Ngân hàng b ph thu c vào th tr ng cho vay.
Trang 3Th Hi n, xin cam đoan lu n v n th c s kinh t này là do chính tôi
nghiên c u và th c hi n Các thông tin, s li u đ c s d ng trong lu n v n là trung
th c và chính xác
Tác gi : V Th Hi n
Trang 4M C L C
DANH M C CÁC B NG
DANH M C CÁC TH
DANH M C CÁC T VI T T T
DANH SÁCH TÊN CÁC NGÂN HÀNG C VI T T T
L I M U
CH NG 1 C S LÝ LU N V QU N TR R I RO THANH KHO N T I
CÁC NHTM 1
1.1 LÝ THUY T V THANH KHO N T I CÁC NHTM 1
1.1.1 Khái ni m v thanh kho n 1
1.1.2 Các tr ng thái c a thanh kho n 1
1.1.3 Các nhân t nh h ng đ n thanh kho n 2
1.2 LÝ THUY T V QU N TR R I RO THANH KHO N T I CÁC NHTM 5 1.2.1 Khái ni m r i ro thanh kho n 5
1.2.2 N i dung qu n tr r i ro thanh kho n 5
1.2.3 Chi n l c qu n tr thanh kho n 6
1.2.3.1 Nguyên t c chung v qu n tr thanh kho n 6
1.2.3.2 Các chi n l c qu n tr thanh kho n 7
1.2.4 Các ph ng pháp qu n lý r i ro thanh kho n 9
1.2.4.1 Duy trì m t t l h p lý gi a v n dùng cho d tr và v n dùng cho kinh doanh 9
1.2.4.2 m b o t l kh n ng chi tr 10
1.2.4.3 S d ng các ph ng pháp d báo thanh kho n 10
1.3 Ý NGH A VÀ VAI TRÒ C A QU N TR R I RO THANH KHO N T I CÁC NHTM 16
1.3.1 Bài h c t qu n tr r i ro thanh kho n các ngân hàng trên th gi i 16
1.3.2 Bài h c qu n tr r i ro thanh kho n t các ngân hàng Vi t Nam 17
Trang 5K t lu n Ch ng 1 22
CH NG 2 TH C TR NG QU N TR R I RO THANH KHO N T I VIETBANK 23
2.1 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRI N C A VIETBANK 23
2.1.1 L ch s hình thành, quy mô ho t đ ng 23
2.1.2 C c u t ch c: 24
2.1.3 nh h ng phát tri n 24
2.1.4 i m m nh, đi m y u 25
2.2 C S H T NG C A CÔNG TÁC QU N TR R I RO THANH KHO N T I VIETBANK 27
2.2.1 V n b n liên quan đ n công tác qu n tr r i ro thanh kho n 27
2.2.1.1 Các v n b n c a NHNN 27
2.2.1.2 Các v n b n n i b c a VIETBANK 27
2.2.2 ng d ng công ngh thông tin trong công tác qu n lý thanh kho n 29
2.2.3 C c u t ch c trong công tác qu n tr r i ro thanh kho n t i VIETBANK 31
2.2.4 Chi n l c qu n tr r i ro thanh kho n t i VIETBANK 33
2.2.5 Các ph ng pháp qu n lý thanh kho n đ c s d ng t i VIETBANK 34
2.3 TH C TR NG CÔNG TÁC QU N TR R I RO THANH KHO N T I VIETBANK 34
2.3.1 Phân tích các ch tiêu thanh kho n c a VIETBANK (S li u BCTC n m 2007, 2008, 2009, 2010, 2011) 34
2.3.1.1 V n đi u l 34
2.3.1.2 Nhóm các h s an toàn: H s gi i h n huy đ ng v n, h s t l gi a V n t có so v i T ng tài s n Có 35
2.3.1.3 Ch s tr ng thái ti n m t (H3) 37
2.3.1.4 Ch s v n ng l c cho vay (H4) 38
Trang 62.3.1.7 Ch s tr ng thái ròng đ i v i các t ch c tín d ng (H7) 41
2.3.1.8 Ch s (Ti n m t + Ti n g i NHNN + Ti n g i t i các TCTD)/Ti n g i khách hàng (H8) 43
2.3.1.9 Phân tích t ng h p các ch s c a VIETBANK các n m 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 44
2.3.2 So sánh m t s ch tiêu thanh kho n c a VIETBANK, Kiên Long, i Á, i Tín (S li u BCTC n m 2007, 2008, 2009, 2010, 2011) 45
2.3.2.1 H s gi i h n huy đ ng v n (H1) 46
2.3.2.2 T l gi a v n t có so v i t ng tài s n Có (H2) 47
2.3.2.3 Ch s tr ng thái ti n m t (H3) 48
2.3.2.4 Ch s v n ng l c cho vay (H4) 49
2.3.2.5 Ch s d n /Ti n g i khách hàng (H5) 50
2.3.2.6 Ch s ch ng khoán trên t ng tài s n Có (H6) 51
2.3.2.7 Ch s tr ng thái ròng đ i v i các t ch c tín d ng (H7) 51
2.3.2.8 Ch s (Ti n m t + Ti n g i NHNN + Ti n g i t i các TCTD)/Ti n g i khách hàng (H8) 52
2.3.2.9 Phân tích t ng h p các ch s thanh kho n c a các ngân hàng 53
2.3.3 Quan h gi a các ch s thanh kho n VIETBANK qua mô hình h i quy 57 2.3.4 Phân tích các nhân t nh h ng t i qu n tr r i ro thanh kho n t i VIETBANK 62
2.3.5 ánh giá công tác qu n tr r i ro thanh kho n t i VIETBANK 66
2.3.5.1 u đi m 66
2.3.5.2 H n ch 66
K t lu n Ch ng 2 68
CH NG 3 M T S GI I PHÁP NH M NÂNG CAO HI U QU QU N TR R I RO THANH KHO N T I VIETBANK 69
3.1 NH H NG PHÁT TRI N N M 2011-2015 69
Trang 73.2.1 Qu n tr t t các ch s thanh kho n 70
3.2.2 Hoàn thi n công tác c nh báo qua vi c qu n tr các ch s thanh kho n 72 3.2.3 Qu n tr t t tài s n N và tài s n Có 73
3.2.4 Qu n lý kh n ng chi tr 76
3.2.5 Xây d ng chi n l c thanh kho n d phòng 76
3.2.6 Hoàn thi n h th ng công ngh thông tin trong công tác thanh kho n 77
3.2.7 Xây d ng k ho ch ng phó khi x y ra s c thanh kho n 77
3.2.8 Qu n tr nhân s 78
3.2.9 Qu n tr thay đ i trong công tác qu n tr r i ro thanh kho n 78
K t lu n Ch ng 3 79
K T LU N 79 TÀI LI U THAM KH O
PH L C
Trang 8B ng 2.1: B ng tính ch s H1 c a VIETBANK qua các n m 35
B ng 2.2: B ng tính ch s H2 c a VIETBANK qua các n m 37
B ng 2.3: B ng tính ch s H3 c a VIETBANK qua các n m 38
B ng 2.4: B ng tính ch s H4 c a VIETBANK qua các n m 39
B ng 2.5: B ng tính ch s H5 c a VIETBANK qua các n m 40
B ng 2.6: B ng tính ch s H6 c a VIETBANK qua các n m 41
B ng 2.7: B ng tính ch s H7 c a VIETBANK qua các n m 42
B ng 2.8: B ng tính ch s H8 c a VIETBANK qua các n m 43
B ng 2.9: B ng ch s H1các ngân hàng qua các n m 46
B ng 2.10: B ng ch s H2các ngân hàng qua các n m 47
B ng 2.11: B ng ch s H3các ngân hàng qua các n m 48
B ng 2.12: B ng ch s H4các ngân hàng qua các n m 49
B ng 2.13: B ng ch s H5các ngân hàng qua các n m 50
B ng 2.14: B ng ch s H6các ngân hàng qua các n m 51
B ng 2.15: B ng ch s H7các ngân hàng qua các n m 52
B ng 2.16: B ng ch s H8các ngân hàng qua các n m 53
B ng 2.17: Th ng kê x p lo i các ch s thanh kho n các ngân hàng t ng n m 54
B ng 2.18: B ng n x u c a các ngân hàng qua các n m 55
B ng 2.19: B ng t l n x u/ t ng d n c a các ngân hàng qua các n m 56
B ng 2.20: Ma tr n t ng quan gi a các bi n H1, H2, H3, H4, H5, H6, H7, H8 58
B ng 2.21: B ng k t qu h i quy 59
B ng 2.22: Ma tr n t ng quan gi a các bi n H3, H5, H6, H7 59
B ng 2.23: Tóm t t b ng k t qu ki m đ nh ph ng sai thay đ i 60
B ng 2.24: Tác đ ng c a các ch tiêu trên b ng cân đ i k toán nh h ng đ n các ch s thanh kho n 63
B ng 3.1: B ng k ho ch kinh doanh n m 2011 69
B ng 3.2: B ng k ho ch kinh doanh đ n n m 2015 70
Trang 10th 2.1: Ch s H1 c a VIETBANK qua các n m 35
