Luận văn thạc sĩ Phân tích tác động lợi nhuận và cổ tức lên giá cổ phiếu tại thị trường chứng khoán Việt Nam

Nguy n Th Ái Nhiên... Nguy n Th Ái Nhiên TP... Trong tình hình nƠy th tr ng ch ng khoán đang phát huy vai trò huy đ ng v n... 9: T ng quan gi a các giá c phi u, EPS, DPS Dependent Varia

Nguy n Th Ái Nhiên

Nguy n Th Ái Nhiên

TP H Chí Minh ậ N m 2012

L I CAM OAN



Tôi xin cam đoan đơy lƠ nghiên c u c a tôi, có s h tr c a Giáo viên h ng d n

lƠ PGS.TS Bùi Kim Y n Các n i dung nghiên c u vƠ k t qu trong đ tƠi lƠ trung

th c vƠ ch a t ng đ c công b trong b t c công trình nƠo Nh ng s li u trong các b ng bi u ph c v cho vi c đánh giá đ c tác gi thu th p t các ngu n khác nhau có ghi trong ph n tƠi li u tham kh o NgoƠi ra trong lu n v n còn s d ng

m t s đánh giá, s li u c a các tác gi khác, c quan t ch c khác vƠ có ghi chú ngu n g c s li u trích d n đ d tra c u, ki m ch ng

N u phát hi n có b t k s gian l n nƠo tôi xin hoƠn toƠn ch u trách nhi m tr c

L I CÁM N



Tru c tiên, tôi xin chân thành cám n Cô Bùi Kim Y n đã t n tình h ng d n tôi trong su t quá trình th c hi n vƠ hoƠn thƠnh lu n v n t t nghi p nƠy, c ng nh

g i l i cám n đ n các Th y ậ Cô, đ c bi t lƠ Th y Cô khoa Ngơn hƠng ậ Tr ng

i h c Kinh t TP.HCM đƣ t n tình vƠ truy n đ t cho tôi nh ng ki n th c quý giá trong c khóa h c

Sau cùng, tôi xin c m các b n trong l p cao h c Ngơn hƠng êm 10 ậ K18 và các b n l p cao h c các khóa tr c đƣ chia s nh ng ki n th c m i m c ng nh thông tin b ích đ tôi có th hoƠn thƠnh lu n v n

Trân tr ng!

M C L C

L I M U

PHI U 1

1.1 Quá trình phát tri n th tr ng ch ng khoán vƠ giá c phi u 1

1.2 Các khái ni m c b n v c phi u, c t c vƠ l i nhu n 2

1.3 Các nghiên c u v bi n đ ng giá c phi u do l i nhu n vƠ c t c 5

1.3.1 M t s thu t ng v giá c phi u 5

1.3.2 M t s quan đi m y u t tác đ ng giá c phi u 7

1.3.3 Các nghiên c u v tác đ ng c a c t c đ n giá c phi u 8

1.3.4 Các nghiên c u v tác đ ng c a l i nhu n đ n giá c phi u 10

1.3.5 Nghiên c u c a Gordon- lý thuy t c t c, l i nhu n tác đ ng đ n giá c phi u 12

K t lu n Ch ng 1: 17

CH NG 2: TH C TR NG TÁC NG L I NHU N VÀ C T C N GIÁ C PHI U T I TH TR NG CH NG KHOÁN VI T NAM 18

2.1 M t s thƠnh t u c a th tr ng ch ng khoán 18

2.2 Bi n đ ng giá c phi u t i th tr ng ch ng khoán Vi t Nam 21

2.3 Nghiên c u th c ti n t i th tr ng ch ng khoán Vi t Nam tác đ ng c a l i nhu n vƠ c t c đ n giá c phi u 27

2.3.1 D li u nghiên c u 27

2.3.2 Ph ng pháp nghiên c u 28

2.3.3 Gi i thích mô hình và nh ng v n đ còn t n t i 31

2.3.3.1 Bi n l i nhu n 31

2.3.3.2 Bi n c t c: 35

2.3.3.3 M t s y u t khác tác đ ng đ n giá c phi u 39

K t lu n Ch ng 2: 42

CH NG 3: TÁC NG T K T QU NGHIÊN C U N I T NG THAM GIA TH TR NG CH NG KHOÁN 43

3.1 Tác đ ng đ i v i doanh nghi p, nhƠ phát hành 43

3.1.1 Nơng cao hi u qu qu n lý, ti t ki m chi phí giúp doanh nghi p t ng l i nhu n

43

3.1.2 Ho ch đ nh vƠ l a ch n chính sách c t c thích h p 45

3.1.3 Minh b ch thông tin ho t đ ng kinh doanh các doanh nghi p 48

3.2 Tác đ ng đ i v i nhƠ đ u t , qu đ u t 50

3.2.1 H tr nhƠ đ u t ra quy t đ nh l a ch n c phi u v i m c giá h p lý 50

3.2.2 Gi m thi u r i ro đ i v i nhƠ đ u t 52

3.2.3 Thu hút các qu đ u t 53

K t lu n Ch ng 3: 55

K T LU N: 56

DANH M C TÀI LI U THAM KH O 58

PH L C 60

PH N M U

M t qu c gia đ c xem lƠ c ng qu c khi có m t n n kinh t v ng m nh vƠ phát tri n VƠ th tr ng ch ng khoán lƠ n i t p trung các doanh nghi p có nhu c u phát tri n m nh h n vƠ tìm ki m c h i m r ng quy mô kinh doanh Chính vì v y

đ bi t qu c gia đó đang có n n kinh t m nh hay y u có th đánh giá qua th

tr ng ch ng khoán S v ng m nh doanh nghi p th hi n qua ho t đ ng kinh doanh c a các doanh nghi p, th ng d mƠ các doanh nghi p đem l i cho n n kinh

t Nh đó giá tr hình nh chính b n thơn doanh nghi p càng nâng cao khi n n kinh

t phát tri n

1 Tính c p thi t:

Nhu c u c a con ng i s lƠm n y sinh vi c trao đ i hƠng hoá vƠ giá c lƠ m t cách đ đo l ng nhu c u Th tr ng hƠng hóa, ti n t , ch ng khoán luôn phát tri n cùng nhau Trong đó th tr ng ch ng khoán lƠ m t th tr ng giao d ch lo i hƠng hóa đ c bi t đó lƠ c phi u các doanh nghi p C phi u đ c trao đ i thông qua sƠn giao d ch v i m c giá phù h p theo nhu c u hai bên mua bán Do v y m t b ng giá

c a các doanh nghi p ph n nƠo ph n ánh b c tranh kinh t c a m t qu c gia Hi n

Vi t Nam đang trong giai đo n phát tri n th tr ng ch ng khoán nh ng th i su t

th i gian 2008-2012 m t b ng giá c ch ng khoán c a Vi t Nam đi xu ng, kh ng hoƠng kinh t lƠm suy gi m ho t đ ng các doanh nghi p d n đ n nhu c u trao đ i

c a nhƠ đ u t c ng không đ c nh n nh p nh giai đo n th ng hoa 2006 đ n 2007

Tr i qua giai đo n này, suy gi m c a n n kinh t nói chung vƠ th tr ng ch ng khoán nói riêng làm m t b ng giá bi n đ ng Bên c nh thƠnh t u đ t đ c c a th

tr ng trong su t 12 n m qua (2000-2012) v n còn t n t i nhi u h n ch Chúng ta

đ u t đ t cơu h i giá c ch ng khoán đ c hình thƠnh d a trên c s nƠo vƠ y u t nƠo tác đ ng đ n giá M c dù có nhi u y u t tác đ ng nh ng t th c t th tr ng tác gi l a ch n y u t l i nhu n vƠ c t c đ nghiên c u

2 M c tiêu:

- Làm rõ tác nhân l i nhu n vƠ c t c tác đ ng đ n giá c phi u nh th

nƠo, lý thuy t tác đ ng giá c phi u có phù h p v i th c ti n th tr ng Vi t Nam

- ánh giá nguyên nhơn d n đ n s suy gi m giá c phi u vƠ thanh kho n

c phi u t i th tr ng ch ng khoán Vi t Nam

- H tr các đ i t ng tham gia th tr ng ch ng khoán Vi t Nam (nhà phát hƠnh c phi u, qu đ u t , nhƠ đ u t chuyên nghi p, ) có nh ng c s đ ra quy t

đ nh đ u t qu n lý danh m c đ u t , đ nh h ng ho t đ ng, k v ng sinh l i trong

đ n giá c phi u lƠ l i nhu n vƠ c t c các công ty đang niêm y t K t h p nh ng nghiên c u th c ti n ta có th đánh giá đ c m c đ tác đ ng gi a y u t l i nhu n

