CƠ CHẾ QUẢN LÝ THỊ TRƯỜNG VÀNG VÀ KINH DOANH VÀNG Ở VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ NGUYỄN HỒ MINH CHÂU.PDF

Th tr ng vàng và kinh doanh vàng tài kho n .....  Vuong Quan Hoang 2004, Analyses on Gold and US Dollar in Vietnam's Transitional Economy, Working Paper Centre Emile Bernheim WP-CEB No

NGUY N H MINH CHÂU

NGUY N H MINH CHÂU

VÀNG VÀ KINH DOANH VÀNG

TÀI KHO N VI T NAM

CHUYÊN NGÀNH: KINH T TÀI CHÍNH-NGÂN HÀNG

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a cá nhân Các s li u và k t

qu nghiên c u đã công b c a nh ng tác gi khác nêu trong lu n án đ u đ c trích

d n rõ ngu n và d n rõ tên tác gi Các k t qu tính toán, nghiên c u c a tôi là trung th c và chính xác

TP.HCM, ngày 25 tháng 11 n m 2012

Tác gi

Nguy n H Minh Châu

M C L C

Trang ph bìa

L i cam đoan

M c l c

Danh m c các ch vi t t t, ký hi u

Danh m c các b ng

Danh m c các đ th

Danh m c các hình v

M U 1

Ch ng 1: T ng quan v c ch qu n lý th tr ng vàng và ho t đ ng kinh doanh vàng tài kho n 7

1.1 Khái quát v vàng 7

1.1.1 Vàng 7

1.1.2 C u vàng 8

1.1.3 Cung vàng 10

1.2 Th tr ng vàng và kinh doanh vàng tài kho n 12

1.2.1 Th tr ng vàng v t ch t và kinh doanh vàng tài kho n 12

1.2.2 Th tr ng ch ng ch vàng 16

1.3 C ch qu n lý th tr ng vàng 16

1.4 C ch qu n lý th tr ng vàng các n c 18

1.4.1 n 18

1.4.2 Trung Qu c 25

1.5 Nh n xét chung v c ch qu n lý th tr ng vàng 31

K t lu n ch ng 1 33

Ch ng 2: C ch qu n lý th tr ng vàng và kinh doanh vàng tài kho n Vi t Nam 35

2.1 C ch qu n lý th tr ng vàng tr c 1999 35

2.1.1 Tr c 1975 35

2.1.2 T 1975 đ n 1989 36

2.1.3 T 1990 đ n 1999 36

2.2 C ch qu n lý th tr ng vàng và kinh doanh vàng tài kho n t 2000 đ n 2012 38

2.2.1 C quan qu n lý nhà n c chuyên ngành 40

2.2.2 Qu n lý khai thác 40

2.2.3 Qu n lý xu t kh u, nh p kh u 42

2.2.4 Qu n lý s n xu t, gia công vàng 43

2.2.5 Qu n lý kinh doanh, giao d ch vàng v t ch t 44

2.2.6 Qu n lý giao d ch vàng qua tài kho n n c ngoài 45

2.2.7 Qu n lý huy đ ng, cho vay vàng 46

2.2.8 Qu n lý ch t l ng vàng 48

2.2.9 Phân tích di n bi n th tr ng vàng 48

2.3 Nh n đ nh v thành công và h n ch c a c ch qu n lý th tr ng vàng Vi t Nam hi n nay 61

K t lu n ch ng 2 74

Ch ng 3: xu t v c ch qu n lý th tr ng vàng và kinh

doanh vàng tài kho n Vi t Nam 75

3.1 M c tiêu c a c ch qu n lý th tr ng vàng Vi t Nam 75

3.2 M t s đ xu t v c ch qu n lý th tr ng vàng Vi t Nam 79

3.2.1 C quan qu n lý nhà n c chuyên ngành 80

3.2.2 Qu n lý xu t kh u, nh p kh u vàng nguyên li u 80

3.2.3 Qu n lý s n xu t, gia công vàng mi ng 81

3.2.4 Qu n lý kinh doanh vàng mi ng 84

3.2.5 Qu n lý giao d ch vàng qua tài kho n n c ngoài 86

3.2.6 Qu n lý huy đ ng, cho vay vàng 86

3.2.7 Qu n lý ch t l ng vàng 87

3.3 T ch c qu n lý S giao d ch vàng và qu n lý kinh doanh vàng tài kho n Vi t Nam 88

3.3.1 C quan qu n lý s giao d ch vàng 88

3.3.2 Vai trò, ch c n ng c a S giao d ch vàng 90

3.3.3 M t s quy đ nh chi ti t v giao d ch vàng tài kho n 90

K t lu n ch ng 3 93

K T LU N 95

Danh m c tài li u tham kh o 95

IMF International Monetary Fund Qu ti n t qu c t

LBMA London Bullion Market

Association

Hi p h i th tr ng vàng thoi Luân đôn

MCX Sàn giao d ch vàng n

NHNN Ngân hàng Nhà n c Vi t Nam OTC Over-the-counter Giao d ch trao tay (không qua

sàn) USD United State Dollar ôla M

SJC Saigon Jewelry Company Công ty vàng b c đá quý Sài gòn SGE The Shanghai Gold Exchange Sàn giao d ch vàng Th ng h i VCB Vietcombank Ngân hàng ngo i th ng Vi t

Nam VND Vietnam Dong ng Vi t Nam

WGC World Gold Council H i đ ng vàng th gi i

DANH M C CÁC TH

1 th 1.1: C u vàng trung bình giai đo n 2006-2010 chia theo khu v c

2 th 1.2: Cung vàng trung bình giai đo n 2006-2010 chia theo ngu n

M U

1 Lý do ch n đ tài

Giao d ch vàng tài kho n là ho t đ ng kinh doanh ph bi n các n c phát tri n Cùng v i ti n trình h i nh p c a l nh v c ngân hàng, ngày 18/01/2006, Ngân hàng Nhà n c (NHNN) đã ban hành Quy t đ nh 03/2006/Q -NHNN quy đ nh v

vi c kinh doanh vàng trên tài kho n n c ngoài Tính đ n cu i n m 2009, NHNN

đã c p phép cho 11 ngân hàng và 8 doanh nghi p kinh doanh vàng đ c kinh doanh vàng tài kho n n c ngoài i u này đã đem l i tác đ ng tích c c cho các t ch c kinh doanh vàng vì nh kinh doanh vàng tài kho n n c ngoài mà các t ch c này

h n ch đ c r i ro, ki m soát t t h n l i nhu n và quan tr ng h n n a là góp ph n

gi m đi đáng k chênh l ch gi a giá vàng trong n c, giá vàng n c ngoài

i v i vi c kinh doanh vàng trong n c bao g m c giao d ch vàng trao tay và giao d ch vàng tài kho n, cho đ n cu i n m 2009, gi a các v n b n pháp lý c a Vi t Nam v n còn r t nhi u mâu thu n, b t c p C th , m c dù theo Lu t NHNN, NHNN Vi t Nam có ch c n ng qu n lý ho t đ ng kinh doanh vàng, tuy nhiên Ngh

đ nh 174/1999/N -CP v qu n lý ho t đ ng kinh doanh vàng ch giao cho NHNN

qu n lý ho t đ ng xu t nh p kh u vàng nguyên li u, s n xu t vàng mi ng Bên c nh

đó, theo Pháp l nh Ngo i h i và Ngh đ nh 160/2006/N -CP thì NHNN qu n lý

ho t đ ng xu t nh p kh u vàng d i d ng kh i, th i, xu, mi ng và ho t đ ng kinh doanh vàng tài kho n n c ngoài Vì v y, n u d a trên tinh th n “công dân đ c phép làm t t c nh ng gì lu t không c m”, quy đ nh c a Lu t doanh nghi p, Lu t

th ng m i và Ngh đ nh 59/2006/N -CP ngày 12/06/2006 thì các t ch c, cá nhân kinh doanh vàng trong n c (k c kinh doanh vàng tài kho n) ch c n đ ng ký kinh doanh và ho t đ ng kinh doanh theo Lu t doanh nghi p, Lu t th ng m i