th 2.2: Ch s H2 c a VIETBANK qua các n m 37
th 2.3: Ch s H3 c a VIETBANK qua các n m 38
th 2.4: Ch s H4 c a VIETBANK qua các n m 39
th 2.5: Ch s H5 c a VIETBANK qua các n m 40
th 2.6: Ch s H6 c a VIETBANK qua các n m 41
th 2.7: Ch s H7 c a VIETBANK qua các n m 42
th 2.8: Ch s H8 c a VIETBANK qua các n m 43
th 2.9: Ch s H1các ngân hàng qua các n m 46
th 2.10: Ch s H2các ngân hàng qua các n m 47
th 2.11: Ch s H3các ngân hàng qua các n m 49
th 2.12: Ch s H4các ngân hàng qua các n m 49
th 2.13: Ch s H5các ngân hàng qua các n m 50
th 2.14: Ch s H6các ngân hàng qua các n m 51
th 2.15: Ch s H7các ngân hàng qua các n m 52
th 2.16: Ch s H8các ngân hàng qua các n m 53
th 2.17: T l n x u/ t ng d n c a các ngân hàng qua các n m 56
th 2.18: S bi n đ ng c a ch s tr ng thái ti n m t c a VIETBANK t tháng 12/2008 đ n tháng 10/2011 58
Trang 11ALCO : y ban qu n lý tài s n N – tài s n Có
CNTT : Công ngh thông tin
Trang 13Ngân hàng TMCP Vi t Nam Th ng Tín (VIETBANK) đ c thành l p theo quy t đ nh s 2399/Q -NHNN ngày 15/12/2006 và chính th c đi vào ho t đ ng ngày 02/02/2007 VIETBANK là m t ngân hàng m i, v i quy mô nh , ho t đ ng
ch y u là huy đ ng và cho vay Ra đ i trong b i c nh c nh tranh trong l nh v c Ngân hàng ngày càng tr nên gay g t c ng v i áp l c v gia t ng l i nhu n, VIETBANK luôn ph i đ i m t v i nh ng r i ro ti m n, m t trong nh ng r i ro đó
là r i ro thanh kho n
Lý lu n đã cho th y vi c qu n tr t t r i ro thanh kho n luôn là y u t quy t
đ nh s phát tri n n đ nh và b n v ng c a ngân hàng, cùng v i đó, hi u qu c a
qu n tr r i ro thanh kho n còn làm gia t ng l i nhu n cho ngân hàng Bên c nh đó,
th c ti n c ng đã ch ng minh r ng, các ngân hàng khi không chú tr ng đ n vi c
qu n tr r i ro thanh kho n, d n đ n kh n ng thanh kho n không h p lý, đi u đó có
th d n đ n vi c ngân hàng không có đ ngu n v n c n thi t đ đáp ng nhu c u
c a th tr ng, có th m t kh n ng thanh toán, m t uy tín và d n đ n s đ v c a toàn h th ng B ng ch ng g n đây nh t chính là s s p đ c a các h th ng ngân hàng trên th gi i trong ba n m tr l i đây, kh i ngu n t cu c kh ng ho ng cho vay d i chu n M mà h qu c a nó là s m t thanh kho n d n đ n s p đ tác
đ ng lan truy n c a Bear Stearns, Lehman Brothers, Fortis, Ngân hàng hoàng gia Scotland, UBS, B&B
Là ngân hàng còn non tr , VIETBANK càng c n chú tr ng xây d ng chi n
l c qu n tr thanh kho n m t cách khoa h c, phù h p v i t ng giai đo n phát tri n
đ phòng ng a cho nh ng r i ro trong t ng lai, t đó làm ti n đ cho chi n l c phát tri n n đ nh và bên v ng Do đó, vi c nghiên c u đ tài “Nâng cao hi u qu công tác qu n tr r i ro thanh kho n t i NHTMCP Vi t Nam Th ng Tín” là c p thi t và có kh n ng ng d ng cao, góp ph n vào vi c xây d ng và phát tri n l n
m nh c a VIETBANK
2 M c tiêu nghiên c u
Trang 14thanh kho n t i VIETBANK và đ a ra các gi i pháp góp ph n nâng cao hi u qu n
tr r i ro thanh kho n t i ngân hàng trong th i k h i nh p
3 i t ng và ph m vi nghiên c u
- i t ng nghiên c u c a bài vi t là r i ro thanh kho n t i VIETBANK
- Ph m vi nghiên c u c a bài vi t là ph m vi VIETBANK, có so sánh v i các ngân hàng có quy mô t ng đ ng: Kiên Long, i Á, i Tín
4 Ph ng pháp nghiên c u
Bài lu n v n s d ng các ph ng pháp g m: ph ng pháp phân tích, th ng kê-mô t , ph ng pháp so sánh-đ i chi u, tham kh o ý ki n c a các chuyên gia
Ch ng 2: Th c tr ng qu n tr r i ro thanh kho n t i VIETBANK
Ch ng 3: M t s gi i pháp nh m nâng cao hi u qu qu n tr r i ro thanh kho n t i VIETBANK
Trang 15CH NG 1
C S LÝ LU N V QU N TR R I RO THANH KHO N
T I CÁC NHTM 1.1 LÝ THUY T V THANH KHO N T I CÁC NHTM
1.1.1 Khái ni m v thanh kho n
Thanh kho n là kh n ng ngân hàng đáp ng k p th i và đ y đ các ngh a v tài chính phát sinh trong quá trình ho t đ ng kinh doanh nh chi tr ti n g i, cho vay, thanh toán và các giao d ch tài chính khác
1.1.2 Các tr ng thái c a thanh kho n
Trong ho t đ ng kinh doanh, ngân hàng luôn t n t i hai dòng ti n là dòng
ti n vào (còn g i là cung thanh kho n) và dòng ti n ra (còn g i là c u thanh kho n) Cung và c u thanh kho n t i các ngân hàng có lúc cân b ng nh ng có lúc l i không cân b ng, đi u đó t o nên các tr ng thái thanh kho n
Cung thanh kho n c a ngân hàng đ c hình thành t các ngu n: Thu nh n
ti n g i t khách hàng giao d ch, các kho n tín d ng hoàn tr t khách hàng vay
v n, bán các tài s n c a ngân hàng, vay t th tr ng ti n t , các kho n doanh thu t
vi c cung c p d ch v và các kho n ph i thu khác T ng h p các ngu n ti n vào đó
t o thành s ti n ngân hàng có s n trong m t kho ng th i gian ng n nh t đ nh đ ngân hàng s n sàng s d ng, ph c v cho ho t đ ng t o thành cung thanh kho n
C u thanh kho n c a ngân hàng đ c hình thành t các ngu n: Chi tr ti n
g i cho khách hàng, c p tín d ng cho khách hàng, hoàn tr các kho n đi vay, các kho n chi ph c v ho t đ ng, chi tr c t c C u thanh kho n c a ngân hàng là t ng
s ti n ngân hàng có nhu c u chi tr ngay l p t c ho c trong m t th i gian ng n
Vi c cân đ i cung thanh kho n và c u thanh kho n, trong cùng m t th i đi m
ho c trong cùng m t kho n th i gian, t o nên tr ng thái thanh kho n ròng (NLP)
Tr ng thái thanh kho n ròng đ c xác đ nh nh sau:
Tr ng thái thanh kho n ròng (NLP) = T ng cung thanh kho n – T ng c u thanh kho n
Có th x y ra các tr ng thái thanh kho n:
Trang 16- Tr ng thái cân b ng: NLP=0, khi đó ngu n thanh kho n c a ngân hàng đ
đ đ m b o th c hi n các nhu c u v thanh kho n
- Th ng d thanh kho n: NLP>0, khi đó ngân hàng trong tình tr ng th a thanh kho n, ngha là t i th i đi m đó ngân hàng đang d th a ti n m t
- Thi u h t thanh kho n: NLP<0, khi đó ngân hàng ph i đ i m t v i s thâm
h t thanh kho n, ngha là ngân hàng đang thi u ti n m t đ chi tr cho nh ng nhu
c u hi n h u
1.1.3 Các nhân t nh h ng đ n thanh kho n
a, Các nhân t bên trong nh h ng đ n thanh kho n
Các nhân t bên trong ngân hàng th ng mang tính ch quan, xu t phát t các y u t n i t i c a chính t ng ngân hàng, và nó ch nh h ng t i thanh kho n