vƠ c t c đ n giá c phi u

4 Ph ng pháp nghiên c u:

S d ng ph ng pháp th ng kê, ph ng trình h i quy đ nghiên c u m i liên

h vƠ m c đ tác đ ng c a y u t l i nhu n, c t c lên c phi u các công ty t i th

tr ng Vi t Nam

D a vƠo nghiên c u tr c đơy k t h p v i k t qu nghiên c u đ a ra k t lu n

đ ng th i nêu tác đ ng t k t qu nghiên c u đ n các đ i t ng tham gia th tr ng

ch ng khoán

5 K t c u c a lu n v n:

Ch ng 1: T ng quan v l i nhu n vƠ c t c tác đ ng đ n giá c phi u

Ch ng 2: Th c tr ng tác đ ng l i nhu n vƠ c t c đ n giá c phi u

Ch ng 3: Tác đ ng t k t qu nghiên c u đ n đ i t ng tham giá th tr ng

ch ng khoán

DANH M C VI T T T

- UBCKNN : U ban ch ng khoán nhƠ nu c

- TTCK : Th tr ng ch ng khoán

- TTLKCK : Tr ng tâm l u ký ch ng khoán

- HNX : S giao d ch ch ng khoán HƠ N i

- HSX : S giao d ch ch ng khoán H Chí Minh

- CTCK : Công ty ch ng khoán

- CTQLQ : Công ty qu n lý Qu

- ADB : Ngơn hƠng phát tri n Chơu Á

- NHNN : Ngơn hƠng NhƠ Nu c

- BCTN : Báo cáo th ng niên

- ACB : Ngơn hƠng th ng m i c ph n Á Chơu

- STB : Ngơn hƠng th ng m i c ph n SƠi Gòn Th ng tín

- VNM : Công ty c ph n s a Vi t Nam

- DHG : Công ty c ph n D c H u Giang

- TNN : u t n c ngoƠi

DANH M C B NG BI U

B ng 2 1:V n hoá th tr ng và ch s GDP 20

B ng 2 2:Danh sách 10 công ty ch ng khoán chi m th ph n l n t i sàn HSX 20

B ng 2 3: Ch s Vnindex t n m 2000 đ n 2012 22

B ng 2 4: Ch s Hastc-index t n m 2006 đ n 2012 22

B ng 2 5: Bi u đ phân hoá giá theo th i gian t n m 2006 đ n 10/2012 23

B ng 2 6:Ch s P/E t n m 2009 đ n 2011 24

B ng 2 7: th giá c phi u STB vào th i đi m có thông tin thâu tóm 25

B ng 2 8:K t qu ph ng trình h i quy tác đ ng c a EPS, DPS lên giá c phi u 29

B ng 2 9: T ng quan gi a các giá c phi u, EPS, DPS 29

B ng 2 10: Ma tr n hi p ph ng sai gi a các giá c phi u, EPS, DPS 30

B ng 2 11:B ng so sánh mô hình giá c phi u m t s ngành 30

B ng 2 12: Bi u đ t ng tru ng c a VNM so v i Vnindex 31

B ng 2 13: Bi u đ giá c phi u DHG khi công b l i nhu n 32

B ng 2 14:Bi n đ ng giá EIB v i thông tin chia c t c 36

B ng 2 15: M t s c phi u t ng giá b t th ng 41

B ng 2 16: Bi u đ giá ACB vào th i đi m công b thông tin b t th ng 41

B ng 3 1: Tình hình t l chia c t c các doanh nghi p t 2009-2011 46

CH NG 1: T NG QUAN V L I NHU N VÀ C T C TÁC NG N GIÁ C PHI U

1.1 Quá trình phát tri n th tr ng ch ng khoán vƠ giá c phi u

Th tr ng ch ng khoán ban đ u phát tri n m t cách đ n l vƠ t phát Th

tr ng ch ng khoán các nu c tuy khác nhau v th i đi m hoƠn c nh ra đ i nh ng

đ u cùng chung m c tiêu tr thƠnh kênh huy đ ng v n, t o môi tr ng đ u t , thanh kho n ti n t Có nhi u lo i th tr ng khác nhau dùng cho các lo i hƠng hóa khác nhau vƠ th tr ng ch ng khoán lƠ n i t p trung trao đ i c phi u - m t lo i hƠng hóa đ c bi t Nh đƣ bi t, th tr ng ch ng khoán th gi i tr i qua nhi u s phát tri n th ng tr m VƠo nh ng n m 1875 - 1913, th tr ng ch ng khoán th gi i phát tri n huy hoƠng nh ng sau đó lơm vƠo kh ng ho ng nghiêm tr ng Tơy vƠ

B c Âu vƠ giá c phi u ti p t c s t gi m (1987) G n đơy nh t, th tr ng ch ng khoán các n c ông Á, Nga vƠ m t s th tr ng chơu M c ng đƣ r i vào vòng xoáy c a c n l c kh ng ho ng tƠi chính ti n t , suy gi m lòng tin vƠ có tính

ch t lơy lan, t o ra s suy gi m ghê g m ch s giá c phi u

Th tr ng ch ng khoán mu n phát tri n thì c phi u ph i đ c trao đ i liên

t c, giá c phi u ph i bi n đ ng, có s tham gia c a các nhƠ đ u t chân chính và c nhƠ đ u c Nh ng nhƠ đ u t trao đ i c phi u nh m m c đích h ng l i vƠ góp

ph n đ nh h ng phát tri n th tr ng Do đó đ c phi u đ c trao đ i d dƠng, giá

tr bi n đ i ph n ánh phù h p v i hoƠn c nh thì giá c lƠ m t th c đo hi u qu Giá

c bi n đ ng t ng gi m c ng bi u hi n s v n đ ng c a th tr ng Giá c phi u

ph n ánh b m t phát tri n kinh t không ch c a doanh nghi p mƠ còn c c a m t

n n kinh t Tr i qua m t th i gian dƠi hình thƠnh phát tri n th tr ng chúng ta có

th nh n th y r ng giá c phi u ch u tác đ ng c a bao g m nhi u y u t v mô, vi

mô, k t qu ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p, tơm lý nhƠ đ u t … L ch s giá c c a các lo i c phi u c ng cho chúng ta th y b c tranh muôn mƠu c a doanh nghi p Trong quá trình phát tri n th tr ng b t đ u phát sinh nh ng tr c tr c d n

đ n ph i thƠnh l p c quan qu n lý nhƠ nu c vƠ hình thƠnh h th ng pháp lý đ đi u

ch nh ho t đ ng c a th tr ng Th c t minh ch ng ph n l n các th tr ng ch ng khoán sau khi thƠnh l p mu n ho t đ ng có hi u qu , n đ nh vƠ nhanh chóng phát tri n v ng ch c ph i có s chu n b chu đáo v m i m t nh hƠng hoá, b máy qu n

lý vƠ đ c bi t lƠ s giám sát giao d ch b ng quy đ nh pháp lu t Ví d th tr ng

ch ng khoán t i Thái Lan, Indonesia đƣ g p tr c tr c ngay t đ u, ho t đ ng trì tr

m t th i gian dƠi do thi u hƠng hoá, không đ c quan tơm đúng m c; th tr ng

ch ng khoán Ba Lan, Hunggary g p tr c tr c do vi c ch đ o giá c quá cao ho c quá th p

Có ý ki n cho r ng tr i qua quá trình hình thƠnh vƠ phát tri n th tr ng đ u t

ch ng khoán lƠ “s thích thói quen”c a ng i giàu có và ng i t ng l p trung bình s s m nh n ra đ u t vƠo ch ng khoán giá tr h n nh ng tƠi s n truy n th ng

nh đ t đai, nhƠ c a Th c t minh ch ng th tr ng ch ng khoán lƠ n i đ u t chuyên nghi p, n i thu hút v n khá hi u qu Cho t i nay, th tr ng ch ng khoán phát tri n m c có th nói lƠ không th thi u trong n n kinh t nh ng nu c phát tri n, nh t lƠ nh ng n c đang phát tri n c n thu hút lu ng v n dƠi h n ơy c ng

lƠ th tr ng đòi h i s hi u bi t t nh táo phán đoán nhanh nh y đ n m b t đ c

th i c tránh b m c vƠo nh ng cái b y k thu t kinh t th tr ng c a các nhƠ đ u

t tinh x o

1.2 Các khái ni m c b n v c phi u, c t c vƠ l i nhu n

 C phi u: đ nh ngh a đ n gi n lƠ ch ng nh n quy n s h u c a ng i n m

gi C phi u đ i di n cho quy n l i vƠ ngh a v c a ng i s h u v tƠi s n vƠ thu

nh p c a doanh nghi p còn bi t đ n d i nh ng tên khác lƠ c ph n, v n ch s

h u S h u ch ng khoán có ngh a b n thơn ng i n m gi c phi u lƠ m t trong nhi u ch s h u doanh nghi p, có đ y đ quy n c a m t c đông cho dù s h u ít hay nhi u, có quy n h ng l i nhu n c ng nh các quy n g n li n v i s l ng c phi u đang n m gi Tr c đơy ch ng khoán đ c th hi n trên gi y t ch ng minh quy n s h u nh ng th i đ i k thu t s đƣ lƠm đ n gi n vi c s h u vƠ tránh đ c

vi c r i ro m t gi y t b ng l u ký đi n t giúp cho vi c giao d ch c phi u đ c d dàng h n M t s đ c tr ng c a c phi u:

- Tính thanh kho n cao có kh n ng chuy n hoán thƠnh ti n m t d dƠng;

- Tính l u thông giúp c phi u có giá tr nh m t lo i tƠi s n th c s th c hi n nhi u ho t đ ng mua bán, t ng, th a k ,…;

- Tính t b n gi t c c phi u có giá tr nh ti n;

- Tính r i ro thu c v ng i v ng i s h u khi nhƠ đ u t n m gi c phi u không ph i doanh nghi p Tuy nhiên r i ro cƠng cao k v ng l i nhu n cƠng

l n nên h p d n các nhƠ đ u t

Trong quá kh đ giao d ch bán đ c c phi u nhƠ đ u t ph i thông qua môi

gi i thì ngƠy nay ch c n m t cú đi n tho i hay m t cái nh n chu t lƠ giao d ch

đ c th c hi n Tuy nhiên s h u c phi u công ty đ i chúng không có ngh a là

ng i s h u có th can thi p t t c các ho t đ ng c a doanh nghi p Thay vƠo đó

m i ng i s h u c ph n s b u ch n ban đi u hƠnh quy t đ nh ho t đ ng kinh doanh Ban đi u hƠnh đ c giao nhi m v th c hi n m c tiêu gia t ng giá tr c

ph n Trên lý thuy t n u ban đi u hƠnh không kinh doanh đ c nh m c tiêu đƣ đ t

ra thì nh ng nhƠ đ u t s có quy n mi n nhi m vƠ b u ch n ban lƣnh đ o m i

Th c t ch nh ng nhƠ đ u t l n m i có quy n quy t đ nh k ho ch chính sách

ph ng hu ng phát tri n doanh nghi p Tuy nhiên dù lƠ c đông l n hay nh đi u quan tr ng lƠ c đông thì có quy n yêu c u phơn chia l i nhu n

