình t n tình h ng d n tôi trong su t quá trình th c hi n lu n v n t t

nghi p này Tôi c ng g i l i tri ân các Quý th y cô Khoa Tài chính Doanh nghi p,

nh ng ng i đã truy n đ t ki n th c cho tôi trong c khóa h c, t o m i đi u ki n đ tôi

đ c ti p c n đ n tri th c khoa h c th c s , đây là s giúp đ vô giá giúp tôi hoàn

thành lu n v n này

ζhân đây, tôi c ng xin g i l i c m n đ n các anh ch đ ng nghi p t i Ngân hàng

TMCP Ngo i Th ng Vi t Nam, nh ng ng i đã t n tình giúp đ , h tr v m t s

li u c ng nh khuy n khích đ ng viên tôi trong su t quá trình làm lu n v n c ng nh

trong c th i gian h c cao h c v a qua

Tôi c ng chân thành c m n Th y Hoàng Tr ng, cô Tr n Th Tu n Anh thu c Khoa

Toán Th ng kê Tr ng H Kinh t TP.HCM, anh Nguy n Tùng Bá Khôi đã có nh ng

chia s và góp ý, luôn đ ng viên giúp tôi có thêm ki n th c và đ ng l c hoàn thành

lu n v n này

Nh ng l i c m n sau cùng tôi xin c m n cha m , c m n anh em và b n bè đã h t

lòng quan tâm và t o đi u ki n t t nh t đ tôi hoàn thành đ c lu n v n t t nghi p này

TP.HCM, ngày tháng n m 2012

Nguy n Thùy Liên

Vietcombank Ngân hàng TMCP Ngo i Th ng Vi t Nam

ADF (Augemented Dickly-Fuller) Ki m đ nh tính d ng theo ph ng pháp ADF

lu n m t cách sâu r ng trên th gi i trong m t th i gian dài Tuy nhiên, Vi t Nam các nghiên c u v ch đ này đ c bi t là m c đ truy n d n lên kênh lãi su t còn r t

khiêm t n T n m β007 đ n nay, v n đ lãi su t là m t v n đ nh c nh i không ch

đ i v i ng i vay v n, ng i g i ti n, các đ nh ch tài chính mà còn c Ngân hàng nhà

n c i u này có th th y rõ qua vi c nhi u ngân hàng cho vay và huy đ ng v t tr n

lãi su t c ng nh hi n t ng các doanh nghi p khó ti p c n ngu n v n vay do lãi su t quá cao đi u ch nh nh ng xáo tr n trên và góp ph n n đ nh tình hình kinh t , ζgân hàng nhà n c đã đ a ra nh ng bi n pháp c i thi n tình hình nh đi u ch nh lãi

su t c b n, lãi su t tái c p v n, tái chi t kh u, đi u ch nh tr n lãi su t huy đ ng…

Trên c s d li u lãi su t c b n và các lo i lãi su t bán l c a Vietcombank đ c thu

th p t tháng 01/2007 đ n tháng 10/2012, lu n v n áp d ng ki m đ nh tính d ng, ki m

đ nh đ ng liên k t đ xác đ nh có t n t i m i quan h cân b ng dài h n gi a các bi n,

t đó áp d ng mô hình hi u ch nh sai s ECε đ xác đ nh m i quan h trong dài h n

và ng n h n gi a lãi su t c b n và lãi su t bán l

K t qu nghiên c u cho th y, trong dài h n, lãi su t c b n có tác đ ng đ n đ n các

m c lãi su t ti n g i k h n 12 tháng, 18 tháng, 24 tháng, lãi su t vay ng n và trung dài h n và m c đ truy n d n đo l ng đ c r t cao Tuy nhiên m c truy n d n c a lãi

su t vay cao h n các lo i lãi su t ti n g i, và m c truy n d n c a các k h n ng n s cao h n so v i k h n dài

Trong ng n h n, m c truy n d n đ n lãi su t bán l c a lãi su t c b n th p h n so v i

trong dài h n, m c đ truy n d n là không hoàn toàn, trong đó lãi su t cho vay ng n

h n có m c truy n d n cao nh t, lãi su t ti n g i 12 tháng có m c truy n d n th p

nh t

DANH M C B NG BI U

B ng 4.β Ma tr n t ng quan gi a các chu i lãi su t

CH NG 1:

GI I THI U

1.1 Lý do ch n đ tài

Sau m t th i gian dài b t n, n n kinh t Vi t ζam đang d n b c vào môi tr ng

kinh t v mô n đ nh h n Tuy nhiên bên c nh nh ng thành t u đ t đ c thì sau tác

đ ng c a m t lo t cú s c kinh t đ c bi t là h u qu t cu c kh ng ho ng tài chính

toàn c u và kh ng ho ng n công kéo dài khu v c Châu Âu…đã d n đ n vi c gia

t ng đáng k r i ro kinh t v mô i u này đã th hi n qua t l l m phát cao, d

tr gi m, gia t ng thâm h t ngân sách, và các đi m y u v m t c c u trong l nh v c

ngân hàng và doanh nghi p

V i b i c nh n n kinh t hi n nay, vi c ho ch đ nh m t c ch đi u hành chính sách

ti n t phù h p là vô cùng quan tr ng th c hi n đ c đi u này thì vi c đánh giá

chính sách ti n t , các kênh truy n d n và c ch d n truy n chính sách ti n t đ c

bi t là kênh truy n d n lãi su t là vô cùng c n thiêt Lãi su t không ch là công c

đi u ti t th tr ng mà còn là đ ng thái phát tín hi u v ch tr ng c a Chính ph

và gi i pháp đi u hành chính sách ti n t c a NHNN trong vi c đi u hành chính

sách ti n t Lãi su t đã và đang là m t ch s kinh t quan tr ng trên th tr ng tài

chính, ti n t n c ta, đ c các t ch c, cá nhân trong và ngoài n c quan tâm,

theo dõi, d báo đ có nh ng đ ng thái phù h p

D i tác đ ng c a n n kinh t th tr ng, s bi n đ ng c a lãi su t th tr ng là

nhân t c b n đi u ti t quá trình phân b v n t i các kênh d n v n c ng nh s l u

thông c a dòng ch y v n trong t ng kênh Nh ng n n kinh t mà lãi su t th tr ng

neo gi m c cao trong th i gian dài th ng d n đ n khuynh h ng t p trung v n qua các ngân hàng th ng m i Và h qu t t y u là kênh tín d ng ngân hàng

th ng đóng vai trò ch đ o c p v n (c ng n h n, trung h n, dài h n) cho các

doanh nghi p trong khi nh ng kênh d n v n khác nh th tr ng ch ng khoán s

khó có c h i phát tri n ây chính là c n nguyên c a nh ng b t c p trong h th ng

ngân hàng Vi t Nam hi n nay mà rõ nét nh t là s b t cân đ i gi a k h n huy đ ng

và cho vay d n t i tình tr ng th ng g p c ng th ng v thanh kho n

i v i Vi t Nam, vi c phân tích và đánh giá c ch truy n d n ti n t thông qua

kênh lãi su t đã đ c đ c p đ n t i m t s các nghiên c u tuy nhiên s d n truy n

c a lãi su t bán l d ng nh ch a đ c tìm hi u, ít nh t là cho đ n g n đây D a

trên k t qu nghiên c u c a nhóm tác gi Ming Hua Liu – Dimitri Margaritis -

Alireza Tourani Rad v c ch d n truy n c n b n c a lãi su t, t lãi su t chính sách

sang lãi su t th tr ng và cu i cùng là sang lãi su t bán l , c th là lãi su t huy

