MỐI QUAN HỆ GIỮA LẠM PHÁT VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM Ở VIỆT NAM.PDF

Th t nguyên nhân l m phát do tình tr ng tham nh ng cao.

NGHIÊN C U TH C NGHI M VI T NAM

Chuyên ngƠnh: TƠi chính – Ngơn hƠng

Mƣ s : 60340201

U N V N TH C S INH T

Ng i h ng n h h c: PGS TS S nh ThƠnh

TP HCM THÁNG N M

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a riêng tôi Các s li u thu th p

đ c và kêt qu nghiên c u trình bày trong đ tài này là trung th c Các tài li u trích d n có ngu n trích d n rõ ràng Tôi xin hoàn toàn ch u trách nhi m v n i dung và tính trung th c c a đ tài nghiên c u này

H c viên

r ng inh u n

M C C

Trang

rang bìa ph

L i cam đoan

c l c

anh m c hình v v b ng bi u

L i m đ u 1

Ch ng 1: hung Ủ huy h Ơ ng ng inh 5

1 thuy t v l m ph t 5

1 h i ni m l m ph t 5

1 o l ng l m ph t 5

1 thuy t t ng tr ng kinh t 9

1 h i ni m t ng tr ng kinh t 9

1.2.2 c c ng c ph n nh ch tiêu t ng tr ng kinh t 9

1.3 M i quan h gi a l m ph t v t ng tr ng kinh t 10

1.4 c nghiên c u th c nghi m v m i quan h gi a l m ph t v t ng tr ng kinh t 13

1.4.1 c minh ch ng th c nghi m ch ra m i quan h d ng gi a l m ph t v t ng tr ng kinh t 13

1.4.2 c minh ch ng th c nghi m ch ra m i quan h âm gi a l m ph t v t ng tr ng kinh t 14

1.4.3 c minh ch ng th c nghi m ch ra m i quan h phi tuy n gi a l m ph t v t ng tr ng kinh t 15

1.5 hình l thuy t nghiên c u 16

t lu n ch ng 1 21

Ch ng 2: T nh h nh h Ơ ng ng inh Vi N gi i đ n – 2011 22

2 ình hình kinh t x h i i t am 22

2 nh gi tình hình l m ph t i t am 28

2 h c tr ng tình hình l m ph t i t am 28

2 ranh lu n v c c nguyên nhân gây ra l m ph t t i iêt am 29

2 h o s t m i quan h gi a l m ph t v t ng tr ng kinh t 32

Ch ng 3: Ph ng h nghiên c u Ơ u i đ nh 37

hình th c nghi m 37

3.2 P h ng ph p nghiên c u 38

3.2 i m đ nh t nh d ng c a chu i th i gian 39

c l ng m hình v 40

3.2.3 i m đ nh quan h nhân qu ranger 41

li u nghiên c u 42

t qu th c nghi m 43

3.4.1 i m đ nh nghi m đ n v 43

3.4 c đ nh t nh đ ng liên k t v ki m đ nh m i quan h trong d i h n gi a t ng tr ng kinh t v l m ph t 44

3.4 c l ng m hình v x c đ nh đ tr t i u cho m hình 46

3.4 i m đ nh m i quan h nhân qu ranger gi a l m ph t v t ng tr ng kinh t 48

t lu n ch ng 3 50

Ch ng 4: u n Ơ huy n ngh 51

t lu n 51

4.2 t s g i ch nh s ch 52

4 i v i t ng tr ng kinh t 52

i v i l m ph t 56

4 i v i vi c xây d ng ch nh s ch ph c v m c tiêu ph t tri n kinh t n đ nh v b n v ng 58