c a chính ngân hàng đó
- Chi n l c qu n lý thanh kho n c a ngân hàng: Các ngân hàng khác nhau
s có chi n l c qu n lý thanh kho n khác nhau Tùy thu c vào đ c đi m, quy mô
ho t đ ng, m c tiêu kinh doanh và m c tiêu l i nhu n mà các ngân hàng s theo
đu i các chi n l c qu n lý thanh kho n khác nhau
- Chi n l c kinh doanh c a các ngân hàng th ng m i: Chi n l c kinh doanh là nhân t quan tr ng nh h ng t i ngu n cung và ngu n c u thanh kho n
Ví d : Chi n l c phát tri n các s n ph m huy đ ng và các s n ph m cho vay có tác
đ ng đ n thanh kho n Vi c phát tri n các s n ph m huy đ ng trên th tr ng s t o ngu n ti n vào ch y u, n đ nh và chi phí th p cho các ngân hàng Các s n ph m huy đ ng này có thu hút đ c khách hàng hay không còn tùy thu c vào s h p d n
c a s n ph m so v i s n ph m c a các ngân hàng khác Bên c nh đó, vi c phát tri n các s n ph m tín d ng ra th tr ng s t o ngu n cung thanh kho n ch y u c a các ngân hàng Tùy vào chi n l c t ng tr ng tín d ng mà các ngân hàng s tung ra các s n ph m v i các m c đích khác nhau, s h p d n c a s n ph m và phù h p v i nhu c u th tr ng s thu hút đ c nhi u khách hàng c ng nh h ng t i c u thanh kho n c a ngân hàng Ch t l ng c a các kho n c p tín d ng t t c ng s đem l i dòng ti n vào đ u đ n t vi c thu h i v n vay, ch t l ng tín d ng không t t s d n
Trang 17đ n nguy c m t v n nh h ng t i thanh kho n c a ngân hàng
- Uy tín c a ngân hàng: Uy tín cao c a ngân hàng có kh n ng thu hút ngu n
ti n g i ti t ki m n đ nh, chi phí r c bi t trong đi u ki n kh ng ho ng, bi n
đ ng v môi tr ng kinh t , l m phát…uy tín ngân hàng s gi chân đ c các khách hàng g i ti n Ng c l i, khi m t uy tín, khách hàng s không tin t ng g i
ti n ngân hàng n a, h s rút v n Vi c rút v n đ n l ch gây nh h ng r i ro thanh kho n trong th i gian ng n, th m chí không h gây r i ro thanh kho n n u
l ng v n rút không nhi u Tuy nhiên vi c rút v n hàng lo t l i gây r i ro nghiêm
tr ng có th d n đ n r i ro phá s n ngân hàng Uy tín c a ngân hàng còn giúp ngân hàng có th vay m n trên th tr ng liên ngân hàng trong ng n h n đ đáp ng thanh kho n, đ c bi t trong b i c nh kh ng ho ng thanh kho n
- Nhân t con ng i: Thành b i c a m t doanh nghi p là nhân t con
ng i l nh v c ngân hàng, nhân s trong công tác qu n lý thanh kho n r t quan
tr ng N u nhà qu n lý thi u ki n th c, thi u kinh nghi m, thi u thông tin th
tr ng trong vi c qu n lý thanh kho n có th d n ngân hàng đ ng tr c nguy c
m t thanh kho n Vi c đi u hành thanh kho n đ x y ra tình tr ng thi u kh n ng chi tr th ng xuyên hay d th a v n nhi u c ng làm hi u qu kinh doanh c a ngân hàng suy gi m Bên c nh đó, đ i ng cán b , nhân viên y u kém v trình đ , thi u
đ o đ c ngh nghi p có th gây th t thoát tài s n c a ngân hàng nh h ng t i thanh kho n c a ngân hàng
b, Các nhân t bên ngoài ngân hàng nh h ng đ n thanh kho n
Các nhân t bên ngoài th ng mang tính khách quan, ngân hàng buôc ph i
ch p nh n s tác đ ng c a các nhân t đó và có nh ng đi u ch nh thích h p đ thích nghi và phát tri n
- Chính sách ti n t c a Ngân hàng nhà n c: Ngân hàng là m t ngành kinh doanh đ c bi t đó ngân hàng th c hi n vai trò là công c th c thi chính sách ti n
t , đi u ti t kinh t v mô Ho t đ ng c a các ngân hàng ch u s ki m soát ch t ch
c a NHNN Tùy vào m c tiêu phát tri n kinh t – xã h i trong t ng th i k , đ phù
h p v i các gi i pháp c a Chính ph mà NHNN th c hi n đi u hành chính sách
Trang 18khác nhau Ví d : trong b i c nh l m phát t ng cao, đ ki m ch l m phát, NHNN
th c thi chính sách ti n t th t ch t, còn trong b i c nh kinh t trì tr , NHNN th c thi chính sách ti n t n i l ng có ki m soát đ kích thích đ u t Chính nh ng chính sách ti n t đó s nh h ng tr c ti p đ n thanh kho n c a các ngân hàng
th ng m i Khi NHNN th c thi chính sách ti n t ch t b ng các công c nh gi i
h n t ng tr ng tín d ng, kh ng ch lãi su t tr n huy đ ng đi u đó nh h ng tr c
ti p t i dòng ti n ra và dòng ti n vào c a các ngân hàng th ng m i
- Môi tr ng ho t đ ng kinh doanh c a ngành ngân hàng: Ho t đ ng c a các ngân hàng th ng m i luôn g n li n v i nh ng bi n đ ng c a môi tr ng kinh doanh Môi tr ng đó bao g m các y u t đ c thù v kinh t , chính tr , pháp lý, v n hóa xã h i nh h ng tr c ti p đ n các chi n l c phát tri n c ng nh các quy t
đ nh kinh doanh c a m i ngân hàng Các ho t đ ng c a NHTM, trong đó có công tác thanh kho n luôn chu tác đ ng l n và nh y c m v i m i s thay đ i c a môi
tr ng
- S phát tri n c a th tr ng ti n t : Th tr ng ti n t đ c s d ng nh là
m t ph ng ti n giao d ch và chuy n giao qu ti n t ng n h n nh m đáp ng nhu
c u v n ng n h n và duy trì kh n ng thanh kho n gi a đ n v th ng d v n và đ n
v thi u h t v n Các ngân hàng th ng m i có th huy đ ng các ngu n v n ng n
h n trên th tr ng liên ngân hàng đ đáp ng nhu c u thanh kho n t m th i c a ngân hàng mình
- Y u t th tr ng: Bao g m các y u t thu c nhu c u, tâm lý, thói quen t phía khách hàng s nh h ng l n đ n thanh kho n c a các NHTM Ví d , tâm tý
ng i dân th ng thích ti n l i, ng i đi xa nên h có th ch n g i ti n ti t ki m t i ngân hàng g n nhà dù lãi su t th p h n m t chút Hay tâm lý khách hàng mu n g i
ti n t i ngân hàng l n s an tâm h n dù lãi su t có th p h n các ngân hàng nh
Ho c khi l m phát cao, ng i dân có xu h ng chuy n d tr ti n đ ng sang d tr vàng, ngo i t m nh các y u t này đ u có tác đ ng tr c ti p t i thanh kho n c a các ngân hàng
Trang 191.2 LÝ THUY T V QU N TR R I RO THANH KHO N T I CÁC NHTM 1.2.1 Khái ni m r i ro thanh kho n
R i ro thanh kho n là r i ro x y ra trong tr ng h p ngân hàng thi u kh
n ng chi tr , không th chuy n đ i k p các lo i tài s n ra ti n ho c không có kh
n ng vay m n đ đáp ng các h p đ ng thanh toán
Theo Thomas P.Fitch “R i ro thanh kho n là r i ro khi ngân hàng thi u ngân
qu ho c tài s n ng n h n mang tính kh thi đ đáp ng nhu c u c a ng i g i ti n
và ng i đi vay”