đ ng và lãi su t cho vay trong chính sách ti n t t i ζew Zealand, thông qua đó tác

gi mong mu n đánh giá nh ng y u t tác đ ng đ n d n truy n lãi su t bán l t i

Vi t Nam v i đ i di n là lãi su t bán l công b t i Ngân Hàng TMCP Ngo i

Th ng Vi t Nam (Vietcombank) t đó đ tìm đ c s d n truy n lãi su t bán l

trong ng n h n và t c đ đi u ch nh lãi su t v tr ng thái cân b ng trong dài h n

Hay nói cách khác, tác gi mu n đo l ng m i quan h trong dài h n và ng n h n

gi a m c lãi su t c b n đ c công b b i Vietcombank v i các giá tr lãi su t ti n

g i và lãi su t vay qua các th i k , tác đ ng c a chúng nh th nào và m c đ nh

h ng ra sao? tài nghiên c u: M c đ truy n d n c a lãi su t c b n đ n lãi su t

b n l c a Vietcombank trong giai đo n 2007-2012 nh m m c đích tìm hi u sâu

h n và góp ph n có thêm nh ng nghiên c u th c nghi m v m i quan h này

1.2 M c tiêu nghiên c u

tài nghiên c u này nh m vào các m c tiêu sau đây:

- Hi u rõ v c ch d n truy n lãi su t c b n t i Vi t Nam, c th là t lãi

su t c b n sang lãi su t bán l bao g m lãi su t huy đ ng và lãi su t cho

vay

- Xác đ nh y u t tác đ ng và đo l ng m c đ truy n d n ng n h n và dài

h n c a y u t này lên lãi su t bán l c a Vietcombank

1.3 Câu h i nghiên c u:

đ t đ c các m c tiêu nghiên c u trên, đ tài s t p trung làm rõ yêu c u

c a các câu h i nghiên c u sau:

- nh h ng c a các lãi su t c b n lên các lo i lãi su t bán l t i

Vietcombank nh th nào?

- M c đ tác đ ng và chi u h ng tác đ ng c a lãi su t c b n đ n lãi su t

bán l trong ng n h n và dài h n ra sao?

- Các s li u v lãi su t c b n đ c NHNN Vi t Nam công b

- Các lo i lãi su t bán l g m lãi su t ti n g i các k h n và lãi su t vay th

ch p trung dài h n đ c công b t i Vietcombank

- K nghiên c u: Nghiên c u đ c l y s li u theo tháng t tháng 01/β007 đ n

tháng 10/2012 d a trên s li u công b c a NHNN Vi t Nam (trang web

www.sbv.gov.vn ) và s li u lãi su t thu th p t Vietcombank

1.6 Ph ng pháp nghiên c u

Bài nghiên c u s d ng ch y u mô hình ECM (mô hình hi u ch nh sai s ) đ ki m

tra m c d n truy n và t c đ đi u ch nh v tr ng thái cân b ng c a lãi su t bán l

Bên c nh đó, bài nghiên c u còn s d ng ph ng pháp th ng kê, ki m đ nh đ n v

mà c th là s d ng ph ng pháp ADF, ph ng pháp PP và ki m đ nh đ ng liên

k t Johansen đ có đi u ki n h p lý ch y mô hình ECM Ngoài ra, c ng s d ng h i quy ηδS đ so sánh v i k t qu c a mô hình ECM nh m tính toán s d n truy n

trong dài h n và s d ng bi n gi đ cho th y tác d ng c a chính sách ti n t minh

b ch, ngh a là tr c và sau khi có s thông báo lãi su t chính sách s tác đ ng t i

m c d n truy n c th

1.7 B c c lu n v n

K t c u lu n v n bao g m 5 ch ng nh sau:

- Ch ng 1: Ph n m đ u, trình bày tóm l c lý do nghiên c u, m c tiêu

nghiên c u, câu h i nghiên c u, đ i t ng nghiên c u, ph m vi nghiên c u,

ph ng pháp nghiên c u và k t c u c a lu n v n

- Ch ng β: C s lý thuy t v chính sách ti n và kênh truy n d n lãi su t,

các lý thuy t v tác đ ng truy n d n c a lãi su t

- Ch ng γ: Ph ng pháp nghiên c u, mô hình nghiên c u và ngu n d li u

xây d ng mô hình nghiên c u

- Ch ng 4: K t qu nghiên c u: Mô t phân tích th ng kê d li u nghiên c u,

k t qu phân tích c a mô hình kinh t l ng

- Ch ng 5: K t lu n

1.8 Tóm t t ch ng 1

Trong th p niên g n đây đã có r t nhi u bài nghiên c u v m i quan h truy n

d n gi a các y u t v mô nh CPI, t giá, l m phát, lãi su t … trên th gi i

c ng nh t i Vi t Nam Tuy nhiên v n đ nghiên c u m i quan h gi a lãi su t

c b n và các lo i lãi su t bán l đ c công b b i các NHTM v n ch a có

nhi u nghiên c u khám phá trong tình hình n n kinh t Vi t Nam hi n nay ây

c ng là ch đ đ t ra cho lu n v n nghiên c u này và mong r ng k t qu c a

nghiên c u s đóng góp thêm vào kho tài li u tham kh o cho nh ng ai đang quan tâm đ n th tr ng tài chính Vi t Nam Ch ng 1 đã nêu ra m c đích

nghiên c u, câu h i nghiên c u, ph m vi đ i t ng, ph ng pháp nghiên c u

c ng nh b c c lu n v n nghiên c u trình bày

ti p vào l nh v c l u thông ti n t ng th i nó c ng có quan h ch t

ch v i các chính sách kinh t v mô khác nh chính sách tài khoá, chính

sách thu nh p, chính sách kinh t đ i ngo i

Chính sách ti n t là t ng hòa nh ng ph ng th c mà Ngân hàng trung

ng thông qua các ho t đ ng c a mình tác đ ng đ n kh i l ng ti n trong l u thông, nh m ph c v cho vi c th c hi n các m c tiêu kinh t -

th t nghi p) ho c chính sách ti n t th t ch t (gi m cung ti n, t ng lãi

su t làm gi m đ u t vào s n xu t kinh doanh t đó làm gi m l m phát

nh ng th t nghi p t ng - chính sách ti n t n đ nh giá tr đ ng ti n)

2.1.1.2 M c tiêu c a chính sách ti n t

M c tiêu cu i cùng c a chính sách ti n t là t ng tr ng kinh t , t o công

n vi c làm và ki m soát l m phát

M i quan h gi a các m c tiêu: Có m i quan h ch t ch , h tr nhau, không tách r i Rõ ràng s ph i h p hài hòa ba m c tiêu trên là r t quan

tr ng b i vì không ph i cùng m t lúc ba m c tiêu đó có th th c hi n

đ c mà không có s mâu thu n v i nhau Do v y, ph i tùy lúc, tùy th i

và tùy đi u ki n c th mà s p x p th t u tiên khi đ t ra các m c tiêu

cho chính sách ti n t Mu n v y, ζgân hàng trung ng ph i luôn n m

b t đ c di n bi n c a quá trình th c hi n các m c tiêu và c n có s ph i

h p v i các chính sách kinh t v mô khác nh m đi u ch nh chúng b ng

nh ng gi i pháp k p th i và thích h p

2.1.2 Các kênh truy n d n c a chính sách ti n t

2.1.2.1 Kênh lãi su t: Kênh lãi su t là kênh c b n đ c đ c p t i trong nhi u

lý thuy t kinh t trong h n n m m i n m qua và là c ch truy n d n

ti n t quan tr ng trong mô hình IS - LM c a phái Keynes, m t n n t ng cho lý thuy t kinh t h c v mô hi n nay Có th khái quát kênh truy n

