MỐI TƯƠNG QUAN GIỮA ĐIỀU HÀNH CÔNG TY VỚI HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT Ở VIỆT NAM.PDF

Error t-Statistic Prob... Dependent Variable: ROA Method: Least Squares S.E.

Trang 3

M C L C

A TÓM T T 6

B PH N NGHIÊN C U 7

CH NG I CÁC NGHIÊN C U TR C V CÁC NHÂN T I U HÀNH NH H NG N HI U QU HO T NG TRONG CÔNG TY C PH N 7

1.1 i m s qu n tr công ty và hi qu ho t đ ng c a công ty c ph n 7

1.2 C u trúc s h u và hi u qu ho t đ ng c a công ty c ph n 8

1.3 Quy mô và tính đ c l p c a ban h i đ ng qu n tr và hi u qu ho t đ ng 9

1.4 V n đ ng i đ i di n và hi u qu ho t đ ng 9

1.5 K t lu n 11

CH NG II XÂY D NG MÔ HÌNH NGHIÊN C U 12

2.1 Phát tri n các gi thi t nghiên c u 12

2.1.1 M i t ng quan gi a c u trúc s h u v i hi u qu ho t đ ng c a công ty c ph n: 12

2.1.1.1 T l s h u c ph n c a Nhà n c và hi u qu ho t đ ng: 12

2.1.1.2 T l s h u c ph n n c ngoài và hi u qu ho t đ ng: 13

2.1.2 M i t ng quan gi a t l s h u c a H QT v i hi u qu ho t đ ng c a công ty c ph n 15

2.1.3 M i t ng quan gi a t l s h u c a BG v i hi u qu ho t đ ng c a công ty c ph n 17

2.1.4 M i t ng quan gi a s h u t p trung và hi u qu ho t đ ng c a công ty c ph n 19

2.2 Xây d ng mô hình nghiên c u 20

2.2.1 Bi n ph thu c: 20

2.2.2 Bi n đ c l p 20

2.2.3 Bi n ki m soát 21

2.3 Thi t l p ph ng trình h i quy xác đ nh m i t ng quan gi a các nhân t đi u hành công ty và hi u qu ho t đ ng 24

2.4 Ngu n d li u và ph ng pháp thu th p 24

2.5 Ph ng pháp x lý s li u và lý gi i k t qu nghiên c u 25

2.5.1 Ph ng pháp x lý s li u 25

2.5.2 Lý gi i k t qu nghiên c u 26

2.6 K t lu n 27

CH NG III LÝ GI I K T QU NGHIÊN C U 28

3.1 Lý gi i k t qu x lý ph ng trình h i quy tuy n tính b i đ i v i t p d li u t ng th 28

3.1.1 Th ng kê mô t các bi n đ c l p, các bi n ki m soát và bi n ph thu c 28

3.1.2 Ki m đ nh t ng quan c p gi a các bi n đ c l p và các bi n ki m soát 30

3.2 K t qu x lý ph ng trình h i quy tuy n tính b i trong các phân t th ng kê 32

3.2.1 Phân t th ng kê theo quy mô v n 32

3.2.2 Phân t th ng kê theo t l n 35

3.2.3 Phân t th ng kê theo c ng đ c nh tranh trong ngành 39

Trang 4

3.3 Ch p nh n ho c bác b gi thi t, lý gi i k t qu nghiên c u 42

TÀI LI U THAM KH O 51

C PH N PH L C 52

1 Phi u kh o sát đánh giá c ng đ c nh tranh trong m t s ngành kinh t 52

2 B ng k t qu phân lo i m c đ c nh tranh ngành thông qua kh o sát 54

3 B ng d li u kh o sát 55

4 Bi u đ th ng kê mô t các bi n 111

Trang 5

DANH M C HÌNH

H nh B-1: Các m i t ng quan đ c xem xét đ xây d ng mô hình 12

Hình B-2: Mô hình nghiên c u nh h ng c a các nhân t đi u hành công ty đ n hi u qu ho t

đ ng c a các công ty c ph n 23

Trang 6

DANH M C B NG

B ng B-1: K t qu th ng kê mô t các bi n đ c l p, các bi n ki m soát và bi n ph thu c đ i v i t p

d li u t ng th 28

B ng B-2: H s t ng quan c p gi a các bi n đ c l p và các bi n ki m soát đ i v i t p d li u t ng th 30

B ng B-3: K t qu x lý ph ng trình h i quy tuy n tính b i đ i v i t p d li u t ng th 31

B ng B-4: K t qu x lý ph ng trình h i quy tuy n tính b i đ i v i các công ty có quy mô v n nh 33

B ng B-5: K t qu x lý ph ng trình h i quy tuy n tính b i đ i v i các công ty có quy mô v n trung bình .33

B ng B-6: K t qu x lý ph ng trình h i quy tuy n tính b i đ i v i các công ty có quy mô v n l n. 34

B ng B-7: K t qu x lý ph ng trình h i quy tuy n tính b i đ i v i các công ty có t l n th p .35 B ng B-8: K t qu x lý ph ng trình h i quy tuy n tính b i đ i v i các công ty có t l n cao 37

B ng B-9: K t qu x lý ph ng trình h i quy tuy n tính b i đ i v i phân t th ng kê theo c ng đ c nh tranh th p 39

B ng B-10: K t qu x lý ph ng trình h i quy tuy n tính b i đ i v i phân t th ng kê theo c ng đ c nh tranh trung bình 40

B ng B-11: K t qu x lý ph ng trình h i quy tuy n tính b i đ i v i phân t th ng kê theo c ng đ c nh tranh cao 41

B ng B-12: T ng h p h s h i quy trong m u t ng th và trong các phân t th ng kê .42

B ng B-13: B ng h s h i quy gi a t l s h u Nhà n c và hi u qu ho t đ ng: 43

B ng B-14: B ng h s h i quy gi a t l s h u c ph n n c ngoài và hi u qu ho t đ ng 43

B ng B-15: B ng h s h i quy gi a t l s h u c ph n t nhân l n và hi u qu ho t đ ng 44

B ng B-16: B ng h s h i quy gi a t l s h u c ph n c a thành viên H QT và hi u qu ho t đ ng 44

B ng B-17: B ng h s h i quy gi a t l s Ch t ch H QT kiêm nhi m TG và hi u qu ho t đ ng 45

B ng B-18: B ng h s h i quy gi a t l s c a BG và hi u qu ho t đ ng 45

B ng B-19: B ng h s h i quy gi a t l s t p trung và hi u qu ho t đ ng 46

Trang 7

(Foreign Direct Investment)

FPI u t gián ti p n c ngoài

(Foreign Portfolio Investment)

HAX S Giao d ch ch ng khoán TP Hà N i

(Hanoi City Secutities Exchange)

H QT H i đ ng qu n tr

HOSE S Giao d ch ch ng khoán TP H Chí Minh

(Hochiminh City Secutities Exchange)

OECD T ch c H p tác và Phát tri n kinh t

(Organisation for Economic Co-operation and Development)

RE T su t sinh l i kinh t c a tài s n

ROA T su t l i nhu n trên t ng tài s n

Trang 8

A TÓM T T

i u hành công ty đ c bi t quan tr ng đ i v i công ty đ i chúng, là nhân t r t quan tr ng nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng c a công ty c ph n Nghiên c u m i

t ng quan gi a các nhân t đi u hành công ty v i hi u qu ho t đ ng c a công ty c

ph n trong nhóm công ty có quy mô v n nh , tôi tìm th y m i t ng quan d ng gi a t

l s h u c a ch t ch H QT kiêm nhi m TG v i hi u qu ho t đ ng Khi nghiên c u nhóm công ty có t l n cao, tôi c ng tìm ra đ c t l s h u c a ch t ch H QT có

t ng quan âm v i hi u qu ho t đ ng, đ ng th i t l s h u t p trung c ng có t ng quan d ng v i hi u qu ho t đ ng C ng trong nhóm công ty có t l n cao này, phát

hi n ra đ c m i t ng quan d ng gi a t l s h u c ph n c a H QT kiêm nhi m

TG v i hi u qu ho t đ ng c ph n

T khóa chính: đi u hành công ty, t l s h u, hi u qu ho t đ ng

M c tiêu nghiên c u

Nghiên c u m i t ng quan gi a c u trúc s h u v i hi u qu ho t đ ng c a công ty c ph n Vi t Nam