Theo Timothy W.Koch thì: “R i ro thanh kho n là s bi n đ ng v thu th p ròng và th giá c a v n ch s h u, xu t phát t khó kh n c a ngân hàng trong vi c huy đ ng ngay l p t c các kho n ngân qu có s n b ng hình th c vay m n ho c bán tài s n”
1.2.2 N i dung qu n tr r i ro thanh kho n
Qu n tr r i ro thanh kho n đ c hi u là qu n tr thanh kho n nh m làm t i thi u hóa các r i ro thanh kho n có th x y ra đ không gây t n th t cho ngân hàng
ho c đ m c t n th t (n u có) là th p nh t
Qu n tr thanh kho n là vi c qu n lý có hi u qu c u trúc tính thanh kho n (tính l ng) c a tài s n và c u trúc danh m c c a ngu n v n
Qu n tr r i ro thanh kho n bao g m hai n i dung:
M t là: Hi m khi nào t i m t th i đi m t ng cung b ng t ng c u thanh kho n Do đó, ngân hàng ph i th ng xuyên đ i phó v i tình tr ng thâm h t và
th ng d thanh kho n
Hai là: Thanh kho n và kh n ng sinh l i là hai đ i l ng t l ngh ch v i nhau M t tài s n có tính thanh kho n càng cao thì kh n ng sinh l i c a nó s càng
th p và ng c l i: M t ngu n v n có tính thanh kho n cao th ng có chi phí huy
đ ng l n và do v y, kh n ng sinh l i c a ngu n v n này s không cao
N u ch đ n gi n là ngân hàng ch c n duy trì thanh kho n theo cách huy
đ ng dòng ti n vào đ cho vay thì ngân hàng không c n đ t ra v n đ qu n tr r i ro thanh kho n B i n u th , ngân hàng khi có ti n d thì cho vay không có ti n d thì
Trang 20không cho vay n a, hay n u thi u h t thanh kho n thì s đi vay v i b t k chi phí nào đ bù đ p thanh kho n đi u này không phù h p v i s phát tri n c a n n kinh
t th tr ng, không phù h p v i s c nh tranh và c ng không phù h p v i m c tiêu
c a các nhà đ u t
Các nhà đ u t kinh doanh trong l nh v c ngân hàng luôn đòi h i m t t su t sinh l i k v ng nh t đ nh, t su t sinh l i đó ph i t ng ng v i nh ng r i ro mà nhà đ u t có th gánh ch u Do đó nhà đ u t không ch đòi h i công tác qu n tr
r i ro thanh kho n m t cách t t nh t theo ngha r i ro th p nh t mà h còn đòi h i
l i nhu n đem l i là cao nh t
R i ro thanh kho n là v n đ x y ra th ng nh t đ i v i ho t đ ng ngân hàng Do đó, qu n tr r i ro thanh kho n là công vi c th ng xuyên và liên t c c a các nhà qu n tr
Thêm vào đó, trong b i c nh toàn c u hóa, nh ng b t n t n n kinh t th
gi i nh các cu c kh ng ho ng tài chính, kh ng ho ng n trong ngành ngân hàng các qu c gia này có th nh h ng t i các qu c gia khác, th m chí còn gây nh
h ng t i h th ng ngân hàng trên toàn th gi i, nên công tác qu n tr thanh kho n
ph i đ c chú tr ng đ đ i phó nh ng b t n mang tính toàn c u này
1.2.3 Chi n l c qu n tr thanh kho n
1.2.3.1 Nguyên t c chung v qu n tr thanh kho n
qu n tr thanh kho n hi u qu , c n tôn tr ng các nguyên t c mang tính ch
đ o sau:
- Ki m soát th ng xuyên ho t đ ng huy đ ng v n và s d ng v n trong h
th ng ngân hàng: Nhà qu n tr thanh kho n ph i th ng xuyên bám sát ho t đ ng
c a các b ph n ch u trách nhi m huy đ ng v n, đ t đó n m đ c k ho ch các ngu n huy đ ng s có vào khi nào, đâu Bên c nh đó nhà qu n tr c ng c n ph i
bi t v nhu c u rút v n c a khách hàng g i ti n và khách hàng vay v n là bao nhiêu
và khi nào đ t đó chu n b ngu n và đi u ph i v n cho các b ph n đ c nh p nhàng n kh p ng th i có k ho ch k p th i đ i v i ph n thanh kho n th ng d
ho c thâm h t đ m b o chi phí th p và hi u qu cao
Trang 21- Không đ kéo dài m t trong hai tr ng thái thâm h t ho c th ng d thanh kho n: Các nhà qu n tr ph i th ng xuyên cân đ i nhu c u thanh kho n và ki m soát các quy t đ nh liên quan đ n v n đ thanh kho n N u tình tr ng thâm h t thanh kho n x y ra trong th i gian dài s làm y u đi kh n ng thanh kho n, ngân hàng s m t th ch đ ng trong thanh kho n Vi c x lý nhanh chóng tình tr ng thâm h t thanh kho n s h n ch đ c vi c vay m n và bán tài s n N u th ng d thanh kho n kéo dài, kho n th ng d không đ c đ u t đúng lúc s làm gi m thu
nh p cho ngân hàng
1.2.3.2 Các chi n l c qu n tr thanh kho n
x lý v n đ thanh kho n, các ngân hàng có th ti t c n theo 3 h ng sau:
- T o ra ngu n cung c p thanh kho n t bên trong (d a vào tài s n Có)
- Vay m n t bên ngoài (d a vào tài s n N )
- K t h p t o ngu n bên trong và ngu n bên ngoài
a) Chi n l c qu n tr thanh kho n d a vào tài s n Có
* N i dung chi n l c qu n tr thanh kho n d a vào tài s n Có:
Qu n tr thanh kho n d a vào tài s n Có là chi n l c ngân hàng t o ra ngu n cung c p thanh kho n t chính các tài s n c a ngân hàng ó là các tài s n có tính thanh kho n cao, d chuy n hóa thành ti n trong th i gian ng n nh trái phi u kho b c, các kho n trái phi u đô th , ti n g i t i các ngân hàng khác, ch ng khoán các c quan chính ph , ch ng khoán các ngân hàng khác
- Chi n l c ti p c n thanh toán th c s : V i chi n l c này ngân hàng ch cho vay ng n h n Khi có nhu c u thanh kho n phát sinh, ngân hàng có th thu h i các kho n cho vay ho c bán n đ đáp ng nhu c u thanh kho n
- Chi n l c ti p c n th tr ng ti n t : Chi n l c này đòi h i ngân hàng
ph i d tr thanh kho n đ l n d i hình th c n m gi nh ng b ph n tài s n có tính thanh kho n cao, ch y u là ti n m t và các ch ng khoán ng n h n Khi xu t
hi n nhu c u thanh kho n, ngân hàng bán các tài s n d tr đ l y ti n cho đ n khi
t t c các nhu c u thanh kho n đ c đáp ng Ti p c n th tr ng ti n t theo h ng này còn g i là chi n l c chuy n hóa tài s n, b i vì ngân hàng t ng ngu n cung c p
Trang 22thanh kho n b ng cách chuy n đ i các tài s n phi ti n m t thành ti n m t
* u, nh c đi m c a chi n l c qu n tr thanh kho n d a vào tài s n Có:
- u đi m: Ngân hàng hoàn toàn ch đ ng trong vi c t đáp ng nhu c u thanh kho n cho mình mà không l thu c vào các ch th khác
- Nh c đi m: Khi bán tài s n đ t o ngu n ti n đáp ng nhu c u thanh kho n là ngân hàng m t đi ngu n thu nh p mà các tài s n đó mang l i; Vi c bán tài
s n th ng đi kèm v i vi c phát sinh các lo i chi phí nh : Chi phí giao d ch, chi phí hoa h ng môi gi i ; R i ro khi bán tài s n là bán v i giá th p h n giá th tr ng
c a tài s n; Vi c d tr nhi u tài s n có tính thanh kho n cao s làm gi m hi u qu
s d ng v n c a ngân hàng Vì tài s n có tính thanh kho n cao th ng là nh ng tài
s n có kh n ng sinh l i th p