gi m) lãi su t đi u hành (lãi su t chính sách) các ngân hàng và các đ nh

ch tài chính khác s tuân theo b ng cách t ng (hay gi m) lãi su t c a các

kho n ti n g i c a h và lãi su t cho vay Khi đó, đ đ i m t v i chi phí

v n cao h n (hay th p h n), ng i tiêu dùng và các doanh nghi p s theo

đó đi u ch nh m c tiêu dùng và chi tiêu v n, do đó nh h ng đ n s n

l ng và m c đ l m phát Hi u l c c a chính sách ti n t do đó ph

thu c vào t c đ cho đ n ph m vi mà các đ nh ch tài chính truy n d n

nh ng bi n đ ng trong lãi su t chính th c t i khách hàng

ζh v y, b ng chính sách ti n t , ngân hàng trung ng đi u ch nh lãi

su t ng n h n Qua đó tác đ ng đ n lãi su t th tr ng theo nguyên lý c u

trúc k h n c a lãi su t Nhìn chung, hi u qu kênh truy n d n này ph thu c vào m c đ phát tri n c a th tr ng tài chính

2.1.2.2 Nh ng kênh tài s n khác: F.Mishkin (2000) phân ra ba lo i giá c tài

s n bên c nh giá c công c n (lãi su t) đ c xem nh là nh ng kênh

truy n d n quan tr ng, th ông qua đó chính sách ti n t tác đ ng đ n n n

kinh t : (i) giá c ch ng khoán; (ii) giá c b t đ ng s n và (iii) t giá h i đoái Chính sách ti n t m r ng hay thu h p thông qua các kênh truy n

d n này tác đ ng đ n tình hình l m phát và đ u t trong n n kinh t đ c

minh h a qua s đ d i đây:

2.1.2.3 Các kênh tín d ng:

Có hai kênh truy n d n ti n t c b n đ u xu t phát t k t qu c a v n đ

thông tin không cân x ng trong th tr ng tín d ng là: Kênh cho vay ngân

hàng và kênh b ng cân đ i tài s n

2.2 Lãi su t c b n:

2.2.1 Lãi su t c b n đ i v i các qu c gia khác trên th gi i:

Lãi su t c b n Canada và M (Prime rate ho c Prime lending rate) là lãi

su t mà các NHTM l n s d ng đ cho vay các khách hàng u đãi, có đ tín

nhi m cao Lãi su t này đ c các t ch c tín d ng tham kh o trong vi c tính

toán lãi su t cho vay các t ch c và cá nhân trong n n kinh t

M , lãi su t c b n th ng cao h n γ đi m ph n tr m so v i lãi su t cho vay bù đ p d tr b t bu c (federal funds rate) T p chí Wall Street Journal

công b theo đ nh k lãi su t c b n các nu c (riêng M , lãi su t này

tính trên lãi su t c b n do 30 ngân hàng l n nh t c a M công b )

Malaysia, các ngân hàng s d ng thu t ng Base δending Rate (BδR) đ

ch lãi su t c b n Lãi su t này đ c tính b ng chi phí huy đ ng v n c ng

v i các chi phí qu n lý, và là nh nhau đ i v i các ngân hàng l n Lãi su t

c b n th ng xuyên đ c các ngân hàng đi u ch nh, nh ng không là đ i

t ng đi u ch nh c a pháp lu t Lãi su t c b n hi n nay Malaysia là 5,8%

(có hi u l c t ngày 09/3/2010)

Trong ho t đ ng tín d ng ngân hàng trên th gi i, lãi su t c b n th ng

đ c s d ng làm c s đ tính toán lãi su t th n i cho các kho n vay ng n

h n (nh cho vay qua th tín d ng, cho vay th ch p, cho vay cá nhân…),

the o đó lãi su t cho vay b ng lãi su t c b n c ng thêm m t t l lãi su t c

đ nh, t ng ng v i r i ro tín d ng

ζh v y, có th rút ra m t s nh n xét quan tr ng v lãi su t c b n trên th

gi i:

- Lãi su t c b n là c s đ tính lãi su t cho vay, có th là giá v n c a

kho n vay (tr ng h p Malaysia), ho c lãi su t cho vay khách hàng có r i

ro th p nh t (tr ng h p M )

- Lãi su t c b n do t ng ngân hàng quy đ nh, không là đ i t ng đi u ch nh

tr c ti p c a pháp lu t

2.2.2 Lãi su t c b n Vi t Nam:

Khái ni m lãi su t c b n xu t hi n l n đ u tiên trong Lu t NHNN (1997), theo đó, “δãi su t c b n là lãi su t do NHNN công b làm c s cho các

t ch c tín d ng n đ nh lãi su t kinh doanh” Tuy nhiên, mãi đ n n m

2000, NHNN m i có quy đ nh c th v vi c áp d ng lãi su t c b n, c

th là:

- NHNN công b lãi su t c b n trên c s tham kh o m c lãi su t cho vay

th ng m i đ i v i khách hàng t t nh t c a nhóm các t ch c tín d ng

đ c l a ch n theo quy t đ nh c a Th ng đ c NHNN trong t ng th i k

- Các NHTM chuy n t vi c áp d ng tr n lãi su t cho vay sang cho vay theo lãi su t c b n c ng biên đ (cho vay ng n h n là 0,3%/tháng, cho

vay trung dài h n là 0,5%/tháng)

Danh sách các t ch c tín d ng đ c l a ch n đ cung c p thông tin tham

kh o cho NHNN v lãi su t cho vay ban đ u g m 15 ngân hàng, trong đó

có 4 NHTM nhà n c, 5 NHTM c ph n đô th , 2 NHTM c ph n nông

thôn, 2 ngân hàng liên doanh và 2 chi nhánh ngân hàng n c ngoài t i

Vi t Nam

Tuy nhiên, đ n n m β00β, ζHζζ l i thay đ i c ch cho vay theo h ng

không áp d ng lãi su t c b n c ng biên đ , mà cho phép các NHTM áp

d ng lãi su t th a thu n v i khách hàng Lãi su t c b n v n ti p t c đ c duy trì, nh ng ch đ tham kh o và đ nh h ng đ i v i lãi su t th tr ng i

n n m β008, khi các d u hi u c a kh ng ho ng tài chính th gi i đã rõ

r t, và ho t đ ng kinh doanh c a các doanh nghi p trong n c lâm vào

tình tr ng khó kh n, ζHζζ tr l i v i c ch đi u hành lãi su t cho vay

theo lãi su t c b n, theo đó lãi su t kinh doanh c a NHTM (l n này bên

c nh lãi su t cho vay, có b sung thêm lãi su t huy đ ng) không v t quá

150% c a lãi su t c b n do NHNN công b Danh sách các t ch c tín

d ng đ c l a ch n đ cung c p thông tin cho ζHζζ lên đ n 25 ngân hàng, trong đó có β0 NHTM c ph n, 2 ngân hàng liên doanh và 3 ngân

