chăm sóc bệnh nhân sau gây tê- gây mê

chăm sóc bệnh nhân sau gây tê- gây mê

CHĂM SÓC BỆNH NHÂN SAU GÂY TÊ- GÂY MÊ

BS CKI NGUYỄN VŨ ĐĂNG THƢ

 4 Biết cách tiếp cận bệnh nhân sau gây mê, gây tê, các

vấn đề cần phải theo dõi

 5 Rút Nội khí quản tại hồi sức

 6 Phát hiện và xử trí kịp thời các tai biến và biến chứng

CÁC PHƯƠNG PHÁP VÔ CẢM

 CÁC PHƯƠNG PHÁP VÔ CẢM LÀ CÁC

PHƯƠNG PHÁP GÂY MÊ, GÂY TÊ TẠO RA SỰ

MẤT CẢM GIÁC, CÓ HOẶC KHÔNG MẤT Ý

THỨC TẠM THỜI NHẰM GIÖP BỆNH NHÂN AN

TOÀN VÀ KHÔNG ĐAU TRONG SUỐT QUÁ

TRÌNH PHẪU THUẬT, THỦ THUẬT

 CÔNG TÁC NÀY DO BÁC SỸ GÂY MÊ HỒI SỨC

ĐẢM NHIỆM

CÁC PHƯƠNG PHÁP VÔ CẢM

 1 GÂY MÊ

 2 GÂY TÊ

1 GÂY MÊ

 1 GÂY MÊ TOÀN THỂ

- BỆNH NHÂN ĐƢỢC GÂY MÊ TOÀN DIỆN VỚI TÌNH TRẠNG MẤT Ý THỨC, KHÔNG ĐAU, DÃN CƠ

VÀ QUÊN

- PHỐI HỢP CÁC LOẠI THUỐC AN THẦN,

THUỐC MÊ ( BỐC HƠI & TĨNH MẠCH), DÃN CƠ VÀ GIẢM ĐAU

- GIÖP THỞ QUA NKQ

GÂY MÊ (2)

 2 MÊ TĨNH MẠCH

- TRUYỀN HOẶC CHÍCH LẶP LẠI THUỐC MÊ TĨNH MẠCH + THUỐC GIẢM ĐAU, CÓ THỂ CÓ HOẶC KHÔNG THUỐC DÃN CƠ

- BỆNH NHÂN CÓ THỂ TỰ THỞ HOẶC ĐƯỢC GIÖP THỞ QUA NKQ, MẶT NẠ THANH QUẢN

- THƯỜNG DÙNG TRONG NHỮNG PHẪU THUẬT,

THỦ THUẬT NGẮN HOẶC LIÊN QUAN ĐƯỜNG THỞ,

HOẶC NHỮNG BN CÓ CCĐ DÙNG THUỐC MÊ BỐC HƠI

GÂY MÊ (4)

 4 TIỀN MÊ

- CHỈ DÙNG CÁC LOẠI THUỐC AN THẦN VÀ GIÀM ĐAU

- THƯỜNG PHỐI HỢP VỚI GÂY TÊ TẠI CHỖ

- DÙNG CHO CÁC THỦ THUẬT, PHẪU THUẬT NGẮN, HOẶC NHỮNG BN CÓ BỆNH LÝ HẠN CHẾ DÙNG CÁC LOẠI THUỐC MÊ

GÂY MÊ (5)

 TRÊN THỰC HÀNH, CÓ THỂ CHIA THÀNH CÁC

LOẠI NHƢ SAU:

- MÊ NỘI KHÍ QUẢN

- MÊ MẶT NẠ THANH QUẢN

- MÊ TĨNH MẠCH

- TIỀN MÊ, TÊ TẠI CHỖ

2 GÂY TÊ

 CHIA LÀM 2 NHÓM CHÍNH:

1 GÂY TÊ TRỤC THẦN KINH TRUNG ƢƠNG

2 GÂY TÊ THẦN KINH NGOẠI VI

GÂY TÊ (3)

 2 TÊ THẦN KINH NGOẠI VI

- CHI TRÊN: TÊ GIAN CƠ BẬC THANG, TRÊN ĐÕN, DƯỚI ĐÕN, TÙNG NÁCH…

- CHI DƯỚI: TÊ TK ĐÙI, TK TỌA, TK HIỂN, CỔ

CHÂN…

- TÊ CẠNH CỘT SỐNG

- TAP BLOCK ( TRANSVERSUS ABDOMINIS PLANE)

CÁC THUỐC THƯỜNG DÙNG

TRONG GÂY MÊ, GÂY TÊ

 1 THUỐC AN THẦN

- Benzodiazepines: Midazolam ( Hypnovel),

diazepam ( Valium, seduxen), lorazepam ( Ativan)

- Tác dụng: gây an thần, giảm lo âu, gây quên

- tác dụng bất lợi:

+ dãn mạch nhẹ, có thể gây hạ HA

+ ức chế hô hấp

CÁC THUỐC THƯỜNG DÙNG (2)

