Luận văn thạc sĩ Phân tích mối quan hệ giữa các biến kinh tế vĩ mô và chỉ số giá chứng khoán Việt Nam

Abugri, Southern Connecticut State University, New Haven, USA “Empirical relationship between macroeconomic volatility and stock returns: Evidence from Latin American markets”, 2008...7

B ng 1: B ng tóm t t t ng quan gi a các nhân t kinh t v mô và TTCK các n c 25

Hình 1: Bi u đ ch s VN-index, ch s s n xu t công nghi p, ch s giá tiêu dùng, t giá

h i đoái, cung ti n, giá d u, lãi su t t tháng 1/2006 đ n tháng 06/2012 38

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a tôi v i s h ng d n c a PGS

TS Nguy n Th Liên Hoa Các n i dung đ c đúc k t t quá trình h c t p, các s li u và

k t qu nghiên c u th c nghi m đ c th c hi n trung th c, chính xác

Tác gi lu n v n

hoàn thành ch ng trình cao h c và lu n v n t t nghi p này tôi đã nh n đ c s

h ng d n, giúp đ , h tr c a Quý Th y Cô Tr ng i H c Kinh T Tp.HCM, gia đình

và b n bè

Tôi xin chân thành g i l i c m n đ n PGS TS Nguy n Th Liên Hoa đã t n tình

h ng d n, đóng góp ý ki n quý báu c a Cô đã giúp tôi hoàn thành lu n v n này

truy n đ t ki n th c cho tôi trong su t quá trình h c cao h c

Tôi xin chân thành c m n gia đình, b n bè đã t o đi u ki n thu n l i nh t và h tr tôi trong su t quá trình nghiên c u

Trân tr ng c m n

Tác gi lu n v n

2 T NG QUAN CÁC K T QU NGHIÊN C U TR C ÂY V M I QUAN H

GI A CÁC BI N KINH T V MÔ VÀ CH S GIÁ CH NG KHOÁN C A M T

S N C TRÊN TH GI I 7

 BenjaminA Abugri, Southern Connecticut State University, New Haven, USA

“Empirical relationship between macroeconomic volatility and stock returns: Evidence from Latin American markets”, 2008 7

 Robert D Gay, Jr., Nova Southeastern University “Effect Of Macroeconomic Variables

On Stock Market Returns For Four Emerging Economies: Brazil, Russia, India, And China”, March 2008 8

 Aisyah Abdul Rahman, Noor Zahirah Mohd Sidek, Fauziah Hanim Tafri

“Macroeconomic determinants of Malaysian stock market”, Accepted 27 January, 2009.9

 Halil Tunalı, Istanbul University, Istanbul, Turkey “The Analysis of Relationships

between Macroeconomic Factors and Stock Returns: Evidence from Turkey Using VAR Model”, 2010 10

 Nopphon Tangjitprom, Martin de Tours School of Management of Economics

Assumption University, Bangkok, Thailand “Macroeconomic Factors of Emerging

Stock Market: The Evidence from Thailand”, November 10, 2011 11

 Abbas Alavi Rad, Abarkouh Branch, Islamic Azad University, Iran “Macroeconomic

Variables and Stock Market: Evidence From Iran”, 2011 13

 Xiufang Wang, School of Economics, Osaka Prefecture University, Japan “The

Relationship between Stock Market Volatility and Macroeconomic Volatility: Evidence from China” , 2011 13

 Muhammad Akbar, Shahid Ali and Muhammad Faisal Khan, Pakistan “The

relationship of stock prices and macroeconomic variables revisited: Evidence from

Karachi stock exchange”, Accepted 8 November, 2011 14

 Mohamed Khaled Al-Jafari, Rashed Mohammed Salameh & Mohammad Rida Habbash “Investigating the Relationship between Stock Market Returns and Macroeconomic Variables: Evidence from Developed and Emerging Markets”, 2011 15

 Yu Hsing, PhD; Antoinette S Phillips, PhD; Carl Phillips, PhD, Southeastern Louisiana University “Stock Prices and Aggregate Economic Variables: The Case of Brazil” 5 May, 2011 17

 Yu Hsing, Southeastern Louisiana University, USA“Effects of Macroeconomic Variables on the Stock Market: The Case of the Czech Republic” 2011 18

 Isiaq Olasunkanmi Oseni, Philip Ifeakachukwu Nwosa, Bells University of Technology “Stock Market Volatility and Macroeconomic Variables Volatility in Nigeria: An Exponential GARCH Approach”, 2011 19

 Heng Lee Ting, Sim Chuit Feng, Tee Wee Wen, Wong Kit Lee “Macroeconomic Determinants of The Stock Market Return: The Case in Malaysia” May 2012 19