hàng 100% v n n c ngoài t i Vi t ζam C ch cho vay này đ c th c

hi n đ n đ u n m β010, nh ng không có tác đ ng tích c c đ i v i th

tr ng tín d ng, nên đã đ c đi u ch nh theo h ng áp d ng lãi su t th a

thu n đ i v i cho vay tiêu dùng t tháng 1/β009, và đ i v i cho vay kinh

doanh trung dài h n, t tháng β/β010 Và đ n đ u tháng 4/2010, NHNN

l i quay tr v v i c ch đi u hành lãi su t th a thu n

2.3 M i quan h truy n d n gi a lãi su t c b n và lãi su t bán l :

ζh v y, lãi su t c b n c a ngân hàng trung ng là m t công c quan tr ng,

n u không nói là ch y u, c a chính sách ti n t qu c gia, nh m đ n nh ng m c

tiêu kinh t v mô nh thúc đ y t ng tr ng kinh t , n đ nh giá c , duy trì m t

tình tr ng th ng b ng toàn d ng ζgân hàng trung ng còn s d ng công c lãi

su t đ đ nh h ng tín d ng cho h th ng ngân hàng Vi c n đ nh lãi su t c

b n c a ngân hàng trung ng v b n ch t là m t quy t đ nh tài đ nh, ph n ánh

nh n đ nh c a nó v tình hình kinh t v mô c a qu c gia, không ph i là m t

tính toán d a trên chi phí và l i nhu n

Vì là m t công c ti n t v mô, m c lãi su t c b n c a ngân hàng trung ng

đ c các NHTM xem nh m t tín hi u rõ ràng nh t c a m t chính sách ti n t

m r ng (nh m ch ng suy thoái) hay th t ch t (nh m ki m soát l m phát)

Trên c s đó, các NHTM s xây d ng cho mình m t h th ng lãi su t riêng,

phù h p v i đi u ki n huy đ ng ti n g i ti t ki m và cho vay c a m i ngân

hàng, v i nh ng m c lãi su t khác nhau tùy thu c vào th i h n, m c đ r i ro

cao hay th p c a các kho n huy đ ng và cho vay, m c đ tín nhi m c a m i ngân hàng đ i v i khách hàng c a mnh Th tr ng huy đ ng ti n g i và cho

vay c a các NHTM là m t th tr ng có c nh tranh, nh ng trong khuôn kh do ngân hàng trung ng đi u ti t b ng công c lãi su t c b n, nh m đ m b o

r ng s c nh tranh không tr nên quá kh c li t, đe d a đ n s an toàn c a h

th ng và đ ng ti n ti t ki m c a ng i dân

V m t đ nh tính, m i quan h dài h n gi a lãi su t bán l và lãi su t chính sách

có th đ c di n đ t b ng công th c:

Tuy nhiên, các NHTM không ch huy đ ng v n trong dân mà còn có th vay

m n l n nhau trên th tr ng ti n t liên ngân hàng, th ng là v i m t th i

h n ng n (có khi ch qua đêm) theo m t m c lãi su t liên ngân hàng (interbank

rate) thay đ i liên t c m i ngày tùy thu c vào ngu n cung c u v n ng n h n

trên th tr ng ζgân hàng trung ng th ng xuyên can thi p trên th tr ng

ti n t liên ngân hàng nh m h tr thanh kho n cho h th ng ngân hàng đ ng

th i duy trì m t m c lãi su t liên ngân hàng phù h p v i m c tiêu c a chính sách ti n t M c lãi su t này th ng đ c các NHTM xem là lãi su t chu n đ

tính lãi su t cho vay b ng cách c ng thêm vào đó m t ph phí áp d ng cho

riêng m i khách hàng theo m t cách tính ph c t p d a trên s đánh giá ch

quan c a m i ngân hàng v các lo i r i ro liên quan đ n khách hàng và tính

ch t kho n vay c a h

2.4 C ch đi u hành lãi su t t i Vi t Nam:

Tr c n m β008, cùng v i vi c tr n lãi su t cho vay ngo i t đ c xóa b và

vi c th c hi n c ch lãi su t th a thu n đ i v i Vζ thì lãi su t đã đ c t do

hóa hoàn toàn Lãi su t c b n do NHNN công b làm tham kh o và đ nh

h ng lãi su t th tr ng Các t ch c tín d ng m r ng huy đ ng và cho vay

đ i v i n n kinh t , qua đó góp ph n giúp kinh t đ t đ c s t ng tr ng cao

qua nhi u n m Tuy nhiên, cùng v i t c đ t ng tr ng cao c a n n kinh t qua các n m thì áp l c l m phát đã gia t ng t nh ng tháng đ u n m β008

Bên c nh đó là d u hi u c a cu c đ i suy thoái kinh t th gi i mà kh i ngu n

t cu c kh ng ho ng tín d ng M Vì v y, chính sách ti n t th t ch t đã

đ c NHNN th c thi t đ u n m β008 đ ng n ch n đà l m phát đang gia t ng

m nh Hi u ng ng n h n c a nó là tác đ ng đ n tính thanh kho n c a các t

ch c tín d ng , đ y lãi su t huy đ ng c a các t ch c tín d ng lên cao Do v y,

có th gây m t an toàn h th ng tài chính – ngân hàng y lãi su t liên ngân

hàng lên t i 43% , lãi su t huy đ ng lên t i 19 -20%

gi m kinh t Tuy nhiên, nh ng tác đ ng b t l i đã xu t hi n: Lãi su t đã không

ph n ánh đ c quan h cung – c u trên th tr ng; các t ch c tính d ng đã lách “tr n cho vay” b ng các kho n phí c c u ngu n v n huy đ ng c a các

t ch c tính d ng đã thay đ i: ngu n v n huy đ ng ng n h n t ng lên, trong khi

nhu c u v n vay trung – dài h n là r t l n, đi u này có th làm r i ro m t cân

đ i k h n v n t ng lên

Chính vì v y, ngày 26/2/2010 NHNN đã ban hành Thông t s ζHζζ cho phép các ngân hàng đ c phép áp d ng c ch lãi su t th a thu n

07/2010/TT-v i các khách hàng 07/2010/TT-vay trung 07/2010/TT-và dài h n nh m đáp ng nhu c u v n s n xu t,

kinh doanh, d ch v và đ u t phát tri n C ch này c ng áp d ng v i các

kho n vay ng n h n, trung h n và dài h n nh m đáp ng nhu c u v n đ tr c

ti p ph c v đ i s ng c a cá nhân và h gia đình c a khách hàng vay; các ho t

đ ng cho vay tiêu dùng thông qua nghi p v phát hành và s d ng th tín d ng

n γ/β011, c ch lãi su t c b n đ c thay b ng c ch lãi su t th a thu n c

th đ i v i lãi su t cho vay cho phép áp d ng c ch lãi su t th a thu n đ i v i

các kho n vay trung và dài, th c hi n lãi su t tr n huy đ ng 1β%/ n m

T tháng 3/ β011 đ n nay: v n ti p t c c ch lãi su t th a thu n đ i v i lãi su t

cho vay tuy nhiên các ngân hàng c ng đã đ ng th a thu n v i nhau theo mong

mu n c a N gân hàng trung ng h lãi su t cho vay xu ng 17- 19% t

9/2011, lãi su t tr n huy đ ng t ng 14% đ n 1/10/2011: Quy đ nh 6 % đ i v i

ti n g i không k h n và k h n ng n d i 30 ngày

2.5 Nghiên c u th c nghi m v c ch truy n d n lãi su t:

2.5.1 Nghiên c u c a Ming-Hua Liu và các công s (2002)

C n c trên mô hình m i quan h dài h n gi a lãi su t chính sách và lãi su t

bán l trên, b ba tác gi Ming-Hua Liu, Dimitri Margaritis và Alireza Tourani-Rad v i ph n nghiên c u th c nghi m c a mình đã xác đ nh m c đ

truy n d n và t c đ đi u ch nh lãi su t bán l khi lãi su t c b n thay đ i trong giai đo n 1994-2004 t i New Zealand Vi c nghiên c u đ c l a ch n th c

hi n t i New Zealand, v n là n c đ u tiên c a OECD (T ch c H p tác Kinh

t châu Âu) áp d ng m c l m phát m c tiêu v i m c đ minh b ch và trách

nhi m gi i trình cao S minh b ch v chính sách đ c nâng lên b i m t s

chuy n d ch t nh ng m c tiêu v n hành đ nh l ng sang m c tiêu v n hành trên c s lãi su t trong n m 1999 b ng vi c đ a vào áp d ng lãi su t ti n g i qua đêm (official cash interest rate – OCR)