4 n ch c a nghiên c u v h ng nghiên c u ti p theo 60

t lu n ch ng 61

i li u tham kh o 62

h l c

Trang

ình 2 ng tr ng giai đo n – 2011 23

ình 2 tr ng v n đ u t to n x h i giai đo n – 2010 24

ình 2 ình hình l m ph t i t am giai đo n – 2011 27

ình 2 c a i t am v m t s qu c gia châu 28

ình 2 i n đ ng l ng th c, th c ph m so v i chung 30

ình 2 i d u th th gi i v i t am 30

ình 2 c đ t ng tr ng cung ti n i t am v c c n c 31

ình 2 ình hình l m ph t v t ng tr ng kinh t i t am giai đo n – 2011 33

ình 1 c nghi m c a m hình 47

ình 2 th h m ph n ng c a l m ph t 49

Trang

ng 2 c u v n đ u t to n x h i giai đo n – 2010 24

ng 2 n đ u t to n x h i th c hi n 25

ng 2 h ng h a t nh ch s gi tiêu d ng i t am 29

ng 2.4: ICOR i t am qua c c giai đo n 32

ng 1 c gi tr th ng kê m t c a c c bi n trong m hình 43

ng 2 s t ng quan gi a c c bi n trong m hình 43

ng 3 t qu ki m đ nh nghi m đ n v 44

ng 4 t qu c l ng cho m hình 45

ng 5 t qu ki m đ nh quan h nhân qu ranger trong m hình 48

l v n đ c p b ch m c c qu c gia đ v đang quan tâm

rong ph t tri n kinh t , th ch th c l n nh t v c ng v kh kh n nh t l k t h p

h i ho gi a t ng tr ng kinh t v ki m ch l m ph t i nhi u qu c gia ph t

tri n, l m ph t đ c coi l v n đ kinh t x h i r t nghiêm tr ng, m t khi n n kinh

hìn l i n n kinh t i t am, c th th y, i t am đ tr i qua m t th i k l m

ph t cao v k o d i h s gi trong nh ng n m đ c l c lên đ n trên ,

đ i s ng ng i dân c ng đ g p kh ng t kh kh n guyên nhân c a l m ph t cao

l do ch nh s ch qu n l c a ch nh ph c n nhi u h n ch v c i c ch ch a triêt đ

h n ra đ c v n đ đ , m t li u thu c cho l m ph t i t am đ đ c đ a ra

r t đ ng l c v r t ch nh x c đ l chuy n đ i c c u trong qu n l o đ , t l

l m ph t i t am đ t ng b c đi v o n đ nh ngay sau đ th th y, l m

ph t kh ng ph i đâu v bao gi c ng l x u, l b t l i ho n to n u m t n c

n o đ c th duy trì t l l m ph t m c h p l thì l m ph t l i tr th nh m t nhân t c l i cho s ph t tri n kinh t

r t nhi u c c nghiên c u kh c v s nh h ng qua l i gi a t ng tr ng v

l m ph t v i c c ph ng ph p kh c nhau đ c c ng b allik v howdhury ( ) đ s d ng h i quy đ ng liên k t (co- integration regression) v

m hình sai s hi u ch nh (ecm- error correction model) đ xem x t m i quan h

c ng chi u gi a t ng tr ng v l m ph t trong d i h n t i b n n c nam

(Bangladesh, n , akistan v Sri- anka) hêm v o đ , Faria v arneiro ( ) c ng s d ng ki m đ nh nghi m đ n v (unit root test) đ c đ xu t b i

Dickey-Fuller ( F) v ugmented ickey-Fuller ( F) ( ) v ph ng

ph p phân t ch ph ng sai (variance decomposition) d a trên m hình

(vector autoregressive model) cho th y, l m ph t kh ng nh h ng đ n s n

l ng th c t ( ) trong d i h n, tuy nhiên trong ng n h n thì s nh

t ng tr ng kinh t trong m hình đa bi n t ng tr ng kinh t , l m ph t, lao đ ng

v cung ti n c câu h i nghiên c u đ c đ t ra l

- M i quan h gi a l m ph t v t ng tr ng kinh t Vi t am l gì?

- m ch nh s ch trong vi c qu n l v ki m ch l m ph t ph c v cho t ng

tr ng kinh t b n v ng đ c r t ra trong nghiên c u n y l gì?

rong nghiên c u c a mình, ch ng t i s d ng đ ng th i h i qui đ ng liên k t,

m hình sai s hi u ch nh ( ) v ph ng ph p phân t ch ph ng sai d a trên m hình đ xem x t m i quan h gi a t ng tr ng v l m ph t Vi t

hung l thuy t d a trên c s l thuy t v phân t ch l m ph t v t ng tr ng kinh

t c a ankiw, 2003 i i h n c a nghiên c u n y l xoay quanh m i quan h

gi a l m ph t v t ng tr ng kinh t , tìm hi u m i quan h nhân qu gi a l m ph t

v t ng tr ng kinh t trong ng n h n l n d i h n o đ , đ t i kh ng đi sâu v o phân t ch c c nhân t t c đ ng đ n l m ph t v t ng tr ng kinh t

hung phân t ch d a trên m hình l thuy t l v

h m vi l y s li u s li u th c p v l m ph t, t ng tr ng kinh t , gi d u th

gi i, cung ti n, t gi h i đo i i t am t qu n m đ n qu n m

S li u s d ng đ c tr ch d n t c c ngu n l ng c c th ng kê i t am ( S ) v orld ank ( ) v Federal eserve ank of S ouis (F )

ph n b sung thêm c s khoa h c cho vi c ho ch đ nh ch nh s ch qu n l

v ki m ch l m ph t trong đi u ki n duy trì ph t tri n kinh t b n v ng

c a m t v i h ng h a n o đ t ng lên, c ng kh ng ph i gi c chung t ng lên m t

l n h v y, l m ph t l d t ng gi liên t c theo th i gian

Trong m t n n kinh t , l m ph t l s m t gi tr th tr ng hay gi m s c mua c a

đ ng ti n hi so s nh v i c c n n kinh t kh c thì l m ph t l s ph gi ti n

t c a m t lo i ti n t so v i c c lo i ti n t kh c h ng th ng theo ngh a đ u tiên thì ng i ta hi u l l m ph t c a đ n v ti n t trong ph m vi n n kinh t c a

m t qu c gia, c n theo ngh a th hai thì ng i ta hi u l l m ph t c a m t lo i ti n