Trên th c t , v i h n 20 sàn giao d ch vàng ho t đ ng sau h n 2 n m k t khi ACB thành l p Trung tâm giao d ch vàng Sài gòn ngày 25/05/2007, ho t đ ng kinh

doanh vàng tài kho n trong n c đã b c l r t nhi u đi m b t h p lý, đ c bi t là r i

ro th c t và nguy c ti m n r i ro r t cao khi giá tr giao d ch hàng ngày các sàn vàng th i đi m cu i n m 2009 lên đ n h n 10.000 t đ ng (g p h n 2 l n so v i doanh s giao d ch trên th tr ng ch ng khoán cùng th i đi m), d n cho vay trên các sàn vàng theo c tính c a NHNN lên đ n h n 2.000 t đ ng Tuy nhiên, khách quan nhìn nh n thì các r i ro x y ra trên th c t và r i ro ti m n ch y u là

do Vi t Nam ch a có c ch qu n lý đ i v i ho t đ ng kinh doanh vàng tài kho n

Ch a có b t k c quan qu n lý nhà n c nào đ ng ra nh n trách nhi m qu n lý, ban hành quy ch ho t đ ng vì th các sàn vàng đ u ho t đ ng theo c ch “t tung,

t tác” v i quy ch giao d ch do chính đ n v t ch c (và c ng là đ n v t doanh vàng) ban hành N u ho t đ ng c a các sàn vàng đ c t ch c ch t ch trên c s

c ch qu n lý công khai, minh b ch, logic, v i đ y đ các quy đ nh chi ti t (v bán

kh ng, v t l ký qu , v qu n lý ti n c a nhà đ u t , v.v.) phù h p v i thông l

qu c t và b i c nh c a Vi t Nam thì nh ng lý do mà c n c vào đó Th t ng Chính ph , NHNN quy t đ nh đóng c a sàn vàng ( nh h ng đ n đi u hành chính sách ti n t , m t kh i l ng v n l n đ c rút ra t ho t đ ng s n xu t kinh doanh

đ ph c v cho các giao d ch kinh doanh vàng trên sàn vàng v.v.) s không có đi u

ki n đ “t n t i”

H n n a, hi n nay và k c trong t ng lai, vi c xu t hi n ngày càng nhi u các

ho t đ ng bi n t ng t kinh doanh vàng tài kho n đ lách lu t M c đ sôi đ ng

và doanh s giao d ch trên th tr ng bi n t ng có xu h ng t ng lên nhanh chóng,

ti m n nguy c r i ro th m chí còn cao h n c th i còn sàn vàng ho t đ ng C n

ph i nh n th y r ng, vi c tìm ki m l i nhu n t kinh doanh vàng tài kho n là ho t

đ ng không trái lu t và c ng là nhu c u chính đáng c a các cá nhân và t ch c, do

v y dùng m nh l nh hành chính đ nh m tri t tiêu s khó mang l i k t qu nh mong đ i

Bên c nh đó, Ngh đ nh 12/2012/N -CP ngày 03/4/2012 c a Chính ph quy

đ nh v qu n lý ho t đ ng kinh doanh vàng có đ a ra khái ni m kinh doanh vàng

trên tài kho n là ho t đ ng kinh doanh vàng qua tài kho n, d i hình th c giao d ch

ký qu và giá tr ròng đ c đ nh giá l i liên t c theo bi n đ ng c a giá vàng nh ng toàn b các n i dung còn l i ngh đ nh này hoàn toàn không có quy đ nh gì thêm

Vì v y, vi c nhanh chóng hoàn t t c ch qu n lý th tr ng vàng mà m t trong

nh ng tr ng tâm c n h ng đ n là chu n b các đi u ki n đ ti n đ n cho phép ho t

đ ng kinh doanh vàng tài kho n đ c tri n khai tr l i Vi t Nam đ góp ph n n

đ nh th tr ng vàng, tránh nh ng tác đ ng tiêu c c đ n n n kinh t nh th i gian

v a qua

2 T ng quan v các công trình nghiên c u tr c đây

Sàn giao d ch hàng hóa nói chung, sàn giao d ch vàng nói riêng (bao g m sàn giao d ch vàng v t ch t và sàn giao d ch vàng phái sinh) là lo i hình kinh doanh đã

t n t i, phát tri n lâu đ i các n c phát tri n, đóng vai trò quan tr ng trong ho t

 Nguy n Vân Anh (2009), Gi i pháp nâng cao hi u qu qu n lý kinh doanh

vàng theo ch c n ng c a Ngân hàng Trung ng, tài nghiên c u khoa

h c c p ngành - Ngân hàng Nhà n c Vi t Nam, 2009

 Nguy n Th Trúc Quyên (2009), Trung tâm giao d ch vàng ACB: th c tr ng

và gi i pháp, Lu n v n th c s kinh t , Tr ng i h c Kinh t TP.HCM

 Nguy n Ng c Nhân (2009), Phát tri n trung tâm giao d ch vàng t i Ngân

hàng th ng m i c ph n xu t nh p kh u Vi t Nam, Lu n v n th c s kinh t ,

Tr ng i h c Kinh t TP.HCM

 Hu nh Phi Y n (2009), Ho t đ ng kinh doanh vàng t i ngân hàng Á Châu,

Lu n v n th c s kinh t , Tr ng i h c Kinh t TP.HCM

 Hu nh Ph c Nguyên (2007), Kinh doanh vàng t i các ngân hàng th ng

m i trên đ a bàn TP.HCM, Lu n v n th c s kinh t , Tr ng i h c Kinh t

TP.HCM

 Vuong Quan Hoang (2004), Analyses on Gold and US Dollar in Vietnam's

Transitional Economy, Working Paper Centre Emile Bernheim WP-CEB No

04-033

 Nguy n H u nh (1996), Kinh doanh vàng t i TP.HCM: chính sách và gi i

pháp, Lu n án ti n s kinh t , Tr ng i h c Kinh t TP.HCM, 1996

Nhìn chung, các công trình nghiên c u này đã đ c th c hi n t nhi u n m

tr c v i b i c nh khác nhi u so v i th i đi m hi n nay M t khác, h u h t các nghiên c u này chú tr ng đ n kinh doanh vàng nhi u h n là c ch qu n lý th

tr ng vàng ho c ch t p trung phân tích ho t đ ng c a m t sàn giao d ch vàng c

th trong giai đo n 2007-2010 Các nghiên c u này c ng ch a t p trung phân tích

đ y đ và toàn di n v c ch qu n lý th tr ng vàng t t c các khía c nh t khai khoáng vàng, xu t kh u nh p kh u vàng, s n xu t gia công vàng, giao d ch vàng trao tay và giao d ch vàng tài kho n, ho t đ ng huy đ ng và cho vay vàng c ng nh

vi c qu n lý ch t l ng vàng đ t đó đ xu t c ch qu n lý th tr ng và thành l p sàn giao d ch vàng nh là thành ph n c a c ch qu n lý th tr ng vàng

3 M c tiêu nghiên c u

Trên c s k th a các công trình nghiên c u tr c đây, đ tài s kh c ph c

nh ng h n ch c a các đ tài đã có trong vi c nghiên c u toàn di n v c ch qu n

lý th tr ng vàng Vi t Nam, đ tài t p trung nghiên c u đ h ng đ n ba m c tiêu c t lõi và c ng là nh ng đi m m i c b n c a đ tài so v i các đ tài tr c đây:

 H th ng hóa lý lu n liên quan đ n vàng, th tr ng vàng và v n đ qu n lý trên c s tách b ch rõ gi a vàng ti n t , vàng hàng hóa cùng v i vi c đúc

k t các kinh nghi m qu n lý vàng hàng hóa các n c trên th gi i;

 Phân tích toàn di n c ch qu n lý th tr ng vàng Vi t Nam và nh ng tác đ ng c a c ch này đ n s n đ nh c a th tr ng vàng Vi t Nam

đ ng th i ch ra nh ng b t c p c a c ch này;

 xu t nh ng g i ý cho vi c xây d ng c ch qu n lý th tr ng vàng

Vi t Nam phù h p v i hi n tr ng kinh t và đ c thù c a Vi t Nam trong đó

t p trung các đ xu t chi ti t đ i v i vi c xây d ng và t ch c v n hành

ho t đ ng kinh doanh vàng tài kho n thông qua sàn giao d ch vàng v t ch t

ch y u v n ch t p trung vào th tr ng vàng thoi Vàng ti n t do ngân hàng trung

ng qu n lý d i d ng d tr ngo i h i không ph i là đ i t ng nghiên c u tr c

ti p c a đ tài này Th i gian nghiên c u c a đ tài đ c p ch y u đ n giai đo n t

2000 đ n 2012 trong đó t p trung vào kho ng th i gian t 2008-2012 là giai đo n

mà th tr ng vàng Vi t Nam có nhi u di n bi n ph c t p

5 Ph ng pháp nghiên c u

Vì m c tiêu c a đ tài là đ xu t c ch qu n lý th tr ng vàng và sàn giao

d ch vàng t p trung vào c u trúc t ch c, mô hình ho t đ ng, c ch đi u hành vì

v y ph ng pháp đ nh tính đ c s d ng trong toàn b đ tài thông qua vi c phân tích di n d ch, so sánh đ i chi u và t ng h p

6 B c c c a đ tài

Ngoài ph n m đ u, k t lu n và ph l c, đ tài đ c b c c g m ba ch ng:

 Ch ng 1: T ng quan v c ch qu n lý th tr ng vàng và ho t đ ng kinh doanh vàng tài kho n

 Ch ng 2: C ch qu n lý th tr ng vàng và kinh doanh vàng tài kho n

Vi t Nam

 Ch ng 3: M t s đ xu t v c ch qu n lý th tr ng vàng và kinh doanh vàng tài kho n Vi t Nam

v n đ chính, bao g m: i.Khái quát v vàng; ii Th tr ng vàng; iii.C ch qu n lý

th tr ng vàng và kinh doanh vàng tài kho n; iv.K t lu n v c ch qu n lý th

tr ng vàng và kinh doanh vàng tài kho n

1.1 KHÁI QUÁT V VÀNG

1.1.1 Vàng

Vàng đã đ c đánh giá cao trong hàng ngàn n m không ch vì v đ p, tính h p

d n mà còn có vai trò l ch s v i ch c n ng c a ti n t , đ c s d ng nh ti n t , làm c s cho các giao d ch qu c t vì các lý do c b n sau đây:

 Tính quý hi m nh ng không quá hi m

 Tính b n v ng và có kh n ng ch ng n mòn

 Tính m m d o và d chia nh

 Tính d nh n bi t, d phân bi t

 Tính đ ng nh t

Vàng đóng m t vai trò trung tâm trong h th ng ti n t qu c t cho đ n khi s

s p đ c a h th ng t giá c đ nh Bretton Woods x y ra vào n m 1973 K t đó,

vai trò c a vàng đã đ c gi m d n Tuy nhiên, vàng v n là m t tài s n quan tr ng

trong d tr c a các qu c gia m c dù hi n nay không m t qu c gia nào còn s d ng

vàng làm ti n t chính th c [9]

1.1.2 C u vàng

Theo cách phân lo i truy n th ng, vàng đ c s d ng cho ba nhu c u i.dùng

làm trang s c; ii.dùng trong công ngh bao g m c các ng d ng cho y khoa; và

iii.đ u t Tính trung bình giai đo n 2006-2010, nhu c u vàng hàng n m trên th

gi i là 3.722 t n/n m trong đó nhu c u ph c v cho trang s c chi m 59%, đ u t

bao g m c đ u t trên th tr ng OTC chi m 29%, 12% còn l i ph c v cho công

ngh [22] Nhu c u này ti p t c t ng m nh trong n m 2010 và 2012 trong đó m c

t ng ch y u t p trung vào vàng đ u t (xem b ng 1.1)

v n hóa Theo th ng kê c a WGC, trong giai đo n 2006-2010 h n 60% nhu c u

vàng trang s c t p trung b n qu c gia và vùng lãnh th là Trung Qu c, n ,

Th Nh K và Trung ông (xem đ th 1.1) Tùy theo y u t kinh t -xã h i và v n hóa mà nhu c u vàng m i qu c gia có s khác nhau

th 1.1: C u vàng trung bình giai đo n 2006-2010 chia theo khu v c

Ngu n: Thomson Reuters, World Gold Council [21]

1.1.2.2 u t

Nhu c u đ u t vào vàng v t ch t bao g m vàng th i (vàng kh i/thanh, vàng

mi ng), vàng xu (đ ng vàng), vàng huy ch ng (medal), vàng cho các qu đ u t ETF (Exchange Traded Funds) và các s n ph m khác có liên quan

Nhu c u vàng cho đ u t đã có s gia t ng đáng k t n m 2000 khi t i th i đi m này ch chi m 4% t ng nhu c u vàng nh ng t l này đã t ng nhanh đ n m c k

l c, đ t m c 39% (n m 2009), 38% (n m 2010) và 37% (n m 2011) [21]

1.1.2.3 Công ngh

Nhu c u vàng trong l nh v c này th ng bi n đ ng theo s phát tri n c a ngành công nghi p đi n t và GDP toàn c u H n 50% vàng s d ng trong l nh v c công ngh là cho m c đích s n xu t các chi ti t yêu c u ch u đ c s n mòn, d n đi n cao và ch u nhi t cao c a các s n ph m đi n t H u h t các linh ki n đi n t có

ch a vàng th ng đ c s n xu t ông Á, Tây Châu Âu ho c B c M

Y khoa c ng đã có l ch s lâu đ i trong vi c s d ng vàng Bên c nh đó, vàng

còn đ c s d ng trong m t s ngành công nghi p khác và dùng đ trang trí nh

vàng m và s n ph v i nhu c u chi m kho ng 2,5% t ng nhu c u vàng

1.1.3 Cung vàng

Theo cách phân lo i truy n th ng, cung vàng bao g m vàng khai thác m i t m ,

t d tr c a các ngân hàng trung ng và t vi c tái ch t các ngu n vàng t n kho

Trong giai đo n 2006-2010, ngu n cung vàng bình quân hàng n m kho ng 3.779

t n/n m trong đó 59% là khai thác m i t m vàng, 6% là t bán ròng c a khu v c

chính th c và 36% là t tái ch vàng trên m t đ t ch y u là t các thi t b có s

d ng vàng và đ trang s c [22] Nhìn chung ngu n cung vàng v n đáp ng đ c

nhu c u trên th tr ng trong đó ch y u là t khai thác m i (xem b ng 1.2)

th 1.2: Cung vàng trung bình giai đo n 2006-2010 chia theo ngu n

Ngu n: Thomson Reuters, World Gold Council [22]

1.1.3.1 Khai thác vàng

th 1.3: M i qu c gia s n xu t vàng l n nh t th gi i n m 2010

Ngu n: Thomson Reuters, World Gold Council [22]

Vàng đ c khai thác trên m i châu l c (ngo i tr Nam C c là n i b c m khai thác khoáng s n) b ng các cách th c khác nhau, t r t nh đ n r t l n Trong th k