Nghiên c u m i t ng quan gi a đ c tính c a H QT và Ban Giám c v i hi u

qu ho t đ ng c a công ty c ph n

Nghiên c u m i t ng quan gi a s h u t p trung và hi u qu ho t đ ng c a công ty c ph n

Trang 9

Brown và Cayler (2004) trong bài nghiên c “ i u hành công ty và hi u qu

ho t đ ng c a doanh nghi p” đã xây d ng th c đo qu n tr doanh nghi p, đ c g i là Gov-Score, mà d li u đ c cung c p b i ISS Các thành ph n c a Gov-Score đ c chia ra thành 8 nhóm:

tr t t h n t o l i nhu n t t h n, có giá tr t t h n và chi tr l i t c cho c đông cao h n Bên c nh đó, Brow và Cayler còn th a nh n nh ng doanh nghi p có H i đ ng qu n tr

có nhi u thành viên đ c l p thì ROE, biên l i nhu n, t l c t c và mua l i c ph n cao

h n Nghiên c u c ng cho th y thành viên h i đ ng qu n tr h n ch có th c i thi n

hi u qu c a doanh nghi p b i vì vi c gia t ng ki m tra các quy n l i c a h i đ ng qu n

tr có quy mô l n thì khó h n b i thông tin và quy t đ nh t h n

M t báo cáo n m 2005 do ISS ch ra r ng nh ng công ty có c c u qu n tr t t thì

có r i ro th p h n, l i nhu n t t h n và giá tr công ty cao h n Hi u qu ho t đ ng đ c

đo l ng qua các ch tiêu: t su t l i nh n trên v n đ u t (ROI), t su t c t c hang

Trang 10

n m, t su t l i nhu n ròng và P/E Nh ng công ty qu n tr t t h n nh ng công ty qu n

tr kém nh t đ n 13 trên 16 th c đo tài chính v hi u qu ho t đ ng, ng h cho quan

đi m r ng đi u hành công ty t t h n s d n đ n hi u qu ho t đ ng t t h n

M t nghiên c u CLSA-Credit Lyonnais Securities Asia nghiên c u 945 công ty trong 25 qu c gia m i n i và 18 ngành, cho th y các công ty có ch s qu n tr cao ho t

đ ng vào quy t đ nh cao c p, m c dù có quy n bi u quy t Trong công ty có c u trúc s

h u phân tán thì không c đông nào chi ph i công ty đ c; vì v y, c đông thi u s thông qua phi u b u c a mình có th tham gia vào quá trình ra quy t đ nh Ngoài ra, khi nói đ n v n đ c u trúc s h u, thì s h u nhà n c c ng đ c bàn lu n và nghiên c u nhi u ây th c ch t là s h u toàn dân, do nhà n c là đ i di n ch s h u V n đ

đ c đ t ra đây là: V n đ ng i đ i di n? N u ng i đ i di n theo đu i các m c tiêu riêng t , nh v y s mâu thu n v i l i ích c a nhà n c V n đ này s đ c tác gi đ

c p trong ph n 1.4.

Gillan & Starks (2003) khi nghiên c u đ n v n đ c u trúc s h u đã cho ra k t

qu là các nhà đ u t t ch c n c ngoài đóng vai trò h t s c quan tr ng trong vi c t o

l p môi tr ng tích c c, thú c đ y s thay đ i th c hành qu n tr công ty trên toàn th

gi i Trong khi đó, các t ch c trong n c có quan h kinh doanh v i các công ty đ a

ph ng có th ph i b t bu c trung thành v i phong cách qu n lý c a nhà qu n tr

Tác gi Mahmood Osman và Imam và Mahfujia Malik khi nghiên c u “ Hi u

qu ho t đ ng và Qu n tr công ty thông qua c u trúc s h u: b ng ch ng t TTCK Bangladesh n m 2007” đo l ng b i t su t sinh l i t đ u t c phi u và Tobin’Q C u

trúc s h u đ c chia thành t l s h u nhà n c, t l s h u n c ngoài, t l s h u công chúng, t l s h u c a các t ch c và t l s h u c a các nhà tài tr K t qu là t

l s h u n c ngoài có t ng quan d ng và đ t m c ý ngh a th ng kê v i hi u qu

Trang 11

ho t đ ng Nh ng công ty v i t l s h u c a các t ch c cao có t l chi tr c t c cao

và nh ng công ty có tính ch t s h u t p trung chi tr c t c th p h n

1.3 Quy mô và tính đ c l p c a ban h i đ ng qu n tr và hi u qu ho t đ ng

C u trúc và trách nhi m c a h i đ ng qu n tr khác nhau m i n c c thì

H QT không nh t thi t ph i là đ i di n duy nh t cho quy n lôi c a c đông mà còn cho

c nh ng ng i có quy n và ngh a v liên quan Còn M , đ i di n c a lien đoàn lao

đ ng c ng có thành viên trong H QT Anh quy đ nh r t rõ ph i có ít nh t 3 thành viên bên ngoài n m trong H QT (còn g i là thành viên đ c l p), ch t ch H QT và CEO ph i là 2 thành viên khác Trong khi đó Nh t, chúng ta th ng nghe đ n nh ng danh x ng Ch t ch-T ng giám đ c, hàm ý m t ng i có th n m c hai vai Vi t Nam, hi n đang có tranh lu n, li u r ng nhóm c đông l n trong n c và c đông n c ngoài n u nh kiêm luôn không ph i ch c danh ch t ch H QT mà còn c ch c danh

T ng giá m đ c có làm t ng hi u qu ho t đ ng hay không?

Nghiên c u v vai trò c a H QT c a Weibach và các c ng s 1988, cho th y

H QT đ c l a ch n ngoài công ty có xu h ng thân thi n v i c đông h n nh ng

H QT b chi ph i b i các c đông bên trong công ty Và theo h h i đ ng qu n tr bên ngoài thì có l là t t h n vì h th ng đ c b nhi m sau nh ng hi u su t kém hay h u

h t đ u ph i ch ng t giá tr c a h trong các tình hu ng kh ng ho ng, m i t ng quan

gi a H QT bên ngoài và giá tr công ty th ng b che khu t

Trong khi đó Hermalin và Weissbach (1991) đã nghiên c u hi u qu ho t đ ng

c a công ty v i nh ng lo i hình qu n tr khác nhau và th y r ng không có s khác bi t đáng k hi u qu ho t đ ng trong nh ng công ty này Các k t qu khác nhau đã cho th y tính đ c l p c a H QT không có m i t ng quan rõ r t v i k t qu ho t đ ng