 L i nhu n theo đ nh ngh a trong kinh t h c lƠ ph n tƠi s n mƠ nhƠ đ u t

nh n thêm nh đ u t sau khi đƣ tr đi các chi phí liên quan đ n kho n đ u t đó, bao g m c chi phí c h i ho c l i nhu n lƠ ph n chênh l ch gi a t ng doanh thu vƠ

t ng chi phí Theo s sách k toán l i nhu n ph n chênh l ch gi a giá bán và chi phí s n xu t S khác nhau gi a đ nh ngh a hai l nh v c lƠ quan ni m v chi phí Trong k toán, ng i ta ch quan tơm đ n các chi phí b ng ti n, mƠ không k chi phí

c h i nh trong kinh t h c Chính s khác bi t v chi phí s có d n đ n khái ni m khác nhau v l i nhu n Trong đi u ki n c nh tranh hoƠn h o l i nhu n kinh t s không còn Th c t th tr ng c nh tranh không hoƠn h o l i nhu n kinh t >0 khi

mƠ chi phí bình quơn nh h n chi phí biên (giá bán) Tuy nhiên, l i nhu n k toán

có th l n h n 0 ngay c trong đi u ki n c nh tranh hoƠn h o M t doanh nghi p trên th tr ng mu n t i đƣ hoá l i nhu n s ch n m c s n l ng mƠ t i đó doanh thu biên b ng chi phí biên M t s lo i l i nhu n khác: l i nhu n tr c thu vƠ lƣi;

l i nhu n ròng; l i nhu n g p

 C t c: B t k nhƠ đ u t nƠo c ng mu n thu l i nhu n t kho n ti n đƣ đ u

t vƠ cách th c c th nh t đ h ng l i nhu n lƠ chia c t c Khi công vi c kinh doanh c a công ty t o ra l i nhu n, m t ph n l i nhu n đ c tái đ u t , trích qu d phòng vƠ ph n l i nhu n còn l i đ c chi tr cho các c đông M t s công ty tr c

t c cho c đông b ng c phi u thay vì ti n m t Giá tr c a c t c đ c xác đ nh theo t ng n m t i đ i h i c đông hƠng n m c a công ty vƠ thông báo cho các c đông theo quy đ nh C t c b ng l ng ti n m t mƠ h s nh n đ c tính theo s c phi u mƠ h đang s h u hay s ph n tr m trong l i nhu n c a công ty C t c lƠ

nh nhau cho m i c phi u g m c phi u u đƣi ho c c phi u ph thông (c phi u

th ng) C t c ch đ c trích tr t l i nhu n, không đ c vay mu n ho c b t k ngu n tƠi tr nƠo Công ty c ng không nh t thi t ph i chi tr ph n thu nh p n m trong cùng n m t ng ng v i c t c chi tr , c ng có nh ng tr ng h p c t c chi

tr v t m c l i nhu n trong n m do l i nhu n gi l i n m tr c c a công ty còn

d i dƠo Bên c nh đó, các công ty áp d ng các chính sách c t c khác nhau nh m đáp ng các yêu c u kinh doanh c a mình Các công ty đang có t c đ t ng tru ng cao c n m t l ng ti n m t l n do đó h n ch chi tr c t c Ng c l i, công ty đƣ

đi vƠo ho t đ ng n đ nh l i chi tr m t t l l i nhu n l n h n

M t doanh nghi p mu n ho t đ ng lơu dƠi ph i gia t ng v n đ u t nhi u l n,

n đ nh vƠ th ng xuyên lƠm đ c đi u đó thì doanh nghi p kêu g i ngu n v n

b ng cách bán hay phát hƠnh c phi u s t ng tƠi s n có, vay v n c a ngân hàng, phát hƠnh trái phi u thì t ng tƠi s n n Phát hƠnh c phi u có l i cho doanh nghi p

h n khi không ph i tr l i ti n cung nh tr lƣi vay Không có b t k đ m b o nƠo cho nhƠ đ u t cá nhơn, c đông có th nh n đ c c t c hay có khi không chia c

t c tùy theo k t qu kinh doanh vƠ đ nh hu ng doanh nghi p Nh ng có m t khía

c nh đáng quan tơm lƠ m c dù có khi không đ c chi tr c t c nh ng nhƠ đ u t

có th h ng chênh l ch giá tr c phi u thông qua th tr ng ch ng khoán Chênh

l ch giá lƠ c h i gia t ng l i nhu n cho c đông các giao d ch s hình thƠnh t o ra

nh ng bi n đ ng giá đ c a thích h n lãi trái phi u hay g i ti t ki m Có khi sau kho ng th i gian dƠi giá tr đ u t s t ng lên

1.3 Các nghiên c u v bi n đ ng giá c phi u do l i nhu n và c t c

1.3.1 M t s thu t ng v giá c phi u

M nh giá m t con s c l quy đ nh vƠo th i đi m ban đ u c a quy trình công ty c ph n chƠo bán ra công chúng, lƠ giá tr danh ngh a mƠ công ty c ph n quy đ nh cho m t c phi u đ c ghi trên c phi u M nh giá theo quy đ nh c a Lu t

ch ng khoán m nh giá c phi u lƠ 10.000 đ ng M nh giá c a c phi u không liên quan đ n giá th tr ng c a c phi u Vì ch có giá tr danh ngh a nên t i các th

tr ng phát tri n m nh giá c phi u không có tác đ ng đ n ho t đ ng c a doanh nghi p T i th tr ng Vi t Nam quy đ nh con s m nh giá gơy rƠo c n cho các doanh nghi p khi mu n tách g p c phi u đ c bi t lƠ trong giai đo n th tr ng

ch ng khoán đi xu ng doanh nghi p không th thu hút đ c ngu n v n cho ho t

đ ng kinh doanh

Giá tr s sách c a c phi u lƠ giá tr trên s li u s sách c a công ty N u

công ty ch phát hƠnh c phi u th ng thì giá tr s sách c a m t c phi u th ng

đ c xác đ nh b ng t ng giá tri tƠi s n ròng c a công ty chia cho t ng s c phi u đƣng l u hành Tr ng h p công ty phát hƠnh thêm c phi u u đƣi thì ph i l y

t ng giá tr tƠi s n ròng tr đi t ng giá tr c phi u u đƣi r i m i chia cho s c phi u th ng đang l u hƠnh Khi đ u t c phi u doanh nghi p s ghi nh n giá tr

s sách trên cơn đ i vƠ trong su t quá trình s h u giá tr ghi s đ c gi nguyên vƠ

h u nh r t xa v i v i giá th tr ng N u d đoán có s gi m giá d a trên nh ng

b ng ch ng đáng tin c y thì doanh nghi p ch có th l p d phòng gi m giá ch không đ c thay đ i đ c giá tr ghi s Dùng thu t ng nƠy th c ch t chúng ta

mu n nh n m nh đ n s khác bi t c a giá tr ghi s v i giá tr th tr ng Giá tr ghi

s lƠ m t th c đo r t chính xác giá tr c a công ty, y u t không bi n đ i quá nhanh, t ng đ i n đ nh nên nó lƠ s li u thích h p đ phơn tích cho các nhƠ đ u

t

Giá tr th tr ng lƠ giá tr c a c phi u trên th tr ng t i th i đi m hi n t i,

đ c th hi n trong giao d ch cu i cùng đƣ đ c ghi nh n Giá tr th tr ng còn

đ c g i lƠ th giá c a c phi u, ph thu c vƠo r t nhi u nhơn t đ c xác đ nh b i quan h gi a cung vƠ c u, do v y nó có th thay đ i th ng xuyên H u h t các nhƠ

đ u t s d ng k thu t phơn tích c b n đ l a ch n lo i c phi u t t đ u xem xét giá tr th tr ng c a công ty vƠ sau đó quy t đ nh xem giá tr th tr ng lƠ h p lí hay nó đang có giá tr th p so v i giá tr ghi s , so v i giá tr tƠi s n thu n ho c so

v i m t s cách đo khác i v i các c phi u niêm y t giá th tr ng ngoƠi vi c xác đ nh qua nhu c u trao đ i gi a các nhƠ đ u t , s giao d ch còn quy đ nh cách tính m c giá th tr ng kh i đi m đ giao d ch ngƠy hôm sau ơy c ng lƠ m t h n

ch c a th tr ng ch ng khoán Vi t Nam không ph n ánh chính xác đ c giá tr vƠ nhu c u c a 2 bên mua bán M t s khái ni m giá c phi u đ xác đ nh giá th

tr ng kh i đi m giao d ch ngƠy hôm sau:

- Giá niêm y t lƠ m c giá c a c phi u đ c th c hi n trong phiên giao d ch

đ u tiên khi lên niêm y t trên th tr ng ch ng khoán vƠ đ c hình thƠnh

d a trên quan h cung ậ c u trên th tr ng;

- Giá kh p l nh lƠ m c giá đ c xác đ nh t k t qu kh p l nh c a Trung tơm giao d ch ch ng khoán, tho mƣn đ c t i đa nhu c u c a ng i mua vƠ

ng i bán ch ng khoán;

- Giá tham chi u lƠ m c giá lƠm c s cho vi c tính gi i h n dao đ ng giá

ch ng khoán trong phiên giao d ch;

- Giá đóng c a lƠ giá th c hi n t i l n kh p l nh cu i cùng trong ngƠy giao

d ch Giá m c a lƠ giá đóng c a c a phiên giao d ch hôm tr c

Giá tr n i t i: khái ni m đ c s d ng r ng rƣi trong l nh v c tƠi chính Có

th hi u lƠ giá tr th c c a c phi u Giá tr n i t i g m các y u t phi tài chính

(nhƣn hi u, quy n s h u trí tu ,…) không đ c ph n ánh h t qua giá th tr ng Các nhƠ đ u t th ng có nh ng k thu t khác nhau đ xác đ nh giá tr n i t i c a

c phi u Giá tr n i t i ít bi n đ ng h n th giá, nhƠ đ u t không th nh n bi t giá

tr nƠy d dƠng nh đ i v i m nh giá hay th giá Giá tr n i t i th hi n s c kho

c a doanh nghi p Vi c xác đ nh giá tr n i t i d a trên phơn tích các s li u c b n

v m t doanh nghi p, trong đó y u t tƠi s n vô hình lƠ m t bi n s r t khó có th tính toán, không th tính chính xác đ c hoƠn toƠn ch lƠ c đ nh t ng đ i có

m t quy t đ nh t i u nh t, nhƠ đ u t c n ph i h p v i các thông tin, thông s vƠ

c đoán khác

1.3.2 M t s quan đi m y u t tác đ ng giá c phi u

Chính sách thu : n u kho n thu đánh vƠo thu nh p t ch ng khoán cao (ho c

t ng lên) s lƠm cho s ng i đ u t gi m xu ng, t đó lƠm cho giá c phi u gi m

Ho t đ ng s n xu t kinh doanh: giá c phi u đôi khi x y ra tr c bi n đ ng

ho t đ ng kinh doanh, đôi khi x y ra sau Th i gian x y ra vƠ m c đ bi n đ ng nƠy

có s chênh l ch đáng k qua theo dõi tình hình Qua m t th i gian dƠi, nhi u ng i cho r ng giá c phi u ph thông thay đ i tr c ho t đ ng kinh doanh Ví d : giá c phi u c a các công ty th ng thay đ i r t nhi u th i đi m tr c và sau báo cáo

k t qu kinh doanh hàng quý hàng n m c a m i công ty

i v i thu nh p công ty: nh ng ng i theo tr ng phái nƠy cho r ng thu

nh p hay l i nhu n c a công ty đ c coi lƠ nhơn t quan tr ng nh t tác đ ng t i giá