20, Nam Phi là qu c gia s n xu t vàng l n nh t th gi i (vào đ u nh ng n m 1970

đã đ c s n xu t 1.000 t n/n m, chi m h n 70% s n l ng c a toàn th gi i vào

th i gian đó) V th đ c tôn c a Nam Phi càng gi m d n trong 2 th p k k ti p khi

s n l ng khai thác đã t ng lên đáng k các qu c gia và vùng lãnh th khác S thay đ i này đã góp ph n gi m thi u s bi n đ ng giá vàng th p h n so v i các hàng hóa khác và làm gi m nh h ng c a vàng đ n các cú s c kinh t , chính tr trong m t qu c gia ho c khu v c c th Hi n nay, Trung Qu c là qu c gia khai

thác vàng l n nh t th gi i v i m c khai thác kho ng 351 t n trong n m 2010

1.1.3.2 Vàng t khu v c chính th c

Ngân hàng trung ng và các t ch c qu c t là nh ng ch s h u chính c a vàng trong h n 100 n m qua Ngân hàng trung ng b t đ u gi vàng t nh ng

n m 1880 trong kho ng th i gian ch đ b n v vàng khi s ti n gi y phát hành

đ c đ m b o b i s vàng t ng ng trong kho và t l chuy n đ i ti n gi y ra vàng đ c gi m c c đ nh M c d tr đ nh cao đ c xác đ nh vào vào n m

1960 v i kh i l ng 38.000 t n, chi m kho ng 50% s vàng t n kho trên m t đ t

lúc đó [24] Khi h th ng Breeton Wood ch m d t vào n m 1973, vai trò d tr c a vàng không còn quan tr ng nh th i gian tr c

1.1.3.3 Tái ch vàng

Trên th c t , vàng không th b phá h y nên toàn b vàng đã khai thác v n còn

t n t i Theo c tính c a Thomson Reuters GFMS [24], trong t ng s 166.600 t n vàng đã t n t i trên m t đ t t i th i đi m n m 2010 có 51% t n t i d i d ng trang

s c, 19% n m trong tay các nhà đ u t , 17% là d tr chính th c, 11% n m trong các s n ph m công nghi p và 2% là nh ng n i khác M t ph n trong s vàng này s quay tr l i th tr ng t vi c tái ch đ trang s c, s n ph m công nghi p và bán ròng c a khu v c chính th c

Nh v y, các phân tích trên cho th y c u vàng v n ti p t c t ng tr ng v i t c đ cao trong khi ngu n cung vàng ch y u t khai thác v n đang b h n ch và chi phí khai thác ngày càng t ng cao i u này cho th y quan h cung c u vàng v n là thách th c l n và giá vàng ch c ch n s v n còn nhi u bi n đ ng khó l ng

1.2 TH TR NG VÀNG VÀ KINH DOANH VÀNG TÀI KHO N

Th tr ng vàng bao g m th tr ng: i.th tr ng vàng v t ch t (physical gold)

g m th tr ng vàng thoi v t ch t và th tr ng vàng tài kho n; và ii.th tr ng

đ c s n xu t t vàng thoi do v y s bi n đ ng giá vàng này liên k t ch t ch v i

bi n đ ng vàng thoi

Vàng thoi là vàng v i tr ng l ng và kích c khác nhau t ít nh t là 1 gram cho

đ n 400 troy ounce (theo kích th c chu n c a th tr ng London) Vàng thoi

th ng đ c đánh d u v i tên nhà s n xu t ho c ng i phát hành, có ghi rõ s seri,

n m s n xu t, đ tinh khi t và tr ng l ng tinh khi t c a các lo i vàng thoi khác nhau, th ng dao đ ng t 99,50% đ n 99,99% vàng Vàng thoi ph i đáp ng tiêu chu n nghiêm ng t c a Hi p h i th tr ng vàng thoi Luân đôn (London Bullion Market Association-LBMA)

Vàng xu (gold coin) là vàng d i d ng xu do chính ph các qu c gia ho c nhà

s n xu t vàng trên th gi i cung c p Vàng xu khác nhau v tr ng l ng và caratage (carat) Carat là đ n v đo l ng ch t l ng vàng Vàng nguyên ch t ("fine gold") là

24 carat, do đó 24 carat v m t lý thuy t là 100% vàng Các m c th p h n 24 carat

đ c tính theo t l , ch ng h n ví d 18 carat là 18/24 vàng 100% t ng đ ng 75,0% vàng Vàng xu có tr ng l ng ph bi n nh t là 1/20, 1/10, 1/4, 1/2 và 1 ounce Vàng xu nêu đây khác v i ti n xu dùng làm k ni m

Các nhà đ u t vàng thoi th ng không mu n nh n vàng v t ch t c a h , vì

nh ng r i ro và chi phí liên quan đ n v n chuy n và c t tr Hi n nay, h u h t các

đ i lý và môi gi i th c hi n đ l u tr vàng d i d ng s d trên tài kho n vàng (gold accounts) T đó, thay vì giao d ch vàng v t ch t và chuy n giao vàng v t ch t đang n m gi tr c ti p cho nhau, h chuy n sang giao d ch d a trên s d trên tài kho n vàng còn vàng v t ch t thì v n gi nguyên trong kho C hai th tr ng giao

d ch vàng v t ch t và th tr ng vàng tài kho n đ u có m i liên h ch t ch thông qua chênh l ch arbitrage và ng i tham gia b bu c ph i có kh n ng đáp ng các yêu c u v vàng v t ch t đ ng th i giá các ch ng ch vàng ch u s nh h ng l n t giá vàng v t ch t

Ngoài vi c gia t ng tính thanh kho n, vi c giao d ch vàng tài kho n mà không

th c hi n vi c chuy n giao vàng v t ch t tr c ti p còn làm gi m chi phí v n chuy n cùng r i ro phát sinh trong quá trình này Các ngân hàng th ng cung c p hai lo i tài kho n vàng là tài kho n có giao vàng (Allocated account) và tài kho n ch a giao vàng (Unallocated account)

Tài kho n có giao vàng là lo i tài kho n mà kh i l ng, lo i vàng v t ch t s

đ c tách riêng v i ghi chú chi ti t Ngân hàng đóng vai trò nh ng i c t tr h và khách hàng ph i tr phí l u tr b o hi m Các đ i lý vàng ho c kho l u gi vàng không đ c kinh doanh, cho vay trên s vàng l u gi này tr tr ng h p đ c bi t theo l nh c a ch tài kho n Bi n đ ng s d trên tài kho n này t ng ng v i s

bi n đ ng t ng gi m vàng v t ch t mà ch tài kho n g i vào ho c rút ra

Tài kho n ch a giao vàng là lo i tài kho n ph bi n nh t, theo đó các nhà đ u t không có vàng v t ch t c th trên tài kho n và bi n đ ng s d trên tài kho n

t ng ng v i giao d ch bán/mua c a ch tài kho n S d trên tài kho n không th

hi n quy n s h u l ng vàng v t ch t c th nh ng nó đ c đ m b o b i l ng vàng d tr c a các nhà kinh doanh vàng n i ch tài kho n m tài kho n giao d ch

Ch tài kho n s là ch n không có đ m b o c a nhà kinh doanh vàng N u ch tài kho n mu n nh n vàng v t ch t c th thì h ph i tr kho n phí theo quy đ nh sau

m t kho ng th i gian quy đ nh t khi yêu c u

Nh v y, th tr ng vàng thoi th gi i hi n nay đ c giao d ch ch y u thông qua tài kho n vàng C n c vào ph ng th c t ch c giao d ch có th chia th

tr ng vàng thoi thành hai th tr ng là th tr ng vàng trao tay (OTC) và sàn giao

d ch vàng

1.2.1.1 Th tr ng vàng OTC

Th tr ng vàng thoi trên th gi i đ c xem là th tr ng công c ti n t có b dày l ch s lâu đ i nh t trên th gi i, kho ng 500 n m tr c công nguyên