Eisenberg và các c ng s (1998) và Yermack (1996) nghiên c u v quy mô c a

H QT cho ra k t qu gây ra tác đ ng tiêu c c đ n hi u qu ho t đ ng Nh v y quy mô

H QT và giá tr công ty có t ng quan âm

1.4 V n đ ng i đ i di n và hi u qu ho t đ ng

V n đ ông ch và ng i đ i di n (Principal - Agent Problem ) hay còn g i là

v n đ ng i y thác và ng i nh m thác là m t ví d đi n hình c a r i ro đ o đ c

Ng i qu n lý ( hay còn g i là ng i đ i di n ) là ng i ch s h u m t ph n nh trong

Trang 12

v n c ph n c a m t công ty, ng c l i các ông ch l i là ng i s h u ph n l n v n c

ph n Do có s tách bi t gi a quy n s h u và quy n qu n lý đã gây nên m t v n đ là

ng i qu n lý có th hành đ ng theo l i ích riêng c a h nhi u h n so v i l i ích c a

ng i s h u

Vi c giám sát thông tin m t cách ch t ch t phía ng i s h u có th làm gi m thi u r i ro đ o đ c gây ra t vi c thông tin phi đ i x ng gi a ng i s h u và ng i

qu n lý Tuy nhiên, vi c giám sát này có th r t t n kém, do dó nó ch gi i quy t m t

ph n nào đó b i vì s hi n di n c a v n đ ng i đi xe không tr ti n Ch ng h n, m t

c đông c a công ty khi bi t đ c ng i qu n lý b giám sát ch t ch b i các c đông khác, ông ta s dành ít th i gian và ti n b c h n đ làm vi c đó, cu i cùng s d n đ n

vi c giám sát s tr nên thi u hi u qu vì không ai th c hi n vi c đó c

Lý thuy t v đ i di n cho r ng, n u c hai bên trong m i quan h này (c đông và

ng i qu n lý công ty) đ u mu n t i đa hóa l i ích c a mình, thì có c s đ tin r ng

ng i qu n lý công ty s không luôn luôn hành đ ng vì l i ích t t nh t cho ng i ch ,

t c các c đông và công ty V i v trí c a mình, ng i qu n lý công ty đ c cho là luôn

có xu h ng t l i và không đ siêng n ng, m n cán, và có th tìm ki m các l i ích cá nhân cho mình hay ng i th ba c a mình ch không ph i cho công ty Các đ c tính t nhiên c a quan h đ i di n d n đ n gi thi t r ng, các c đông c n th ng xuyên giám sát ho t đ ng c a ng i qu n lý công ty nh m đ m b o l i ích c a mình H c thuy t v

đ i di n nh n m nh r ng, các c đông c n ph i s d ng các c ch thích h p đ có th

h n ch s phân hóa l i ích gi a c đông và ng i qu n lý công ty, b ng cách (i) thi t

l p nh ng c ch đãi ng (compensation mechanisms) thích h p cho các nhà qu n tr , và

(ii) thi t l p c ch giám sát (supervisory mechanisms) hi u qu đ h n ch nh ng hành

vi không bình th ng, t l i c a ng i qu n lý công ty

Theo suy ngh th ng tình, n u nh c đông nào n m gi trên 51% s h u công

ty, thì h s d dàng thuê (sa th i) nh ng giám đ c gi i theo ý ki n c a riêng mình và giám sá t đ c ho t đ ng qu n tr c a các giám đ c nh t quán v i m c tiêu c a c đông

l n M t s nghiên c u ng h cho quan đi m này, kang và Shivdasnani (1995) cho th y

có hi u ng d ng gi a s h u t p trung và hi u qu c a công ty Nh t, còn Gorton và Schmid (2000) cho th y có hi u ng d ng t i c M t s nhà kinh t khác nh Mehran (1995) và Wruck (1998) c ng tìm th y s t ng quan d ng gi a s h u t p

Trang 13

trung v i hi u qu công ty Ram Mudambi và Carmela Nicosia (1998) qua nghiên c u

mô hì nh đ nh l ng đã rút ra m t s k t lu n: M c đ t p trung s h u là nhân t gi i thích hi u qu ho t đ ng c a công ty; s t ng quan gi a hi u qu ho t đ ng và t l s

h u theo hi u ng h i t đ n phân k , và sau đó l i h i t tr l i v i ng ng c th nh sau: t 0-11% là d ng (h i t ), t 11-25% là âm (phân k ) và trên m c này là d ng (h i t tr l i)

1.5 K t lu n

Trong ch ng nêu lên m t s nghiên c u th c nghi m các n c khác nhau trong nh ng th i k khác nhau v nh h ng c a các nhân t đi u hành công ty đ n hi u

qu ho t đ ng c a công ty c ph n, trên c s này s phát tri n các gi thi t nghiên c u

c a lu n v n t i môi tr ng kinh doanh c a Vi t Nam, đ c tr ng cho n n kinh t đang chuy n đ i và môi tr ng kinh doanh ch a hoàn thi n

Trang 14

CH NG II XÂY D NG MÔ HÌNH NGHIÊN C U

2.1 Phát tri n các gi thi t nghiên c u

ã có r t nhi u nghiên c u v m i t ng quan gi a đi u hành công ty và hi u

qu ho t đ ng c a công ty c ph n các n c trên th gi i nh M , Anh và các n c Châu Âu T i Vi t Nam, có m t vài nghiên c u trong vài n m tr l i đây, nh ng v i th i

k đ u còn s khai c a TTCK m i n i, chính vì v y tác gi v n ch n đ tài này đ ki m nghi m và nghiên c u l i v n đ này trong th i k có nhi u b p bênh c a th tr ng

Theo m c tiêu nghiên c u c a lu n v n, tác gi đ a ra các gi thi t nghiên c u c

th cho t ng m c nghiên c u nh sau:

H nh B-1: Các m i t ng quan đ c xem xét đ xây d ng mô hình

2.1.1 M i t ng quan gi a c u trúc s h u v i hi u qu ho t đ ng c a công

ty c ph n:

2.1.1.1 T l s h u c ph n c a Nhà n c và hi u qu ho t đ ng:

Vi t nam, c đông l n là nh ng c đông s h u trên 5% s c ph n có quy n

bi u quy t trong công ty c ph n Có th chia c đông thành 3 nhóm chính: c đông nhà

n c, c đông l n t nhân trong n c và c đông n c ngoài C đông nhà n c th c s

ch là ng i đ i di n ph n v n nhà n c t i công ty, quy n và l i ích th c s không g n

bó v i công ty c ph n Nh ng s li u ki m toán nhà n c công b cho th y c đông nhà n c ch a t o ra tác đ ng tích c c đ l n đ n thành qu c a công ty đ i chúng

Trang 15

V i chính sách chuy n đ i công ty Nhà n c thành công ty c ph n Vi t Nam,

là m t b c ti n l n trong c ch chuy n đ i t nên kinh t bao c p sang n n kinh t th

tr ng, đã hình thành nhi u công ty c ph n v i nhà n c là c đông l n Tuy nhiên, các doanh nghi p Nhà n c đ c c ph n hóa niêm y t trên TTCK v n t n t i lâu n m trong c ch bao c p, k ho ch và v n ch a thoát kh i c ch t p trung quan liêu nên

v n đ ho t đ ng theo quy lu t khách quan c a kinh t th tr ng còn nhi u khê nhiêu

Xu t phát t lý thuy t và th c ti n Vi t Nam, tác gi đ xu t gi thi t nghiên c u

gi thi t nghiên c u 1 nh sau:

Gi thi t nghiên c u 1: t l s h u c ph n nhà n c có t ng quan âm v i hi u

qu ho t đ ng c a công ty

2.1.1.2 T l s h u c ph n n c ngoài và hi u qu ho t đ ng:

C n c vào vi c tr c ti p tham gia qu n lý ho t đ ng doanh nghi p, v n đ u t

n c ngoài đ c chia làm hai lo i: v n đ u t tr c ti p n c ngoài (FDI – foreign direct investment) và v n đ u t gián ti p n c ngoài (FPI – foreign portfolio investment)

V n FDI tr c đây vào Vi t Nam thông th ng là ngu n tài chính ban đ u đ các nhà đ u t n c ngoài thi t l p và phát tri n các c s kinh doanh hàng hóa, d ch v t i