b) Chi n l c qu n tr thanh kho n d a vào tài s n N
* N i dung chi n l c qu n tr thanh kho n d a vào tài s n N :
Qu n tr thanh kho n d a vào tài s n N là chi n l c mà ngân hàng t o ra ngu n thanh kho n t vi c vay m n bên ngoài ngân hàng Vi c vay m n ch y u
là đ đáp ng các nhu c u t c th i v thanh kho n đã phát sinh đ các ngân hàng tránh d tr quá m c c n thi t
Các ngân hàng khi có nhu c u vay m n có th vay v n trên th tr ng liên ngân hàng, vay qua đêm, vay ngân hàng Trung ng, bán các h p đ ng mua l i, phát hành ch ng ch ti n g i kh nh ng có m nh giá l n
* u, nh c đi m c a chi n l c qu n tr thanh kho n d a vào tài s n N :
- u đi m: Chi n l c này đ c các ngân hàng s d ng khá ph bi n b i nó
có l i th là linh ho t trong vi c t o thanh kho n, t ng kh n ng thu nh p cho ngân hàng, ngân hàng có th d tr th p h n và t đó có th đ u t nhi u h n vào các
ch ng khoán dài h n và các kho n cho vay
- Nh c đi m: Chi n l c này c ng ti n n nh ng r i ro Ngân hàng b ph thu c vào th tr ng cho vay Khi khan hi m v n, lãi su t có th b đ y lên cao, làm gia t ng chi phí s d ng v n t đó gi m đi l i nhu n c a các ngân hàng đi vay, th m chí các ngân hàng này còn ph i đ i m t v i r i ro là không huy đ ng đ m c mong
Trang 23mu n trên th tr ng ti n t Lúc này, các ngân hàng th ng d v n l i là ng i đ c
h ng l i Khi ngân hàng vay m n quá nhi u th ng b đánh giá là khó kh n v tài chính Khi y, uy tín c a ngân hàng s b gi m sút ho c th m chí gây m t lòng tin t khách hàng g i ti n và các đ i tác
c) Chi n l c qu n tr k t h p
T nh ng u, nh c đi m c a hai chi n l c qu n tr trên, h u h t các ngân hàng s d ng chi n l c qu n tr thanh kho n k t h p gi a tài s n N và tài s n Có
nh m t i đa hóa l i nhu n và t i thi u hóa các r i ro có th x y ra
Tùy thu c vào nhu c u thanh kho n mà ngân hàng l a ch n các ngu n đáp
ng cho phù h p nh h ng c a chi n l c này là: Các nhu c u thanh kho n
th ng xuyên hàng ngày s đ c đáp ng b ng d tr (ti n m t t i qu , các ch ng khoán kh m i và ti n g i t i các ngân hàng khác); các nhu c u thanh kho n không
th ng xuyên nh ng có th d đoán tr c (theo th i v , chu k và xu h ng) s
đ c h tr b ng các th a thu n tr c v h n m c tín d ng t các ngân hàng đ i lý
ho c nh ng nhà c p v n khác V i nhu c u thanh kho n có tính đ t xu t không th
l ng tr c thì đ c đáp ng t vay m n ng n h n trên th tr ng ti n t Các nhu
c u thanh kho n dài h n c n đ c ho ch đ nh và ngu n v n đ đáp ng nhu c u thanh kho n là các kho n ti n vay ng n h n và trung h n, ch ng khoán s chuy n hóa nhanh thành ti n khi nhu c u thanh kho n xu t hi n
Tuy nhiên vi c u tiên hay linh ho t l a ch n các ngu n d tr nào đ đáp
ng nhu c u thanh kho n còn ph thu c vào nhi u y u t nh : Nhu c u thanh kho n, th i h n nhu c u thanh kho n, kh n ng ti p c n th tr ng tài s n N , kh
n ng ch p nh n chi phí và r i ro, chính sách và các quy đ nh c a ngân hàng nhà
n c Do v y vi c qu n tr thanh kho n là k thu t và c ng là ngh thu t c a m i ngân hàng
Trang 24ngân qu m t cách h p lý, đ đ đ m b o cho các nhu c u rút ti n m t t c th i hay các nhu c u thanh toán t i h n cho các khách hàng và đ l ng ti n c n thi t đ
ph c v cho ho t đ ng kinh doanh th ng xuyên T l này tùy thu c vào ti m l c tài chính và m c tiêu kinh doanh c a m i ngân hàng trong t ng th i k s khác nhau
1.2.4.2 m b o t l kh n ng chi tr
T l v kh n ng chi tr đ c xác đ nh theo công th c:
T l v kh n ng chi tr = Tài s n Có có th thanh toán ngay
Tài s n N ph i thanh toán ngay
T l v kh n ng chi tr đ c xác đ nh cho t ng lo i đ ng ti n T l này
ph i tuân th theo quy đ nh c a nhà n c trong t ng th i k
1.2.4.3 S d ng các ph ng pháp d báo thanh kho n
d báo thanh kho n, các ngân hàng có th áp d ng các ph ng pháp sau: a) Ph ng pháp ti p c n ngu n và s d ng v n
Theo ph ng pháp này, ngân hàng s cân đ i cung thanh kho n và c u thanh kho n trong cùng m t kho ng th i gian theo yêu c u qu n tr , có th là theo tu n, tháng, quý trong n m
Xu t phát t th c t r ng: Kh n ng thanh kho n c a ngân hàng t ng khi ti n
g i t ng và cho vay gi m; kh n ng thanh kho n c a ngân hàng gi m khi ti n g i
gi m và cho vay t ng Khi cân đ i các y u t làm t ng gi m thanh kho n đó trong cùng m t kho ng th i gian xác đ nh ta s xác đ nh đ c đ l ch thanh kho n:
l ch thanh kho n = T ng cung thanh kho n (A) – T ng c u thanh kho n (B)
- Khi (A) = (B), đ l ch thanh kho n b ng 0, ngu n t o thanh kho n và nhu
c u thanh kho n cân b ng nhau
- Khi (A) > (B), đ l ch thanh kho n d ng, khi đó ph n thanh kho n th ng
d ph i đ c quy t đ nh đ u t k p th i vào nh ng tài s n sinh l i trong m t kho ng th i gian nh t đ nh, cho đ n khi chúng đ c dùng đ n đ đáp ng nhu c u thanh toán nào đó
Trang 25- Khi (A) < (B), đ l ch thanh kho n âm, khi đó ph n thanh kho n thi u h t
ph i đ c gia t ng t các ngu n s n có và chi phí r nh t
b) Ph ng pháp ti p c n c u trúc v n
Ph ng pháp này đ c ti n hành theo trình t hai b c:
B c 1: Chia các kho n ti n g i và các ngu n thành t ng lo i trên c s c
l ng xác su t rút ti n c a khách hàng Ví d : Có th chia ti n g i và các kho n huy
T ng h p l i, ta xác đ nh đ c t ng nhu c u thanh kho n nh sau:
T ng nhu c u thanh kho n = D tr thanh kho n tài s n N huy đ ng + Nhu
c u ti n vay ti m n ng
c) Ph ng pháp thang đáo h n
Ph ng pháp này xây d ng thang đáo h n đ so sánh các dòng ti n ra và dòng ti n vào trong m i ngày ho c trong m t th i k nh t đ nh, qua đó xác đ nh
Trang 26đ c tr ng thái thanh kho n ròng và tr ng thái thanh kho n tích l y
Các dòng ti n ra có th đ c x p theo th t theo ngày mà các tài s n N đáo
h n, ngày s m nh t mà ng i g i ti n ti t ki m th c hi n quy n đ c rút ti n tr c
h n, ho c ngày s m nh t mà các nhu c u v v n phát sinh m t cách đ t xu t
Các dòng ti n vào có th đ c x p th t theo ngày mà các tài s n Có đáo
h n ho c c n c vào c tính c a ngân hàng v dòng ti n
Ngân hàng c ng có th d báo các dòng ti n trong các đi u ki n khác nhau
nh : D báo trong các đi u ki n bình th ng, đi u ki n ngân hàng g p khó kh n,