Th tr ng vàng thoi l n nh t th gi i là th tr ng vàng thoi London đ c qu n

lý b i Hi p h i th tr ng vàng thoi Luân đôn (LBMA) là th tr ng vàng OTC bán buôn ây là th tr ng vàng gi a các nhà bán buôn v i kh i l ng giao d ch t i thi u là 1.000 ounce, khách hàng giao d ch thông th ng là các t ch c trung gian

đ u t , các ngân hàng môi gi i, ngân hàng trung ng và các thành viên tham gia

th tr ng vàng có nhu c u giao d ch v i s l ng l n

H u h t các giao d ch vàng OTC trên th gi i đ u liên quan đ n vàng l u gi trong kho vàng t i Lodon thông qua vi c thay đ i s h u vàng c a các bên liên quan t i kho vàng này Nói khác đi, giao d ch vàng thoi có th đ c th c hi n b t

c n i nào trên th gi i r i c ng s đ c th c hi n bù tr trên tài kho n vàng c a các nhà kinh doanh vàng m t i LBMA (tài kho n “Loco London”)

Ngoài th tr ng vàng London, trên th gi i còn có các th tr ng vàng thoi l n khác nh Zurich, Hongkong, New York, Singapore, các n c Trung đông

1.2.1.2 Giao d ch vàng tài kho n và sàn giao d ch vàng

Bên c nh th tr ng vàng OTC, vi c giao d ch vàng còn đ c th c hi n thông qua các sàn giao d ch vàng v i các sàn giao d ch tiêu bi u nh Sàn giao d ch vàng

và b c H ng Kông (The Hong Kong Chinese Gold & Silver Exchange Society) giao

d ch t n m 1918, Sàn giao d ch vàng Istanbul c a Th Nh K (Istanbul Gold

Exchange) giao d ch t n m 1995, Sàn giao d ch vàng Th ng H i (The Shanghai

Gold Exchange) giao d ch t n m 2002, v.v

giao d ch t i sàn giao d ch vàng, nhà đ u t ph i m tài kho n t i t ch c thành viên c a sàn giao d ch vàng ho c tr thành thành viên c a sàn giao d ch vàng Khi đã có tài kho n vàng, nhà đ u t có th ho t đ ng giao d ch mua bán vàng qua tài kho n, d i hình th c giao d ch ký qu mà giá tr ròng đ c đ nh giá liên t c theo bi n đ ng giá vàng Chi ti t v giao d ch vàng qua tài kho n và các sàn giao

d ch vàng tiêu bi u s đ c đ c p m c 1.3

1.2.2 Th tr ng ch ng ch vàng (Paper Gold Instruments)

V c b n, th tr ng ch ng ch vàng là th tr ng giao d ch các ch ng ch vàng - công c tài chính ch ng nh n ng i n m gi có quy n s h u m t kh i l ng vàng xác đ nh theo đ tinh khi t quy đ nh

C ng gi ng nh th tr ng ngo i h i hay th tr ng ch ng khoán, các ch ng ch vàng thông d ng g m có h p đ ng giao sau (gold future), quy n ch n vàng (gold options), quy n u tiên mua tr c vàng (gold warrants), h p đ ng đòn b y vàng (gold leverage contract) Ngoài ra còn có các ch ng ch qu đ u t ETF vàng, c

ph n c a các công ty khai thác vàng c ng đ c xem là các ch ng ch vàng thông

d ng hi n nay Giao d ch các ch ng ch vàng trên th gi i ch y u đ c th c hi n qua sàn COMEX Hoa K Ngoài ra ch ng ch vàng còn đ c giao d ch trên sàn TOCOM Nh t, MCX n , DGCX R p, SHFE Th ng H i

o Vàng ti n t là vàng đ c n m gi b i các c quan qu n lý ti n t nh là

m t ph n c a d tr chính th c c a qu c gia, các t ch c qu c t nh IMF, BIS Giao d ch vàng ti n t là giao d ch vàng tr c ti p gi a các c quan qu n lý ti n t ho c gi a các c quan qu n lý ti n t v i các t ch c

qu c t nh IMF, BIS đ c ghi nh n là giao d ch tài kho n v n trong h

th ng tài kho n qu c gia (SNA)

o Vàng phi ti n t là vàng đ c n m gi b i các t ch c tài chính trung gian, các nhà kinh doanh vàng cho m c đích kinh doanh, đ u t Doanh

s bán vàng ti n t chuy n sang vàng phi ti n t đ c phân bi t rõ: i.làm thay đ i phân lo i vàng c a c quan qu n lý ti n t th hi n b ng s thay

đ i s ti n trên b ng cân đ i k toán và ii.s ti n trên tài kho n v n c a

c quan qu n lý ti n t ho c giá tr hàng hóa xu t kh u n u ng i mua là

ng i không c trú (ho c giá tr hàng hóa nh p kh u n u ng i mua là

 Qu n lý khai thác vàng

 Qu n lý xu t kh u, nh p kh u vàng

 Qu n lý s n xu t, gia công vàng

 Qu n lý kinh doanh, giao d ch vàng v t ch t

 Qu n lý giao d ch vàng qua tài kho n

 Qu n lý huy đ ng, cho vay vàng

 Qu n lý ch t l ng vàng

1.4 C CH QU N LÝ TH TR NG VÀNG CÁC N C

n , Trung Qu c là hai th tr ng tiêu th vàng v t ch t l n nh t th gi i chi m h n 42% nhu c u vàng trên th gi i ây c ng là hai qu c gia phát tri n, có

l ch s , v n hóa khá t ng đ ng v i Vi t Nam và c ng là hai qu c gia mà vàng v t

ch t c ng đóng vai trò đ c bi t nh Vi t Nam Bên c nh đó, th tr ng vàng Vi t Nam hi n nay c ng có khá nhi u nét t ng đ ng v i th tr ng vàng tr c khi th c

hi n c i cách hai qu c gia này Vì v y, kinh nghi m qu n lý th tr ng vàng và t

ch c giao d ch vàng tài kho n hai qu c gia này s là bài h c r t đáng tham kh o cho Vi t Nam trong quá trình c i cách qu n lý th tr ng vàng

1.4.1 n

1.4.1.1 T ng quan

n là qu c gia chi m trên 25% nhu c u tiêu th vàng trên th gi i trong giai

đo n 2006-2010 và n u tính riêng trong n m 2010 thì t l này lên đ n 32% t ng

đ ng v i 963 t n, xu t phát t truy n th ng v n hóa và tôn giáo trong đó h n 75%

là vàng trang s c n c ng là qu c giá có l ng vàng t n kho l n nh t th gi i, kho ng 18.000 t n Theo c tính, kho ng 7% ti t ki m c a n , t ng đ ng

v i 256 t USD dùng đ n m gi vàng D báo l ng vàng t n kho n s ti p

t c t ng cao vì vàng v n d là m t ph n không th thi u trong các đám c i V i 50% dân s c a n d i 25 tu i, c tính s có kho ng 15 tri u đám c i m i

n m trong vòng vài th p k ti p theo [21], [22], [24], [27]