t trong ph m vi th tr ng to n c u

V m t t nh to n, l m ph t l ph n tr m thay đ i c a ch s gi chung trong n n

kinh t theo t ng giai đo n

chung th i đi m hi n t i đ i v i m c gi chung c a nh m h ng t ng ng th i

đi m g c T l l m ph t th hi n qua ch s gi c l t l ph n tr m m c t ng c a

m c gi chung hi n t i so v i m c gi chung th i đi m g c

h ng t n t i m t ph p đo ch nh x c duy nh t ch s l m ph t, vì gi tr c a ch s

n y ph thu c v o t tr ng m ng i ta g n cho m i h ng h a trong ch s , c ng

nh ph thu c v o ph m vi khu v c kinh t m n đ c th c hi n đo l ng

m c gi chung n y, c c nh th ng kê xây d ng hai ch s gi đ đo l ng l

ch s gi tiêu dung ( ) hay c n g i l ch s gi aspeyres v đi u ch nh ( deflator) hay c n g i l ch s gi aasche S kh c bi t duy nh t gi a hai

ch s n y l quan đi m c a r h ng h a l m tr ng s t nh to n

nhi u n m so v i n m g c gh a l , r h ng h a đ c l a ch n đ t nh gi l

kh ng thay đ i qua nhi u n m o đ , c m t s nh c đi m c b n sau:

- Th nh t: CPI ch d a trên m t r h ng h a do đ m c đ bao ph c a đ n

t t c c c lo i h ng h a b h n ch i u n y l m cho kh ng ph n nh h t bi n

đ ng gi c a h ng h a trên n n kinh t

- Th hai: tr ng s c a c c h ng h a trong r h ng h a d a ch y u v o t ph n chi tiêu c a m t s lo i h ng h a c b n c a ng i dân th nh th v o n m g c do

đ kh ng ph n nh đ ng v đ y đ c c u chi tiêu c a to n x h i

- Th ba: tr ng s c a c c h ng h a trong r h ng h a l c đ nh theo n m g c nên

kh ng ph n nh đ c s bi n đ i trong c c u h ng h a tiêu d ng theo th i gian

lo i h ng ho , d ch v s n xu t trong n c Ch s đi u ch nh GDP cho bi t m t

đ n v đi n hình c a k nghiên c u c m c gi b ng bao nhiêu ph n tr m so

c a h ng tiêu d ng c n GDP deflator ph n nh gi c c a h ng ho do doanh

nghi p, ch nh ph mua ì th GDP deflator đ c coi l ph n nh đ ng h n m c

gi chung

GDP deflator ch ph n nh m c gi c a nh ng h ng ho s n xu t trong n c c n

CPI ph n nh m c gi c a c h ng ho nh p kh u uy nhiên, trên th c t , s li u

th ng kê cho th y s kh c bi t gi a v GDP deflator kh ng l n m t l thuy t, th ng ph ng đ i m c gi sinh ho t trong khi deflator c xu

h ng đ nh gi th p m c gi n y ( h m hung v r n n ng, )

h nh vì s thi u ho n h o c a hai ch s trên m Fisher đ đ ngh m t ch s dung ho hai ch s v deflator b ng c ch l y trung bình nhân gi a

ch ng h s n y g i l ch s Fisher (Fisher index) uy nhiên, t ng n y c a

Fisher đ i h i nhi u gi đ nh m hai ch s v deflator kh ng tho m n

đ l kh n ng đ o ng c th i gian v đ o ng c nhân t m t s tr ng i nh

ch s n y yêu c u ph i c đ y đ c v deflator

m l i, c nhi u c ch đ đo l ng l m ph t v n tu thu c v o ch s gi chung

n o c a n n kinh t đ c đ c p d ng o đ , vi c phân t ch l m ph t ph i d a trên nhi u ch s đ i ch ng kh c nhau v trong m t b i c nh th i gian t ng đ i