H th ng ηCR đ n gi n và d hi u, nó v n hành nh sau: khi ηCR đ c công

b , RB s n sàng tr cho các đ nh ch tài chính m t m c lãi su t 0.β5% đi m

d i m c OCR cho các kho n ti n g i c a h t i RB và s n sàng cho vay qua đêm đ i v i các ngân hàng d a vào tài s n b o đ m t i m c lãi su t β5 đi m c

b n trên OCR Quan tr ng h n, không có gi i h n v l ng ti n m t s n sàng

đ a vào hay l y ra t i β5 đi m c b n t ng ng d i ho c trên OCR Ngân hàng trung ng hành đ ng nh m t nhà t o l p th tr ng trong th tr ng ti n

t ng n h n mà không có b t k m t h n ch nào áp đ t lên kh i l ng giao

d ch, không m t NHTM m c lãi su t cho vay ng n h n cao h n ηCR Trong

m t h th ng tài chính c nh tranh, các ngân hàng khác s h m c l i su t b i vì

h vay m n t RB T ng t , m t đ nh ch tài chính c ng không th cho vay

ng n h n t i m c lãi su t th p h n ηCR vì nó có th vay RB t i m c OCR, mà

không có b t k m t r i ro tín d ng nào

B ng cách vay m n ti n qua đêm v i kh i l ng không gi i h n, RB có th

duy trì m t m c lãi su t ng n h n liên ngân hàng t i m c lãi su t ti n m t qua

đêm ηRC c a mình Thông qua vi c thi t l p OCR, thì RB có th tác đ ng m t cách đáng k lên các d ng lãi su t ng n h n khác Ví d : h i phi u 90 ngày,

các kho n vay th n i… ηCR còn có th nh h ng đ n các lo i lãi su t bán l khác đ c “phân ph i” b i các NHTM và các đ nh ch tài chính khác K t qu

là, thay đ i OCR s nh h ng toàn di n đ n ho t đ ng kinh t và l m phát c a

m t qu c gia Tuy nhiên, quá trình này đòi h i m c đ đi u ch nh phù h p đ i

v i t ng s n ph m khác nhau

o l ng m c đ truy n d n lên lãi su t bán l t i New Zealand, các tác gi đã

đã s d ng mô hình Phillips Loretan và mô hình hi u ch nh sai s ECε đ đo

l ng m c đ truy n d n c a l i su t chính sách sang lãi su t b n l K t qu

cho th y r ng hi u ng truy n d n toàn ph n dài h n ch nh h ng đ n m t s

ch không ph i là t t c lãi su t bán l truy n d n trong dài h n c a lãi su t

th tr ng đ n nh ng lãi su t bán l khác nhau tùy theo các s n ph m tài chính

khác nhau M t s lãi su t thì có đ truy n d n hoàn toàn, m t s thì không

Hi u ng truy n d n ng n h n và t c đ đi u ch nh c ng khác nhau cho t ng

lo i s n ph m

Vi c đ a vào áp d ng lãi su t ti n g i qua đêm (ηCR) làm t ng hi u ng

truy n d n dài h n c a lãi su t ti n g i c đ nh và lãi su t ti n g i th n i

nh ng không nh h ng đ n các lãi su t khác đo l ng tác đ ng c a s thay đ i chính sách này, tác gi đ a vào hô mình bi n gi D đ xem xét s thay

đ i c a t c đ truy n d n so v i khi ch a thay đ i chính sách K t qu nghiên

c u c ng ch ra r ng vi c công b ηCR làm t ng hi u ng truy n d n đ n lãi

su t th tr ng và lãi su t ti n g i nh ng lãi su t th ch p c đ nh thì không

Nói chung, nh ng k t qu nghiên c u c a các ông xác nh n r ng lãi su t c

b n c a chính sách ti n t có nhi u nh h ng h n đ i v i lãi su t ng n h n và

r ng s minh b ch t ng đã làm gi m tính d bi n đ ng c a công c và làm t ng

hi u qu c a chính sách

2.5.2 Các nghiên c u khác trên th gi i:

Harald Sander và Stefanie Kleimeier (2006) nghiên c u nh h ng c a

nh ng bi n đ ng đã đ c d đoán và nh ng bi n đ ng ngoài d đoán trong

chính sách ti n t lên s thay đ i lãi su t trong t ng lai c a các ngân hàng bán

l đ ng th i xem xét tác đ ng c a m t chính sách ti n t minh b ch lên s

truy n d n lãi su t khu v c Châu Âu Các ông đã s d ng lãi su t EURIBOR

đ đo l ng nh h ng nh ng cú s c bi n đ ng đã đ c d đoán và n m

ngoài d đoán c a chính sách ti n t lên lãi su t mong đ i ây là m t đi m

m i trong lý thuy t v s truy n d n Ph ng pháp nghiên c u đ c áp d ng là

mô hình “truy n d n chu n”, m t d ng mô hình VAR đ n gi n đ ki m đ nh

m c đ truy n d n c a lãi su t đi u hành lên lãi su t bán l c a ngân hàng ζgoài ra đ ki m đ nh s t ng quan gi a các bi n, tác gi s d ng mô hình

ki m đ nh DF, ADF, c a Engle and Granger (1987); đ ki m đ nh tính t h i

quy, tác gi s d ng mô hình ki m đ nh TAR K t qu nghiên c u cho th y s

đi u ch nh m c lãi su t trong chính sách ti n t có m t nh h ng quan trong

lên s truy n d n lãi su t Lãi su t c a các ngân hàng ph n ng nhanh h n

tr c s thay đ i lãi su t đi u hành khi nh ng thay đ i này đã đ c d báo

tr c Lãi su t ngân hàng có “tính c ng” và có s khác nhau c n xem xét trong

s d n truy n gi a lãi su t cho vay và lãi su t ti n g i các ngân hàng khác nhau, c th là lãi su t cho vay s d n truy n nhanh h n D n truy n là hoàn

ch nh nh t trong cho vay ng n h n doanh nghi p và có s khác nhau trong c

ch d n truy n c a các n c trong khu v c đ ng ti n chung châu Âu Do đó

ngân hàng trung ng có vai trò quan trong trong vi c truy n thông chính sách

ti n t giúp cho chính sách tr nên hi u qu h n ζgoài ra, k t qu nghiên c u

còn th y đ c tính minh b ch trong chính sách đi u hành c a ngân hàng trung

ng h u ích cho t c đ truy n d n, tuy nhiên không th thay th đ c th

tr ng c nh tranh

Harald Sander và Stefanie Kleimeierb (2006) nghiên c u c ch truy n d n

c a chính sách ti n t t i b n n c thu c khu v c chính sách ti n t chung c a

kh i SACU đ so sánh s khác nhau khi s d ng m t chính sách ti n t đ ng

nh t Các tác gi s d ng ph ng pháp đ nh l ng đ ch y mô hình t h i quy ng ng và mô hình đi u ch nh đ i x ng d a trên s li u c a 02 lo i lãi