 Các Nhân T Kinh T V Mô Trong Các Nghiên C u: 20

3 PH NG PHÁP NGHIÊN C U 26

 D li u các bi n nghiên c u 26

 Ph ng pháp nghiên c u 27

4 N I DUNG VÀ K T QU NGHIÊN C U V M I QUAN H GI A CÁC BI N KINH T V MÔ VÀ CH S GIÁ CH NG KHOÁN T I VI T NAM 38

4.1 Th ng Kê Mô T Các Bi n c S D ng Trong Nghiên C u 38

4.2 Ki m nh Tính D ng Các Bi n Trong Mô Hình 39

4.3 L a Ch n Tr T i u Trong Mô Hình: 40

4.4 Ki m nh ng Liên K t Johansen Và Juselius: 41

4.5 Ki m nh Nhân Qu Granger: 42

4.6 K t Qu Ch y Mô Hình VAR: 45

4.7 Phân Tích Ph n ng Xung L c 47

4.8 Phân Tích Phân Rã Ph ng Sai (Variance Decomposition) 48

5 K T LU N 51

TÀI LI U THAM KH O 54

PH L C 58

Ph L c 1: S Li u Thu Th p 58

Ph L c 2: Ki m nh Tính D ng Các Bi n Trong Mô Hình 60

Ph L c 3: K t Qu Ch y Mô Hình VAR 74

Ph l c 4: Th Hàm Ph n ng Xung L c Các Bi n Kinh T V Mô 76

Ph l c 5: Phân Rã Ph ng Sai Các Bi n Kinh T V Mô 79

TÓM T T

Bài nghiên c u này xem xét m i liên h gi a các bi n s kinh t v mô và ch s

s d ng mô hình vector t ng quan t h i quy (VAR) Trong nghiên c u này tác gi th c

hi n ki m đ nh tính d ng d a trên gi n đ t t ng quan, ki m đ nh nghi m đ n v , ki m

đ nh đ ng liên k t Johansen test, ki m đ nh nhân qu Granger, d báo mô hình VAR, phân tích ph n ng xung l c, phân rã ph ng sai đ phân tích

Các k t qu th c nghi m cho th y có m i quan h dài h n gi a các bi n trong mô hình ng th i, có m i quan h nhân qu m t chi u t ch s VN-index đ n t giá, t giá

d u đ n ch s VN-index, t l m phát (CPI) đ n cung ti n và lãi su t Bên c nh đó, có quan h nhân qu m t chi u t cung ti n (M2) đ n thay đ i t giá, đ n thay đ i ch s s n

xu t công nghi p và lãi su t ng th i, có quan h nhân qu m t chi u t lãi su t đ n thay đ i t giá

Mô hình VAR cho th y thay đ i trong VN-index bi n đ ng cùng chi u v i thay đ i VN-index tr 1 tháng, giá d u tr 2 tháng và bi n đ ng ng c chi u v i thay đ i c a cung

ti n tr 2 tháng, lãi su t tr 3 tháng

K t qu nghiên c u c ng cho th y ch s VN-index s c v i chính nó, ph n ng v i

cú s c giá d u và lãi su t Phân rã ph ng sai cho k t qu bi n đ ng VN-index b tác đ ng nhi u nh t b i chính b n thân nó trong ng n h n l n dài h n

ch ng khoán REE, SAM v i s v n 270 t đ ng và m t s ít trái phi u Chính ph đ c

đo n th ng tr m

Trong giai đo n t n m 2000 - 2005 quy mô TTCK Vi t Nam khá nh v i 32 doanh nghi p niêm y t và ph n l n là các doanh nghi p v a và nh , không mang tính đ i

th p, ch a t o nên kênh huy đ ng v n hi u qu cho n n kinh t Cu i n m 2006 Vi t Nam gia nh p WTO, s ra đ i c a lu t ch ng khoán v i các u đãi v thu thu nh p doanh nghi p đã làm gia t ng đáng k s l ng doanh nghi p niêm y t, m c v n hóa c a th

tr ng đã t ng đ t bi n đ t 18,8 t USD, chi m 22,7% GDP ây là giai đo n phát tri n

14.7%/GDP - th p nh t so v i các qu c gia trong khu v c ông Nam Á

Trong th i gian qua TTCK Vi t Nam ch a th c s phát tri n lành m nh và n đ nh, thanh kho n ch a t t, ch ng lo i ch ng khoán còn nghèo nàn, thi u các mã ch ng khoán

đ i di n cho n n kinh t nh đi n l c, b u đi n, PetrolVietnam … ch a th c hi n niêm

môi tr ng đ u t … làm TTCK Vi t Nam bi n đ ng không n đ nh và làm đau đ u các nhà đ u t khi tham gia th tr ng

Khi tham gia TTCK các nhà đ u t th ng quan tâm đ n các nhân t có th giúp h

d báo giá c phi u N u các nhà đ u t có th s d ng các tin t c kinh t v mô nh là các ch s đáng tin c y hàng đ u cho TTCK thì h có th qu n lý t t danh m c đ u t c a mình nh t ng l i nhu n và ho c gi m r i ro Trong khi đó, các nhà ho ch đ nh chính sách

ph i quan tâm đ n tình hình c a TTCK, có th coi nh là m t ch s hàng đ u c a các ho t

đ ng kinh t v mô trong t ng lai H có th ki m soát t t h n xu h ng và s n đ nh

c a m t n n kinh t b ng cách đi u ch nh các nhân t kinh t v mô n u m i quan h gi a

l i nhu n c phi u và ho t đ ng kinh t có s c m nh d báo

M i quan h gi a các nhân t kinh t v mô và TTCK t lâu đã là ch đ nghiên

c u kinh t Trong su t l ch s hi n đ i, TTCK đ c công nh n đóng m t vài trò n i b t trong vi c đ nh hình phát tri n kinh t và chính tr c a m t qu c gia S s p đ c a TTCK luôn có xu h ng kích ho t m t cu c kh ng ho ng tài chính và thúc đ y n n kinh t r i

n ng c a nó hay ch a? Chúng ta c n ph i tìm ra nguyên nhân tác đ ng đ n nó, t đó đ a