c phi u Nh ng nhƠ kinh doanh vƠ nhƠ đ u t mua vƠ bán c phi u ch y u d a trên c s d đoán v m c thu nh p Tuy nhiên, giá c phi u không ph i lúc nƠo

c ng có m i quan h ch t ch v i thu nh p Có nh ng th i đi m, giá c phi u t ng nhanh h n thu nh p nh ng vƠo nh ng th i đi m khác nó b t t l i đ ng sau thu

nh p ôi khi trên th c t , nó l i bi n đ ng theo chi u h ng ng c l i v i thu

nh p Do v y, dù m t ng i theo dõi r t sát th tr ng đƣ d đoán đúng xu hu ng thay đ i c a thu nh p nh ng không có gì b o đ m r ng anh ta có th d đoán chính xác xu h ng bi n đ i c a giá c phi u Chúng ta nên quan tơm đ n thu nh p c a

công ty trong m t th i gian dƠi kho ng 2 đ n 5 n m trong quá kh

C t c: nh ng ng i theo tr ng phái nƠy cho r ng c t c lƠ nhơn t c

b n, x p v trí th hai sau thu nh p trong vi c xác đ nh giá c phi u Th c ch t đi u nƠy không khác gì m t cơu thƠnh ng c x a “M t con chim trong nhƠ có tr giá

b ng hai con chim trong r ng” Tuy nhiên, c t c không đóng vai trò quan tr ng đ i

v i lo i c phi u t ng tr ng lƠ lo i c phi u mƠ ng i ta coi s t ng giá c a chúng

lƠ r t quan tr ng, th ng xuyên mang l i l i su t đ u t cu i cùng l n h n nhi u so

v i c t c hi n t i M t công ty t ng tr ng có kh n ng s d ng s v n nƠy có hi u

qu h n cho các c đông, lƠ nh ng ng i luôn ph i tìm ki m c h i đ u t Trong

t t c các nhơn t báo chí s d ng đ gi i thích v s bi n đ ng giá hƠng ngƠy c a

t ng c phi u, các thông tin v c t c luôn đ c x p v trí quan tr ng

Các y u t kinh t khác: nh ng n m g n đơy,các ch s hƠng đ u th ng

đ c các nhƠ d báo ch ng khoán nh c t i bao g m s li u v vi c lƠm, nh ng thay

đ i v hƠng t n kho vƠ nh ng bi n đ ng v l ng cung ti n Lƣi su t c b n (th ng lƠ lƣi su t trái phi u chính ph ) trong nh ng n m g n đơy đƣ thu hút s chú

ý đáng k cho dù t lơu nó ch đ c coi lƠ m t nhơn t không đáng k ch không

ph i lƠ nhơn t hƠng đ u B i vì giá c phi u lƠ m t trong nh ng ch s đ c quan

tr ng nh t trong 12 ch s hƠng đ u nên các nhƠ d báo cho r ng t t nh t nên d tính lƣi su t c b n theo giá c phi u h n lƠ d đoán giá c phi u theo nh ng thay

đ i c a lƣi su t c b n Các ch s quan tr ng khác bao g m v n vay liên ngân hƠng, các kho n vay th ng m i vƠ d ch v , giao d ch v n trên th tr ng ti n t , các s li u v giao d ch vƠ thanh toán c a qu t ng h

1.3.3 Các nghiên c u v tác đ ng c a c t c đ n giá c phi u

Chia c t c lƠ ph ng th c qu n lý doanh nghi p, cung c p d u hi u đánh giá giá tr đích th c c a doanh nghi p vì đi u đó tác đ ng đ n giá c phi u Các tác gi Aharony và Swary, Asquith và Mullins Dann , Handjinico và Kalay, Stewart, Vermaelen, Jensen vƠ Smith cung c p m t b n tóm t t v tác đ ng c a vi c chia c

t c lên giá Chia c t c là c ch gi i ngơn ti n m t, đ c bi t lƠ s bi n đ i giá c

phi u ph n ng vi c chia c t c có ý ngh a "thông báo tác đ ng." Khi m t công ty công b t ng c t c thì c phi u t ng giá Quan tr ng nh t, h gi i thích lý do t i sao giá c phi u t ng do c t c bên c nh vi c còn có y u t khác tác đ ng m nh

h n đ n giá

Ví d : C t c chi tr c a các công ty nƠy m i g i s chú ý nghiên c u, ph n l n các công ty M ph i tr c t c Ch tính riêng n m 1984, t i M có 600 công ty đƣ chi 26 t đô mua l i c phi u c a h

Thông qua s d ng ph ng pháp phơn bi t đ i x nghiên c u c a Ofer vƠ Siegel cung c p thêm r ng nh ng thay đ i trong chính sách c t c truy n t i thông tin g n đơy Th c t ch a có s n b ng ch s k t qu so sánh hi u qu vi c công b

c t c, tuy nhiên thông qua quan sát c a nhà nghiên c u d a trên quá trình tìm

hi u th c t so sánh trung bình l i nhu n tích l y b t th ng đ c đo trong các nghiên c u cho th y chia c t c có tác đ ng đ n giá L u ý r ng m t công ty chi tiêu nh th nƠo đ chia c t c lƠ y u t n i sinh trong mô hình nghiên c u Nh m

m c đích gi i thích cho nh ng bi n đ ng lƠm thay đ i giá, mô hình nghiên c u

c a Aharon R Ofer; Anjan V Thakor cho th y vai trò c a thông tin c a chia c

t c đ c phân tích trong m t khuôn kh tích h p V i vi c cho phép ch p nh n sai s khi thông báo vi c chia c t c có th th y m c tiêu c a chính sách qu n lý doanh nghi p lƠ đ a ra tín hi u doanh nghi p có ti n m t đ gi i ngơn T quan

đi m phơn tích đó, mô hình nghiên c u c a các tác gi có nh ng khác bi t đáng k

v i tín hi u bi n đ ng giá so v i nhi u lý thuy t tr c đơy, đ ng th i c ng t o ra nhi u tranh lu n

Doanh nghi p đ ng v trí trung l p ch u r i ro t c đông ho c r i ro do nhƠ

qu n lý không ch p nh n s r i ro M i nhƠ qu n lý đ u t ng n m nh t đ nh m t

l ng c ph n đ h ng chênh l ch giá nh t đ nh trên m i c phi u c a công ty Quy t đ nh chia c t c có ý ngh a c a vi c d chi, s p x p đ c k ho ch chi phí

v i th i gian phơn b Thông tin chia c t c tác đ ng tr c ti p ngay t c thì đ n bi n

đ ng giá c a công ty vƠ tác đ ng đ n vi c h ng chênh l ch giá c phi u Trong mô

hình nghiên c u, chia c t c đ u gơy t n th t cho ng i qu n lý doanh nghi p c ng

là ng i quy t đ nh các m c đ phát tín hi u thông qua công c tƠi chính Khi chia

c t c t n kém chi phí h n b i vì h có th c n ngu n tƠi chính tƠi tr t bên ngoƠi

ch không đ n gi n lƠ s d ng ngu n n i b vƠo th i đi m k t thúc k ho ch n m tài chính S chênh l ch gi a giá tr n i t i th c s c a m t công ty b đánh giá th p

so v i giá th tr ng công ty s d ng tín hi u chia c t c và chia c t c t ng đ i

l n lƠ cách đ a ra tín hi u phù h p

1.3.4 Các nghiên c u v tác đ ng c a l i nhu n đ n giá c phi u

Bi n đ ng giá c phi u ph n ánh l i nhu n doanh nghi p N u t l P/E lƠ 20,

l i nhu n lƠ 1 đ ng thì giá c phi u lƠ 20 T ng ng v i l i nhu n lƠ 1.5 thì giá c phi u có th lên 30 ó lƠ cách các nhƠ đ u t và phân tích dùng khi đánh giá m t cách phi n di n đ u c tính l i nhu n t ng lai doanh nghi p H t o ra nhi u k ch

b n kinh doanh kh thi nh t đ c tính l i nhu n đ ng th i d báo giá d a trên t

l P/E Khi lƣi su t th p, nhƠ đ u t chuy n sang đ u t c phi u vƠ giá c phi u

t ng nhanh h n so v i t ng tr ng l i nhu n hi n t i, kéo theo l i nhu n t ng lai

t ng thêm Có nhi u y u t tác đ ng đ n giá c phi u c a doanh nghi p tùy theo

lo i hình kinh doanh c a doanh nghi p nh ng l i nhu n v n y u t chính tác đ ng

đ n giá Trong ng n h n, giá c a doanh nghi p có th đi u ch nh ít ho c nhi u ph thu c vƠo báo cáo v doanh thu, l i nhu n ho c tin t c liên quan đ n ho t đ ng doanh nghi p Xét v dƠi h n, giá c phi u ph thu c nhi u vƠo t ng thu nh p c a doanh nghi p ó c ng lƠ đ ng l c m nh m nh t nh h ng đ n giá c phi u M c

dù t c đ t ng tr ng l i nhu n m i công ty khác nhau do đ c thù ngƠnh ngh ,

t c đ phát tri n ngƠnh ngh m i khác v i ngƠnh ngh c nh ng trong th i gian

ng n giá c phi u c ng s thay đ i tùy thu c vƠo k v ng l i nhu n c a doanh nghi p B t c nhƠ đ u t nào c ng mu n kho n đ u t sinh l i do đó nhƠ đ u t

s n sƠng b v n vƠo nh ng công ty t ng tr ng nóng l i nhu n c a t ng b t th ng

h n lƠ nh ng công ty l i nhu n không bi n đ ng

Giá c thay đ i do thu nh p b t th ng có th th y đ c ngay Các nghiên c u

đƣ ch ra r ng l i nhu n t ng b t th ng tác đ ng tích c c t i giá m c đ cao h n

các y u t b t th ng khác M c dù l i nhu n b t th ng có th tác đ ng ngay lên giá c phi u nh ng nh h ng có th lơu dƠi có th kéo dƠi sau đó 1 n m i u đó

có c ng có ngh a lƠ có th không c n mua c phi u ngay lúc có l i nhu n t ng b t

th ng Nh ng khi l i nhu n gi m b t th ng lƠm giá gi m không có ý ngh a lƠ b n

có th mua ngay c phi u đ ch t ng giá vì khi giá gi m so v i m c ban đ u có th giá còn gi m n a VƠ các doanh nghi p l n thì có xu hu ng đi u ch nh giá nhanh

h n các doanh nghi p nh do có s tham gia đ u t c a nhi u nhƠ phơn tích chuyên nghi p, qu qu n lý danh m c đ u t L i nhu n b t th ng c ng đ c ví nh “

hi u ng con gián”, ngh a lƠ l i nhu n b t th ng x y ra có th do nhi u y u t ti m

n sau đó, b t th ng trong 1 quý thì c ng s có b t th ng trong quý ti p theo L i nhu n t ng hay gi m b t th ng có th nh h ng lơu dƠi do đó tùy thu c vƠo nhƠ