d i đ tr nh c c nh n đ nh nh t th i

q p

i

o i

o i

n

i

o i

t i t

q p deflator

i

t i

o i

n

i

t i

t i t

q p x

q p

q p x

i

t i

o i

n

i

t i

t i n

i

o i

o i

n

i

o i

t i t

1.2 ụ THUY T T NG TR NG KINH T

ng tr ng kinh t ( conomic rowth) l m t kh i ni m mang t nh đ nh l ng,

đ c bi u hi n b ng m t trong hai c ch sau

ch S gia t ng th c t c a t ng s n ph m qu c dân ( – Gross National

Product); t ng s n ph m qu c n i (GDP – Gross Domestic Product) hay s n ph m

qu c dân r ng ( – Net National Product) trong m t th i k nh t đ nh

C ch S gia t ng th c t theo đ u ng i c a GNP, GDP hay NNP trong m t

đo l ng t ng tr ng kinh t c th d ng m c t ng tr ng tuy t đ i, t c đ

t ng tr ng kinh t ho c t c đ t ng tr ng bình quân h ng n m trong m t giai

đo n heo đ , M c t ng tr ng tuy t đ i l m c chênh l ch quy m kinh t gi a

hai k c n so s nh

T c đ t ng tr ng kinh t đ c t nh b ng c ch l y chênh l ch gi a quy m kinh t

k hi n t i so v i quy m kinh t k tr c chia cho quy m kinh t k tr c T c

t ng tr ng GDP (ho c ) danh ngh a n n u quy m kinh t đ c đo b ng

GDP (hay GNP) th c t , thì s c t c đ t ng tr ng GDP (hay GNP) th c t

h ng th ng, t ng tr ng kinh t d ng ch tiêu th c t h n l c c ch tiêu danh ngh a

M i u n h gi h Ơ ng ng inh

V l thuy t, l m ph t c th t c đ ng tiêu c c l n t ch c c lên t ng tr ng kinh t

L m ph t c th t c đ ng tiêu c c lên t ng tr ng nh d u hi u b t n kinh t v

h m đ u t do đ kìm h m s t ng tr ng kinh t

Th ba l m ph t cao gây kh kh n trong thu chi ngân s ch c a nh n c

go i ra, do t c đ ng qua l i gi a l m ph t v t ng tr ng kinh t , c th th y

r ng, đ c c ch nh s ch qu n l v m đi đ ng m c tiêu, ch nh s ch qu n l kinh t theo h ng t ng tr ng b n v ng đ c hi u qu thì vi c k v ng v d b o l m

ph t l h t s c quan tr ng C đ c m t h th ng d b o l m ph t t t s g p ph n

ho n thi n v đ a ra c s khoa h c x c đ ng h n trong vi c quy t đ nh ch nh s ch

qu n l v m L m ph t k v ng đ ng vai tr r t quan tr ng trong vi c n đ nh kinh t , n v a gi p cho c c nh qu n k c c i nhìn rõ h n v l m ph t trong

t ng lai, v a t c đ ng v o tâm l c a ng i dân v t đ đi u chình xu h ng tiêu

M i quan h gi a l m ph t v t ng tr ng kinh t l s bi u hi n t p trung nh t v cân đ i v m c a n n kinh t cân đ i gi a s n xu t v tiêu d ng, ti t ki m đ u t , thu chi ngân s ch v thanh to n qu c t N u m t trong nh ng cân đ i n y b vi

Hai là, l m ph t qu th p khi đ u t trong n c gi m s t, m t ph n v n đ ng k di

chuy n ra n c ngo i ho c đem v t ch tr , s n xu t v l u th ng đình tr , th t

nghi p t ng cao

C hai tr ng h p trên đ u ph n nh tiêu c c đ n t c đ t ng tr ng kinh t

r c nhi u ki n, nhi u quan đi m tr i chi u thì m i quan h gi a t ng tr ng v

l m ph t v n đang l m t v n đ đ c nhi u nh kinh t h c quan tâm

Theo lý thuy t Keynes: trong ng n h n s c s đ nh đ i gi a l m ph t v t ng

tr ng; ngh a l , mu n cho t ng tr ng đ t t c đ cao thì ph i ch p nh n m t t l

l m ph t nh t đ nh rong giai đo n n y, t c đ t ng tr ng v l m ph t di chuy n

c ng chi u; sau giai đo n n y, n u ti p t c ch p nh n t ng l m ph t đ th c đ y

t ng tr ng thì c ng kh ng t ng thêm m c xu h ng gi m (đ ng cong

Phillips n i ti ng v s đ nh đ i gi a m c tiêu l m ph t v th t nghi p)

Theo ch ngh a tr ng ti n (đ i di n là Milton Fredman): l m ph t l s n ph m c a

vi c t ng cung ti n ho c t ng h s t o ti n m c l n h n t c đ t ng tr ng kinh

t ; ngh a l , trong d i h n, gi c b nh h ng b i cung ti n ch kh ng th c s t c

đ ng lên t ng tr ng; n u cung ti n t ng nhanh h n t c đ t ng tr ng thì l m ph t

t t y u s x y ra; n u gi cung ti n v h s t o ti n n đ nh thì t ng tr ng cao s

l m gi m l m ph t

Theo lý thuy t tân c đi n Mundell (1963) và Tobin (1965): l m ph t l nguyên

nhân l m cho con ng i tr nh gi ti n m chuy n th nh c c t i s n sinh l i Theo

m hình n y gi a l m ph t v t ng tr ng c m i quan h t l thu n

C th th y r ng, tuy l thuy t v m i quan h gi a t ng tr ng v l m ph t c a

c c tr ng ph i c s kh c nhau, nh ng đi m chung c a c c tr ng ph i l m i

quan h y kh ng ph i m t chi u, m l s t c đ ng qua l i N u mu n t ng tr ng cao thì ph i ch p nh n l m ph t, tuy nhiên đ n m t l c n o đ , n u l m ph t ti p

t c t ng cao s l m gi m t ng tr ng rong d i h n, khi t ng tr ng đ đ t đ n

l m ph t nh t đ nh; trong giai đo n n y, t c đ t ng tr ng v l m ph t di chuy n

c ng chi u; sau giai đo n n y, n u ti p t c ch p nh n t ng l m ph t đ th c đ y

t ng tr ng thì c ng kh ng t ng thêm m c xu h ng gi m (đ ng cong

Phillips n i ti ng v s đ nh đ i gi a m c tiêu l m ph t v th t nghi p); m i quan

h gi a t ng tr ng v l m ph t mang d u d ng

Mundell (1963) và Tobin (1965) nh n m nh l m ph t l nguyên nhân l m cho con

ng i tr nh gi ti n m chuy n th nh c c t i s n sinh l i; theo m hình n y gi a

l m ph t v t ng tr ng c m i quan h t l thu n B sung thêm cho quan đi m trên, nh kinh t h c Sidrauski (1967) cho r ng khi c c bi n s đ c l p v i vi c