đ ng đ n TTCK trong đó không th không nói đ n nhân t kinh t v mô Hi n t i trên

mô và TTCK Tuy nhiên v n còn m h và ch a có s li u ch ng minh chính xác h n

H n n a các nghiên c u c a m t s tác gi trên th gi i đã có k t lu n c a m t s TTCK

v m i t ng quan gi a các bi n kinh t v mô và ch s giá ch ng khoán Chính vì v y

mà tác gi l a ch n đ tài “Phân tích m i quan h gi a các bi n kinh t v mô và ch s giá

ch ng khoán t i Vi t Nam” đ nghiên c u

Trong bài nghiên c u này, sáu bi n kinh t v mô đ c s d ng: t c đ t ng tr ng kinh t , l m phát, t giá h i đoái, lãi su t, cung ti n và giá d u Ch s s n xu t công nghi p (IP) là bi n đ i di n cho t c đ t ng tr ng kinh t Ch s giá tiêu dùng (CPI) là

bi n đ i di n cho l m phát Bi n cung ti n đ c s d ng là M2 T giá h i đoái gi a VND

và đô la M (EXC) dùng đ i di n cho th tr ng ngo i h i Lãi su t c b n (R) là bi n đ i

di n cho giá c trên th tr ng ti n t Giá d u th gi i (OIL) là bi n đ i di n cho chi phí

đ u vào c a doanh nghi p

Ph ng pháp phân tích s d ng mô hình vector t ng quan t h i quy Var đ ki m

đ nh m i quan h gi a TTCK và các bi n s kinh t v mô Ki m đ nh tính d ng b ng gi n

đ t t ng quan, nghi m đ n v đ c th c hi n tr c đ đ m b o r ng d li u trong mô

cách s d ng mô hình Var và ki m đ nh nhân qu Granger K t qu s cho th y các bi n kinh t v mô có th h u ích đ d đoán ch s ch ng khoán t ng lai ho c ch s ch ng khoán có th đ c s d ng đ d đoán các bi n kinh t v mô trong t ng lai Cu i cùng,

ph ng pháp k thu t phân tích các bi n đ c th c hi n đ ki m đ nh Ch s ch ng khoán

có nh y c m v i m i bi n kinh t v mô nh th nào?

Câu h i đ t ra khi nghiên c u:

+ Có m i t ng quan gi a các bi n kinh t v mô và ch s giá ch ng khoán Vi t Nam và ng c l i hay không?

+ Có m i quan h trong ng n h n, dài h n gi a các bi n kinh t v mô và ch s

+ Các bi n kinh t v mô và ch s giá ch ng khoán Vi t Nam s tác đ ng l n nhau nh th nào và m c đ nh h ng ra sao khi x y ta cú s c trong h th ng?

 BenjaminA Abugri, Southern Connecticut State University, New Haven, USA

“Empirical relationship between macroeconomic volatility and stock returns: Evidence from Latin American markets”, 2008

Bài nghiên c u này xem xét m i quan h gi a các nhân t v mô đ n t su t sinh

l i TTCK t i 4 qu c gia m i n i Châu M La Tinh Các nhân t v mô chính nh t giá, lãi su t, s n xu t công nghi p và cung ti n T su t sinh l i th tr ng m i n i đ c tr ng là

có bi n đ ng m nh h n so v i th tr ng phát tri n

Ch s MSCI và lãi su t T-bill 3 tháng c ng đ c s d ng đ i di n cho nh h ng

c a các bi n qu c t Bài nghiên c u này s d ng mô hình VAR v i 6 bi n K t qu nghiên c u tìm th y bi n MSCI và lãi su t T-bill 3 tháng đ u có ý ngh a gi i thích t su t sinh l i t t c các th tr ng ng th i, ph n ng c a t su t sinh l i v i nh ng cú s c trong các bi n v mô không th xác đ nh t i 1 th i đi m và có khuynh h ng khác nhau các qu c gia Các bi n qu c t có quan tr ng h n so v i các bi n v mô trong n c

Nh ng phát hi n trong nghiên c u này có th có ý ngh a quan tr ng trong vi c ra

ngha khác nhau đ i v i t su t sinh l i m i qu c gia khác nhau nên các nhà đ u t có

th s d ng chi n l c đa d ng hóa danh m c theo qu c gia

 Robert D Gay, Jr., Nova Southeastern University “Effect Of Macroeconomic

Variables On Stock Market Returns For Four Emerging Economies: Brazil, Russia, India, And China”, March 2008

Trong nghiên c u này tác gi phân tích tác đ ng c a các bi n v mô: bi n t giá,

bi n giá d u đ n ch s giá ch ng khoán trên th tr ng Brazil, Nga, n , và Trung

Qu c (BRIC) giai đo n tháng 3/1999 đ n tháng 6/2006 b ng cách s d ng mô hình

K t qu nghiên c u cho th y: Bi n t giá h i đoái và thay đ i giá d u không có

đ , Trung Qu c và Nga i u này không ph i là b t ng Nh ng các bi n kinh t v mô khác trong n c và th gi i nh s n xu t, l m phát, c t c, lãi su t, cán cân th ng m i, t

l c u trúc có m t vai trò quy t đ nh đ i v i ch s giá ch ng khoán H n n a vi c nghiên c u m i quan h gi a các bi n kinh t v mô v i ch s giá ch ng khoán đã đ c