đ u t mua bán c phi u có th ki m đ c lãi

u t vƠo công ty lƠ hƠnh đ ng d a trên k v ng l i nhu n M c dù k v ng không quan sát đ c nh ng giá c phi u ch u tác đ ng c a y u t k v ng l i nhu n

t ng lai S bi n đ ng giá c phi u có đ c do có m i t ng quan v i t ng lai

đ u t S ra đ i c a lý thuy t Q th hi n m i liên h gi a l i nhu n k v ng t ng lai vƠ vi c đ u t S k v ng l i nhu n có th thay đ i do quan đi m khác nhau

c a nhƠ qu n lý, đi u nƠy x y ra khi nhƠ đi u hƠnh lƠ ng i qu n lý các thông tin

đ u t , giá c Fischer vƠ Merton (1985) cho r ng đ i v i ph n l n công ty tài chính khi đƣ niêm y t trên th tr ng ch ng khoán thì giá c phi u s nh h ng đ n quy t đ nh đ u t H l p lu n r ng các công ty niêm y t t n d ng đ c l i th chi phí r đ gia t ng v n ch s h u kho n đ u t n u t l giá tr th tr ng trên t ng tƠi s n t ng Blanchard et al (1993) m r ng phơn tích, khi các nhƠ qu n lý nh n ra giá tr th tr ng vu t quá giá tr mong đ i nh ng ng i mua s thi t m t ti n n u giá tr v m c mong đ i i u đó đ ng ngh a lƠ nh ng l i ích c đông có hi n t i

là chi phí trong t ng lai Nh v y nh ng nhƠ đ u t lâu dài quan tơm đ n giá tr chính doanh nghi p còn nhƠ đ u t ng n h n quan tơm đ n giá tr th tr ng T

m t s nghiên c u th c ti n Blanchard vƠ c ng s đƣ xơy d ng c tính qu n lý Q

d a trên l i nhu n vƠ c t c trong quá kh , đ ki m soát biên giá th tr ng đ c

k v ng trong t ng lai

D a trên các nghiên c u tr c đơy v l i nhu n, trong đó t p trung kh o sát d a trên k v ng Ch đ u t d đoán dòng ch y ti n m t ch y u suy ra t các cu c

đi u tra c a các nhƠ phơn tích v n ch s h u d báo thu nh p trong khi k v ng

l m phát đ c rút ra t các cu c đi u tra c a các nhƠ d báo chuyên nghi p H u

h t các nghiên c u nh m gi i thích m i t ng quan gi a l m phát k v ng, doanh thu ch ng khoán ho c có s d ng mô hình tuy n tính chu i nghiên c u r ng h n v

y u t tác đ ng l i nhu n NgoƠi ra nhi u nghiên c u r ng h n v nh ng y u t quy t đ nh l i nhu n t ng h p - th c đo k v ng t các mô hình tuy n tính chu i Tuy nhiên, các nhƠ đ u t không có th hình thƠnh k v ng theo cách nƠy M t khác

có nhi u b ng ch ng t các nghiên c u chéo nhau phơn tích d báo l i nhu n t m

gi và giá c phi u La Porta (1996) vƠ Dechow vƠ Sloan (1997) tìm th y t l PE

vƠ các bi n pháp xác đ nh giá tr khác có th cao h n t i các công ty v i d báo t ng

tr ng thu nh p cao h n (nhƠ phơn tích d báo s đ ng thu n t I /B/E/S), h c ng tìm th y r ng l i nhu n c a các công ty ch ng khoán liên quan đáng k đ n các nhƠ phơn tích phiên b n d báo c ng nh kho ng cách gi a t ng tru ng thu nh p th c t

vƠ d báo Frankel vƠ Lee (1998) cho r ng Edwards-Bell-Ohlson xác đ nh đ c m i quant h tác đ ng I / B / E / S d báo l i nhu n ngay c khi giá ch u tác đ ng c a

m t y u t d báo thông th ng khác Liu vƠ Thomas (1998) tìm th y m t liên k t

m nh m th ng kê gi a l i nhu n vƠ lƣi c phi u và nhà phân tích thay đ i thu nh p

d ki n ng th i, phơn tích cho th y r ng thƠnh ph n c a doanh thu d ki n trên

c phi u k t h p v i l m phát d ki n s liên quan ch t ch v i các thƠnh ph n c a

l i nhu n d ki n, liên quan đ n biên dƠi h n ngơn sách vƠ r i ro xác đ nh đ nh phí

b o hi m trái phi u

1.3.5 Nghiên c u c a Gordon- lý thuy t c t c, l i nhu n tác đ ng đ n giá

c phi u

Giá c phi u trên th tr ng b nh h ng b i ch s kinh doanh c b n, ho t

đ ng c a công ty, tác đ ng s ki n kinh t th gi i, tơm lý con ng i vƠ nhi u h n

n a i v i các y u t kinh t , chính sách tác đ ng có th n m b t đ c ph n nƠo

tác đ ng tơm lý con ng i lƠ khó ki m soát nh t N i s hƣi vƠ tham lam lƠ hai trong s các c m xúc m nh nh t c a con ng i nh h ng đ n th tr ng Ví d chúng ta r t d dƠng b r i vƠo cái b y c a bán m t c phi u quá s m b i vì lo s

vi c gi m xu ng t m th i M t khác, chúng ta c ng d dƠng b l nh ng r i ro đ theo đu i m t đ t t ng giá ngo n m c b i vì lòng tham cái l i tr c m t lƠ s đ c nhi u h n mà không quan tơm đ n r i ro gi m giá xu ng

Nh ng trong ph m vi nghiên c u đ c p, m t trong nh ng y u t chính trong

vi c xác đ nh giá c a m t c phi u lƠ thu nh p c a m t công ty, bao g m c các kho n thu nh p hi n t i vƠ c tính thu nh p trong t ng lai Tin t c t các công ty

vƠ các s ki n qu c gia vƠ th gi i khác c ng đóng m t vai trò l n trong s ch đ o

c a th tr ng ch ng khoán M i nhƠ phơn tích vƠ th ng nhơn có s nh n th c khác nhau c a giá c phi u vƠ nh ng gì c phi u có đ c trong t ng lai s quy t

đ nh th c hi n giao d ch phù h p Theo Gordon, nhƠ đ u t có th d a vƠo 3 lý thuy t lƠ c s đ nhƠ đ u t l a ch n mua c phi u đó lƠ gi thuy t l i nhu n vƠ c

t c, gi thuy t c t c, gi thuy t l i nhu n M c dù v n còn nh ng tranh lu n vi c mua c phi u v i giá th i đi m trong t ng lai, đ ng th i giá c phi u liên quan t i

l i nhu n k v ng, c t c k v ng thì chúng ta không c n nghiên c u đ n 3 gi thuy t đƣ đ c p Nh ng nghiên c u c a Gordon đánh giá nghiêm túc các gi thi t

d a trên m i liên h b t ngu n c a các bi n đ i v i t ng gi thuy t vƠ d a trên phân tích d li u h n h p M u d li u đ c l a ch n t i các công ty t i m t th i đi m

g m y u t l i nhu n, c t c đ nghiên c u m i liên h gi a chúng t i giá

S bi n đ ng giá c phi u ph thông ph n ánh s v n đ ng c a th tr ng, t

đó c ng th hi n m i quan tơm đ phát hi n các c h i đ u t sinh l i, đ nh hu ng chính sách tƠi chính c a doanh nghi p c ng nh th hi n tơm lý hƠnh vi tƠi chính

c a nhƠ đ u t Nh ng nghiên c u c a Gordon không th hi n đi u đó ch th hi n

m i liên h gi a các y u t l i nhu n, c t c, giá M c đích c a Gordon lƠ gi i thích

s bi n đ ng v giá c d a trên 2 y u t quan tơm lƠ c t c vƠ thu nh p trên m i c

ph n, t vi c quan sát ph ng trình

P= a0 + a1D + a2 Y

Trong đó: P là giá cu i n m nghiên c u

D là c t c n m nghiên c u

Y là l i nhu n

Ph ng trình đ c đánh giá cao vƠ duy nh t th hi n m i t ng quan gi a giá

th c t vƠ d ki n NgoƠi ra có th dùng h s h i quy đ xét m i liên h giá tr th

tr ng v i c t c vƠ kho ng thu nh p t ng ng, m c tiêu quan tr ng lƠ đo l ng

s liên h gi a 2 bi n Có nhi u bƠi nghiên c u v m i liên h gi a giá c phi u, l i nhu n, giá c phi u vƠ doanh thu M i quan h gi a c t c vƠ giá c phi u v n ch a

rõ rƠng vƠ nó v n lƠ m t v n đ gơy tranh cƣi trong các tƠi li u tƠi chính Nh ng

ng i tin r ng thanh toán c t c nh h ng đ n giá c phi u trên c s l p lu n Chawla vƠ Srinivan (1987) đƣ đ a ra các gi thi t:

- C đông quan tơm đ n l i nhu n hi n t i h n l i nhu n trong t ng lai

- Chi tr c t c đƣ hƠm ý cung c p thông tin vƠ cho bi t kh n ng ho t đ ng

c a công ty lƠ t t có thu nh p

- N u thu nh p t o ra t ho t đ ng kinh doanh vƠ đ c gi l i nhƠ đ u cho

r ng đó lƠ c h i t t đ đ u t

- Công ty không ch u thu n u chia c t c b ng c phi u đ t ng v n

Chính sách c t c t i u giúp t i đa hoá tƠi s n c a c đông vƠ lƠ v n đ v n còn đang đ c tìm h ng gi i quy t N u gi đ nh trong th tr ng hoƠn h o, Van Horne và McDonald (1971) l p lu n r ng chính sách c t c có th nh h ng đ n giá tr có th đ c xem xét trong 2 tr ng h p:

- Trong th tr ng hoƠn h o các nhƠ đ u t có s thích thích c t c h n vi c

t ng v n vƠ ng c l i không quan tâm đ n c t c do không ch c ch n chi phí

gi i ngơn vƠ s b t ti n v các m c thu thu nh p

- Chi phí liên quan đ n vi c công b nh ng v n đ m i c a ch ng khoán v n

có th lƠm cho nh ng v n đ nƠy t n kém h n so v i l i nhu n gi l i

Gordon cho r ng, t l l i nhu n đ c quan tơm b i các nhƠ đ u t c t c đ d

ki n c t c t ng lai gia t ng theo th i gian (Gordon, 1963) N u m c đ đ u t

ph thu c vƠo ngu n tƠi chính t l i nhu n gi l i, doanh nghi p gi l i nhu n hi n

t i ng ý b qua c t c hi n t i vƠ k v ng vƠo t c đ t ng tru ng l i nhu n c t c trong t ng lai K t qu lƠ các nhƠ đ u t giá tr c t c hi n t i d a trên k v ng l i nhu n đ u t Tuy nhiên s t n t i c a chi phí giao d ch vƠ s b t ti n c a bán c

ph n t o ra xu h ng ng h vi c chia c t c hi n t i h n chia c t c b ng c phi u

H c thuy t không thích h p đ i v i nhƠ đ u t a thích l i nhu n hi n t i h n c

t c, h có th bán c phi u đ b sung thu nh p Theo đó, nó có th lƠ thú v đ ch

ra các b ng ch ng c a Litzenberger vƠ Ramaswami (1982) r ng các doanh nghi p

có n ng su t c t c cao h n đ c bán v i m c giá th p h n

Các nghiên c u tr c đơy v thái đ qu n lý doanh nghi p chia c t c cho th y khuynh h ng u tiên m t chính sách c t c n đ nh (Lintner, 1956) vƠ m i b n tơm v i hi u ng thu thu nh p (Baker vƠ Edelman, 1986; vƠ Abrutyn vƠ Turner,

n m 1990) N u thu su t thu thu nh p thông th ng đ c h xu ng vƠ t ng v n không còn nh n đ c đi u ch nh u đƣi thu thu nh p doanh nghi p s nh n th y t

l thanh toán c t c t ng lên (Papaioannou vƠ Savarese, 1994) M t s nhƠ đ u t t

ch c có th ng h c t c, do h n ch c a pháp lu t ho c cơn nh c vi c n p thu Tuy nhiên, m c thu su t u đƣi trên l i nhu n đ u t t ng ng v i c t c thì có

s thay đ i m nh m trong vi c gi l i l i nhu n (Elton và Gruber, 1970)

Theo Esterbrook (1984) cho r ng n u công ty t ng chi tr c t c lƠm gia t ng

kh n ng bán c phi u Th ng qu n lý công khai các ti n ích theo chính sách c

t c cao t ngu n tƠi chính bên ngoƠi v n ch s h u ó đ c coi lƠ chi n l c h u ích đ bu c tuơn theo các t l đ cao đ thu hút v n c a các nhƠ đ u t m i (Miller,1986) Theo Hansen, Kumar and Shome (1995) không có chung quy lu t

ti n tích cho vi c phát hƠnh l ng l n v n c ph n m i so v i tr c t c b ng ti n Chính sách c t c lƠ tín hi u ph c v cho nh ng nhƠ đ u t tham gia vƠo th tr ng Tuy nhiên, có b ng ch ng ch ra s không ch c ch n liên quan đ n vi c gi m c t c (Jensen vƠ Johnson, 1995) Gi m c t c có xu h ng đ c theo sau b i m t s gia

t ng đáng k trong thu nh p doanh nghi p (DeAngelo vƠ Skinner, n m 1992, Healy

vƠ Palepu, 1988) M t khác chia c t c c ng đánh d u s k t thúc c a s suy gi m tƠi chính c a m t công ty vƠ b t đ u c c u l i công ty (Jensen vƠ Johnson, 1995)

T i n , m t nghiên c u ti n hƠnh n m 1965 cho th y h s l i nhu n gi l i không tác đ ng đáng k đ n giá (Desai, 1965) M t nghiên c u khác c a Kumar và Man Mohan đ c th c hi n vƠo n m 1975 b ng cách s d ng d li u h n h p cho

th y tác đ ng c a l i nhu n gi l i trong ngƠnh công nghi p d t may, bông và tác

đ ng c a vi c chia c t c b ng đi n vƠ k thu t công nghi p

K t lu n Ch ng 1:

Giá c phi u ph n ánh nhu c u, quan đi m và cách đánh giá doanh nghi p c a

ng i mua và ng i bán Do đó n m rõ các y u t tác đ ng đ n giá giúp nhà đ u

t ra nh ng quy t đ nh phù h p Th tr ng ch ng khoán Vi t Nam có h n 12 n m phát tri n nh ng ch m i tr thành kênh đ u t , thu hút v n m nh m ch m i 5 n m

tr l i đây T n m 2005 gi a n m 2008 là giai đo n th ng hoa c a th tr ng

ch ng khoán Giá c phi u đ c đ y lên khá cao xa v i giá tr th c c a doanh nghi p C n sóng t ng giá lúc b y gi do nhi u y u t tác đ ng vì h u nh c mua

là có l i nên nhà đ u t h u nh không quan tâm đ n th c ch t c a doanh nghi p,

th c tr ng n n kinh t c a Vi t Nam c ng nh th gi i ây là giai đo n mà các nghiên c u phân tích y u t tác đ ng giá c phi u không có nhi u ý ngh a Sau giai

đo n này các nhà đ u t đã bài b n h n trong các kho n đ u và là th i đi m giá c phi u có lên có xu ng nh ng t i Vi t Nam y u t tâm lý b y đàn, giao d ch theo tin

n i b v n chi ph i ch y u vi c trao đ i mua bán Giá c phi u t i Vi t Nam c ng

b chi ph i b i nh ng c đông l n c a doanh nghi p Do s h u s l ng l n c phi u nên h d dàng thao túng giá c phi u Ho c cùng các bên liên quan t o nên chênh l ch cung c u đ giá c phi u c a doanh nghi p b thao túng theo ý mu n

ch quan c a nhóm s h u Chính vì nh ng k h trong qu n lý th tr ng t i Vi t Nam đã làm n y sinh nh ng b t c p v giá

Tuy nhiên th tr ng ch ng khoán Vi t nam v n đ ng theo quy lu t chung giá

c phi u ch u tác đ ng c a l i nhu n và c t c, đi u đó đ c ch ng minh qua k t

qu nghiên c u th c ti n trình bày Ch ng 2

CH NG 2: TH C TR NG TÁC NG L I NHU N VÀ C T C N GIÁ C PHI U T I TH TR NG CH NG KHOÁN VI T NAM

2.1 M t s thƠnh t u c a th tr ng ch ng khoán

Xơy d ng khung pháp lý v TTCK nh Lu t Ch ng khoán 2006 vƠ Lu t s a

đ i, b sung m t s đi u c a Lu t Ch ng khoán có hi u l c t ngƠy 1/7/2011, Ngh

đ nh s 58/2012/N -CP ngƠy 20/7/2012 quy đ nh chi ti t vƠ h ng d n thi hƠnh

m t s đi u c a Lu t Ch ng khoán vƠ Lu t s a đ i, b sung m t s đi u c a Lu t

Ch ng khoán NgoƠi ra, Thông t s 212/2012/TT-BTC ngƠy 5/12/2012 h ng d n

v thƠnh l p, t ch c vƠ ho t đ ng c a công ty qu n lý qu (CTQLQ) đƣ có nh ng

h ng d n khá chi ti t đ i v i nhƠ đ u t n c ngoƠi ( TNN) tham gia l nh v c cung c p d ch v qu n lý qu trên TTCK Vi t Nam Theo đó, nhƠ TNN đ c mua

c ph n, ph n v n góp đ s h u t i 49% v n đi u l c a CTQLQ đang ho t đ ng

t i Vi t Nam vƠ còn đ c phép mua đ s h u 100% v n đi u l c a CTQLQ đang

ho t đ ng, ho c đ c thƠnh l p m i CTQLQ 100% v n n c ngoƠi n u th a mƣn các đi u ki n đƣ đ c quy đ nh t i Ngh đ nh 58/2012/N -CP

Tính đ n th i đi m 2012, đƣ có 9 v n phòng đ i di n c a các CTCK n c ngoƠi

vƠ 25 v n phòng đ i di n c a CTQLQ n c ngoƠi đ c c p gi y ch ng nh n thƠnh

l p t i Vi t Nam Trong t ng s 35 CTCK có v n góp c a đ i tác n c ngoƠi đang

ho t đ ng t i Vi t Nam, có 10 công ty mƠ nhƠ TNN s h u đ n 49% v n góp

Hi n có 9 CTQLQ có v n góp c a n c ngoƠi, trong đó có 2 công ty có m c v n góp c a nhƠ TNN lƠ 100% Có th th y, h th ng các v n b n h ng d n Lu t đƣ

đ c ban hƠnh vƠ d n hoƠn thi n đƣ vƠ đang th hi n s nghiêm túc tri n khai th c thi cam k t WTO c a Vi t Nam, quán tri t nguyên t c giám sát vƠ qu n lý th

tr ng, minh b ch hóa vƠ b o v nhƠ đ u t S có m t c a các nhƠ TNN, các qu

đ u t ch ng khoán, các t p đoƠn tƠi chính l n s góp ph n chuyên nghi p hóa TTCK Vi t Nam, t đó t ng c ng kinh nghi m vƠ n ng cao tiêu chu n v qu n tr công ty, kh n ng phơn tích, đ u t cho các doanh nghi p trong n c Cùng v i đó, quy mô c a TTCK c ng t ng lên đáng k TTCK ti p t c phát tri n tr thƠnh kênh

huy đ ng v n c a doanh nghi p, c ng lƠ kênh đ u t quan tr ng c a n n kinh t Bên c nh đó, vi c đ n gi n hóa th t c đ u t cho nhƠ TNN theo Thông t s 213/2012/TT-BTC đ c B TƠi chính ban hƠnh ngƠy 6/12/2012 s t o đi u ki n thu n l i h n cho nhƠ TNN khi tham gia TTCK, đ ng th i góp ph n t ng tính

c nh tranh vƠ minh b ch cho TTCK Vi t Nam

Trong th i gian qua, cùng v i s phát tri n không ng ng v quy mô TTCK Vi t Nam lƠ s l n m nh c a các t ch c tƠi chính trung gian, đ c bi t lƠ các công ty

ch ng khoán S tr ng thƠnh c a các công ty ch ng khoán không ch th hi n v

s t ng tr ng s l ng vƠ quy mô v n mƠ còn th hi n rõ nét qua ph ng th c vƠ

ch t l ng cung c p d ch v cho khách hƠng V i h th ng m ng l i chi nhánh, phòng giao d ch tr i kh p các t nh, thƠnh ph l n trong c n c góp ph n giúp công chúng đ u t ti p c n d dƠng h n v i TTCK Khi th tr ng b t đ u đi vƠo ho t