su t ngân hàng (lãi su t cho vay c b n và lãi su t ti n g i) và 02 lo i lãi su t

ch ng ch c a chính sách ti n t (lãi su t trái phi u kho b c và lãi su t chi t

kh u) t i b n n c CMA (South Africa, Lesotho, Namibia và Swaziland) trong

kho ng th i gian t tháng 01/1991 đ n tháng 5/2005 K t qu cho th y đ i v i

nh ng qu c gia trong CMA theo m t chính sách ti n t duy nh t thì th tr ng

ngân hàng cho th y m t m c đ h i nh p v i vai trò quan tr ng c a lãi su t trái

phi u kho b c c a ζam Phi đ nh h ng chính sách ti n t , lãi su t th tr ng và

lãi su t ngân hàng Hi u ng truy n d n c a lãi su t cho vay c a 4 n c thì t t

nh ng không đ ng nh t Hi u ng truy n d n hoàn toàn trong dài h n đi u

ch nh t ng đ i nhanh

Sarno, L., Thornton, D.L., (2003) đã tìm th y có s n đ nh đáng k trong

m i quan h dài h n gi a lãi su t qu liên bang (lãi su t chính sách) và lãi su t tín phi u kho b c (lãi su t th tr ng ti n t ) trong su t giai đo n nghiên c u

m c dù tr i qua các thay đ i trong quy trình ho t đ ng chính sách ti n t Các

tác gi c ng lý lu n s h p lý c a mô hình cân b ng hi u ch nh VECM phi

tuy n và b t cân x ng và s d ng nó đ đ nh l ng cho m i quan h dài h n n

đ nh gi a lãi su t qu liên bang và lãi su t tín phi u kho b c γ tháng đ ng th i

tìm hi u t c đ đi u ch nh v tr ng thái cân b ng thông qua lãi su t qu liên

bang, s đi u ch nh v tr ng thái cân b ng c a lãi su t d i m c cân b ng là nhanh h n so v i lãi su t trên m c cân b ng

Chong và các c ng s (2005) ki m tra lãi su t huy đ ng các k h n khác

nhau và lãi su t cho vay c NHTM và công ty tài chính Singapore và th y

r ng đ nh ch tài chính đi u ch nh lãi su t c a h t ng lên ch m h n so v i

đi u ch nh gi m H c ng th y r ng t c đ đi u ch nh khác nhau qua các s n

ph m tài chính và khác nhau gi a các ngân hàng và công ty tài chính H không tìm th y s d n truy n hoàn toàn c a lãi su t

Ngoài ra còn có m t s nghiên c u c a các tác gi khác nh :

Mark A.Weth (2002) đã nghiên c u v s d n truy n t lãi su t th tr ng

sang lãi su t cho vay c Ông cho r ng t ch c tín d ng l n h n đi u ch nh

lãi su t cho vay th tr ng nhanh tr ng v n và linh ho t thay đ i đ bù đ p s thay đ i trong lãi su t chính sách

Hasan Muhammad Mohsin (2011) đã ti n hành nghiên c u và rút ra k t lu n

t i Pakistan thì đ i v i lãi su t cho vay, s d n truy n cao nh t là cho NHNN, sau đó là ngân hàng t nhân, ngân hàng n c ngoài và các ngân hàng đ c bi t

khác Vì v y, chính sách ti n t nh h ng đ n lãi su t cho vay nhi u h n lãi

su t huy đ ng Pakistan

Claudia Kwail and Johann Scharler (1.2007) đã phân tích v tính ch c ch n

c a mô hình giá có tính c ng đ n gi n, th hi n đ c r ng lãi su t bán l đi u

ch nh ch m ch p so v i nh ng thay đ i c a lãi su t chính sách ti n t và s d n

truy n này có kh n ng s không hoàn toàn M t k t qu ch y u c a tác gi

n a là n u s d n truy n đ n lãi su t bán l là không hoàn toàn trong dài h n,

thì nguyên t c Taylor tiêu chu n s không còn đ m b o cho m t m c cân b ng

ch nh sai s (ECε) đ đo l ng hi u qu c a c nh tranh trên s d n truy n c a

lãi su t th tr ng sang lãi su t ngân hàng, tác gi tìm th y r ng các ngân hàng

có xu h ng đ nh giá các kho n vay c a h theo quy đ nh c a th tr ng trong

n c khi áp l c c nh tranh m nh h n

đ c s d ng trong lu n v n này Trong ph n này ph ng pháp ki m đ nh tính

d ng, ki m đ nh đ ng liên k t và mô hình hi u ch nh sai s ECε đ c trình bày

m t cách chi ti t

K đ n là ph n mô t , cách tính các bi n Sau cùng là ph n thông tin v m u

nghiên c u và ngu n d li u nghiên c u

3.1 Mô hình nghiên c u

Qua các bài nghiên c u đã tham kh o trong ch ng β và c s lý thuy t đã h c

cho th y các tác gi đ u đ a ra m t qui trình x lý d li u chu i th i gian

gi ng nhau và ng d ng mô hình kinh t l ng phù h p đó là mô hình hi u

ch nh sai s ECM (Error Correction Model)

Trong các nghiên c u tr c do các bi n kinh t đ u d i d ng là chu i d li u

th i gian (time series data) nên các nghiên c u tr c khi đ a vào áp d ng mô

hình nghiên c u c a mình đ u th c hi n các b c x lý nh sau:

 Ki m đ nh tính d ng c a chu i d li u c a các bi n d a trên ki m đ nh

nghi m đ n v (Unit Root Test)

 Xác đ nh b c tích h p c a các bi n I(d) đ có đ c chu i d li u d ng

 Ki m đ nh đ ng liên k t (cointegration test) d a trên ph ng pháp c a

Johansen (Johansen Cointegration test) (Johansen, 1988 và Johansen &

Juselius, 1990) đ xác đ nh có t n t i m i quan h dài h n gi a các bi n

 Các nghiên c u ng d ng nhi u mô hình khác nhau nh : mô hình

VAR( Vector Autoregressive Analysis), mô hình hi u ch nh sai s ECM (Error CorrectionModel 2009) Trong đó mô hình hi u ch nh sai

s ECε đ c xem là mô hình n ng đ ng, đ c s d ng ph bi n trong

kinh t khi có s k t h p nh ng thông tin trong dài h n và ng n h n vào

- 0 : đo l ng s gia t ng c a lãi su t

- 1 : hê sô đo l ng m c đ truy n d n trong dài h n (Rousseas, 1985)

M c truy n d n trong dài h n là hoàn h o (truy n d n toàn ph n) n u có

ý ngh a th ng kê)

Sau khi có mô hình kinh t l ng, nhi m v k ti p là c l ng các tham s

b ng các d li u đ c thu th p và x lý K đó ki m đ nh các gi thuy t c a

mô hình

Và cu i cùng là di n gi i k t qu c a mô hình

tài nghiên c u s s d ng ph n m m th ng kê Eviews 6.0 và mô hình hi u

ch nh sai s ECε đ c l ng ph ng trình toán trên

3.2 Ph ng pháp c l ng mô hình nghiên c u

3.2.1 Tính d ng c a d li u chu i th i gian và b c tích h p

M c đích: Tính d ng (Stationary): Yt là m t chu i d ng thì giá tr trung bình,

ph ng sai và đ ng ph ng sai ( các đ tr khác nhau) s gi ng nhau cho dù

vi c đo l ng chúng th i đi m nào N u d li u không d ng thì vi c phân

tích h i qui s không có ý ngh a, hay còn g i là “h i qui gi ”