b o đ m

Theo gi thi t, m i quan h gi a t giá h i đoái và giá ch ng khoán nên tích c c

Gi thuy t đ c tìm th y m i quan h gi a ch s giá và t giá h i đoái TTCK Brazil,

n đ , Trung Qu c nh ng không tìm th y đ i v i TTCK Nga

V i k t qu khác là m i quan h gi a ch s giá ch ng khoán v i giá d u, tác gi

đ a ra gi thuy t có m i quan h ng c chi u Tuy nhiên, k t qu là không m t TTCK nào

t n t i m i quan h trên

M c dù giá tr gi i thích gi a t giá h i đoái, giá d u đ i v i ch s giá ch ng

mô khác, c trong n c và qu c t , c ng c n khám phá cho m i quan h c a h v i giá c

s c c hai bên trong và bên ngoài

 Aisyah Abdul Rahman, Noor Zahirah Mohd Sidek, Fauziah Hanim Tafri

“Macroeconomic determinants of Malaysian stock market”, Accepted 27 January, 2009

Nghiên c u này xem xét s t ng tác gi a các bi n s kinh t v mô và giá ch ng

Malaysia, ch s s n xu t công nghi p (IP) đ i di n cho các y u t ngu n cung trong n c,

t giá h i đoái th c (RER), cung ti n (M2), d tr ngo i h i (RES) và lãi su t trái phi u kho b c 3 tháng (TB) D li u thu th p hàng tháng t tháng 1 n m 1986 đ n tháng 3 n m

2008 Trong bài nghiên c u này tác gi s d ng mô hình VAR, ki m đ ng liên k t Johansen, nhân qu Granger đ phân tích

K t qu ki m đ nh đ ng liên k t cho th y, s gia t ng cung ti n nh h ng tiêu c c

đ n t su t sinh l i c a ch ng khoán ng th i, có m i t ng quan đ ng bi n gi a KLCI,

d tr ngo i h i, ch s s n xu t công nghi p và m i t ng quan ngh ch bi n gi a KLCI

và lãi su t, cung ti n và t giá th c Phân tích đ ng liên k t cho k t qu trong dài h n 1%

t ng trong d tr ngo i h i và ch s s n xu t công nghi p s t ng KLCI t ng đ ng 0.4% và 2.6% T ng 1 đi m trong lãi su t d n đ n KLCI gi m 0.009% KLCI gi m 1% và 3% khi cung ti n và t giá gi m 1%

Bên c nh đó, có m i quan h nhân qu gi a t giá h i đoái và KLCI; KLCI và lãi

su t; d tr và lãi su t, gi a KLCI và s n xu t công nghi p ng th i, có m i quan h nhân qu 2 chi u gi a t giá và lãi su t

H n n a, d a trên phân tích phân h y ph ng sai, bài vi t này nh n m nh r ng TTCK Malaysia có t ng tác m nh v i d tr , ch s s n xu t công nghi p so v i cung

ti n, lãi su t, t giá h i đoái

 Halil Tunalı, Istanbul University, Istanbul, Turkey “The Analysis of

Relationships between Macroeconomic Factors and Stock Returns: Evidence from Turkey Using VAR Model”, 2010

Nghiên c u này nh m phân tích các m i quan h gi a các bi n s kinh t v mô và

l i nhu n c phi u trong TTCK c a Th Nh K (Istanbul Stock Exchange-Index 100) giai

đo n t tháng 1 n m 2002 và tháng 8 n m 2008 trên c s hàng tháng Các bi n kinh t v

mô đ i di n cho các ch s c b n c a n n kinh t Th Nh K g m 11 bi n: l i nhu n

Dow Jones (DJIA), t giá h i đoái (USD), lãi su t huy đ ng 1 tháng (1-MTDR), giá vàng (GP), ch s s n xu t công nghi p (IPI), ch s giá s n xu t (PPI), giá d u thô qu c t (ICOP), t ng kh i l ng tín d ng (TCV), cung ti n (M2Y), d tr ngo i h i ròng (NFER),

nh p kh u (IMP) Trong bài nghiên c u này tác gi s d ng ph ng pháp ki m đ nh nghi m đ n v , đ ng liên k t Johansen, quan h nhân qu Granger và th nghi m mô hình VAR và phân tích phân rã ph ng sai đ phân tích

B ng cách s d ng đ ng liên k t Johansen đ ki m đ nh các m i quan h lâu dài

gi a l i nhu n ch ng khoán và các bi n s kinh t v mô đ c đi u tra cho hai bi n, đa

bi n và th y r ng có m t m i quan h lâu dài gi a l i nhu n ch ng khoán và t t c các

bi n khác

Theo k t qu ki m tra quan h nhân qu Granger có m i quan h nhân qu hai chi u gi a l i nhu n ch ng khoán và ch s trung bình công nghi p Dow Jones; l i nhu n

ch ng khoán và ch s s n xu t công nghi p ng th i, có quan h nhân qu m t chi u t

t giá h i đoái, giá d u thô qu c t , cung ti n, nh p kh u, t ng kh i l ng tín d ng đ n l i