1.4.1.2 C ch qu n lý th tr ng vàng

T khi đ c l p n m 1947, Chính ph n giám sát ch t ch vi c xu t nh p

kh u, phân ph i, s n xu t, ch tác và bán l vàng c ng nh s h u t nhân v vàng

nh m t p trung vào n m m c tiêu chính: ch m d t s h u vàng c a t nhân, đi u

ti t cung vàng, gi m buôn l u, gi m c u vàng, gi m giá vàng trong n c V i các

bi n pháp si t qu n lý vàng, Chính ph h u nh n m toàn quy n ki m soát giao

d ch vàng vào nh ng n m 1963-1964 và đ n n m 1968 ban hành lu t qu n lý vàng

r i ban hành lu t đi u ti t ngo i h i n m 1973 Tháng 6/1990 Chính ph đã bãi b

lu t qu n lý vàng và ba n m sau đó bãi b lu t đi u ti t ngo i h i đ ng ngh a v i

vi c th a nh n th t b i trong vi c ki m soát ch t ch th tr ng vàng b i l trong

su t hàng ch c n m tr c đó vi c nh p kh u vàng không chính th c v n di n ra

tr m tr ng và đ c bán v i giá có lúc cao h n 50% so v i giá vàng qu c t Các

h n ch s h u t nhân v vàng đã gi m đi, các th ng nhân kinh doanh vàng không còn ph i xin gi y phép Nhìn chung, chính sách m c a này đ i v i vàng

nh m đ n các m c tiêu: gi m nh p l u, t ng thu ngân sách thông qua vi c thu đ c thu nh p kh u vàng, kích thích s n xu t n trang xu t kh u, phát tri n ngành s n

xu t vàng và ch tác trang s c, khuy n khích tái ch vàng trang s c [7], [10]

Trong giai đo n c i cách t 1997-1998, Chính ph đã l a ch n m t s ngân hàng theo các tiêu chí xác đ nh rõ ràng đ cho phép nh p kh u vàng (7 ngân hàng vào tháng 8/1997 và t ng lên 20 ngân hàng vào n m 2002) Các t ch c này đ c phép mua bán vàng trong n c và qu c t không gi i h n Ngoài ra, h còn đ c phép cung c p các s n ph m ti t ki m và cho vay liên quan đ n vàng

Giai đo n 2 c a c i cách t 1998-1999 Ngân hàng d tr n cho phép các ngân hàng th ng m i tr lãi ti n g i vàng v t ch t, phát hành các ch ng ch vàng

và các ch ng ch này đ c phép chuy n nh ng, giao d ch trên th tr ng th c p

v i m c tiêu phát tri n th tr ng ch ng ch vàng Tuy nhiên vi c tri n khai đã không thành công khi sau 12 tháng tri n khai ch huy đ ng đ c 8 t n vàng so v i

100 t n theo k ho ch i u này cho th y dân chúng v n thích n m gi vàng v t

ch t h n là ch ng ch vàng [4]

T n m 2003, n cho phép các ngân hàng giao d ch h p đ ng vàng k h n trong n c ho c qu c t nh ng không đ c phép giao d ch v i các t ch c phi ngân hàng n n m 2006, qu đ u t vàng (ETF vàng) đã đ c cho phép ho t đ ng và

th tr ng này đã có d u hi u t ng tr ng đáng k khi t ng giá tr n m gi c a các

qu đã lên đ n kho ng 11 t n vào tháng 8/2010 so v i m c 3 t n vào tháng 6/2007

[7], [10]

S đ 1.1: C u trúc t ch c qu n lý th tr ng vàng n

Ngu n:T ng h p c a tác gi

S đ 1.1 cho th y vi c qu n lý ngành công nghi p vàng c a n nói chung

và th tr ng vàng nói riêng là khá ph c t p, v i s tham gia c a nhi u c quan

qu n lý khác nhau: Ngân hàng d tr n (The Reserve Bank of India - RBI); B Tài chính (Ministry of Finance - MOF); B th ng m i và công nghi p (Ministry of

Affairs, Food and Distribution - MCAFD); y ban giao d ch ch ng khoán n (The Securities and Exchange Board of India - SEBI)

Chính Ph

MCM

Qu n lý khai thác

m vàng

RBI

Giám sát

nh p kh u, kinh doanh

vàng

MOF

Ki m soát chung v

xu t nh p

kh u vàng

MCI

Chính sách xu t

kh u vàng trang s c

vàng

PSB

Nh p kh u,

đ u t , kinh doanh

vàng

PSU

Nh p kh u vàng th i,

ch tác

trang s c

Retailer

Th kim hoàn, giao

th i

EPZ

Doanh nghi p ch tác xu t

kh u vàng trang s c

Sàn giao d ch hàng hóa giao sau

Ngoài ra còn có các c quan nh C c tiêu chu n n (Bureau of Indian Standards - BIS), các công ty khai thác vàng qu c gia (Nationalised gold mining

giao d ch hàng hóa giao sau trong đó có vàng Ngoài ra, y ban Th tr ng k h n (Forward Markets Commission - FMC), Hi p h i hàng hóa phái sinh và th tr ng

ti n t có thu nh p c đ nh (The Fixed Income Money Market and Derivatives Association of India - FIMMDA) c ng tham gia qu n lý th tr ng vàng thông qua

vi c qu n lý các sàn giao d ch hàng hóa giao sau

T n m 2003-2004, thu nh p kh u đã gi m t 250Rs/10gram xu ng 100Rs/10gram, đ n n m 2010-2011 đã t ng lên 300Rs/10gram và thu giá tr gia t ng 1% đ i v i vàng thoi, 4% đ i v i vàng trang s c nh m

th tr ng khai khoáng m vàng cho các công ty n c ngoài nh ng nhìn chung th tr ng khai khoáng m vàng c a n khá nh bé.

o Qu n lý kinh doanh vàng: n đã bãi b các quy đ nh ki m soát giao d ch vàng bao g m c vàng thoi và vàng trang s c tuy nhiên v n

gi quy đ nh v l i nhu n biên đ i v i các nhà nh p kh u vàng Theo

đó, các ngân hàng nh p kh u ch có l i nhu n biên 20 cent/large bar khi bán cho đ i lý Các đ i lý có l i nhu n biên 4.000 Rs/kg, ngoài ra

h còn ki m l i nhu n nh giá vàng bi n đ ng Th tr ng bán l vàng thoi OTC di n ra ph bi n r ng rãi gi a nhà đ u t v i các t ch c kinh doanh vàng Không có quy đ nh vi c giao d ch vàng thoi b t

bu c ph i di n ra t i các sàn giao d ch Trong khi đó, th tr ng bán l vàng trang s c thì do gia đình các th kim hoàn ki m soát và phân tán

kh p c n c vì có kho ng trên 100.000 th kim hoàng v i h n 1.000.000 c a hàng bán l n cho phép xu t kh u vàng đ c bi t là vàng trang s c nh ng ki m soát ch t vàng thoi thông qua vi c c p phép, ki m soát ch ng nh n xu t x , các ch ng t khác cùng v i yêu

c u vàng ph i đ t đ tinh khi t t 99,5% tr lên

đ c BIS ch ng nh n i u này c ng giúp th tr ng vàng v t ch t

n đ c minh b ch h n trong giao d ch và ch t l ng s n ph m

 Qu n lý ch ng ch vàng và s n ph m vàng phái sinh: Các s n ph m

vàng phi v t ch t (ch ng ch vàng) đang phát tri n và đa d ng hóa trên

th tr ng n đ Lúc đ u ch là các trái phi u vàng c a Chính ph ,

các ch ng ch ti n g i đ m b o b ng vàng c a các ngân hàng đ n nay đã

có các tài kho n vàng, các s n ph m vàng phái sinh nh h p đ ng k

h n, h p đ ng t ng lai, h p đ ng quy n ch n và hoán đ i liên quan đ n vàng, ETF vàng Hi n nay s n ph m vàng phái sinh n đ đ c qu n

lý b i y ban Th tr ng K h n (Forward Markets Commission - FMC), Hi p h i hàng hóa phái sinh và th tr ng ti n t có thu nh p c