Tính d ng (Stationary): M t quá trình ng u nhiên đ c coi là d ng n u nh trung bình và ph ng sai c a nó không đ i theo th i gian và giá tr c a đ ng

ph ng sai gi a hai th i đo n ch ph thu c vào kho ng cách và đ tr v th i

gian gi a hai th i đo n này ch không ph thu c vào th i đi m th c t mà

- Ph ng sai : Var(Yt ) = E(Yt - )2 = 2

- ng ph ng sai : Cov(Yt , Yt+ k) = k = E[(Yt - , Yt + k - )]

Yt là m t chu i d ng thì giá tr trung bình, ph ng sai và đ ng ph ng sai ( các đ tr khác nhau) s gi ng nhau cho dù vi c đo l ng chúng t i th i đi m nào i u này có ngh a là chu i d li u nh v y s có xu h ng tr v giá tr

trung bình và nh ng dao đ ng xung quanh giá tr trung bình (đo b ng ph ng sai) là nh nhau

Theo Dickey và Fuller ( 1979), đ xác đ nh chu i d li u th i gian là chu i d

li u d ng hay không d ng, ta c n th c hi n ki m đ nh tính d ng Có nhi u tiêu

chu n đ ki m đ nh tính d ng, trong lu n v n này, ki m nghi m đ n v (unit root test) đ c s d ng đ ki m nghi m tính d ng

Xét mô hình sau đây

Yt = Yt−1 + ut − 1≤ ≤1 (γ.1) Trong đó: ut là y u t ng u nhiên trong mô hình h i quy c đi n ngh a là ut có trung bình b ng không, ph ng sai không đ i và hi p ph ng sai b ng không

Và utđ c g i là nhi u tr ng (White noise)

Trong đó: = − 1, và là toán t sai phân

Sai phân b c I : Yt = Yt− Yt-1

Sai phân b c II: ( Yt) = 2

(Yt) = Yt -2Yt-1 + Yt-2

Tr ng h p ki m đ nh m t chu i không d ng ta chuy n sang ki m đ nh chu i

sai phân b c I Nhi u nghiên c u cho th y đ i đa s các chu i d li u có xu

h ng đ u d ng sau khi bi n đ i sang sai phân c p 1

Ytđ c g i là liên k t b c 1 n u Yt là chu i d ng, ký hi u là I(1)

Dickey- Fuller (DF) đã đ a ra tiêu chu n đ ki m đ nh tính d ng nh sau:

Ho: = 1 (chu i không d ng)

H1: < 1 (chu i d ng)

Ta c l ng mô hình (γ.1), = /Se( ) có phân b DF N u nh giá tr tuy t

đ i c a > tr tuy t đ i thì bác b Ho t c là trong tr ng h p này chu i

d ng

Vi c ki m đ nh tính d ng th c t đ c s d ng trên ph n m m EVIEWS 6.0

Khi hai hay nhi u chu i th i gian m c dù không d ng c p đ bi n, nh ng

d ng cùng m t c p sai phân và có cùng xu th có th di chuy n cùng v i nhau trong dài h n M i quan h nh th đ c g i là đ ng tích h p Và khi đó

vi c c l ng m t hàm h i quy đ ng tích h p thì s không có h i quy gi

m o

3.2.2 Ki m đ nh đ ng liên k t

M c đích: xác đ nh có t n t i m i quan h dài h n gi a các bi n Engle và

Granger (1987) cho r ng k t h p tuy n tính gi a các chu i th i gian không

d ng có th là 1 chu i d ng và s k t h p đó là đ ng tích h p, nh v y s t n

t i m i quan h cân b ng dài h n gi a các bi n

Theo Engle và Granger (1987), n u 2 chu i Xt và tđ u I(1) và t n t i m t t

h p tuy n tính ut = t– Xt có liên k t I(0) thì X và g i là 2 chu i đ ng liên

k t (cointegrated series)

M t cách t ng quát, n u Yt và Xt đ u I(d) và t n t i m t t h p tuy n tính Zt =

Yt - Xt là I(0) thì hai chu i g i là đ ng liên k t b c d

Khi các chu i là đ ng liên k t thì vi c h i quy hai bi n v i nhau s có ý ngh a

v m t th ng kê (không ph i là h i quy gi t o vì lúc đó các xu th chung s

kh l n nhau) và ngoài ra đi u này s giúp b o toàn đ c thông tin dài h n vì

n u ch l y h i quy sai phân c a chúng ch th hi n thông tin bi n đ ng trong

ng n h n

Theo ngôn ng c a lý thuy t đ ng liên k t thì h i quy c a Yt theo Xt trong

tr ng h p này g i là h i quy đ ng liên k t, và các h s h i quy g i là các

tham s đ ng liên k t

Tr ng h p hai hay nhi u h n các chu i d li u th i gian d ng sau khi th c

hi n bi n đ i sai phân c p 1, ti p t c ki m đ nh đ ng liên k t (cointergration

test)

- N u các chu i đ u là chu i d ng b c 1 g i là I(1) chúng có th là đ ng

liên k t

- Trong lu n v n này ki m tra đ ng liên k t theo ph ng pháp Johansen

& Juselius (1990) b ng ch ng trình EVIEW Ph ng pháp này d a trên c l ng giá tr “maximum likelihood”, giá tr “maximum Engle”

và giá tr th ng kê “trace value” đ xem có t n t i vect đ ng liên k t

N u “trace value” ho c “maximum Eigen value” > “Critical Value” thì bác b

gi thi t H0

Tr ng h p khi k t qu ki m tra n u phát hi n có t n t i ít nh t m t vect

đ ng liên k t, có ngh a là t n t i m i quan h trong dài h n gi a các bi n Khi

đó ta s xác đ nh h i quy đ ng liên k t đ ánh giá nh h ng tác đ ng c a các

bi n đ c l p đ i v i bi n ph thu c

Sau khi ki m đ nh quan h đ ng tích h p n u xác nh n có m i quan h đ ng

liên k t, mô hình h i quy đ ng tích h p s đ c c l ng đ ki m đ nh các h

s h i quy đ ng tích h p th hi n m i quan h dài h n gi a các bi n

3.3 Mô hình hi u ch nh sai s ECM (Error corection model)

Theo Nguy n Quang ông (β008) khi h i quy các bi n d li u th i gian, n u nh

các bi n là chu i d li u không d ng thì k t qu có th là gi m o ζh ng n u các

sai phân c a chúng là chu i d ng ta có th th c hi n h i quy OLS cho các sai phân này Tuy nhiên n u nh chúng ta ch xét h i quy c a các sai phân (t c là không xem

xét h i quy đ ng liên k t gi a các bi n) thì chúng ta b m t thông tin dài h n v

quan h gi a các bi n Vì sao đi u đó l i x y ra?