 2 THUỐC PHIỆN

- Morphine, meperidine ( Pethidine), fentanyl,

sufentanil, alfentanil, remifentanil

- Tác dụng: giảm đau, ở liều cao, có thể dùng như thuốc mê ( trong phẫu thuật tim)

- Tác dụng bất lợi: ức chế hô hấp, co cứng cơ hô hấp, nôn và buồn nôn, bí tiểu…

CÁC THUỐC THƯỜNG DÙNG (4)

 CÁC LOẠI THUỐC MÊ HÔ HẤP

- Họ Halothane như Isofluran, sevoflurane, desflurane…

- Thường dùng để duy trì mê, đôi khi được dùng để dẫn

mê

- kích thích đường hô hấp

- Gây khởi phát sốt cao ác tính

CÁC THUỐC THƯỜNG DÙNG (5)

 THUỐC DÃN CƠ

- Dãn cơ khử cực: Suxamethonium: Là thuốc dãn cơ ngắn, dãn cơ nhanh, thường được dùng cho BN có

dạ dày đầy Gây khởi phát sốt cao ác tính

- Dãn cơ không khử cực: thường có tác dụng trung bình hoặc dài Có thể gây tồn dư thuốc dãn cơ trong

giai đoạn hồi tỉnh=> đề phòng BN suy hô hấp

TAI BIẾN VÀ BIẾN CHỨNG THƯỜNG

GẶP SAU GÂY TÊ, GÂY MÊ

- SUY HÔ HẤP( RỚT LƯỠI, CO THẮT THANH, CO THẮT

PHẾ QUẢN, TẮC NGHẼN ĐƯỜNG THỞ, TỒN DƯ THUỐC DÃN CƠ…) LÀ TAI BIẾN THƯỜNG GẶP NHẤT, CÓ THỂ GÂY TỬ

VONG

- HỆ TIM MẠCH: RỐI LOẠN NHỊP, HẠ HUYẾT ÁP, TĂNG HA

- CHUYỂN HÓA: HẠ ĐƯỜNG HUYẾT( HÔN MÊ, NHIỄM

-TAI BIẾN & BIẾN CHỨNG ( tt)

- NÔN ÓI

- BÍ TIỂU, TIỂU ÍT

- ĐAU

- RỐI LOẠN THÂN NHỆT: HẠ THÂN NHIỆT,

TĂNG THÂN NHIỆT ÁC TÍNH

- CHẢY MÁU SAU MỔ

TAI BIẾN VÀ BIẾN CHỨNG SAU

GÂY TÊ, GÂY MÊ

 - ĐỐI VỚI BỆNH NHÂN SAU GÂY TÊ, NGOÀI CÁC

VẤN ĐỀ KỂ TRÊN, CÕN CÓ THỂ GẶP:

+ ĐAU ĐẦU SAU CHỌC DÕ TỦY SỐNG

+ ĐAU HOẶC TÊ CHI, MẤT VẬN ĐỘNG HOẶC CẢM GIÁC ( MÁU TỤ, TỔN THƯƠNG TK)

+ TÊ CAO ( NHỊP TIM CHẬM, HẠ HA, LIỆT HÔ HẤP) + ĐAU LƯNG, ĐAU GÁY

TIẾP CẬN BỆNH NHÂN SAU VÔ CẢM

- ĐÁNH GIÁ NHANH TRI GIÁC VÀ SINH HIỆU

TIẾP CẬN BN SAU VÔ CẢM (2)

=> CÁC VẤN ĐỀ CẦN THEO DÕI TIẾP

TIẾP CẬN BỆNH NHÂN SAU VÔ CẢM

(3)

 1 ĐÁNH GIÁ TRI GIÁC

- TỈNH HOÀN TOÀN HAY NGỦ, TỐT NHẤT LÀ

ĐÁNH GIÁ THEO THANG ĐIỂM GLASGOW

- NẾU BN CÕN NGỦ => ĐỀ PHÕNG SUY HÔ HẤP

DO RỚT LƢỠI, TẮC NGHẼN ĐÀM NHỚT

- MÊ SẢNG: GIẢM NHẬN THỨC, THỜ Ơ, NGỦ GÀ KÍCH THÍCH, VẬT VẢ

TIẾP CẬN BỆNH NHÂN SAU

VÔ CẢM (4)

 2 ĐÁNH GIÁ TÌNH TRẠNG HÔ HẤP

- LÀ ĐỘNG TÁC QUAN TRỌNG NHẤT, SUY HÔ HẤP

VÀO THỜI KỲ GÂY THIẾU OXY MÁU RẤT NHANH, CÓ THỂ ĐE DỌA TÍNH MẠNG

- BỆNH NHÂN CÕN NKQ HAY KHÔNG

- NẾU BN TỰ THỞ, ĐÃ HÓA GIẢI THUỐC DÃN CƠ HAY CHƢA( NEOSTIGMIN + ATROPINE)

- TỰ THỞ HAY PHẢI HÔ HẤP HỖ TRỢ( BÓP BÓNG, THỞ MÁY, BIPAP…)

- BỆNH NHÂN TỰ THỞ TỐT KHÔNG( TẦN SỐ, SPO2,

CỬ ĐỘNG LỒNG NGỰC, TIẾNG THỞ RÍT,…)