Vi t Nam đ tranh th nh ng l i th v lao đ ng, đ t đai, v trí đ a lý, ho c nh ng u đãi trong chính sách thu , tín d ng, đ t đai… c a Nhà n c Vi t Nam So v i nhi u n c khác, r i ro môi tr ng kinh doanh c a Vi t Nam là t ng đ i cao, vì v y, dòng v n này

ch ch y vào nh ng l nh v c, nh ng đ a bàn có kh n ng t o ra l i nhu n k v ng r t cao, đ bù đ p cho chi phí c h i c a đ ng v n Do đó, nh ng doanh nghi p có v n FDI

th ng có hi u qu ho t đ ng t ng đ i cao Th c đo hi u qu ho t đ ng phù h p đ i

v i các doanh nghi p FDI th ng là ROE ho c ROA Xu và Wang (1999), ho c Qi và các c ng s (2000) khi nghiên c u v m i t ng quan gi a t l s h u n c ngoài (t

l s h u c phi u B c a các công ty niêm y t) v i hi u qu ho t đ ng c a công ty c

ph n, nh ng không tìm th y m i t ng quan có ý ngh a th ng kê Còn các h c gi khác khi nghiên c u th ng không phân bi t gi a nhà đ u t trong n c và ngoài n c, là do

đ a bàn kh o sát có đ c tr ng là t b n đ c t do d ch chuy n qua biên gi i và không phân bi t đ i x gi a nhà đ u t n c ngoài và nhà đ u t trong n c

Trang 16

Ng c l i, dòng v n FPI th ng nh m đ n các tài s n sinh l i s n có trong n c

đ đ u t nh các công c n do Chính ph phát hành, các ch ng khoán niêm y t trên các S giao d ch ch ng khoán Do v y, t n t i m i quan h nhân - qu gi a hi u qu

ho t đ ng c a công ty v i v n FPI, có ngh a là nhà đ u t gián ti p n c ngoài có xu

h ng đ u t vào c phi u c a nh ng công ty c ph n có hi u qu ho t đ ng cao Tuy nhiên, khi t l s h u n c ngoài trong công ty c ph n đã đ t t l t i đa theo quy đ nh

c a pháp lu t , ho c giá c phi u đã lên quá cao (overvalued), thì dòng v n FPI bu c

ph i tìm ki m nh ng c h i đ u t khác M t s nhà đ u t n c ngoài th c hi n ho t

đ ng mua bán – sáp nh p (Mergers and Acquisitions), b ng vi c mua c phi u c a

nh ng công ty có ti m n ng phát tri n nh ng t m th i g p khó kh n v tài chính, v

qu n tr ch c n ng, sau đó dùng quy n bi u quy t chi ph i c a mình đ thông qua các quy t đ nh thay đ i chi n l c, t ch c, qu n tr ch c n ng… nh m tái c u trúc doanh nghi p Sau khi doanh nghi p đã c i thi n hi u qu ho t đ ng và th giá c phi u gia

t ng, h s chuy n nh ng c ph n cho các nhà đ u t khác đ h ng chênh l ch giá Trái v i các doanh nghi p FDI, v n nh m đ n tiêu chí hi u qu ho t đ ng là ROE ho c ROA, dòng v n FPI có xu h ng tìm ki m các ho t đ ng đ u t mang l i t su t l i nhu n trên v n đ u t cao, t c là ROI cao B ng ch ng th c nghi m t Mahmood Osman Imam (2007) đã tìm th y m i t ng quan d ng gi a t l s h u n c ngoài

v i hi u qu ho t đ ng Stuart L.Gillan, Laura T.Starks (2010) tìm ra b ng ch ng ch ng minh s đ u t n c ngoài đóng vai trò quan tr ng trong vi c c i thi n đi u hành công

ty

Xu t phát t l p lu n v tác đ ng c a dòng v n FDI và FPI đ n hi u qu ho t

đ ng c a công ty c ph n Vi t Nam, tác gi đ a ra gi thi t nghiên c u sau:

Gi thi t nghiên c u 2: t l s h u c ph n n c ngoài có t ng quan d ng v i

hi u qu ho t đ ng c a công ty

Quá trình phát tri n kinh t Vi t Nam theo h ng kinh t th tr ng đã thúc đ y quá trình tích t và t p trung t b n c a thành ph n kinh t t nhân Nhi u c s kinh t

t nhân nh l quy mô h gia đình tr c đây, trong quá trình phát tri n đã hình thành

nh ng nhóm công ty có quy mô l n, có quan h s h u đan xen ki u kim t tháp và duy trì ho t đ ng qu n tr ki u gia đình, đi u đã t ng x y ra các n c ông Á tr c đây

Trang 17

Nhi u công ty c ph n l n hi n nay nh Công ty CP Kinh ô, Công ty CP ng Tâm, Công ty CP Minh Phú đ u phát tri n t các doanh nghi p gia đình, các thành viên trong gia đình n m gi c ph n chi ph i và các v trí ch ch t trong công ty

Christina Y M Ng (2002) khi nghiên c u các công ty Hong kong, nh n th y

r ng s h u gia đình chi m u th t i Hong kong S h u gia đình không ch th c hi n qua s h u cá nhân, mà còn thông qua công ty đ u t và công ty m , qua ng i đ ng tên

và s h u chéo c a các công ty liên k t Trong khi đó, Claessens và c ng s (2000) th y

c u trúc s h u gia đình là d ng s h u th ng tr các n c ông Á Xu t phát t lý thuy t và th c ti n Vi t Nam, tác gi đ xu t gi thi t nghiên c u 3 nh sau:

Gi thi t nghiên c u 3: t l s h u c ph n t nhân l n trong n c có t ng quan

âm v i hi u qu ho t đ ng c a công ty

2.1.2 M i t ng quan gi a t l s h u c a H QT v i hi u qu ho t đ ng

c a công ty c ph n

Theo thông lê Qu c t : H i đ ng Qu n tr t i m t công ty c ph n đ i chúng là

m t th ch đ c i h i đ ng c đông b u ho c ch đ nh, bao g m nhi u thành viên cùng th c hi n ch c n ng qu n tr và giám sát các ho t đ ng c a công ty Các ho t đ ng

c a H i đ ng Qu n tr đ c xác đ nh b i ph m vi quy n l c, trách nhi m và ngh a v quy đ nh t i i u l công ty i u l công ty quy đ nh v s l ng thành viên H i đ ng

Qu n tr , cách th c l a ch n thành viên H i đ ng Qu n tr và ph ng th c ho t đ ng

c a H i đ ng Qu n tr Nhi m v ch y u c a H i đ ng Qu n tr bao g m:

 Th c hi n vi c qu n tr công ty thông qua vi c xây d ng các chính sách và m c tiêu

l n trong ho t đ ng s n xu t kinh doanh;

 L a ch n, b nhi m, h tr và giám sát ho t đ ng c a Ban Giám đ c;

 m b o các ngu n l c tài chính phù h p cho ho t đ ng c a công ty;

 Thông qua ngân sách ho t đ ng hàng n m

T i Vi t Nam: Theo i u 108, Lu t Doanh nghi p 2005 c a Vi t Nam, H i đ ng

qu n tr đ c đ nh ngh a nh sau: H i đ ng Qu n tr là c quan qu n lý công ty, có toàn quy n nhân danh công ty đ quy t đ nh, th c hi n các quy n và ngh a v c a công ty không thu c th m quy n c a i h i đ ng c đông H i đ ng qu n tr có các quy n và nhi m v sau đây:

Trang 18

 Quy t đ nh chi n l c, k ho ch phát tri n trung h n và k ho ch kinh doanh h ng

n m c a công ty;

 Ki n ngh lo i c ph n và t ng s c ph n đ c quy n chào bán c a t ng lo i;

 Quy t đ nh chào bán c ph n m i trong ph m vi s c ph n đ c quy n chào bán c a

t ng lo i; quy t đ nh huy đ ng thêm v n theo hình th c khác;