Cu i cùng, trong ng n h n (2 tháng) l i nhu n ch ng khoán ch y u là b nh

h ng b i nh ng cú s c c a chính nó và c a t ng kh i l ng tín d ng Trong th i gian dài (10 tháng) l i nhu n ch ng khoán ch y u b nh h ng b i nh ng cú s c chính nó và các

bi n c a t ng kh i l ng tín d ng, t giá h i đoái, ch s s n xu t công nghi p, ch s trung bình công nghi p Dow Jones, cung ti n, ch s giá s n xu t (PPI), giá vàng, nh p

kh u, lãi su t huy đ ng 1 tháng, d tr ngo i h i ròng, giá d u thô

 Nopphon Tangjitprom, Martin de Tours School of Management of Economics

Assumption University, Bangkok, Thailand “Macroeconomic Factors of

Emerging Stock Market: The Evidence from Thailand”, November 10, 2011

v mô đ n hi u qu c a TTCK Thái Lan Các bi n kinh t v mô đ c s d ng trong nghiên c u này bao g m t l th t nghi p, lãi su t, l m phát và t giá h i đoái Các bi n kinh t v mô đ c thu th p d a trên s li u hàng tháng k t tháng 1 n m 2001 đ n tháng

12 n m 2010 Ch s giá ch ng khoán đ c thu th p cùng th i gian Do không có d li u GDP hàng tháng t i Thái Lan, t l th t nghi p hàng tháng đ c s d ng đ đ i di n cho nhân t tình tr ng và chu k kinh doanh c a n n kinh t chung Trái phi u chính ph 5

n m đ i di n cho m c lãi su t Ch s giá tiêu dùng hàng tháng đ i di n cho nhân t l m phát i v i các ho t đ ng qu c t , t giá h i đoái danh ngh a gi a Baht và đ ng đô la

Ph ng pháp phân tích h i quy đ c s d ng đ ki m đ nh m i quan h gi a l i nhu n c phi u và các bi n s kinh t v mô K t qu cho th y ch có 2 bi n kinh t v mô, lãi su t và t giá h i đoán là có ý ngh a th ng kê Bi n t l th t nghi p và t l l m phát không có ý ngha th ng kê đ xác đ nh l i nhu n c phi u i u này có th ph n ánh r ng

có vài đ tr tr c khi d li u đ c t o ra

Mô hình h i quy đ c c tính b ng cách s d ng đ tr 2 tháng c a t l th t nghi p và t l l m phát thay th cho mô hình g c K t qu c a mô hình h i quy m i cho

th y có ý ngh a th ng kê đ i v i m i bi n kinh t v mô Ngay c khi lãi su t ng n h n đã

đ c s d ng thay th cho lãi su t dài h n, ho c s d ng các bi n th c thay th cho các

bi n danh ngh a v n không làm thay đ i k t qu tr c đó

T ng quan tr gi a các bi n đ c ki m tra b ng ki m đ nh nhân qu Granger K t

ng c l i là không đúng ng th i có quan h nhân qu 2 chi u gi a lãi su t và l i nhu n

c phi u Nh ng có quan h nhân qu 1 chi u t l i nhu n c phi u đ n t l l m phát và

t giá h i đoái Nh v y, ch có 1 vài bi n kinh t v mô có th d đoán l i nhu n t ng lai

c a c phi u nh ng ng c l i l i nhu n c phi u có th d đoán h u h t các bi n kinh t

v mô trong t ng lai, ngoài tr t l th t nghi p i u này ng ý r ng hi u qu ho t đ ng

c a TTCK là m t ng c viên hàng đ u t t nh là m t ch s kinh t hàng đ u cho tình hình kinh t v mô trong t ng lai

Cu i cùng, k t qu phân tích ph ng sai cho th y t m quan tr ng c a lãi su t đ

gi i thích s thay đ i trong l i nhu n c phi u K t qu t ng t ngay c khi ch s SET50

ngành nh y c m v i m i bi n kinh t v mô khác nhau d a trên b n ch t c a kinh doanh Tuy nhiên, h u h t các ngành v n nh y c m nhi u v i lãi su t

 Abbas Alavi Rad, Abarkouh Branch, Islamic Azad University, Iran

“Macroeconomic Variables and Stock Market: Evidence From Iran”, 2011

Trong bài này, tác gi xem xét m i quan h gi a ch s giá ch ng khoán Tehran (TSE) Iran và các bi n kinh t v mô nh ch s giá tiêu dùng (CPI), t giá h i đoái th

tr ng t do (FER) và tính thanh kho n (M2) trong giai đo n t n m 2001 đ n n m 2007

Các ph ng pháp th c nghi m s d ng trong nghiên c u là mô hình vector t h i quy (VAR), hàm ph n ng xung l c Impulse (IRF) và phân tích ph ng sai d báo l i

t ng quát (FEVD) đ phân tích hành vi c a ch s giá ch ng khoán TSE

Các k t qu th c nghi m d a trên d li u chu i th i gian hàng tháng trong su t giai

đo n đ đi u tra đ c tóm t t nh sau: Th nh t, hàm ph n ng xung l c (IRF) ch ra r ng

ph n ng c a ch s giá ch ng khoán đ i v i nh ng cú s c trong các bi n kinh t v mô là

y u và m t b n tháng ch t (n m ch t m t 4 tháng)

Th hai, phân tích ph ng sai d báo t ng quát l i (FEVD) cho th y các bi n kinh

t v mô trong bi n đ ng c a ch s giá TSE là kho ng 12% Trong th c t , các bi n kinh

t v mô không đóng m t vai trò quan tr ng trong s bi n đ ng c a ch s giá TSE Iran

Cu i cùng, nh ng k t qu h tr các nghiên c u khác, có v nh cú s c chính tr hay l c l ng kinh t khác có th nh h ng trên ch s giá TSE Iran