đ nh (The Fixed Income Money Market and Derivatives Association of India - FIMMDA) và giao d ch t i các sàn giao d ch hàng hóa phái sinh

n cu i n m 2011, có 4 S giao d ch qu c gia th c hi n giao d ch

1.4.1.3 Sàn giao d ch vàng

 Multi Commodity Exchange (MCX) t i Mumbai: MCX b t đ u ho t đ ng

t tháng 11/2003 v i v n c ph n là 500.00 Rs và sau nhi u l n t ng

v n, đ n 14/3/2011 MCX có v n c ph n là 700.000.000 Rs MCX là sàn giao d ch hàng hóa giao sau v i công ngh đ nh cao (state-of-the-art electronic) th c hi n giao d ch online, thanh toán và thanh toán bù tr cho h n 40 hàng hóa nh vàng, kim lo i đen, kim lo i màu, n ng l ng, hàng nông nghi p, v.v ch u s qu n lý c a FMC MCX là sàn giao d ch

có s l ng giao d ch h p đ ng giao sau l n nh t th gi i v vàng và

b c, l n th hai th gi i v khí t nhiên và l n th 3 th gi i v d u thô crude trong n m 2011 T i th i đi m 31/3/2012, MCX chi m 85% th

ph n th tr ng hàng hóa giao sau c a n v i h n 2.170 thành viên

đ ng ký ho t đ ng thông qua 346.000 thi t b đ u cu i tr i r ng trên 1.557 thành ph , th tr n trên kh p c n c Th i gian ho t đ ng c a MCX b t đ u t bu i t i gi đ a ph ng đ đ ng b hóa v i gi giao

d ch London, New York và các th tr ng qu c t khác i v i vàng,

b n c nh giao d ch các h p đ ng k h n vàng, MCX c ng t ch c giao

d ch vàng thoi v i hàng hóa theo tiêu chu n c a LBMA

 National Commodity and Derivatives Exchange (NCDEX) t i Mumbai:

NCDEX là công ty đ i chúng đ c đ ng ký thành l p vào tháng 4/2003

và ho t đ ng t tháng 12/2003 NCDEX là sàn giao d ch hàng hóa online

đ c t ch c chuyên nghi p đ t d i s qu n lý c a FMC T i th i đi m 9/2/2012 có 34 m t hàng trong đó 23 m t hàng nông s n, 6 kim lo i quý,

2 n ng l ng và các hàng hóa khác đ c giao d ch t i NCDEX trong đó

5 m t hàng có kh i l ng giao d ch l n nh t là Soya oil, Gaur Seed, Chana, RM seed và Guar gum Có 3 s n ph m vàng đ c giao d ch t i NCDEX bao g m vàng thoi c a 27 nhà s n xu t vàng thoi trên th gi i

v i đ n v giao d ch là 1kg, kh i l ng t i đa là 50kg và hai s n ph m khác là h p đ ng vàng giao sau

c ng cho phép các ngân hàng th ng m i phát hành ch ng ch ti n g i b ng vàng

và các ch ng ch này đ c phép giao d ch trên th tr ng, các tài kho n vàng, các

s n ph m vàng phái sinh nh h p đ ng k h n, h p đ ng t ng lai, h p đ ng quy n

ch n và hoán đ i liên quan đ n vàng và ETF vàng Tuy nhiên vi c qu n lý th

tr ng vàng n nhìn chung v n còn khá ph c t p v i s tham gia ki m soát phân tán c a khá nhi u c quan qu n lý khác nhau và th tr ng OTC vàng thoi phân tán kh p c n c Tuy nhiên, nhìn chung n đã đ t đ c thành công đáng

k trong qu n lý th tr ng vàng theo c ch m i, giá vàng trong n c đã bi n đ ng song hành cùng v i giá vàng th gi i m c chênh l ch r t th p trong nhi u n m qua đ ng th i n c ng đã huy đ ng đ c kh i l ng vàng đ đáp ng nhu c u phát tri n và n đ nh th tr ng tài chính

1.4.2 Trung Qu c

1.4.2.1 T ng quan

Vàng đã có m t t i Trung Qu c l ch s k t th i c a tri u đ i nhà Hán, đóng vai trò quan tr ng trong v n hóa, tôn giáo Trung Qu c và đ c coi là m t bi u hi n

c a s th nh v ng Nhu c u vàng c a Trung Qu c đ ng th hai trên th gi i sau

n và chi m kho ng 16% t ng c u vàng trên th gi i V i vi c n i l ng các quy

đ nh qu n lý vàng, nghiên c u c a WGC cho r ng, trong dài h n nhu c u vàng Trung Qu c s t ng tr ng m nh b t ch p giá vàng t ng m nh Bên c nh đó, c tính m c tiêu th vàng bình quân hi n nay Trung Qu c ch 0,26 gram th p h n so

v i các qu c gia có n n v n hóa t ng t N u m c tiêu th vàng bình quân t i Trung Qu c b ng v i n , H ng Kông hay Saudi Arabia thì nhu c u c a Trung

Qu c hàng n m có th t ng ít nh t 100 t n, th m chí đ n 4.000 t n [23] V cung vàng, Trung Qu c đã v t Nam Phi đ tr thành n c s n xu t vàng hàng đ u th

gi i t n m 2007 và v n ti p t c t ng s n l ng hàng n m

1.4.2.2 C ch qu n lý th tr ng vàng

Tr c n m 2002, th tr ng vàng t i Trung Qu c đ c ki m soát ch t ch t khâu s n xu t đ n phân ph i bán l Giá vàng và h n ng ch đã đ c quy t đ nh b i Ngân hàng nhân dân Trung Qu c (PBoC) ph i h p v i các c quan khác trung

ng PBoC c p gi y xu t kh u vàng và nh p kh u vàng trang s c, m t hàng này

ch u m c thu nh p kh u 60% n m 1996, gi m so v i m c 100% tr c đó

Tháng 10/2002, Sàn giao d ch vàng Th ng H i (Shanghai Gold Exchange - SGE) đ c thành l p đ t ch c giao d ch vàng thay th cho PBoC tr c đây Trung

Qu c c ng đã tr thành m t thành viên T ch c th ng m i th gi i (WTO) vào tháng 12/2001 và k t đó các quy đ nh pháp lu t c ng đã khuy n khích vi c hi n

đ i hóa công ngh khai thác khoáng s n và cho phép các t ch c n c ngoài đ u t khai thác m Trung Qu c

S đ 1.2: C u trúc t ch c qu n lý th tr ng vàng Trung Qu c

Ngu n:China Gold Report: Gold in Year of the Tiger và t ng h p c a tác gi

Hi p h i Vàng Trung Qu c (China Gold Association - CGA) đ c thành l p vào tháng 11/2001 đóng vai trò quan tr ng trong ngành công nghi p vàng c a Trung Qu c CGA ho t đ ng nh m t c u n i gi a Chính ph Trung Qu c và các nhà s n xu t đ b o v l i ích kinh doanh và cung c p d ch v thông tin, t v n, h p tác đi u ph i và trung gian cho h

Ngân hàng Công th ng Trung Qu c (ICBC) và các ngân hàng th ng m i khác đóng vai trò quan tr ng trong vi c chu n b cho s ra đ i c a m t th tr ng

thác

NDRC

K ho ch, Chính

sách

PBoC

Cung vàng, giám sát

nghi p

SGE

Giao d ch vàng, b c,

giao sau

Cá nhân, t ch c

đ u t

vàng v i đ y đ ch c n ng nh các th tr ng phát tri n trên th gi i ICBC đã tham gia tích c c trong vi c thi t l p các ho t đ ng c a SGE và cung c p m t lo t các d ch v bao g m c thanh toán bù tr , vàng, kho vàng, cho thuê, tài tr cho các

d án vàng, mua vàng, đ u t vàng d án, xu t nh p kh u và kinh doanh vàng cá nhân

Chính ph Trung Qu c qu n lý ngành công nghi p vàng thông qua các c quan

ch c n ng: Ngân hàng Nhân dân Trung Qu c (People’s Bank of China - PBoC), y ban C i cách và phát tri n qu c gia (National Develepment and Refrom Commission - NDRC), B Tài nguyên và t đai (Ministry of Land and Resources