 Quy t đ nh giá chào bán c ph n và trái phi u c a công ty;

 Quy t đ nh mua l i c ph n theo quy đ nh t i kho n 1 i u 91 c a Lu t này;

 Quy t đ nh ph ng án đ u t và d án đ u t trong th m quy n và gi i h n theo quy

đ nh c a Lu t này ho c i u l công ty;

 Quy t đ nh gi i pháp phát tri n th tr ng, ti p th và công ngh ; thông qua h p đ ng mua, bán, vay, cho vay và h p đ ng khác có giá tr b ng ho c l n h n 50% t ng giá

tr tài s n đ c ghi trong báo cáo tài chính g n nh t c a công ty ho c m t t l khác

nh h n quy đ nh t i i u l công ty;

 B nhi m, mi n nhi m, cách ch c, ký h p đ ng, ch m d t h p đ ng đ i v i Giám

đ c ho c T ng giám đ c và ng i qu n lý quan tr ng khác do i u l công ty quy

 Quy t đ nh c c u t ch c, quy ch qu n lý n i b công ty, quy t đ nh thành l p công

ty con, l p chi nhánh, v n phòng đ i di n và vi c góp v n, mua c ph n c a doanh nghi p khác;

 Duy t ch ng trình, n i dung tài li u ph c v h p i h i đ ng c đông, tri u t p h p

i h i đ ng c đông ho c l y ý ki n đ i h i đ ng c đông thông qua quy t đ nh;

 Trình báo cáo quy t toán tài chính h ng n m lên i h i đ ng c đông;

 Ki n ngh m c c t c đ c tr ; quy t đ nh th i h n và th t c tr c t c ho c x lý l phát sinh trong quá trình kinh doanh;

 Ki n ngh vi c t ch c l i, gi i th ho c yêu c u phá s n công ty;

 Các quy n và nhi m v khác theo quy đ nh c a Lu t Doanh nghi p và i u l công

ty

Trang 19

V i nh ng quy đ nh này, Lu t Doanh nghi p 2005 đã đ a ra m t khái ni m t ng

đ i đ y đ và g n g i v i thông l qu c t v H i đ ng Qu n tr và các quy n c ng nh ngh a v c a H i đ ng Qu n tr Nh v y, thông l qu c t và Vi t Nam cho th y s

th ng nh t v khái ni m H i đ ng Qu n tr và thành viên nh ng ch c n ng, nhi m v

c a H i đ ng Qu n tr trong m t công ty c ph n

Tuy v y, th c tr ng các doanh nghi p Vi t Nam cho th y vai trò c a H QT trong công ty khá m nh t và b l n l n v i vai trò c a Ban đi u hành Tình tr ng H QT

l n quy n c a BG v n th ng x y ra Vi t Nam, mà th y rõ nh t là t i các công ty

nh , công ty gia đình Tình tr ng kiêm nhi m v n còn x y ra Ng c l i, m t s tr ng

h p thì cho th y quy n h n n m trong tay BG , vì H QT y u kém, tình tr ng này

th ng g p trong các công ty có ph n v n góp c a Nhà n c Ngoài ra, tình tr ng đi u hành công ty theo l i tùy ti n, b nhi m ng i qu n lý trên c s ni m tin mà không làm

vi c theo khoa h c, n ng l c đã làm cho vai trò c a H QT ngày càng y u kém

T nh ng lý lu n trên tác gi đ a đ n gi thuy t nghiên c u 4 và 5 nh sau:

Gi thi t nghiên c u 4: t l s h u c a H QT có t ng quan âm v i hi u qu ho t

đ ng c a công ty c ph n

Gi thi t nghiên c u 5: Ch t ch H QT kiêm nhi m T ng giám đ c có t ng quan

âm v i hi u qu ho t đ ng c a công ty

2.1.3 M i t ng quan gi a t l s h u c a BG v i hi u qu ho t đ ng c a công ty c ph n

Thông l qu c t th ng nh n m nh vai trò c a T ng Giám đ c i u hành (CEO- Chief Executive Officer) h n là vai trò c a Ban giám đ c nh t i Vi t Nam CEO là m t trong nh ng ng i đi u hành cao nh t, ch u trách nhi m v qu n lý toàn b ho t đ ng

c a công ty và báo cáo lên H i đ ng qu n tr T i h u h t các n c Âu, M , Ban Giám

đ c (ch u trách nhi m đi u hành công ty hàng ngày) đ c tách bi t v i H i đ ng Qu n

tr (do c đông b u ra ch u trách nhi m ki m soát ho t đ ng c a công ty và giám sát vi c

đi u hành c a Ban Giám đ c Trong c c u này, CEO là ng i đ ng đ u Ban Giám đ c

và Ch t ch H i đ ng Qu n tr là ng i đ ng đ u H i đ ng Qu n tr Nguyên t c v đi u hành công ty yêu c u CEO và Ch t ch H i đ ng Qu n tr không bao gi đ c phép là

m t ng i S phân đ nh này đ m b o s tách bi t trong vai trò “qu n lý”c a Ban Giám

Trang 20

đ c và vai trò “qu n tr ”c a H i đ ng Qu n tr , đ t ra ranh gi i v th m quy n và nh m

m c đích tránh nh ng xung đ t l i ích ho c s t p trung quá nhi u quy n l c vào tay

m t ng i, d n đ n nh ng r i ro đ o đ c có th làm t n h i l i ích c a c đông, đ c bi t

là c đông nh CEO và nh ng viên ch c cao c p khác trong Ban Giám đ c công ty

th ng là ng i đ c H i đ ng Qu n tr thuê v đi u hành công ty v i m c thù lao x ng đáng nh ng không nh t thi t là ng i s h u c ph n c a công ty

T i Vi t Nam theo Kho n 2, i u 116 Lu t Doanh nghi p 2005 quy đ nh: “Giám

đ c ho c T ng giám đ c là ng i đi u hành công vi c kinh doanh h ng ngày c a công ty; ch u s giám sát c a H i đ ng qu n tr và ch u trách nhi m tr c H i đ ng qu n tr

và tr c pháp lu t v vi c th c hi n các quy n và nhi m v đ c giao”Lu t này c ng quy đ nh Giám đ c ho c T ng giám đ c công ty có th do H i đ ng Qu n tr thuê ho c

b nhi m m t ng i trong s h v i nhi m k không quá n m n m và có th đ c b nhi m l i v i s nhi m k không h n ch Theo i u 57 c a Lu t này, Giám đ c ho c

T ng giám đ c là cá nhân s h u ít nh t 10% v n đi u l c a công ty và ph i đáp nh ng tiêu chu n, đi u ki n khác quy đ nh t i i u l công ty và các quy đ nh v tránh xung

đ t l i trong Kho n 2 i u 57 Giám đ c ho c T ng giám đ c có các quy n và nhi m

v :

 Quy t đ nh các v n đ liên quan đ n công vi c kinh doanh h ng ngày c a công ty mà không c n ph i có quy t đ nh c a H i đ ng qu n tr ;

 T ch c th c hi n các quy t đ nh c a H i đ ng qu n tr ;

 T ch c th c hi n k ho ch kinh doanh và ph ng án đ u t c a công ty;

 Ki n ngh ph ng án c c u t ch c, quy ch qu n lý n i b công ty;

 B nhi m, mi n nhi m, cách ch c các ch c danh qu n lý trong công ty, tr các ch c danh thu c th m quy n c a H i đ ng qu n tr ;

 Quy t đ nh l ng và ph c p (n u có) đ i v i ng i lao đ ng trong công ty k c

ng i qu n lý thu c th m quy n b nhi m c a Giám đ c ho c T ng giám đ c;

 Tuy n d ng lao đ ng;

 Ki n ngh ph ng án tr c t c ho c x lý l trong kinh doanh;