đ ng, toƠn th tr ng m i ch có 7 công ty ch ng khoán vƠ cho đ n t n n m 2004

v n ch a có m t công ty qu n lý qu nƠo Sau 12 n m ho t đ ng, tính đ n th i 2011

đƣ có 102 công ty ch ng khoán vƠ 46 công ty qu n lý qu đang ho t đ ng t i Vi t Nam S thƠnh viên l u ký c a TTLKCK lƠ 122 thƠnh viên, trong đó, có 8 ngơn hƠng l u ký vƠ 12 t ch c m tƠi kho n tr c ti p

Kh i l ng mƣ ch ng khoán t ng lên cùng v i giá tr giao d ch bình quơn T i HSX bình quơn m i phiên giá tr giao d ch đ t trên 1.000 t đ ng, HNX c ng đ t giá tr giao d ch bình quan m i phiên lƠ 300 t đ ng Quy mô th tr ng niêm y t c phi u đ n h t 31/12/2011 th hi n b ng 2.1:

Ngu n: UBCK

B ng 2 1:V n hoá th tr ng và ch s GDP

Tính t i th i đi m Q1/2012 th ph n giá tr giao d ch môi gi i c phi u vƠ

ch ng ch qu c a 10 CTCK hƠng đ u t i SGDCK HCM:

2 Công ty c ph n ch ng khoán Tp.H Chí Minh HSC 11,00%

4 Công ty c ph n ch ng khoán Kimeng Vi t Nam KEVS 5,11%

B ng 2 2:Danh sách 10 công ty ch ng khoán chi m th ph n l n t i sàn HSX

Trong n m 2011 s ch ng khoán HNX, HSX đƣ cho ra đ i ch s VN30, HNX30 cung c p nhƠ đ u t m t cái nhìn m i v bi n đ ng th tr ng ch ng khoán

không b pha loƣng nh ch s đang s d ng (VNindex, HNXindex) Ti n hƠnh phơn ngƠnh cho các công ty niêm y t t o b ch tiêu theo ngƠnh D i s ch đ o

c a UBCKNN c ng s trình b sung các quy đ nh v t ch c vƠ ho t đ ng c a các

đ i t ng tham gia TTCK phái sinh, quy đ nh v công b thông tin, quy đ nh v c p

ch ng ch hƠnh ngh kinh doanh CKPS, quy đ nh v thu , phí trên th tr ng CKPS đ b o đ m m t hƠnh lang pháp lý t ng đ i đ y đ giúp cho th tr ng

v n hƠnh hi u qu , n đ nh ng th i Th t ng Chính ph phê duy t v ch

tr ng trong Quy t đ nh phê duy t án phát tri n TTCK Vi t Nam giai đo n 2011-2020 s 252/Q -TTg ngƠy 01/03/2012 trong Nhóm gi i pháp v tái c u trúc

t ch c th tr ng "Tái c u trúc mô hình t ch c TTCK Vi t Nam theo h ng (i) T

ch c vi c giao d ch ch ng khoán theo h ng c n c ch có m t SGDCK; (ii) Phán

đ nh các khu v c th tr ng thành th tr ng c phi u, th tr ng trái phi u, th

tr ng ch ng khoán phái sinh; (iii) Liên k t gi a SGDCK và TTLKCK đ g n k t

m nh ho t đ ng thanh toán, bù tr và l u ký ch ng khoán v i ho t đ ng giao d ch

ch ng khoán ”

2.2 Bi n đ ng giá c phi u t i th tr ng ch ng khoán Vi t Nam

Th tr ng ch ng khoán Vi t Nam lƠ th tr ng m i n i tr i qua bao th ng tr m

đƣ ngƠy cƠng t rõ vai trò d n d t n n kinh t Kh i đ u th tr ng v i 2 mƣ c phi u REE, SAM v i s v n 270 t đ ng vƠ m t s ít trái phi u Chính ph đ c niêm y t ban đ u ch a thu hút đ c s quan tơm c a nhƠ đ u t Nh ng tính đ n

cu i 2012 đƣ có h n 700 mƣ c phi u niêm y t t i 2 sƠn ch ng khoán (HSX 332

mã, HNX 412 mã) Tr i qua giai đo n phát tri n h n 12 n m m t b ng giá c phi u

đ c hình thƠnh, không k giai đo n đ u phát tri n, tính t th i đi m th tr ng

ch ng khoán bùng n giai đo n n m 2006 có th th y đ c s phơn hoá m t b ng giá c phi u khá rõ r t Giá c phi u đ n 2012 th p h n nhi u so v i c giai đo n

kh ng ho ng 2008

S phơn hoá c phi u ngƠy cƠng sơu s c, nhi u mƣ c phi u giao d ch d i giá

tr th c c a doanh nghi p Cùng v i vi c v n hoá quá l n c a m t s công ty đang niêm y t so v i công ty khác nên ch s giá không còn lƠ thu c đo chính xác s c

kh e n n kinh t Vi c xác đ nh giá c phi u th nƠo nh h ng l n đ n ch s giá

th tr ng Hi n nay giá tham chi u t i sƠn HSX đ c xác đ nh lƠ giá kh p l nh

đ nh k cu i phiên 3 i v i sƠn HNX giá tham chi u c a c phi u đang giao d ch

là giá c s c a ngƠy giao d ch g n nh t tr c đó; giá c s lƠ m c giá bình quơn gia quy n c a các giá giao d ch th c hi n theo ph ng th c kh p l nh liên t c trong

15 phút cu i cùng c a th i gian giao d ch trong ngƠy

Ngu n: co phieu68.com

B ng 2 5: Bi u đ phân hoá giá theo th i gian t n m 2006 đ n 10/2012

Do c ch qu n lý th tr ng giá c phi u c ng th c s ch a bi n đ ng t do

mƠ còn ch u s chi ph i c a nhƠ n c không nh nh ng th tr ng phát tri n trên

th gi i Tuy nhiên v i cách xác đ nh giá tham chi u vƠ quy đ nh biên đ giá s giúp nhƠ đ u t ki m soát r i ro trong th tr ng ch a phát tri n nh Vi t Nam N n kinh t vƠ hình nh doanh nghi p l i ch a đ c đánh giá đúng theo th c t , ph n

ánh qu ch s P/E t 2009 đ n 2011

Ngu n: Bloomberg.com

B ng 2 6:Ch s P/E t n m 2009 đ n 2011

i v i doanh nghi p th tr ng ch ng khoán lƠ m t kênh huy đ ng v n, qu ng cáo doanh nghi p hi u qu vƠ có tác d ng tích c c T t ng r ng m ch p nh n chia s quy n lƣnh đ o s th i lu ng không khí m i vƠo ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p Khi ch a đ c niêm y t thông tin ch a đ y đ nhƠ đ u t n u có m i quan tơm đ n doanh nghi p đó thì h s tìm mua cho đ c c phi u vƠ k v ng vƠo

s t ng giá trong t ng lai T m i quan tơm v các d án có kh n ng sinh l i nhƠ

đ u t đƣ giúp doanh nghi p có thêm v n vƠ vô hình giúp nơng cao giá tr th ng

hi u c a doanh nghi p MƠ th ng hi u lƠ đi u lƠm nên tên tu i g n li n su t kho ng th i gian ho t đ ng vƠ phát tri n c a các doanh nghi p ơy c ng lƠ tƠi s n

vô hình nh h ng t i giá tr c a doanh nghi p Trên c s đó ho t đ ng trao đ i

đ c th c hi n vƠ hình thƠnh nên giá trao đ i c phi u

Trên th tr ng m t cách thông th ng ng i ta s d a vƠo giá c phi u đ nhìn

nh n doanh nghi p Th nên trong giai đo n th tr ng ch ng khoán ngƠy cƠng đi

xu ng nh hi n nay thì cơu h i đ t ra lƠ giá c phi u hay giá tr doanh nghi p đƣng

tr nên quá r Tính đ n th i đi m 2011 thì có kho ng 200 c phi u trên th tr ng giá xu ng du i m c m nh giá, chi m t i 1/3 s l ng c phi u đang niêm y t Trong s các mƣ gi m giá bao g m c doanh nghi p kinh doanh l vƠ c nh ng doanh nghi p ho t đ ng lƠnh m nh nh ng đang ch u nh h ng c a th tr ng nên

không đ c giao d ch đúng giá tr th c Th tr ng trong th i gian qua nh b cƠn quét qua c n bƣo l n - c n bƣo kh ng ho ng - nên dù doanh nghi p có tin t t hay

ho t đ ng bình th ng cung b giao d ch d i m nh giá Do v y đƣ xu t hi n nh ng

ý ki n mu n rút doanh nghi p kh i th tr ng niêm y t B i lý do lƠ n u đ doanh nghi p giao d ch v i giá quá th p nh th s lƠm gi m hình nh c ng nh ho t đ ng

c a doanh nghi p Bên c nh đó v i vi c giá c phi u xu ng th p quá nh hi n nay

s đ a doanh nghi p vƠo tình th d b thơu tóm VƠ th c t đang di n ra v i m t s doanh nghi p đ c quan tơm nhi u nh STB, DPM N u không qu n lý tình hình t

l s h u vƠ quan tơm đúng m c đ n bi n đ ng giá t b n thơn doanh nghi p s tr thƠnh nh ng mi ng m i ngon m t quy n ki m soát Không h n vi c thơu tóm lƠ tác