ph t v t ng tr ng ghiên c u g n đây, han v Senhadji ( ) c ng đ tìm

th y m i quan h t ng tr ng - l m ph t mang d u âm khi t l l m ph t v t qua

ph ng ph p phân t ch ph ng sai d a trên m hình cho th y: l m ph t

kh ng nh h ng đ n s n l ng th c t trong d i h n, tuy nhiên trong ng n h n thì

s nh h ng c a l m ph t đ n s n l ng th c t l i mang d u âm

Ơ ng ng inh

ghiên c u ban đ u (nh ng n m ) kh ng tìm th y m i quan h c ngh a th ng

kê n o i quan h gi a l m ph t v t ng tr ng l phi tuy n t nh m ph t ch

t c đ ng tiêu c c lên t ng tr ng khi đ t ng ng nh t đ nh n o đ m c d i

ng ng, l m ph t kh ng nh t thi t t c đ ng tiêu c c lên t ng tr ng, th m ch c

th t c đ ng d ng nh l thuy t eynes đ c p

Nghiên c u c a Khan và Senhadji (2001): n c, giai đo n 1960- c

n c đang ph t tri n, ng ng l m ph t t 11- /n m ghiên c u c a Li (2006):

S li u cho n c đang ph t tri n, giai đo n 1961-2004, ng ng l /n m

ghiên c u c a Christoffersen và Doyle (1998) tìm ra ng ng l cho c c n n

kinh t chuy n đ i K t lu n ng ng tiêu c c c a l m ph t l t 11%-14% tr lên

ng đ ng v i nghiên c u trên, t c gi nh - gân h ng h n c (NHNN)

c ng cho r ng: gi a t ng tr ng kinh t v l m ph t th ng c m i quan h nh t

đ nh uy nhiên, m c đ g n k t nh th n o l v n đ c n tranh c i t s nghiên c u v th c nghi m cho th y, l m ph t c th t c đ ng tiêu c c đ n t ng

tr ng kinh t khi n v t qua m t ng ng nh t đ nh Fischer l ng i đ u tiên nghiên c u v n đ n y đ k t lu n, khi l m ph t t ng m c đ th p, m i quan h

l m ph t l , theo Khan v Senhadji, ng ng l m ph t cho c c n c đang ph t

tri n l - , c c n c c ng nghi p kho ng 1-3% G n đây nh t l nghiên c u

c a t c gi han ( ) đ t p trung nghiên c u x c đ nh m c l m ph t t i u t

qu han đ tìm ra m c l m ph t t i u đ i v i c c n c v ng rung ng v

Trung l kho ng 3,2%

H c thuy t kinh t v m đ kh ng đ nh, n u s n l ng th c t v t s n l ng ti m

n ng s l m l m ph t gia t ng h c t 2005-2006, l m ph t th gi i gia t ng, ngo i nguyên nhân gi d u c n do n n kinh t nhi u n c ph t tri n qu n ng

M c d nhi u quan đi m ch a th ng nh t nh ng c c nh kinh t đ u th a nh n s

th nh c ng v s t ng tr ng nhanh nh t trong giai đo n d i l vi c t o ra m i

tr ng kinh t - t i ch nh n đ nh, thu n l i trong đ duy trì m c l m ph t so

v i m c trung bình c c n c đang ph t tri n kh c trong n m qua h c

t cho th y trong m y th p k qua, n c n o c t l l m ph t cao h n m c đ t ng

tr ng thì n n kinh t kh ng ph t tri n đ c, đi n hình l hilippin g c l i

l m ph t v gi t c t ng tr ng cao h n t c đ l m ph t nên đ ph t tri n nhanh

ch ng i c c n c đang ph t tri n, do m c tiêu t ng tr ng kinh t l h ng đ u nên h kh ng duy trì m c tiêu l m ph t m c th p nh t

1.5 M h nh Ủ huy nghiên c u

c c đ nh gi trên, ta th y c nhi u k t lu n kh c nhau v m i quan h gi a l m

ph t v t ng tr ng kinh t o đ , c n ph i c nh ng nghiên c u th c nghi m ti p theo đ x c đ nh m i quan h n y go i ra, c ng t nh ng đ nh gi trên, ta th y

c nhi u v n đ liên quan đ n ph ng ph p c l ng c n đ c gi i quy t đ t ng

đ tin c y cho k t qu th c nghi m

hân t quy t đ nh s t ng tr ng c a s n l ng qu c gia l m c cung ti n t

Theo M.Friedman, gi c h ng h a ph thu c v o kh i l ng ti n t T c ng th c = , ta c u , kh ng đ i thì ph thu c v o h i l ng ti n t

c ng nhi u thì gi c h ng h a c ng t ng cao o đ , c c nh tr ng ti n hi n đ i quan tâm đ n vi c n đ nh ti n t v ch ng l m ph t heo h , v n đ c n quan tâm trong n n kinh t l l m ph t ch ph i ph i l v n đ th t nghi p nh ph i