+ LIỆT DÂY THANH 1 HOẶC 2 BÊN

+ SUY HÔ HẤP Ở NHỮNG BỆNH NHÂN CÓ BỆNH

LÝ PHỔI TRƯỚC ĐÓ

+ XẸP PHỔI TRONG VÀ SAU MỔ

TIẾP CẬN BỆNH NHÂN SAU

VÔ CẢM (TT)

 3 ĐÁNH GIÁ TÌNH TRẠNG HUYẾT ĐỘNG

- HẠ HUYẾT ÁP: THƯỜNG GẶP

+ NGUYÊN NHÂN: THIẾU THỂ TÍCH TUẦN

HOÀN, GIẢM CUNG LƯỢNG TIM, GIẢM

TRƯƠNG LỰC MẠCH MÁU DO THUỐC MÊ,

THUỐC

=> CẦN XEM XÉT LƯỢNG DỊCH, MÁU ĐÃ

TRUYỀN TRONG MỔ

ĐÁNH GIÁ TÌNH TRẠNG

HUYẾT ĐỘNG (tt)

 - ĐAU NGỰC GỢI Ý NHỒI MÁU CƠ TIM, THIẾU MÁU

CƠ TIM CHU PHẪU

 - RỐI LOẠN NHỊP: NHỊP NHANH, CHẬM, KHÔNG

ĐỀU CẦN ĐƯỢC THEO DÕI SÁT VÀ BÁO BS

 - TĂNG HUYẾT ÁP: THƯỜNG GẶP

+ NGUYÊN NHÂN: THA SẴN CÓ, KHÔNG

ĐƯỢC DÙNG THUỐC HẠ ÁP TRƯỚC MỔ; ĐAU:

LO ÂU; TỈNH MÊ

TIẾP CẬN BỆNH NHÂN SAU

VÔ CẢM (tt)

 4 THEO DÕI NƯỚC TIỂU

- TIỂU ÍT ( <0.5 ml/ kg/ giờ): biểu hiện tt suy thận

TIẾP CẬN BỆNH NHÂN SAU

- LẠNH RUN CŨNG THƯỜNG XẢY RA Ở BN GÂY TÊ TRỤC TK

- SƯỞI ĐÈN => NGUY CƠ BỎNG

- MỀN SƯỞI RẤT TỐT CHO BN HẠ THÂN NHIỆT SAU

MỔ

THEO DÕI THÂN NHIỆT (tt)

 - TĂNG THÂN NHIỆT HIẾM GẶP HƠN

+ DO BỆNH NHIỄM TRÙNG

+ PHẢN ỨNG VỚI THUỐC HOẶC CHẾ PHẨM

MÁU

+ TĂNG THÂN NHIỆT ÁC TÍNH HIẾM GẶP,

KHỞI PHÁT SAU GÂY MÊ BỠI THUỐC MÊ HƠI

VÀ SUXAMETHONIUM, LÀ BỆNH LÝ ĐE DỌA TỬ VONG VỚI TỈ LỆ > 80%

TIẾP CẬN BỆNH NHÂN SAU

TIẾP CẬN BỆNH NHÂN SAU

VÔ CẢM (tt)

 7 PHƯƠNG PHÁP MỔ VÀ THỜI GIAN MỔ VÀ

PP VÔ CẢM

- CẦN XEM TRONG PHIẾU TƯỜNG TRÌNH

PHẪU THUẬT VÀ PHIẾU GÂY MÊ ĐỂ BIẾT SƠ

LƯỢC CÁC THÔNG TIN SAU:

+ THỜI GIAN PHẪU THUẬT & GÂY MÊ

+ CÁC VẤN ĐỀ XẢY RA TRONG MỔ

=> DỰ PHÕNG CÁC TAI BIẾN VÀ BIẾN CHỨNG CÓ THỂ

XẢY RA

TIẾP CẬN BỆNH NHÂN SAU

VÔ CẢM (4)

 8 CÁC VẤN ĐỀ KHÁC

- TÙY THEO TỪNG LOẠI PHẪU THUẬT

- CHẢY MÁU SAU MỔ LÀ VẤN ĐỀ CẦN QUAN TÂM ĐỐI VỚI MỌI PHẪU THUẬT

RÚT NKQ

+ BS PHẢI THĂM KHÁM VÀ QĐ RÖT NKQ + RÖT NKQ SỚM: KHẢ NĂNG SUY HÔ HẤP + RÖT NKQ MUỘN: GÂY KHÓ CHỊU CHO BN

KẾT LUẬN

 SUY HÔ HẤP LÀ VẤN ĐỀ QUAN TRỌNG HÀNG

ĐẦU CẦN THEO DÕI, CÓ NGUY CƠ TỬ VONG

 CẦN THAM KHẢO THÊM CÁC VẤN ĐỀ TRONG

MỔ ĐỂ CÓ KẾ HOẠCH THEO DÕI HỢP LÝ

 BÁO NGAY VỚI BS PHỤ TRÁCH KHI PHÁT HIỆN

CÁC BẤT THƯỜNG