 Các quy n và nhi m v khác theo quy đ nh c a pháp lu t, i u l công ty và quy t

đ nh c a H i đ ng qu n tr

Trang 21

M c dù có s th ng nh t t ng đ i trong khái ni m v Giám đ c/T ng Giám đ c

t i Vi t Nam và khái ni m CEO c a c ng đ ng kinh doanh qu c t Các vai trò, ch c

n ng, nhi m v c a Giám đ c/T ng Giám đ c theo Lu t Doanh nghi p 2005 c a Vi t nam c ng gi ng nh c a v trí CEO Tuy nhiên, đi m khác bi t quan tr ng nh t là Lu t doanh nghi p quy đ nh Giám đ c/T ng Giám đ c ph i s h u ít nh t 10% c phi u c a doanh nghi p trong khi thông l qu c t không yêu c u đi u này V trí CEO là m t v trí

qu n lý t ng đ i mang tính k thu t và chuyên môn, th ng đ c H i đ ng Qu n tr thuê v đ đi u hành công ty theo h p đ ng Bên c nh đó, đi m c t y u nh t là theo thông l qu c t , thành viên H i đ ng qu n tr không đ c phép đ ng th i gi v trí CEO đ tránh xung đ t l i ích thì Lu t Doanh nghi p 2005 c a Vi t Nam l i cho phép

đi u này

S h p lý trên nên tác gi đi đ n gi thuy t nghiên c u 6 nh sau:

Gi thi t nghiên c u 6: t l s h u c a BG có t ng quan d ng v i hi u qu ho t

đ ng c a công ty c ph n

2.1.4 M i t ng quan gi a s h u t p trung và hi u qu ho t đ ng c a công

ty c ph n

V n đ đ t ra là li u s h u t p trung trong công ty đ i chúng có gi i quy t đ c

v n đ ng i đ i di n? Kang và Shivdasnani (1995) cho th y có m i t ng quan d ng

gi a s h u t p trung và thành qu công ty Nh t, còn Gorton và Schmid (2000) cho

th y có t ng quan d ng t ng t c M t s nhà nghiên c u khác nh Mehran (1995) và Wruck (1988) c ng tìm th y m i liên h d ng gi a s h u t p trung và thành

Trang 22

2.2 Xây d ng mô hình nghiên c u

Theo m c tiêu nghiên c u tác gi mô t bi n ph thu c các bi n đ c l p và các

bi n ki m soát và thi t l p ph ng trình h i quy xác đ nh m i t ng quan gi a các nhân

t đi u hành công ty và hi u qu ho t đ ng

2.2.1 Bi n ph thu c:

Bi n ph thu c ph n ánh hi u qu ho t đ ng c a công ty c ph n Có 4 ch tiêu

đo l ng hi u qu ho t đ ng c a công ty c ph n là ROA, ROE, ROS, và RE V i m c tiêu nghiên c u c a tác gi là gia t ng giá tr doanh nghi p và gia t ng giá tr c đông và

đ c đi m c a d li u thu th p, tác gi ch n ROA và ROE đ quan sát Ch tiêu ROA & ROE đ c thi t l p nh trong ph n lý thuy t Tuy v y ta th y r ng ROA & ROE có quan h m t thi t v i nhau Vì ROE khuy ch đ i ROA thông qua đòn b y tài chính Do

v y đ nghiên c u đ nghiên c u hi u qu ho t đ ng c a công ty c ph n thì ch tiêu ROA toàn di n h n do tính đ n kh n ng khai thác toàn b tài s n c a công ty Chính vì

v y bi n ph thu c đ c tác gi l a ch n nghiên c u, kh o sát là ch tiêu ROA

Khi tính toán ROA, tác gi s d ng l i nhu n tr c thu thu nh p doanh nghi p,

b đi doanh thu b t th ng, chi phí b t th ng đ lo i tr các u đãi v thu thu nh p doanh nghi p và tác đ ng c a nh ng y u t b t th ng ra kh i hi u qu ho t đ ng

 T l s h u c a c đông n c ngoài : FOR

 T l s h u khác: ây là t l s h u c a t nhân l n trong n c: SHR

 T l s h u theo tính t p trung hay phân tán: CON01 Theo quy đ nh c a i u l

M u và Lu t doanh nghi p, cu c h p đ i h i đ ng c đông ch đ c ti n hành và các quy t đ nh đ c thông qua m t cách h p l khi có s c đông d h p ít nh t 65% t ng

Trang 23

s c ph n có quy n bi u quy t Do đó, v i c đông ho c nhóm c đông có t l s

h u c phi u l n h n 35% có kh n ng h y b đ i h i c đông n u không tham gia Tác gi l a ch n bi n này khi t l s h u c a c đông nhà n c (STATE) ho c t l

s h u c a c đông n c ngoài (FOR) l n h n 35%

c tính c a H QT

BOD : T l s h u c a thành viên H QT, không g m t l mà thành viên

H QT làm đ i di n v n góp

BOD_DIR: Ch t ch H QT kiêm nhi m T.G ây là bi n đ nh tính:

 BOD_DIR = 0, n u ch t ch H QT không kiêm nhi m T.G

 BOD_DIR = 1, n u ch t ch H QT kiêm nhi m T.G

c tính c a BG

DIR: T l s h u c a thành viên BG , không g m t l mà thành viên BG làm

đ i di n v n góp

2.2.3 Bi n ki m soát

i u hành công ty còn ch u nh h ng c a m t s bi n ki m soát thu c môi

tr ng bên trong và bên ngoài công ty

Các bi n ki m soát thu c môi tr ng bên trong: DEBT, ROA_1, SIZE_CAP

 T l n : DEBT g m n ng n h n và n dài h n.T l n đ c tính b ng t l gi a

t ng ngu n v n huy đ ng và v n vay so v i t ng ngu n v n t i th i đi m cu i n m

 Hi u qu ho t đ ng quá kh : ROA_1 Hi u qu ho t đ ng quá kh , tính b ng ROA

c a công ty niêm y t trong báo cáo tài chính n m tr c đó

 SIZE_CAP: quy mô v n, đ c tính b ng lôgarít c s 10 (log) c a t ng ngu n v n công ty t i th i đi m cu i n m

Các bi n ki m soát thu c môi tr ng bên ngoài:

 C ng đ c nh tranh: S l ng công ty trong ngành; Kh n ng t ng tr ng c a th

tr ng; Chi phí c đ nh (đ nh phí); Chi phí l u kho, b o qu n; S s n sàng c a hàng hoá thay th ; Tính chuyên môn hoá c a máy móc thi t b ; Tính đa d ng c a các đ i

th c nh tranh v v n hoá, tôn giáo ây là bi n đ nh tính, đ c kh o sát và phân

Trang 24

thành 3 lo i m c đ c nh tranh: cao, th p, v a, phân thành 2 bi n gi và gán các giá

đ c mô t theo quan sát ng v i t ng b n cáo b ch, m i quan sát bao g m các bi n đ c

l p, bi n ki m soát và bi n ph thu c T p d li u t ng th đ c trình bày chi ti t t i

Ph l c 1&2

th c hi n nghiên c u này, tác gi s p x p các công ty niêm y t vào 32 ngành,

là các ngành tác gi có ch n công ty đ c niêm y t đ nghiên c u và l y s li u C ng

đ c nh tranh trong ngành đ c đ ngh ch m đi m theo các m c đ t 1 đ n 7, trong đó

m c đ 1 th hi n c ng đ c nh tranh r t th p và m c đ 7 th hi n c ng đ c nh tranh r t cao Tác gi g i phi u đi u tra (Ph l c 1 đính kèm) cho 100 chuyên gia v

qu n tr doanh nghi p đ đánh giá, có 75 phi u thu v h p l K t qu đánh giá c a chuyên gia sau khi qua x lý th ng kê đ c li t kê Ph l c 1&2 đính kèm C n c k t

qu đánh giá c a chuyên gia, các ngành đ c phân nhóm theo c ng đ c nh tranh nh sau: c ng đ c nh tranh th p có đi m bình quân d i 3, c ng đ c nh tranh trung bình

có đi m bình quân t b ng 3 đ n d i 5, c ng đ c nh tranh cao có đi m bình quân trên 5 C ng theo đánh giá c a các chuyên gia, có 8 ngành có c ng đ c nh tranh cao,