ζh đã xét m c tr c, n u Yt và Xt là các chu i không d ng thì h i quy gi a chúng có th là gi t o N u Yt và Xtđ ng liên k t b c 1 I(1) thì Ytvà Xt là d ng nên có th th c hi n h i quy OLS song lúc đó l i có th m t đi thông tin dài h n v

quan h gi a Yt và Xt

Th t v y, trong dài h n thì Yt = Yt-1 do đó Yt = 0, t ng t Xt = 0 vì v y không

có s thay đ i đi m cân b ng Tuy nhiên trong ng n h n l i có th có s m t cân

b ng

Vì th có th xem sai s ng u nhiên ut = Yt - 1 - 2Xt là sai s cân b ng trong ng n

h n Mô hình hi u ch nh sai s ECM do Sargan, Engle và Granger (1987) phát tri n

nh m xác đ nh s m t cân b ng ng n h n này Xét mô hình:

Yt= 0+ 1 Xt+ 2ECt-1 + vt (*)

v i EC là ph n d c a mô hình Ytv i Xt S h ng 2ECt-1 đo m c đ m t cân b ng

k tr c εô hình (*) c l ng s thay đ i c a Yt vào s thay đ i c a Xt và s

m t cân b ng k tr c

ζh đã nêu, n u Yt và Xt là các chu i không d ng thì h i quy gi a chúng có th là

gi t o N u Yt và Xtđ ng liên k t b c 1, do đó sai phân c a chúng d ng Khi đó ta

có th th c hi n h i quy gi a Y và X

Trong dài h n ta có Yt = Yt-1, do đó Y = 0, t ng t , X = 0 Vì v y không có thay đ i đi m cân b ng Trong khi đó xét trong ng n h n l i có s m t cân b ng

Y = 1+ 2 X + 3ECt-1+ t (3.3) Trong đó EC là ph n d khi h i quy Y ph thu c vào X, t là nhi u tr ng

S h ng 3ECt-1 chính là ph n m t cân b ng Mô hình 3.3 c l ng s ph thu c

c a m c thay đ i Y vào m c thay đ i X và m c cân b ng th i k tr c Mô hình (γ.γ) đ c g i là mô hình ECM

Do các bi n sai phân đ u là chu i d ng mô hình ECε đ c c l ng b ng h i

quy OLS

ζh v y, t k t qu kh o sát các bi n nghiên c u có m i quan h đ ng liên k t Do

sai phân c a các bi n là chu i d ng nên có th ti n hành h i qui theo sai phân gi a

bi n ph thu c là các lo i lãi su t bán l và sai phân c a các bi n tác đ ng là lãi su t

c b n, b sung thêm vào ph ng trình ph n d EC thu đ c t ph ng trình h i qui đ ng liên k t (3.3) trên và l y đ tr t-i Mô hình này g i là mô hình hi u

ch nh sai s ECε đ c th hi n nh sau:

Trong đó:

M t lo i ph ng trình t ng t mô t s bi n đ ng đi u ch nh trong chính sách

lãi su t ( xt) ó là đ tr đi u ch nh trung bình (MAL) c a s truy n d n hoàn

toàn trong mô hình ECM áp d ng Hendry (1995) nh sau:

εAδ: đo l ng bình quân tr ng s c a t t c đ tr và đo l ng t c đ ph n

ng c a lãi su t bán l khi chính sách lãi su t c b n M t vài nghiên c u cho

th y r ng: s đi u ch nh trong ng n h n là b t cân x ng Nói cách khác, t c đ

đi u ch nh lãi su t là khác nhau khi lãi su t trên m c cân b ng và khi lãi su t

d i m c cân b ng (Chong, 2005 và Scholnick, 1996)

3.4 D li u nghiên c u

đo l ng m c đ truy n d n c a chính sách ti n t lên lãi su t bán l c th

là s truy n d n c a lãi su t c b n lên lãi su t bán l , tác gi s d ng d li u

c a chu i các lo i lãi su t hàng tháng t 02 ngu n:

- yt : Sai phân b c 1 c a bi n ph thu c là các lo i lãi su t bán l

- yt-i : Sai phân b c 1 c a các lo i lãi su t c b n l y đ tr i

- xt : Sai phân b c 1 c a bi n đ c l p là lãi su t c b n

- xt-i : Sai phân b c 1 c a lãi su t c b n l y đ tr i

 Lãi su t c b n: Lãi su t c b n c a ngân hàng trung ng là m t công

c quan tr ng, n u không nói là ch y u, c a chính sách ti n t qu c gia,

nh m đ n nh ng m c tiêu kinh t v mô nh thúc đ y t ng tr ng kinh

t , n đ nh giá c , duy trì m t tình tr ng th ng b ng toàn d ng Ngân hàng trung ng còn s d ng công c lãi su t đ đ nh h ng tín d ng

cho h th ng ngân hàng đây ta s d ng lãi su t c b n đ c NHNN

Vi t Nam công b

 Lãi su t bán l : lãi su t cho vay ng n h n, lãi su t cho vay trung h n, lãi

su t ti n g i VND k h n 6 tháng và 12 tháng, 18 tháng và 24 tháng d a trên lãi su t bán l đ c công b c a Ngân hàng TMCP Ngo i Th ng

Vi t Nam

ζh v y các bi n s s d ng đ đo l ng m c đ truy n d n trong bài nghiên

c u s bao g m 7 bi n g m: LSCB, TG_06M, TG_12M, TG_18M, TG_24M, VTC_NH, VT C_TDH Trong đó:

- VTC_NH : Lãi su t cho vay ng n h n

- VTC_TDH : Lãi su t cho vay trung h n

Th i gian l y m u : T tháng 01/β007 đ n tháng 10/2012

3.5 Tóm t t ch ng 3

Ch ng này trình bày vi c thi t l p mô hình nghiên c u d a gi thuy t v m i

quan h gi a các bi n đ c l p t ch ng 2 C n c vào mô hình toán và mô

hình kinh t l ng đ kh o sát m i quan h c a bi n đ c l p v i bi n ph

thu c D a trên thành qu c a kinh t l ng hi n đ i vi c nghiên c u h i quy

các chu i d li u th i gian đòi h i ph i xét xem d li u có tính d ng hay

không? N u có thì có th dùng h i quy theo ph ng pháp bình ph ng nh

nh t c đi n Còn n u d li u không d ng bu c ph i xét xem 2 bi n có m i

quan h đ ng liên k t không? N u có ta xét h i quy đ ng liên k t th hi n mô

hình quan h dài h n gi a các bi n nghiên c u

ζgoài ra mô hình ECε c ng đ c xác đ nh đ tìm hi u m i quan h trong

ng n h n nh th nào và quá trình cân b ng tr v xu h ng c a m i quan h

dài h n là nh th nào

Ch ng này c ng nêu c th h n các bi n nghiên c u đ c tính toán, đo l ng

nh th nào? Và thông tin c th v ngu n d li u đ c thu th p và s d ng

cho nghiên c u

2007 2008 2009 2010 2011 2012

CH NG 4:

PHÂN TÍCH D LI U VÀ K T QU NGHIÊN C U

4.1 Phân tích th ng kê mô t

Trên c s thu th p s li u v các chu i lãi su t t tháng 01/2007 – 10/2012, tác

gi xem xét s bi n đ ng c a các bi n lãi su t bán l so v i lãi su t c b n trong giai đo n nghiên c u

Hình 4.1: Bi n đ ng c a các lo i lãi su t bán l so v i lãi su t c b n

S au đó, s d ng ph n m m EVIEWS 6.0 ch y d li u cho k t qu th ng kê mô

su t ti n g i k h n Nhìn chung giá tr trung bình và trung v c a lãi su t

ti n g i gi m theo các k h n, đ i v i lãi su t cho vay thì c a lãi vay th

ch p ng n h n th p h n c a lãi su t vay trung dài h n, k h n càng dài thì lãi

su t càng cao Các giá tr này c a lãi su t vay cao h n so v i lãi su t ti n g i