 Xiufang Wang, School of Economics, Osaka Prefecture University, Japan

“The Relationship between Stock Market Volatility and Macroeconomic Volatility: Evidence from China” , 2011

Bài nghiên c u này xem xét m i quan h gi a s bi n đ ng c a TTCK Trung Qu c

và các nhân t kinh t v mô nh GDP th c, l m phát và lãi su t Trong nghiên c u này tác

gi s d ng ch s Shanghai đ i di n cho ch s TTCK c a Trung Qu c D li u trong phân tích đ c thu th p hàng tháng t tháng 1 n m 1992 đ n tháng 12 n m 2008

sai có đi u ki n thay đ i d ng m (EGARCH) và mô hình ph ng sai b sung đ tr D a trên các d li u, nghiên c u này th c hi n d toán bi n đ ng c a m i bi n b ng cách s

quan h nhân qu gi a s bi n đ ng ch s giá ch ng khoán và các bi n kinh t v mô

bi n đ ng c a GDP th c, ngh a là giá c phi u không có ý ngh a đáng k trong vi c gi i

quan h nhân qu song ph ng, ngh a là t n t i c a m t hi n t ng ph n h i gi a ch s giá tiêu dùng c a Trung Qu c và giá c phi u Trong khi đó t n t i m i quan h nhân qu

m t chi u t bi n đ ng TTCK đ n bi n đ ng lãi su t i u này cho th y giá c phi u ph i

nghi p nói chung có th ph n ánh m c đ c a các ho t đ ng c a n n kinh t đ t n c

Nh v y, giá c phi u ph n ánh chính xác các nguyên t c c b n, sau đó giá c phi u nên đ c s d ng nh các ch s hàng đ u c a các ho t đ ng kinh t trong t ng lai Tuy nhiên, nh ng k t qu cho th y, ngo i tr cho t l l m phát, TTCK Trung Qu c không ph n ánh nh ng thay đ i c a các bi n s kinh t v mô nh GDP th c và lãi su t

 Muhammad Akbar, Shahid Ali and Muhammad Faisal Khan, Pakistan “The

relationship of stock prices and macroeconomic variables revisited: Evidence from Karachi stock exchange”, Accepted 8 November, 2011

M c tiêu c a bài nghiên c u này là ki m đ nh m i quan h gi a các nhân t kinh t

v mô và ch s giá ch ng khoán Pakistan (ch s KSE100) trong giai đo n t tháng

1-1999 đ n tháng 6-2008 Nghiên c u này xem xét các nhân t kinh t v mô liên quan đ n giá ch ng khoán g m t l l m phát (CPI), ch s s n xu t công nghi p (MPI), t ng d tr ngo i t tr vàng (RESERVEMG), lãi su t trái phi u kho b c 6 tháng (SMTB), t giá h i đoái danh ngh a (NEER) và cung ti n D li u chu i th i gian trong nghiên c u này bao

g m các quan sát hàng tháng c a ch s KSE100 và các nhân t v mô

Ki m đ nh đ ng liên k t, ki m đ nh nhân qu Grange và ki m đ nh hi u ch nh sai

s đ c s d ng đ phân tích m i quan h này Ki m đ nh ADF và PP cho r ng t t c các

l ng ki m đ nh đ ng liên k t 2 bi n cho th y r ng ch s giá ch ng khoán là đ ng liên

k t v i t l l m phát, d tr ngo i t tr vàng, ch s s n l ng s n xu t Nh ng ch s giá ch ng khoán không liên k t v i t giá h i đoái danh ngh a và cung ti n Ki m đ nh

đ ng liên k t đa bi n cho th y r ng giá ch ng khoán và các nhân t kinh t v mô đ ng liên k t và có ít nh t t n t i 1 m i quan h nhân qu 1 chi u gi a 2 b các bi n K t qu cho th y r ng giá ch ng khoán có quan h thu n v i cung ti n, lãi su t ng n h n và có quan h ng c chi u v i t l l m phát và d tr ngo i t Tuy nhiên, không có m i quan

h gi a ch s s n xu t công nghi p và t giá h i đoái v i giá ch ng khoán

 Mohamed Khaled Al-Jafari, Rashed Mohammed Salameh & Mohammad

Rida Habbash “Investigating the Relationship between Stock Market Returns

and Macroeconomic Variables: Evidence from Developed and Emerging Markets”, 2011

Nghiên c u này xem xét m i quan h gi a các bi n s kinh t v mô và giá ch ng khoán đ i v i th tr ng phát tri n và th tr ng đang n i lên trong giai đo n t tháng 1

n m 2002 đ n tháng 12 n m 2008 Các bi n kinh t v mô đ c nghiên c u bao g m: ho t

đ ng kinh t th c t , l m phát, lãi su t, cung ti n và t giá h i đoái Ch s giá tiêu dùng là

bi n đ i di n cho l m phát Bi n cung ti n đ c s d ng là M2 T giá h i đoái đ c đo

b ng đ ng n i t cho m i đ ng đô la M Ch s s n xu t công nghi p là bi n đ i di n cho

ho t đ ng kinh t th c Trái phi u kho b c 3 tháng là bi n đ i di n cho lãi su t Các d

n c đang phát tri n, c ng nh ch s giá tiêu dùng, cung ti n, t giá h i đoái, lãi su t, ch

s s n xu t công nghi p

Ki m đ nh này th c hi n b ng cách s d ng d li u t 16 th tr ng phát tri n (Australia,