13 ngành có c ng đ c nh tranh trung bình và 11 ngành có c ng đ c nh tranh th p

Trang 25

D li u thu th p đ c mô t theo quan sát ng v i t ng b n cáo b ch, m i quan sát bao g m các bi n đ c l p, bi n ki m soát và bi n ph thu c T p d li u t ng th

đ c trình bày chi ti t t i ph n Ph l c

V i các bi n ph thu c, bi n đ c l p và các bi n ki m soát đã xác đ nh trên, tác

gi đ xu t mô hình nghiên c u nh sau:

Hình B-2: Mô hình nghiên c u nh h ng c a các nhân t đi u hành công ty đ n hi u qu

Trang 26

2.3 Thi t l p ph ng trình h i quy xác đ nh m i t ng quan gi a các nhân

t đi u hành công ty và hi u qu ho t đ ng

V i bi n ph thu c, các bi n đ c l p và các bi n ki m soát đ c mô t nh trên,

k t h p v i các gi thi t nghiên c u đ xu t, tác gi thi t l p ph ng trình h i quy tuy n tính b i đ xác đ nh m i t ng quan gi a các nhân t đi u hành công ty và hi u qu ho t

đ ng nh sau:

ROA = 0 + 1 * (c u trúc s h u) + 2 * (tính ch t c a H QT) +

3 * (tính ch t c a BG ) + 4 * (các bi n ki m soát) +

Trong đó: i là các tham s (i = 0 ÷ 4) và là sai s th ng kê

Tri n khai công th c này d i d ng chi ti t, ta có:

ROA = c(1) + c(2) * STATE + c(3) * FOR + c(4) * SHR + c(5) * CON01 + c(6) *BOD

+ c(7)*DIR + c(8) *BOD_DIR + c(9) * DEBT + c(10) * SIZE_CAP +

c(11) * ROA_1 + c(12) * UNI + c(13) * IND1 + c(14) * IND2 +

Kho ng th i gian l a ch n thu th p d li u do tác gi đ xu t là 4 n m t

2008-2011 Thông tin c n thi t ph c v cho vi c ki m đ nh đ c thu th p t báo cáo tài chính, báo cáo th ng niên và b n cáo b ch

Báo cáo tài chính đ c cung c p theo đ nh k hang quý, hàng n m Báo cáo

th ng niên là v n b n mà các công ty g i cho các bên liên quan nh : c đông, nhà cung

c p, nhà tài tr , khách hang… theo đ nh k h ng n m Nh ng vi c l p báo cáo th ng niên không ph i là b t bu c đ i v i công ty niêm y t Bàn cáo b ch cung c p thông tin chi ti t v tình hình ho t đ ng c a công ty, c u trúc s h u, thông tin v H QT, BKS,

BG , k ho ch kinh doanh… đ nhà đ u t xem xét tr c khi ra quy t đ nh đ u t vào

Trang 27

công ty B n cáo b ch là m t b ph n c a h s đ ng ký niêm y t, phát hành c phi u

 Mô t và trình bày d li u: S li u đ c trình bày d i d ng b ng th ng kê, m i bi n

g m các n i dung nh sau: tên bi n, s quan sát, trung bình, đ l ch chu n, giá tr c c

ti u, giá tr c c đ i, trung bình v

 Kh o sát t ng quan c p gi a các bi n đ c l p và bi n quan sát: Vi c kh o sát

t ng quan c p gi a các bi n đ c th c hi n b ng cách thi t l p ma tr n h s t ng quan và xem xét h s t ng quan c p gi a các bi n đ c l p và bi n ki m soát, tìm ra

nh ng c p bi n có h s t ng quan cao Tuy nhiên, đ gi m thi u hi n t ng đa c ng tuy n, trong lu n án đ ra tiêu chí lo i b m t bi n ra kh i ph ng trình h i quy đ i

v i các c p bi n có h s t ng quan c p ≥0,8

 ánh giá m c đ t ng thích c a ph ng trình h i quy: M t công vi c quan tr ng

c a th t c th ng kê xây d ng ph ng trình h i quy là ch ng minh s phù h p c a

ph ng trình này trong vi c gi i thích b n ch t, m i liên h gi a các s v t, hi n

t ng M t th c đo th ng đ c s d ng trong các nghiên c u là R2

(coefficient of determination) R2 nh n các giá tr t 0 đ n 1 Giá tr c a R2

càng g n 1 thì ph ng trình đã xây d ng càng phù h p Tuy nhiên, s d ng R2 có nh c đi m là giá tr c a

R2 càng t ng khi s bi n đ c l p và bi n ki m soát gia t ng, nh ng ch a ch c m c đ

gi i thích c a ph ng trình gia t ng theo Do đó, ng i ta th ng s d ng th c đo thay th có th tránh đ c nh c đi m trên, đó là R2 đi u ch nh Th c đo này phù

h p đ đánh giá các tình hu ng h i quy tuy n tính đa bi n i v i các hi n t ng kinh t - xã h i, R2 đi u ch nh th ng không cao nh trong các hi n t ng t nhiên

ho c k thu t Tiêu chí l a ch n ph ng trình phù h p do tác gi đ ngh là R2 đi u

ch nh ≥ 0,3

Trang 28

 L a ch n bi n gi i thích: V m t th ng kê, n u không l u ý đ n ý ngh a kinh t , có

nh n thêm m c có ý ngh a 10%

 Xem xé t ph ng trình h i quy trong các phân t th ng kê theo các bi n ki m soát:

Ph ng pháp này đ c s d ng đ kh o sát sâu h n m i t ng quan gi a bi n ph thu c và các bi n đ c l p đ i v i phân t th ng kê theo các bi n ki m soát thu c môi

tr ng bên trong nh quy mô v n, t l n Ngoài ra, tác gi s ki m đ nh gi thi t v

s sai bi t c a hai giá tr trung bình nh m ki m tra m c đ khác bi t c a hi u qu ho t

đ ng trong phân t th ng kê theo các bi n ki m soát thu c môi tr ng bên ngoài nh

c ng đ c nh tranh trong ngành, môi tr ng v mô

2.5.2 Lý gi i k t qu nghiên c u

Tác gi s d ng các lý thuy t n n trên và th c ti n đã kh o sát nh m lý gi i ý ngh a kinh t c a các m i t ng quan có ý ngh a th ng kê gi a các bi n ph thu c và

bi n đ c l p, t k t qu ki m đ nh:

 Kh ng đ nh hay bác b gi thi t nghiên c u đ i v i d li u đ c ch n l c

Trang 29

 Lý gi i nguyên nhân b bác b ho c ch a ch ng minh đ c c a các gi thi t nghiên

ty v i hi u qu ho t đ ng c a công ty c ph n V i ph ng pháp này, tác gi thi t l p và

kh o sát các ph ng trình h i quy mô t t ng quan gi a hi u qu ho t đ ng v i các

bi n đ c l p (c u trúc s h u, tính ch t c a H QT, BG ), các bi n ki m soát (thu c môi tr ng bên trong và môi tr ng bên ngoài), l a ch n c s d li u là b n cáo b ch

và báo cáo tài chính n m c a các công ty niêm y t trên S Giao d ch ch ng khoán TP.HCM và Hà N i trong giai đo n 2008-2011