th tr ng g p khó kh n
d) Ph ng pháp ti p c n các ch s thanh kho n
Ph ng pháp tính toán nhu c u thanh kho n này d a trên c s kinh nghi m riêng có c a ngân hàng và các ch s trung bình trong ngành
* M t s ch tiêu th ng đ c s d ng trong m i ngân hàng đ do l ng
m c đ thanh kho n, các ch tiêu này đ c s d ng trên c s phân tích các s li u chi ti t c a t ng ngân hàng đ đánh giá kh n ng thanh kho n:
Ch s này càng cao cho th y kh n ng thanh kho n c a ngân hàng càng cao
- Ch tiêu ch ng khoán có tính thanh kho n:
Ch ng khoán có tính
thanh kho n cao =
Trái phi u Chính ph
T ng tài s n Có
T l này càng cao thì tr ng thái thanh kho n càng t t
- Ch tiêu v trí ròng thanh kho n cho vay qua đêm
V trí ròng thanh kho n
cho vay qua đêm =
T ng cho vay qua đêm – T ng n qua đêm
Tài s n Có
Kh n ng thanh kho n cao khi ch s này cao
- Ch tiêu t s ch ng khoán c m c :
Trang 27T s này gi m th hi n yêu c u thanh kho n gi m
* Trên th c t , khi phân tích thanh kho n các ngân hàng, r t khó ti p c n v i các s li u chi ti t đ xác đ nh các ch s thanh kho n nh trên, do đó c n c trên s
li u c a các báo cáo tài chính các ngân hàng công b hàng n m, nhóm các ch tiêu sau đ c s d ng đ đánh giá tình hình thanh kho n c a ngân hàng:
m c đ nh t đ nh so v i v n t có c a ngân hàng Ch s này càng cao thì càng t t
- Ch s tr ng thái ti n m t (H3)
H3 = Ti n m t + Ti n g i NHNN + Ti n g i t i các TCTD x 100%
T ng tài s n Có
Trang 28Ch s H3 càng cao thì kh n ng thanh kho n càng t t Vì ch s này cao cho th y ngân hàng đang d tr m t l ng ti n thanh kho n l n đ đáp ng các nhu c u thanh kho n
- Ch s d n /Ti n g i khách hàng (H5):
H5 = D n
x 100%
Ti n g i khách hàng
Ch s này ph n ánh ngân hàng đã huy đ ng bao nhiêu v n đ cho vay
- Ch s ch ng khoán thanh kho n (H6):
Ch s này cho càng cao cho th y tính thanh kho n c a ngân hàng càng t t N u
H7>1, đi u này cho th y ngân hàng đang đi g i nhi u h n đi vay, do đó ngân hàng đang n m quy n ch đ ng trong thanh kho n và ng c l i
- Ch s (Ti n m t + Ti n g i NHNN + Ti n g i t i các TCTD)/ Ti n g i c a khách hàng (H8):
H8 = Ti n m t + Ti n g i NHNN + Ti n g i t i các TCTD x 100%
Trang 29Ti n g i c a khách hàng
Ch s H8 càng cao thì tính thanh kho n c a ngân hàng càng t t
* Vai trò c a các ch s thanh kho n:
qu n tr t t công tác thanh kho n thì các ngân hàng c n ph i cùng đ ng
th i qu n tr t t tám ch s này, và c t lõi chính là qu n tr vi c t o ngu n v n và s
d ng ngu n v n nh th nào đ các ch s thanh kho n đ t k t qu mong mu n Các
ch s khác nhau s có tiêu chu n đo l ng khác nhau và cách qu n tr c ng khác nhau
- Ch s H1 và H2 là nhóm ch s an toàn ho t đ ng c a ngân hàng Hai ch s này đòi h i khi quy mô các ngân hàng phát tri n càng cao th hi n t ng ngu n
v n huy đ ng và t ng tài s n Có c a ngân hàng c ng s không ng ng t ng lên, ngân hàng mu n có đ n ng l c t v thì đòi h i v n t có ph i t ng lên v i m c đ
H5 cho ta bi t ngân hàng s d ng bao nhiêu ngu n huy đ ng t ti n g i khách hàng
đ cho vay Ch s H8 so sánh l ng ti n m t, ti n g i NHNN, ti n g i t i các TCTD c a ngân hàng v i ngu n huy đ ng t ti n g i khách hàng
- Ch s H3, H4, H6 đ c coi là các nhóm ch s thanh kho n th hi n c c u các tài s n có tính thanh kho n quan tr ng nh t trong t ng tài s n Có
* T m quan tr ng c a ch s H3
Trong tám ch s trên, ch s H3 là ch s quan tr ng nh t c n qu n tr m t cách hi u qu Vì: Ti n m t, ti n g i NHNN, ti n g i t i các TCTD, ch ng khoán
đ u t , d n là nh ng tài s n quan tr ng nh t trong c c u t ng tài s n Có Vi c d
tr m t l ng ti n đ l n trong c c u t ng tài s n Có, có ngh a là đ ng th i ngân hàng s đ i phó đ c v i các nhu c u rút ti n t t t c các ngu n, c ng nh vi c cân
Trang 30đ i hài hòa v i vi c đ u t vào ch ng khoán, cho vay và các tài s n Có khác Qu n
tr ch s này c ng đ ng th i qu n tr đ c các ch s khác g m: H4, H5, H6, H7,H8
N u d n là tài s n Có t o ra l i nhu n nhi u nh t cho các ngân hàng thì đó
c ng là tài s n có tính thanh kho n th p nh t và r i ro cao nh t mà ngân hàng đang
n m gi Tuy nhiên trong đ nh h ng phát tri n các ngân hàng Vi t Nam hi n nay
v n s là t ng tr ng d n đ gia t ng l i nhu n Gánh n ng c a vi c gia t ng l i nhu n có th s làm cho các ngân hàng không duy trì d tr m t ngu n ti n đ l n
đ đ m b o thanh kho n B i, d tr càng nhi u l ng ti n m t, ti n g i NHNN,
tr ng đ c bi t c n qu n tr hi u qu đ đ m b o s an toàn ch đ ng v thanh kho n trong ho t đ ng ngân hàng
1.3 Ý NGH A VÀ VAI TRÒ C A QU N TR R I RO THANH KHO N T I CÁC NHTM
1.3.1 Bài h c t qu n tr r i ro thanh kho n các ngân hàng trên th gi i
Trong nhi u n m qua, chúng ta đã ch ng ki n s phát tri n ngày càng l n
m nh c a ngành ngân hàng th gi i Bên c nh đó, chúng ta đã ch ng ki n r t nhi u ngân hàng l n trên th gi i s p đ Xu t phát có th t nhi u nguyên nhân khác nhau nh ng th c tr ng chung nh t là các ngân hàng này đ u m t kh n ng thanh kho n không còn kh n ng duy trì ho t đ ng nên d n đ n phá s n ho c đ c ph i
nh đ n các gói c u tr kh ng l t chính ph đ duy trì s ho t đ ng
* Northern Rock (2007)
Northern Rock là m t ngân hàng quy mô và đã t ng r t thành công Anh
Ra đ i vào n m 1965, Northern Rock đ ng th 16 trong b ng x p h ng c a các
hi p h i nhà , kinh doanh liên t c có lãi Tuy nhiên s n ph m chi n l c c a ngân
Trang 31hàng này là cho vay th ch p b ng b t đ ng s n Kh ng ho ng nhà đ t và tín d ng
đã đ y Northern Rock t i b v c phá s n và ph i tìm ki m ngu n h tr thanh kho n kh n c p t ngân hàng Trung ng Anh Tin t c ngân hàng này đ c Chính
ph Anh b o lãnh đ c đ a ra ngày 13/09/2007 thì ngày 14/09/2007 hàng ngàn
ng i x p hàng đ rút ti n kh i Northern Rock, ch trong hai ngày, s ti n b rút
kh i ngân hàng lên t i 4 t đô la Nhi u ngày sau đó, khách hàng v n liên t c rút
ti n, Northern Rock chi tr cho khách hàng b ng ngu n ti n m t do Ngân hàng trung ng Anh h tr Tuy nhiên, đ n ngày 22/03/2008, Northern Rock m t thanh kho n và đ c chính ph Anh ti p qu n
* Lehman Brothers (2008)