ào Nha, Singapore, Th y i n, Th y S , V ng qu c Anh, và Hoa K ) và 16 th tr ng

, In-đô-nê-xi-a, Malaysia, Mexico, Philippines, Ba Lan, Nga,Thái Lan, và Th Nh K )

M t khác, có m i quan h ng n h n gi a giá ch ng khoán và các ho t đ ng kinh t

th c, l m phát trong c hai chi u cho th tr ng phát tri n và m i n i Nh ng có m i quan

h ng n h n m t chi u t giá ch ng khoán đ n lãi su t trong c hai th tr ng ng th i,

có m i quan h ng n h n m t chi u t giá ch ng khoán đ n cung ti n t i các th tr ng

m i n i và m t chi u t t giá h i đoái đ n giá ch ng khoán các th tr ng phát tri n

Cu i cùng, k t qu cho th y r ng m i quan h gi a các bi n kinh t v mô và lãi c phi u t i các th tr ng m i n i là hoàn toàn có ý ngh a th ng kê đáng k h n so v i các

th tr ng phát tri n

 Yu Hsing, PhD; Antoinette S Phillips, PhD; Carl Phillips, PhD, Southeastern

Louisiana University “Stock Prices and Aggregate Economic Variables: The

Case of Brazil” 5 May, 2011

ch ng khoán Bovespa c a Brazil v i các bi n s kinh t v mô Các bi n s kinh t v mô bao g m s n xu t công nghi p, lãi su t, cung ti n, t giá h i đoái, t l l m phát và ch s

2010

h n v i s thay đ i trong s n xu t công nghi p, lãi su t cho vay th p h n, t l M2/GDP cao h n, t l l m phát th p h n ho c ch s TTCK M h n so v i các bi n s khác T ng

khoán Bovespa T ng (gi m) 1% lãi su t cho vay s d n đ n gi m (t ng) 0,924% ch s

ch ng khoán Bovespa N u ch s giá c phi u th tr ng M t ng (gi m) 1%, ch s

ch ng khoán bovespa s t ng (gi m) 0,717%, cho th y r ng TTCK bovespa thay đ i t l

ít h n so v i ch s TTCK M

co giãn c tính -0,291 đ i v i t giá đ i đoái cho th y r ng n u th c s Brazil

m t giá (đánh giá cao) 1% ch s ch ng khoán Bovespa s gi m (t ng) 0,291% i u này

ng ý r ng nh ng tác đ ng tiêu c c trên v n qu c t ch y vào Brazil, chi phí nh p kh u và giá trong n c l n h n so v i tác đ ng tích c c vào xu t kh u Nh v y, trong vi c xem xét các chính sách t giá h i đoái, ngoài tác đ ng thông th ng trên xu t kh u ròng, hi u

ng ti n n ng khác c n đ c xem xét

ng th i ch s ch ng khoán Bovespa c a Brazil cho th y có m i quan h cùng chi u v i s n xu t công nghi p, t l c a cung ti n M2 v i GDP và ch s TTCK M , và

có m i quan h ng c chi u v i lãi su t cho vay, kh u hao th c t Brazil, t l l m phát

c a Brazil và t l qu liên quan M Chính sách ti n t c a M s nh h ng đ n hi u

k Ti n kh u hao có th giúp khu v c xu t kh u nh ng s làm t n th ng TTCK

 Yu Hsing, Southeastern Louisiana University, USA“Effects of Macroeconomic

Variables on the Stock Market: The Case of the Czech Republic” 2011

kinh t v mô D li u đ c thu th p t c c th ng kê tài chính Qu c t và Qu Ti n t

Qu c t (IMF) trong kho ng th i gian t quý 1- 2002 đ n quý 2-2010

h ng tiêu c c b i t l vay c a chính ph đ i v i GDP, lãi su t th c trong n c, t giá

h i đoái CZK /USD, t l l m phát d ki n và trái phi u chính ph khu v c đ ng ti n chung châu Âu và th hi n m t m i quan h b c hai v i t l M2 trên GDP Nó cho th y

 Isiaq Olasunkanmi Oseni, Philip Ifeakachukwu Nwosa, Bells University of

Technology “Stock Market Volatility and Macroeconomic Variables Volatility in

Nigeria: An Exponential GARCH Approach”, 2011

Nghiên c u này s d ng k thu t AR (k)-EGARCH (p, q) đ ki m tra các bi n

đ ng trên TTCK và các bi n kinh t v mô Sau đó s d ng LA-VAR th nghi m quan h nhân qu Granger đ phân tích m i liên h gi a bi n đ ng TTCK Nigeria và các bi n s kinh t v mô giai đo n t n m 1986 đ n n m 2010 b ng cách s d ng d li u chu i th i

gi a TTCK và bi n đ ng trong lãi su t và t l l m phát Nghiên c u đ ngh r ng đ

đ nh thông qua vi c khai thác s quan tâm ngày càng t ng c a m i ng i trong th tr ng

b ng cách cung c p ngày càng nhi u c phi u

 Heng Lee Ting, Sim Chuit Feng, Tee Wee Wen, Wong Kit Lee

“Macroeconomic Determinants of The Stock Market Return: The Case in Malaysia” May 2012

Bài nghiên c u này đánh giá m i quan h gi a các bi n kinh t v mô và TTCK Malaysia (KLSE) trong giai đo n t tháng 01/1992 đ n tháng 12/2011 Các bi n v mô

đ c nghiên c u g m cung ti n, lãi su t, giá d u thô, ch s giá tiêu dùng (đ i di n cho

l m phát)