Keynes V i l p lu n r ng, trong th i gian ng n h n t c đ V, t ng s n ph m Y s thay đ i kh ng đ ng k v coi nh b t bi n, n u l ng ti n t ng lên thì gi c P

c ng ph i t ng theo heo c ch l gi i n y, b t c vi c t ng cung ti n n o c ng l m cho gi c t ng lên, v nh v y đ gi m t l l m ph t thì bi n ph p duy nh t l

v n t ng cung ti n

uan đi m v l m ph t ti n t g p ph i m t tr ng i l vi c x c đ nh kh i l ng

ti n t c n thi t cho l u th ng l kh ng kh thi, vì th c t t ng l ng h ng ho ,

d ch v luân chuy n trong n n kinh t lu n bi n đ ng go i ra, v ng quay ti n

c ng kh ng n đ nh v m c đ ch s d ng ti n c ng lu n thay đ i Do v y, ch ng

ta ch c th nh n di n ra l m ph t qua d u hi u h ng ho , d ch v t ng gi ì

nh ng nguyên nhân n y m đa s c c nh kinh t h c đ đ ng nh t t l l m ph t

v i t l t ng gi

c arthy ( ) đ a ra m hình th c nghi m ph n nh m i quan h gi a l m ph t

v t ng t ng kinh t d a trên vi c phân t ch chu i th i gian v tìm hi u t c đ ng

 Y u t th hai l t c đ ng c a c s c cung h ng y u t t ph a cung s

l m cho chi ph thay đ i v do đ l m cho gi c đ u ra t ng lên i đ nh trong th i gian ng n v x t trong m t th tr ng nh thì c c y u t trong

n c t c đ ng v o ph a cung kh ng thay đ i o đ , c c c s c t c đ ng v o

ph a cung ch y u l t bên ngo i đây, s thay đ i trong gi d u th gi i

đ c gi đ nh l c t c đ ng l n nh t v o c s c cung vì đây l ngu n nguyên li u quan tr ng ph c v cho qu trình s n xu t

s thay đ i trong cung ti n s gây ra nh ng nh h ng tr c ti p v o t l

l m ph t ên c nh đ , s thay đ i trong cung ti n c ng l m cho thu nh p thay đ i v do đ c u c ng thay đ i, m t l n n a t c đ ng gây ra c s c c u

 Y u t th n m l t c đ ng c a c s c t gi h i đo i hi t gi h i đo i thay đ i s nh h ng đ n chi ph đ u v o đ i v i nh m s n xu t c y u t

n c ngo i o đ , s thay đ i n y s t o ra c s c cung gây p l c l m t ng

rong đ gi d u th gi i (OIL) đ i di n cho c s c cung, th c (GDP) đ i

di n cho c s c c u, m c cung ti n (M2), t gi h i đo i danh ngh a đa ph ng

(E), ch s gi tiêu d ng (CPI), l i su t (R)

ên c nh đ , theo k t qu nghiên c u c a to v Sato ( ) nghiên c u cho c c

qu c gia đang ph t tri n đ ch ng minh r ng c th lo i b y u t l i su t m v n

kh ng ph v t nh h p l c a m hình

n Vi t Nam, m t s t c gi c ng ng d ng ph ng ph p phân t ch chu i th i gian đ tìm hi u m i quan h gi a l m ph t v t ng tr ng kinh t õ r h nh ( ) phân t ch m i quan h gi a cung ti n, l m ph t, t gi h i đo i v t ng

tr ng kinh t trong kho ng th i gian 1992 – 1999 K t qu cho th y ch nh s ch

ti n t ch ch y theo nh ng chuy n bi n c a l m ph t v t ng tr ng kinh t

Nguy n Th Thu H ng v nguy n c h nh ( ) s d ng m hình đ phân t ch m i quan h gi a c c bi n: CPI, s n l ng s n xu t c ng nghi p, M2,

t ng tr ng t n d ng, l i su t, ch s gi s n xu t, thâm h t ngân s ch, gi tr giao

d ch c a th tr ng ch ng kho n, ch s gi nh p kh u, gi d u th gi i, gi g a th

gi i t 2000 – 2010 K t qu cho th y, l m ph t trong qu kh l nhân t quan

E dE E CPI M

dM M

CPI

OIL dOIL OIL

CPI GDP

dGDP GDP

CPI CPI

dCPI

/ ) / (

2 / 2 ) 2 /

(

/ )

/ (

/ )