nh ch tài chính 158 n m tu i này b phá s n ngày 15/09/2008, khi mà vào
m t n m tr c đó, n m 2007, Lehman Brothers còn là ngân hàng l n th t n c
M v i s nhân viên lên t i h n 26.000 ng i N m 2008, khi n n kinh t đi xu ng, ngân hàng ph i đ i m t v i r i ro là khách hàng không có ti n đ tr n , r i ro cho các tài s n Có Khi khách hàng c a Lehman Brothers là nh ng ng i vay ti n đ mua nhà không tr đ c các kho n n , r i ro tín d ng đ c chuy n sang các gói trái phi u có các danh m c tín d ng b t đ ng s n làm tài s n đ m b o Kh ng ho ng kinh t càng gia t ng làm cho vi c phát mãi tài s n càng t ng, giá b t đ ng s n gi m
xu ng d n đ n giá ch ng khoán s t gi m m nh H u qu là ngân hàng kinh doanh
l Sau khi m t kh n ng thanh kho n, Lehman Brothers đã c u c u C c d tr Liên bang M và B tài Chính nh ng b t ch i giúp đ , và không m t ngân hàng nào
mu n can thi p vào, Lehman Brothers đã tuyên b phá s n ây là m t trong nh ng
u tháng 10/2003, có tin đ n th t thi t “T ng giám đ c Ph m V n Thi t
c a ACB đã b tr n r i b b t” Tin đ n này đã âm nhi u ngày, lãnh đ o ACB đã
Trang 32bi t nh ng cho r ng đó ch là tin đ n nên đã không có bi n pháp đ đ i phó k p
th i H u qu là tin đ n này gây hoang mang cho ph n đông ng i dân g i ti n ACB, r t nhi u ng i đã kéo t i ACB đ rút ti n tr c h n trong nh ng ngày t 12/10/2003 đ n 14/10/2003
Hi u ng rút ti n mang tính dây truy n c a khách hàng khi n ACB ph i v n
d ng t t c các bi n pháp đ tr n an khách hàng và đ n đ nh tình hình, bao g m:
- ACB đáp ng m i nhu c u rút ti n c a ng i dân trong ngày Trong vài ngày NHNN Vi t Nam và các ngân hàng Vietcombank, Eximbank, BIDV đã ti p hàng tr m t đ ng ti n m t cho ACB đ đ m b o kh n ng thanh kho n
- T ng giám đ c c a ACB xu t hi n trên truy n hình Vi t Nam đ c i chính
v tin đ n th t thi t
- Th ng đ c NHNN Lê c Thúy có m t t i ACB đ tr n an ng i dân và cam k t NHNN đ m b o m i ngu n ti n g i cho khách hàng t i ACB
- ACB treo th ng cho b t c ai phát hi n và b t đ c k tung tin đ n
- Các c quan ch c n ng c ng vào cu c đ truy lùng k tung tin đ n phá ho i
đo n khó kh n
* M t s ngân hàng b NHNN ki m soát đ c bi t
Các ngân hàng này c ng g p v n đ r t nghiêm tr ng v thanh kho n, xu t phát t các nguyên nhân nh kh n ng qu n lý y u kém, các v c ý cho vay các kho n vay không đ t tiêu chu n gây th t thoát tài s n c a ngân hàng, cho vay không đúng m c đích ngoài t m ki m soát, cho vay đ i v i nh ng tài s n th ch p không
h p pháp ho c nâng kh ng giá tr tài s n th ch p H u qu là gây th t thoát m t
l ng l n tài s n c a ngân hàng, ngân hàng lâm vào tình tr ng m t kh n ng thanh
Trang 33toán Các ngân hàng này đ u đ c đ t trong tình tr ng ki m soát đ c bi t c a Ngân hàng nhà n c
T tr c đ n nay, trong l ch s ngành ngân hàng Vi t Nam, ch a có ngân hàng nào b tuyên b phá s n nh ng nh ng ngân hàng b ki m soát đ c bi t không
ph i là ít Ví d nh : Ngân hàng Vi t Hoa, Ngân hàng Nam ô, V ng Tàu, Châu Á Thái Bình D ng, Nam Á, Eximbank, VPBank H u ki m soát đ c bi t, có ngân hàng khôi ph c và phát tri n m nh m nh VPBank, Eximbank… nh ng c ng có
m t s ngân hàng sau đó ho c là đ c sáp nh p, mua l i r i đ i tên, ho c gi i th
nh : Ngân hàng Châu á Thái Bình D ng, Ngân hàng V ng Tàu Gia nh (b gi i
th ); Ngân hàng Nam ô, Ngân hàng C ph n H i Phòng sáp nh p vào ngân hàng khác…
Các t ch c tín d ng b đ t vào di n ki m soát đ c bi t th ng lâm vào m t
ho c nh ng tình tr ng sau:
Th nh t, t ch c tín d ng m t kh n ng chi tr , bi u hi n qua 3 l n liên ti p không đ m b o t l t i thi u b ng 1 gi a t ng tài s n Có có th thanh toán ngay trong kho ng th i gian 7 ngày ti p theo và t ng tài s n N ph i thanh toán ngay trong kho ng th i gian 7 ngày ti p theo đ i v i t ng lo i đ ng ti n, vàng
Th hai, t ch c tín d ng đó r i vào tình tr ng n không có kh n ng thu h i
có nguy c m t kh n ng thanh toán, đ c bi u hi n n x u chi m t 10% tr lên
so v i t ng d n cho vay ho c t 100% t ng v n t có tr lên trong vòng 3 tháng liên ti p
Th ba, t ch c tín d ng đó có s l l y k l n h n 50% t ng v n đi u l
th c có và các qu
1.3.3 Vai trò c a qu n tr r i ro thanh kho n t i các NHTM
Qu n tr r i ro thanh kho n có vai trò quan tr ng trong vi c duy trì s ho t
đ ng n đ nh và b n v ng c a m i ngân hàng T nh ng bài h c trên cho th y: R i
ro thanh kho n là v n đ c n qu n tr đ c bi t không ch m t ngân hàng, m t qu c gia mà còn là v n đ mang tính toàn c u B i:
- i v i n i b ngân hàng: R i ro thanh kho n x y đ n cho m t ngân hàng,
Trang 34nh thì có th làm gi m sút l i nhu n, tr m tr ng h n là có th gây m t kh n ng thanh toán d n đ n phá s n ngân hàng
- i v i ng i g i ti n: Ngân hàng là trung gian đ ng ra t p trung huy đ ng ngu n v n t m th i nhàn r i t dân chúng, các t ch c đ th c hi n cho vay đáp
ng các nhu c u v n c a n n kinh t Do đó, khi ngân hàng m t thanh kho n, ng i
g i ti n s có nguy c m t v n
- i v i nhà n c: Vi c đ t n t i nh ng ngân hàng y u kém v thanh kho n s gây r i ro:
+ N u ngân hàng đó phá s n: H l y c a nó là gây b t n trong dân chúng, gây nh h ng tiêu c c cho tình hình kinh t xã h i Ngân hàng đó có quy mô càng
l n s gây tác đ ng càng nhi u đ n n đ nh kinh t xã h i c a đ t n c Thêm vào
đó, các đ i tác cho các ngân hàng này vay s đ ng tr c nguy c không thu h i
đ c ngu n v n đã cho vay, có th s l i lâm vào tình tr ng m t thanh kho n, tác
đ ng dây truy n có th làm s p đ h th ng ngân hàng c a c m t qu c gia
+ N u không đ ngân hàng đó phá s n: Vi c duy trì các ngân hàng y u v thanh kho n s t o gánh n ng cho NHNN v vi c ph i h tr thanh kho n cho các ngân hàng này đ đáp ng nhu c u rút ti n c a ng i dân ng n ch n nh ng nh
h ng tiêu c c c a vi c phá s n c a các ngân hàng m t thanh kho n, NHNN ph i
ki m soát đ c bi t, giám sát tr c ti p tình hình t ch c ho t đ ng, khôi ph c c ng
c các ngân hàng này, ho c ph i dùng đ n v n nhà n c đ mua l i các ngân hàng
y u kém này
- Xu h ng toàn c u hóa d n đ n r i ro ngân hàng c a m t qu c gia s tác
đ ng lan truy n gây r i ro h th ng ngân hàng trên toàn th gi i