đ ng x u nh ng s nh h ng đ n giá c phi u

Ngu n: vietstock.vn

B ng 2 7: th giá c phi u STB vào th i đi m có thông tin thâu tóm

Bi n đ ng giá lúc nƠy c ng là c h i ki m l i c a nh ng nhƠ đ u c nh y bén

V i th tr ng nh Vi t Nam c ch qu n lý ch a ch t ch đ b o v doanh nghi p

tr c nh ng ý đ x u c a vi c thơu tóm nhƠ qu n lý ph i mua l i c phi u ho c đ a

ra ý ki n rút niêm y t

H u h t nhƠ đ u t Vi t Nam đ u lƠ nh ng nhƠ đ u c ch mu n l t sóng tìm

c h i mua vào nh ng c phi u có giá t ng m c dù doanh nghi p đó đang kinh doanh ch a h n lƠ t t M t b ng giá ngƠnh ngh c ng b méo mó vì kh i l ng giao

d ch c a nh ng mƠ c phi u không lƠnh m nh Theo ý ki n c a nh ng chuyên gia thì giá c phi u cao hay th p h n m nh giá không quan tr ng mƠ ph i nhìn vƠo kh

n ng sinh l i c a doanh nghi p trong t ng lai Th tr ng ch y u lƠ nh ng nhƠ

đ u t ng n h n nên ho t đ ng c a doanh nghi p c ng s b nh h ng N u th i gian cung v n không t ng ng v i th i gian s d ng v n thì thanh kho n s khó

kh n Nh ng nhƠ đ u t chuyên nghi p vƠ có ngu n v n l n s l a ch n mƣ c phi u h p lý đ đ u t vì m t b ng giá 2011 đƣ xu ng th p NgoƠi ki m đ c kho n

l i nhu n t c t c khi đ u t vƠo doanh nghi p ch y u nhƠ đ u t ki m đ c l i

t th ng d giá c phi u B i vì khi n n kinh t b t đ u ho c có tín hi u n đ nh thì

t t c s đ c ph n ánh vƠo th tr ng ch ng khoán Giá c c phi u th hi n m c

đ tho c a 2 bên mua bán Nh v y giá c phi u ch u nhi u tác đ ng đ có đ c

m c giá phù h p tho mƣn nh c u cung c u trao đ i Th giá c a c phi u trên th

tr ng bi n đ ng hƠng ngƠy Có nh ng lo i c phi u t ng giá m nh so v i giá ban

đ u niêm y t nh ng c ng có nh ng c phi u liên t c gi m giá S bi n đ ng v giá

c phi u t o ra các c h i tìm ki m l i nhu n thông qua các ho t đ ng đ u t Chính vì v y các nhƠ đ u t , các t ch c kinh doanh, các nhƠ phơn tích ch ng khoán đ u mong mu n tìm m t giá tr th c c a c phi u, giá tr đó h cho lƠ có c

s vƠ phù h p đ gi i thích s bi n đ ng c a c phi u trên c s đó tìm ki m đ c

l i nhu n i v i h , đ u t vƠo c phi u lƠ vi c cơn nh c gi a l i nhu n vƠ r i ro

R i ro cƠng cao thì l i nhu n k v ng c a h cƠng l n, vì v y mu n đ h ch p

nh n r i ro thì giá c phi u ph i chính xác Do v y, vi c đ nh giá c phi u đ i v i các nhƠ đ u t cƠng tr lên quan tr ng, đó lƠ y u t quy t đ nh khi n h mua bán c phi u, t đó t o ra các c h i thu đ c l i nhu n mong đ i

Giao d ch c a các c phi u qua c ch trao đ i giá nên vi c quy đ nh v biên đ giá ph n nƠo lƠm h n ch ho t đ ng kinh doanh Tuy nhiên n u đ giao d ch t do

s x y ra nhi u r i ro nh t lƠ đ i v i quy n l i c a nhƠ đ u t nh l Nh v y qua

r t nhi u lý lu n ta có th th y c ch hình thƠnh giá c phi u r t quan tr ng, nh

h ng l n đ n ho t đ ng c a doanh nghi p T n m 2008 tr đi kh ng ho ng kinh

t nh h ng tr m tr ng đ n ho t đ ng kinh doanh c a các doanh ngh p duy trì

ho t đ ng các doanh nghi p ph i r t khó kh n m i huy đ ng đ ngu n v n Trong tình hình nƠy th tr ng ch ng khoán đang phát huy vai trò huy đ ng v n Tuy nhiên đ có v n ho t đ ng không ít doanh nghi p đƣng ti n hƠnh huy đ ng v n d i

m nh giá c phi u Tuy nhiên, cho đ n h t n m 2011, ch a có doanh nghi p nƠo xin phát hƠnh c phi u d i m nh giá Trong giai đo n đ u n m 2012 đƣ có 2 doanh nghi p có ch tr ng phát hƠnh c phi u d i m nh giá lƠ Công ty ch ng khoán

R ng Vi t (VDS), Công ty c ph n Tam (DTA) trong khi giá tr s sách v n l n

h n giá th tr ng, ngh ch lý đang x y ra trên th tr ng Vi t Nam

Trên th tr ng Vi t Nam hi n có hai lo i nhƠ đ u t đó lƠ nhƠ đ u t có t

ch c vƠ nhƠ đ u t cá nhân T i th tr ng Vi t Nam giá c a ch ng khoán ch u tác

đ ng m nh t nhƠ đ u t cá nhơn đ c bi t lƠ nhóm nhƠ đ u t Nhu c u c a nhƠ đ u

t ph n ánh lên giá c phi u khá rõ r t

2.3 Nghiên c u th c ti n t i th tr ng ch ng khoán Vi t Nam tác đ ng c a

l i nhu n vƠ c t c đ n giá c phi u

2.3.1 D li u nghiên c u

Th tr ng ch ng khoán Vi t Nam đang trong giai đo n phát tri n cùng v i đ c

tr ng c a n n kinh t Vi t Nam đang trong giai đo n h i nh p nên giá c phi u bi n

đ ng ph c t p V i h n 700 mƣ ch ng khoán l u ký trên c 2 sƠn ch ng khoán cho

th y s phát tri n v t b c c a th tr ng ch ng khoán Vi t Nam h n 12 n m qua

Th i gian phát tri n m nh nh t c a th tr ng lƠ kho ng th i gian 2006-2007 giá c phi u b pha loƣng tác đ ng do nhi u nguyên nhơn N m 2008 do kh ng ho ng kinh

t nên giá c phi u không ph n ánh h t ho t đ ng c a doanh nghi p c ng nh nhu

c u c a nhƠ đ u t Nên tác gi ch n th i gian nghiên c u t 2009 ậ 2011 v i d

li u minh b ch v l i nhu n vƠ c t c đ nghiên c u tác đ ng bi n n i sinh đ n giá

c phi u

D li u nghiên c u thu th p t ngu n d li u chính th ng Bloomberg, HSX, HSX, trang đi n t chuyên v ch ng khoán (Cafef, Vietstock) Nh ng do nh ng

h n ch chính sách c t c c a các doanh nghi p c ng nh s thi u minh b ch l i nhu n v n còn t n t i t i th tr ng ch ng khoán Vi t Nam, tác gi s d ng thông tin rõ rƠng nh t d a trên s tìm hi u v 140 doanh nghi p niêm y t t i hai sƠn HSX, HNX M c tiêu nghiên c u c a tác gi lƠ tìm th y s ph thu c gi a giá c phi u

- Giá c phi u lƠ giá trung bình c a c phi u trong k nghiên c u

- Ch s EPS c b n lƠ t s gi a l i nhu n vƠ s l ng bình quơn l u hƠnh trong k nghiên c u

- Ch s DPS lƠ s li u c t c c a doanh nghi p công b

S li u chi ti t v giá c phi u, EPS, DPS đ c trình bƠy trong Ph l c 2 Ngoài

ra tác gi l a ch n mƣ c phi u theo ngƠnh ngơn hƠng, d c, th y s n xơy d ng tìm

m i quan h l i nhu n vƠ c t c t i giá t ng ngƠnh do đơy lƠ ngƠnh tiêu bi u trong

n n kinh t

2.3.2 Ph ng pháp nghiên c u

Các công ty l a ch n nghiên c u lƠ công ty có s li u đ y đ nh t đ áp d ng nghiên c u Tác gi l p s li u h n h p t p h p t nhi u mƣ c phi u t các th i

đi m các nhau v n d ng ph ng trình h i quy tuy n tính đ ki m tra tác đ ng c a

l i nhu n vƠ c t c lên giá c phi u Trong ph m vi nghiên c u ph ng trình h i quy có d ng nh sau:

Estimation Equation:

=========================

PRICE = C(1) + C(2)*EPS + C(3)*DPS

Substituted Coefficients:

=========================

PRICE = 8077.82 + 4.724*DPS + 2.74*EPS

 K t qu hƠm h i quy tuy n tính:

B ng 2 8:K t qu ph ng trình h i quy tác đ ng c a EPS, DPS lên giá c phi u

T k t qu ch y mô hình ta có th th y mô hình nghiên c u không có hi n

t ng đƣ c ng tuy n R2 không quá cao nh ng vì ch m c gi i thích 47% Th c t giá c phi u ch u tác đ ng c a nhi u nguyên nhơn nh ng trong ph m vi nghiên c u

ch nghiên c u 2 bi n l i nhu n vƠ c t c Th ng kê t khác 0 ch ng t d li u có ý ngh a th ng kê, đ ng th i p-value có giá tr nh h n 0 đ i v i c 2 bi n EPS và DPS

 Ki m tra tính t ng quan gi a các bi n ta th y nh h n 0.8 ch ng t gi a 2

bi n c ng không có hi n t ng đƣ c ng tuy n Các bi n đ c l p l n nhau:

Sample: 2009 2011

Included observations: 414

Balanced sample (listwise missing value deletion)

PRICE 1.000000

DPS 0.511887 1.000000

EPS 0.658115 0.529083 1.000000

B ng 2 9: T ng quan gi a các giá c phi u, EPS, DPS

Dependent Variable: PRICE

Method: Panel Least Squares

Sample: 2009 2011

Periods included: 3

Cross-sections included: 140

Total panel (unbalanced) observations: 414

Variable Coefficient Std Error t-Statistic Prob

 Ki m tra tính đ ng bi n vƠ ngh ch bi n c a bi n gi i thích vƠ bi n ph thu c,

c th lƠ gi a bi n l i nhu n vƠ c t c t i giá c phi u T ma tr n ta th y giá bi n thiên cùng chi u v i EPS, DPS

Covariance Analysis: Ordinary

Sample: 2009 2011

Included observations: 414

Balanced sample (listwise missing value deletion)

- Ph ng trình h i quy đ n gi n d ki m tra v i hai bi n n i sinh

- D li u thu th p t các công ty niêm y t nên đ m b o đ c s li u chính xác

 Nh c đi m nghiên c u:

- Ph thu c vƠo chính sách c t c c a doanh nghi p

- Nghiên c u ch a ph n ánh h t các bi n n i sinh tác đ ng giá c phi u doanh nghi p do h n ch v d li u