/ (

rong đ (  CPI /  GDP ), (  CPI /  OIL ), (  CPI / M 2 ), (  CPI / E )l n l t l t ch s

biên c a t ng tr ng kinh t , gi d u th gi i, cung ti n v t gi h i đo i, ph n

nh c c c s c theo th i gian c a c c bi n s n y

t c đ ng tiêu c c lên t ng tr ng khi m c l m ph t th p hi gia t ng l m ph t

s l m cho t c đ t ng tr ng cao h n nh ng đ n m t ng ng l m ph t cao nh t

đ nh thì n s c t c đ ng tiêu c c t i t ng tr ng

T n m đ n 1995: N n kinh t kh c ph c đ c tình tr ng trì tr , suy tho i,

đ t đ c t c đ t ng tr ng t ng đ i cao liên t c v to n di n bình quân

n m t ng , t n c ra kh i th i k kh ng ho ng kinh t , b t đ u đ y m nh

c ng nghi p ho – hi n đ i ho đ t n c

T n m đ n , l b c ph t tri n quan tr ng c a th i k m i, đ y m nh , đ t n c Ch u t c đ ng c a kh ng ho ng t i ch nh - kinh t khu v c

c ng thiên tai nghiêm tr ng x y ra liên ti p đ t n n kinh t n c ta tr c nh ng th

th ch uy nhiên, giai đo n n y, i t am duy trì đ c t c đ t ng tr ng t ng

n m l v t ch tiêu do u c h i đ ra V i t c đ t ng

qu đ t , , qu l , , qu l , v qu l , ây l m c

t ng kh cao so v i m c t ng n m v cao h n h n so v i m c 5,32%

n m

Trong b i c nh kinh t th gi i v n ph c h i ch m ch p v trong n c g p nhi u

kh kh n, kinh t Vi t am đ t đ c t c đ t ng tr ng t ng đ i cao nh trên l

m t th nh c ng đ ng kh ch l V i k t qu n y đ l m cho thu nh p bình quân đ u

ng i gia t ng đ ng k , đ t S v o n m

H nh 2.1: T ng ng G P gi i đ n 1999 – 201 n ính

Ngu n T ng c c th ng kê

V i tình hình trên, c th th y n n kinh t Vi t am đ đ t đ c nh ng th nh t u

đ ng k theo đ nh h ng đ i m i c a ng v h n c

N i dung c t lõi c a đ ng l i đ i m i kinh t l chuy n n n kinh t t m hình k

ho ch ho t p trung quan liêu bao c p, d a trên ch đ c ng h u t li u s n xu t

v i hai hình th c h n c v t p th l ch y u, sang n n kinh t h ng ho nhi u

t ng t l lao đ ng trong c ng nghi p, xây d ng v d ch v

Ngu n T ng c c th ng kê

m , ho t đ ng đ u t xây d ng c a c c đ a ph ng trên c n c c ng ph t

tri n kh m nh nên gi tr s n xu t xây d ng n m theo gi th c t c t nh

đ t , nghìn t đ ng, t ng 23,1% so v i n m tr c, trong đ khu v c nh n c

đ t , nghìn t đ ng, t ng , ; khu v c ngo i nh n c v lo i hình kh c đ t , nghìn t đ ng, t ng , ; khu v c doanh nghi p c v n đ u t n c ngo i

đ t nghìn t đ ng, t ng ,

T ng v n đ u t to n x h i th c hi n n m theo gi th c t c t nh đ t , nghìn t đ ng, t ng , so v i n m v b ng , , trong đ

c t đ ng t ngu n ngân s ch trung ng v , t đ ng t ngu n v n

tr i phi u h nh ph đ c Th t ng cho ph p ng tr c đ b sung v đ y nhanh

ti n đ th c hi n m t s d n quan tr ng ho n th nh trong n m rong t ng

v n đ u t to n x h i th c hi n n m nay, v n khu v c h n c l , nghìn t

đ ng, chi m 38,1% t ng v n v t ng ; khu v c ngo i h n c , nghìn t

đ ng, chi m , v t ng , ; khu v c c v n đ u t tr c ti p n c ngo i , nghìn t đ ng, chi m , v t ng ,

Ngu n: Thông tin website Tài Chính

Trong v n đ u t c a khu v c h n c, v n t ngân s ch nh n c đ t 141,6 nghìn t đ ng, chi m 17,1% t ng v n đ u t c n c, b ng 110,4% k ho ch n m

V n đ u t t ngân s ch nh n c do rung ng qu n l đ t , nghìn t đ ng,

th c hi n l n l h nh ph H h inh đ t 1 , nghìn t đ ng, b ng 88,4% k

ho ch; i , nghìn t đ ng, b ng , ; ng , nghìn t đ ng, b ng , ; inh ình , nghìn t đ ng, b ng , ; nh , nghìn t đ ng,

b ng , ; a- ng u nghìn t đ ng, b ng 102,4%; Ngh An 2,9 nghìn t đ ng, b ng 133,2%; H i h ng , nghìn t đ ng, b ng 143,6%

V i nh ng k t qu trên, đi u d th y l t c đ ng c a n đ n n n kinh t , đ n đ i

s ng x h i l r t l n ên c nh nh ng t c đ ng t ch c c nh nâng cao m c s ng

ng i dân th ng qua ch tiêu v thu nh p bình quân đ u ng i, t c đ t ng tr ng

kinh t cao, thu h t nhi u v n đ u t n c ngo i, gi p n n kinh t trong n c h i

nh p v i n n kinh t th gi i, h ng t c đ ng tiêu c c c ng nh h ng r t n ng

n ình hình l m ph t trong n c c xu h ng gia t ng qua c c n m c bi t ch

l nh m c c m t h ng thi t y u l i c s gia t ng trong ch s gi cao i u n y

l m cho đ i s ng c a ng i dân g p nh ng kh kh n nh t đ nh

2 ÁNH GIÁ T NH H NH M PHÁT VI T NAM

2 Th c ng nh h nh h Vi N

rong nh ng n m g n đây, t l l m ph t i t am t ng gi m th t th ng, c khi t ng lên con s nh ng c ng c khi gi m xu ng d i guyên nhân d n