Vi c qu n tr r i ro thanh kho n có hi u qu trong các ngân hàng th ng m i
s làm h n ch t i đa nh ng r i ro trên t đó s làm t i đa hóa l i nhu n cho các ngân hàng, giúp các ngân hàng phát tri n b n v ng, góp ph n n đ nh và phát tri n kinh t xã h i c a m i qu c gia
1.3.4 Ý ngh a c a qu n tr r i ro thanh kho n t i các NHTM
Qu n tr r i ro thanh kho n có ý ngh a r t quan tr ng trong ho t đ ng c a các
Trang 35NHTM
Tr c h t, r i ro thanh kho n là r i ro th ng tr c, nh h ng tr c ti p t i
ho t đ ng hàng ngày c a m i ngân hàng, khi r i ro không đ c ng n ch n k p th i thì s nh h ng x u t i ho t đ ng c a ngân hàng Qu n tr r i ro thanh kho n giúp các ngân hàng l ng tr c đ c các r i ro thanh kho n có th x y ra, t đó đ a ra
đ c nh ng gi i pháp ch đ ng nh m phòng ng a, h n ch và gi m t i thi u thi t
h i t nh h ng c a các r i ro đó
Th hai, qu n tr r i ro thanh kho n hi u qu s là y u t quan tr ng đ duy trì s n đ nh, c ng c n ng l c tài chính, nâng cao uy tín c a m i ngân hàng, đ ng
th i góp ph n làm gia t ng l i nhu n cho ngân hàng
Hi u qu c a qu n tr r i ro thanh kho n chính là vi c ngân hàng l a ch n
đ c cho mình m t chi n l c thanh kho n t i u, chi n l c đó phù h p v i t ng giai đo n phát tri n c a ngân hàng, đó ngân hàng huy đ ng v n hi u qu , s d ng
v n t i u
đánh giá hi u qu c a qu n tr r i ro thanh kho n chúng ta s d ng các
ch tiêu đ nh tính và đ nh l ng có so sánh Các ch tiêu đ nh l ng đ đánh giá hi u
qu qu n tr r i ro thanh kho n c a m i ngân hàng chính là vi c đo l ng các ch s thanh kho n và so sánh v i các ch s thanh kho n trung bình ngành ho c so sánh
v i các ngân hàng có quy mô t ng đ ng đ đánh giá qu n tr r i ro thanh kho n
c a ngân hàng này t t h n ngân hàng khác hay không Vi c duy trì t t các ch s thanh kho n chính là minh ch ng cho vi c huy đ ng và s d ng v n có hi u qu Bên c nh đó, s d ng các ch tiêu đ nh tính đ đo l ng hi u qu công tác qu n tr
r i ro thanh kho n thông qua vi c đánh giá s phù h p c a chi n l c thanh kho n,
s phù h p và mang l i hi u qu c a vi c l a ch n s d ng các ph ng pháp qu n
lý thanh kho n trong quá trình đi u hành qu n tr , s ng phó v i các tình hu ng thay đ i c a cung và c u thanh kho n có g n v i hi u qu kinh doanh c a ngân hàng
Trang 36K t lu n Ch ng 1
Ch ng 1 đã tìm hi u v c s lý lu n v Qu n tr r i ro thanh kho n trong các ngân hàng th ng m i ng th i c ng cho th y t m quan tr ng c a công tác
qu n tr r i ro thanh kho n N u m t ngân hàng qu n tr thanh kho n y u k m s
d n t i nguy c phá s n S phá s n đó có th mang tác đ ng dây truy n sang các ngân hàng khác, gây nh h ng nghiêm tr ng t i s phát tri n n đ nh c a n n kinh
t Trong th i gian qua, NHNN th c thi chính sách ti n t lúc n i l ng, lúc th t ch t,
đi u đó nh h ng tr c ti p t i thanh kho n c a h th ng các ngân hàng Vi t Nam, trong đó có Ngân hàng TMCP Vi t Nam Th ng Tín Trong ch ng ti p theo chúng
ta s cùng tìm hi u th c tr ng qu n tr r i ro thanh kho n t i VIETBANK trong b i
c nh n n kinh t xã h i có nhi u bi n đ ng
Trang 37CH NG 2
TH C TR NG QU N TR R I RO THANH KHO N T I
VIETBANK 2.1 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRI N C A VIETBANK
Trang 38vùng tr ng đi m trên toàn qu c
Ngày 30/12/2010, VIETBANK th c hi n t ng v n đi u l lên 3.000 t đ ng
Vi c t ng v n c a VIETBANK là nh m nâng cao n ng l c tài chính c ng nh v th
c nh tranh trên th tr ng ngân hàng Vi c t ng v n y c ng ch ng t r ng các c đông c a VIETBANK r t có ti m l c v tài chính đ cùng xây d ng và phát tri n ngân hàng v ng m nh
+ H i s bao g m các b ph n: Phòng K toán; Phòng Ngu n v n; Phòng Khách hàng doanh nghi p; Phòng Khách hàng cá nhân; Phòng Phát tri n kinh doanh; Phòng Phân tích và qu n lý tín d ng; Phòng Qu n lý ch t l ng; Phòng Thanh toán qu c t ; Phòng Th m đ nh tài s n; Phòng Marketing và Phát tri n h
th ng; Phòng Hành chính; Phòng Công ngh thông tin; Ban Pháp ch
+ KPP g m: S giao d ch, Chi nhánh, Phòng giao d ch, Qu ti t ki m
2.1.3 nh h ng phát tri n
VIETBANK là ngân hàng tr , ra đ i trong b i c nh n n kinh t b c đ u h i
nh p nên không tránh kh i nh ng nh h ng do tác đ ng chung c a n n kinh t Tuy nhiên v i s n l c không ng ng c a toàn th Ban lãnh đ o cùng đ i ng nhân viên, VIETBANK đã đ t đ c nh ng thành t u ban đ u đáng khích l v v n, m ng
l i, công ngh và h th ng s n ph m d ch v …
Trong đ nh h ng phát tri n c a mình, VIETBANK xác đ nh:
T M NHÌN CHI N L C: Không ng ng nâng cao ch t l ng v m i m t đ tr thành m t trong nh ng th ng hi u có uy tín trong l nh v c tài chính ngân hàng t i
Trang 39 Ngu n nhân l c chuyên môn cao, giàu kinh nghi m và nhi t tình
H th ng công ngh thông tin hi n đ i
Mô hình t ch c và qu n lý khoa h c
M C TIÊU: em l i l i ích b n v ng cho các c đông d a trên c s :
(1) Th a mãn các nhu c u c a khách hàng
(2) Tôn tr ng và đ m b o quy n l i th a đáng c a nhân viên
(3) Duy trì nguyên t c qu n tr và đi u hành minh b ch
(4) Có trách nhi m v i c ng đ ng
2.1.4 i m m nh, đi m y u
1 C đông c a VIETBANK có ti m
l c m nh v tài chính, có kinh nghi m
trong lnh v c kinh doanh ngân hàng
c bi t c đông chi n l c c a
VIETBANK là ACB, là m t trong
nh ng ngân hàng hàng đ u Vi t Nam
2 i ng lãnh đ o tr , n ng đ ng, có
t duy và đ o đ c trong kinh doanh
3 i ng nhân viên nhi t tình, t n
tâm, ham h c h i, nhân viên th ng
xuyên đ c đào t o nghi p v c b n
và nâng cao
4 nh h ng phát tri n rõ ràng
1 Ti p nh n s chuy n giao công ngh tiên
ti n và kinh nghi m t ACB đ đ a VIETBANK phát tri n v ng m nh trong th i
l c
4 C h i c nh tranh lành m nh, kh ng đ nh
v th đ i v i các ngân hàng trong và ngoài
Trang 402 Là Ngân hàng m i, đang trong th i
gian đ u xây d ng th ng hi u nên uy
6 So v i các ngân hàng trong khu v c
và th gi i, quy mô kinh doanh c a
VIETBANK còn khá khiêm t n
1 Ngân hàng m i, l i nhu n ch a cao, ch đ
l ng th ng ch a đ c nh tranh v i các ngân hàng có thâm niên trong h th ng, do đó
vi c gi nhân viên g n bó v i VIETBANK là
v n đ c n quan tâm c a VIETBANK