- MOLAR), y ban qu n lý và giám sát tài s n nhà n c (State-owned Assets Supervision and Administration Commission - SASAC), y ban Qu n lý Ch ng khoán Trung Qu c (The China Securities Regulatory Commission - CSRC), y ban

qu n lý ngân hàng Trung Qu c (China Banking Regulatory Commission - CBRC)

 Qu n lý vàng ti n t : Ngân hàng nhân dân Trung Qu c là c quan qu n lý

d tr vàng chính th c đ c xem là m t ph n trong d tr ngo i h i qu c gia T i th i đi m tháng 3/2012, Trung Qu c là n c có d tr vàng đ ng

l ng vi c qu n lý c p phép theo h ng s bãi b vi c ki m soát xu t

nh p kh u vàng ph thu c vào ti n trình t do hóa tài chính và m c đ chuy n đ i c a nhân dân t M t khác, Trung Qu c đã cho phép các t

ch c n c ngoài đ c phép giao d ch trên SGE và SHFE nên nhìn

chung c ch c p phép xu t nh p kh u vàng đã không còn ki m soát hoàn toàn vi c xu t nh p kh u vàng Trung Qu c

o Qu n lý giao d ch vàng: Trong giai đo n 1995-2005, Trung Qu c đã

bãi b vi c nhà n c đ c quy n vàng, bãi b h th ng c p phép bán l , bán buôn, s n xu t và không còn ki m soát giá vàng Thông qua vi c

đ a vào ho t đ ng SGE, Trung Qu c đã chính th c m c a th tr ng vàng vì v y giá vàng t i Trung Qu c đã ti m c n r t sát v i giá vàng

th gi i t n m 2000 T n m 2006, PBoC và CBRC đã cho phép các ngân hàng th ng m i giao d ch các s n ph m đ u t vàng v i nhà đ u

t cá nhân C ng trong n m này, h th ng giao d ch vàng thoi hai giá

c ng đã đ c tri n khai và đ n n m 2007, các ngân hàng th ng m i

đ c phép giao d ch vàng thoi v t ch t, đ c tham gia giao d ch t i SGE và SHFE Th tr ng bán l c a Trung Qu c ch đ c phép bán vàng trang s c T t c các giao d ch vàng thoi đ u ph i đ c th c hi n thông qua SGE Các c a hàng bán l trang s c ch u s qu n lý c a chi nhánh PBoC t i đ a ph ng

o Qu n lý ch t l ng: PBoC th ng nh t qu n lý ch t l ng vàng và ki m soát ch t l ng vàng c a các nhà s n xu t, ch tác Các kho vàng do PBoC thành l p rãi đ u trên c n c và quy đ nh các t ch c tham gia giao d ch vàng đ u ph i g i vàng t i các kho vàng này Bên c nh đó, t

n m 2003, Trung Qu c đã công b tiêu chu n phân lo i các s n ph m vàng trang s c 18K đ thu n ti n cho vi c giao d ch

 Qu n lý ch ng ch vàng và s n ph m vàng phái sinh: Ch ng ch vàng,

s n ph m vàng phái sinh và th tr ng vàng phái sinh đ c t ch c giao

d ch t i Sàn giao d ch hàng hóa giao sau Th ng H i (SHFE) đ c thành

l p n m 1999 và ch u s qu n lý c a y ban ch ng khoán Trung Qu c SHFE t ch c giao d ch h p đ ng hàng hóa giao sau cho các hàng hóa c

b n bao g m vàng, b c, đ ng, nhôm, chì, k m, thép xây d ng, thép thanh dây, cao su t nhiên, d u nguyên li u và ETF vàng

1.4.2.3 Sàn giao d ch vàng

 Sàn giao d ch vàng Th ng H i (SGE): SGE là t ch c phi l i nhu n do

PBoC thành l p đ cung c p c s h t ng và t ch c giao d ch vàng thoi giao ngay nh m k t n i th tr ng vàng qu c t v i th tr ng vàng n i đ a

đ ng th i c ng t o ra s k t n i gi a th tr ng vàng v i th tr ng ch ng khoán và th tr ng ngo i h i Các thành viên tham gia SGE bao g m các ngân hàng th ng m i đ đi u ki n, các t ch c thành l p t i Trung Qu c và

đ c PBoC cho phép khai thác, s n xu t, bán buôn, nh p kh u, xu t kh u vàng, b c, b ch kim và các kim lo i quý khác Các thành viên đ c chia làm

ba lo i g m các thành viên là t ch c tài chính có th ho t đ ng t doanh

ho c làm đ i lý và các ho t đ ng kinh doanh khác; thành viên ph thông có

th ho t đ ng t doanh ho c làm đ i lý; và thành viên ch đ c phép t doanh u n m 2012, SGE có 25 thành viên là các t ch c tài chính trong

n c, 6 thành viên là t ch c tài chính n c ngoài, 130 thành viên là các công ty kinh doanh và 3 thành viên là các nhà khai thác vàng Ho t đ ng giao d ch t i SGE đ c th c hi n theo ph ng th c giao ngay và không cho phép s d ng đòn b y theo đó bên mua ph i m tài kho n thanh toán chuyên

bi t t i m t trong b n ngân hàng thanh toán theo quy đ nh c a SGE còn bên bán ph i có vàng v t ch t đúng tiêu chu n l u gi t i m t trong 63 kho c a SGE phân b t i 28 t nh thành trong c n c Nhìn chung, ho t đ ng c a SGE đã phát tri n nhanh chóng và tr thành m t trong các kênh đ u t c a các qu trong n c, các nhà đ u t t ch c và cá nhân và tr thành m t thành ph n không th thi u c a th tr ng tài chính c a Trung Qu c Trong

n m 2010, SGE đã đóng m t vai trò l n h n trong phân b ngu n l c th

tr ng tài chính và đã tr thành sàn vàng v t ch t l n nh t th gi i v i kh i

l ng giao d ch lên đ n 6.051,5 t n, t ng 28,46% so v i cùng k n m 2009

và giá tr giao là 1.615,781 t nhân dân t , t ng 57,04% n m 2009 Ho t

đ ng hi u qu c a SGE đã giúp n đ nh th tr ng vàng v t ch t Trung

Qu c [33]

 Sàn giao d ch hàng hóa giao sau Th ng H i (SHFE): SHFE có h n 200

thành viên trong đó kho ng 80% là các công ty môi gi i Vi c giao d ch

đ c th c hi n online thông qua h n 250 thi t b đ u cu i trên toàn qu c

i v i vàng, đ n v giao d ch là 1kg áp d ng cho các s n ph m vàng n i

đ a và vàng qu c t có đ tinh khi t không th p h n 99,95% theo chu n vàng thoi trong danh sách công b b i LBMA và đ c ch p nh n b i SHFE

[34]

th 1.5: Bi n đ ng giá vàng th gi i và giá vàng t i Trung Qu c

Ngu n: World Gold Council [12]

Nh v y có th th y Trung Qu c đã m c a th tr ng vàng theo t ng b c

m t cách th n tr ng v i l trình đ c chu n b k càng kh i đ u b i vi c bãi b đ c quy n vàng, m c a th tr ng vàng trang s c, thành l p sàn giao d ch vàng v t ch t

tr c khi m c a th tr ng khai thác và s n xu t vàng, song song đó t ch c ho t

đ ng th tr ng vàng giao sau đ t ng b c h ng đ n t do hóa th tr ng vàng Tuy v y, so v i th tr ng vàng các n c phát tri n, Trung Qu c v n còn duy trì

ki m soát mang tính h n ch đ i v i th tr ng vàng bao g m c th tr ng vàng