đ n l m ph t r t đa d ng t c u k o đ n chi ph đ y, t s d th a ti n trong l u

nguy c l m ph t b ng n , vi c xem l i ch nh s ch ti n t m t c ch đ ng đ n h n

l đi u c n thi t

H nh 2.3: T nh h nh h t Vi N gi i đ n 6 – 2011 n ính:

u t n m đ n m c l m ph t ch dao đ ng đ n m c t i đa l thì t

n m đ n nay, l m ph t lu n m c cao hai con s (tr n m do nh

h ng c a kh ng ho ng kinh t th gi i) khi n i t am lu n n m trong danh

s ch nh ng n c c l m ph t cao trong khu v c v trên th gi i

c th t ng h p c c nguyên nhân gây ra l m ph t g m n m nh m sau

Th nh t, nguyên nhân l m phát do nh h ng c a giá hàng hoá th gi i m t

s tr ng h p gi a di n bi n c a gi h ng ho th gi i v l m ph t t i i t am iai đo n – , gi d u th trên th tr ng th gi i dao đ ng kh n đ nh

d i m c /th ng, tr ng h p v i giai đo n l m ph t th p v n đ nh c a i t

am quanh m c /n m iai đo n đ nh đi m c a gi d u v o n m c ng l

giai đo n l m ph t i t am đ t m c cao nh t; sau đ giai đo n gi d u th gi i đi

xu ng c ng tr ng h p v i m c đi xu ng c a l m ph t i t am

H nh 2.5: Gi u h h gi i Ơ CPI c Vi N

Ngu n: loomberg GSO

Gi d u t ng cao đ khi n gi c a m t lo t h ng ho c liên quan đ n d u t ng nhanh ch ng nh gi phân b n, nh a, ch t d o, m đây ch nh l nh ng m t

h ng nh p kh u ch y u c a i t am

Th hai, nguyên nhân l m phát do chính sách ti n t m ph t m i l c m i n i

lu n l hi n t ng ti n t (Friedman, ) h ng ng i theo tr ng ph i n y xem nguyên nhân l m ph t trong n n kinh t l t vi c in ti n qu nhi u, c n

nh ng nguyên nhân kh c ch l th y u ho c l nh ng c s c t m th i o đ , gi i

ph p c n b n đ ki m ch l m ph t l ph i gi m cung ti n hìn v o th c tr ng

i t am thì l m ph t i t am c ng c th đ c xem l m t hi n t ng ti n t

b i c nhi u b ng ch ng ng h cho l p lu n n y t trong nh ng b ng ch ng rõ

r ng nh t l t c đ t ng tr ng cung ti n c a i t am r t nhanh th i gian

qua rung bình l kho ng trong giai đo n – , g p , l n so v i

h i an; , l n so v i rung u c; , l n so v i n v l n so v i

Philippines

H nh 2.6: T c đ ng ng cung i n Vi N Ơ c c n c

Ngu n: D

Th ba, nguyên nhân l m phát do hi u qu đ u t không cao heo t nh to n c a

gân h ng th gi i ( ) v c c nh kinh t trong n c thì i t am hi n nay c n qu cao i u n y cho th y v n hi u qu s d ng v n đ u t c a i t

Th t nguyên nhân l m phát do tình tr ng tham nh ng cao m ph t v tham

nh ng c m i quan h nhân qu v i nhau u tình tr ng tham nh ng c ng ph

bi n thì l m ph t t i qu c gia đ c ng cao ham nh ng l nguyên nhân quan tr ng khi n b i chi ngân s ch nh n c cao, đ u t c ng d n tr i, th t tho t v kh ng

hi u qu v đây l i l nguyên nhân quan tr ng d n đ n l m ph t uy nhiên, l m

ph t cao c ng l m t trong nh ng nguyên nhân l m cho tình tr ng tham nh ng gia

t ng i u n y đ c l gi i l do khi l m ph t cao, đ i s ng ng i dân tr nên kh

khan do thu nh p th c t nh h n nhi u so v i thu nh p danh ngh a o đ , khi

l m ph t t ng cao, c c v n đ x h i s gia t ng v vì v y tham nh ng tình tr ng tham nh ng c ng gia t ng

i i t am trong n m ( – ), c c c quan t t ng đ kh i t bình quân

v v i h n b can v c c t i tham nh ng uy nhiên, theo ng thanh tra

ch nh ph u nh hanh hong thì s v đ c ph t hi n l ch a t ng x ng v i tình hình tham nh ng th c t

heo t ch c minh b ch qu c t , i t am x p th / qu c gia v x p h ng

ch s nh n th c tham nh ng v h u nh kh ng c thay đ i so v i tr c

2 H O SÁT M I QUAN H GI A M PHÁT VÀ T NG TR NG INH T

H nh 2.7: T nh h nh h Ơ ng ng inh Vi t Nam ( 1989 – 2011)

Ngu n: T ng c c th ng kê