Trang 30

3.1.1 Th ng kê mô t các bi n đ c l p, các bi n ki m soát và bi n ph thu c

B ng B-1: K t qu th ng kê mô t các bi n đ c l p, các bi n ki m soát và bi n ph

thu c đ i v i t p d li u t ng th

Mean Median Maximum Minimum Std.Dev Skewness Kurtusis

Bera Probability ROA 0.072834 0.055766 0.662416 0.830206 0.084948 0.496322 14.14430 11057.64 0.000000

Trang 31

S li u cho th y ROA dao đ ng trong kho ng t -83%/n m đ n 66%/n m, giá tr trung bình là 7,28%/n m và đ l ch chu n là 8,49%/n m T ng ngu n v n bình quân là 26,755 t đ ng T l n /v n bình quân là 52,18%, cho th y m c đ s d ng đòn b y tài chính là t ng đ i cao T l s h u c ph n c a c đông l n n c ngoài cao nh t là 49,93% phù h p v i t l quy đ nh hi n hành (t i đa là 49%, đ i v i ngân hàng th ng

m i thì t l này là 30%) Trong khi đó t l s h u c ph n c a c đông Nhà n c lên

đ n 88,86%

Trang 33

K t qu x lý ph ng trình h i quy tuy n tính b i

B ng B-3: K t qu x lý ph ng trình h i quy tuy n tính b i đ i v i t p d li u t ng

th

Dependent Variable: ROA

Method: Panel Least Squares

Date: 01/15/13 Time: 15:10

Sample: 2008 2011

Periods included: 4

Cross-sections included: 530

Total panel (balanced) observations: 2120

Coefficient Std Error t-Statistic Prob

R-squared 0.584876 Mean dependent var 0.072834

S.E of regression 0.054940 Akaike info criterion -2.957167

Sum squared resid 6.347681 Schwarz criterion -2.911787

Log likelihood 3151.597 Hannan-Quinn criter -2.940554

(Ngu n s li u: s li u thu th p t các b n cáo b ch và báo cáo tài chính n m)

R2 đi u ch nh nh n giá tr 0.581718, cao h n tiêu chí đ xu t (0,3) i u này cho

th y m c đ phù h p c a ph ng trình trong vi c gi i thích hi n t ng K t qu x lý

Trang 34

trong B ng B-3 cho th y hi u qu ho t đ ng có t ng quan d ng v i hi u qu ho t

đ ng quá kh , có t ng quan âm v i t l n , t ng quan âm v i đ c đi m c a doanh nghi p, t ng quan d ng v i quy mô v n Trong khi đó t l s h u c ph n t nhân

l n (SHR) có t ng quan d ng v i hi u qu ho t đ ng (ROA)

Các h s t ng quan gi a hi u qu ho t đ ng v i các bi n đ c l p và bi n ki m soát khác không đ t m c có ý ngh a th ng kê

Nh v y, k t qu x lý và lý gi i s li u đ i v i t p d li u t ng th bác b gi

thi t nghiên c u 3: t l s h u c ph n t nhân l n có t ng quan âm v i hi u qu ho t

đ ng c a công ty do tác gi đ xu t mà ch a xác nh n hay bác v các gi thi t còn l i

Vì v y, c n thi t ph i ti n hành x lý và lý gi i s li u theo các phân t th ng kê theo theo các bi n ki m soát thu c môi tr ng bên trong và môi tr ng bên ngoài c a công ty

đ xác nh n các gi thi t nghiên c u

3.2 K t qu x lý ph ng trình h i quy tuy n tính b i trong các phân t

th ng kê

3.2.1 Phân t th ng kê theo quy mô v n

Chia t p d li u t ng th thành ba phân t th ng kê: nhóm công ty có quy mô v n cao có quy mô v n l n (CAP_SIZE ≥29,00000) và nhóm công ty có quy mô v n trung bình (CAP_SIZE>=25,00000) nhóm công ty có quy mô v n nh còn l i trong t p d

li u t ng th (CAP_SIZE<25,00000)

Trang 35

B ng B-4: K t qu x lý ph ng trình h i quy tuy n tính b i đ i v i các công ty có quy

mô v n nh

Dependent Variable: ROA

Method: Least Squares

F-statistic 5.172623 Durbin-Watson stat 2.469566

Prob(F-statistic) 0.000000

K t qu x lý ph ng trình h i quy tuy n tính b i đ i v i các công ty có quy mô

v n nh cho th y R2 đi u ch nh (0.31)> (0.3) i u này cho th y m c đ phù h p c a

ph ng trình h i quy trong vi c gi i thích hi n t ng

K t qu x lý t B ng B-4 cho th y t n t i t ng quan d ng gi a hi u qu ho t

đ ng v i t l s h u c ph n nhà n c ng th i có t ng quan d ng v i t l s

h u c a H QT kiêm nhi m TG Nh v y, gi thi t 1 & 5 b bác b

mô v n trung bình

Trang 36

Adjusted R-squared 0.625395 S.D dependent var 0.082507

Ghi chú:

* ng v i m c có ý ngh a 1%,

** ng v i m c có ý ngh a 5%,

*** ng v i m c có ý ngh a 10%

v n trung bình cho th y có m i t ng quan d ng gi a hi u qu ho t đ ng v i t l s

h u c ph n t nhân l n Nh v y, gi thi t 3 trong tr ng h p này b bác b

mô v n l n.

Date: 01/15/13 Time: 21:41

Trang 37

v n l n, ngoài m i t ng quan d ng v i hi u qu ho t đ ng thì các ch tiêu còn l i không đ t m c ý ngh a th ng kê

3.2.2 Phân t th ng kê theo t l n

Chia t p d li u t ng th thành hai phân t th ng kê: nhóm công ty có t l n cao (DEBT ≥0,5200) và nhóm công ty có t l n th p (DEBT<0,5200)

B ng B-7: K t qu x lý ph ng trình h i quy tuy n tính b i đ i v i các công ty có t

l n th p

Trang 38

Khi kh o sát ph ng trình h i quy tuy n tính b i đ i v i nhóm công ty có t l

n th p, R2 đi u ch nh nh n giá tr (0.627)>(0.3) i u này cho th y m c đ phù h p c a

Trang 39

B ng B-8: K t qu x lý ph ng trình h i quy tuy n tính b i đ i v i các công ty có t

l n cao

Khi kh o sát ph ng trình h i quy tuy n tính b i đ i v i nhóm công ty có t l

n cao, R2 đi u ch nh nh n giá tr (0.328)>(0.3) i u này cho th y m c đ phù h p c a

ph ng trình h i quy trong vi c gi i thích hi n t ng

K t qu x lý t B ng B-8 cho th y t n t i các t ng quan âm có ý ngh a th ng

kê gi a hi u qu ho t đ ng v i t l s h u c ph n c a thành viên trong H QT (m c ý

Trang 40

ngh a 10%) Bên c nh đó, hi u qu ho t đ ng l i có t ng quan d ng v i hi u qu ho t

đ ng quá kh (m c ý ngh a 1%), t n t i t ng quan d ng có ý ngh a th ng kê gi a

hi u qu ho t đ ng v i t l s h u t p trung, t n t i t ng quan d ng có ý ngh a th ng

kê gi a hi u qu ho t đ ng v i t l s h u c a ch t ch H QT kiêm nhi m TG

Nh v y, đ i v i nhóm công ty có t l n cao, k t qu x lý s li u cho th y gi thi t nghiên c u 4 (t l s h u c ph n c a thành viên H QT có t ng quan âm v i

hi u qu ho t đ ng c a công ty), gi thi t nghiên c u 7 (t l s h u t p trung có t ng

quan d ng v i hi u qu ho t đ ng c a công ty c ph n) đ c ch p nh n

Định dạng
Số trang	120
Dung lượng	1,68 MB