M t s phân tích th c nghi m đ c th c hi n đ đi u tra m i quan h gi a các bi n

đ n v g c, đ ng liên k t Johansen, quan h nhân qu Granger, phân tích ph ng sai và hàm ph n ng xung l c

K t qu nghiên c u cho th y các y u t quy t đ nh có ý ngh a gi i thích t t, ngo i

tr giá d u thô i v i lãi su t, có m t m i quan h ngh ch v i l i nhu n TTCK Ch s

giá tiêu dùng là bi n đ i di n c a l m phát và có t ng quan âm v i giá ch ng khoán Trong khi cung ti n có m i quan h tích c c v i giá ch ng khoán Cu i cùng, giá d u thô

tr thành m t ch s ph bi n trong vi c xác đ nh l i nhu n TTCK Tuy nhiên, giá d u thô

đã tr thành bi n không có m i quan h đáng k không nh trong mong đ i Vì v y, giá

d u thô là n đ nh, không có ý ngh a đáng k đ i v i l i nhu n ch ng khoán

Trong ng n h n, lãi su t r t có ý ngh a m c 1% trong khi m c ý ngh a cho cung

ti n và ch s giá tiêu dùng là 5% Tuy nhiên, Giá d u thô là có ý ngh a không đáng k

s giá tiêu dùng & giá d u thô và l i nhu n ch ng khoán & lãi su t Ch có hai bi n c p tác đ ng l n nhau trong m i quan h 2 chi u K t qu nghiên c u c ng cho th y có s t n

t i c a m i quan h dài h n gi a các bi n s

 Các Nhân T Kinh T V Mô Trong Các Nghiên C u:

cho r ng ch s s n xu t công nghi p gia t ng trong giai đo n n n kinh t t ng tr ng và

gi m trong th i k kinh t suy thoái S thay đ i c a ch s s n xu t công nghi p là d u

hi u s thay đ i n n kinh t Khi n n kinh t t ng tr ng, ho t đ ng kinh doanh có tri n

v ng phát tri n, các doanh nghi p c n v n đ ph c v cho ho t đ ng s n xu t kinh doanh, nên huy đ ng v n b ng cách phát hành ch ng khoán Các doanh nghi p kinh doanh ngày càng phát tri n, hi u qu , l i t c c phi u t ng và nhi u ng i s đ u t vào ch ng khoán

vì kh n ng sinh l i cao nên giá c ch ng khoán t ng cao Nh v y, m i t ng quan gi a

ch s s n xu t công nghi p và t su t sinh l i ch ng khoán là đ ng bi n

th tr ng phát tri n, Hassapis (2002) cho r ng m i quan h d ng gi a giá

ch ng khoán và t ng tr ng kinh t các qu c gia: Pháp, Nhât, Canada, M , Anh

t ng tr ng GDP c Foresti (2007) ch ng minh giá ch ng khoán có th đ c s d ng

d báo t ng tr ng nh ng ng c l i thì không đúng Humpe & Macmillan (2007) tìm th y

Yu Hsing (2011) c ng cho th y ch s ch ng khoán Brazil có m i quan h cùng chi u v i

s n xu t công nghi p

các th tr ng m i n i, Maghayereh (2002) & Al-Sharkas (2004) k t lu n ch s

s n xu t công nghi p có t ng quan đ ng bi n và có ý ngh a v i t su t sinh l i ch ng khoán Singapore Th Nh K , Karamustafa & Kucukkale (2003), Kaplan (2008) & Halil Tunalı (2010) ch ra r ng có m i quan h đ ng bi n gi a t su t sinh l i ch ng khoán và ch s s n xu t công nghi p Ibrahim (2003) k t lu n có m i quan h d ng trong dài h n gi a ch s giá ch ng khoán và s n l ng công nghi p Malaysia Nishat and Shaheen (2004) tìm th y m i t ng quan đ ng bi n gi a ch s s n xu t công nghi p

và giá ch ng khoán Pakistan Rahman (2009) cho r ng có m i t ng quan đ ng bi n ch

s s n xu t công nghi p và giá ch ng khoán Malaysia trong dài h n

T t c các nghiên c u th tr ng phát tri n l n th tr ng m i n i đ u cho k t qu

v m i t ng quan đ ng bi n gi a t su t sinh l i ch ng khoán và ch s s n xu t công nghi p

 L m phát: l m phát và giá ch ng khoán có m i liên quan t l ngh ch, b i l xu

h ng c a l m phát xác đ nh tính ch t t ng tr ng L m phát t ng cao luôn là d u hi u

kinh t x u đi Trong khi TTCK nh chi c nhi t k đo s c kh e n n kinh t Khi l m phát

t ng cao, ti n m t giá, ng i dân không mu n gi ti n m t ho c g i ti n trong ngân hàng

b i l m c lãi su t danh ngh a c a ti n g i th p h n t l l m phát Nhà đ u t chuy n sang n m gi vàng, b t đ ng s n, ngo i t m nh khi n m t l ng v n nhàn r i đáng k

c a xã h i n m im d i d ng tài s n ch t Thi u v n đ u t , không tích l y đ m r ng

s n xu t, s t ng tr ng c a doanh nghi p nói riêng và c n n kinh t nói chung s ch m

l i, d n đ n l i nhu n doanh nghi p gi m, ch ng khoán gi m

Humper & Macmillan (2000) tìm th y có m i quan h dài h n gi a ch s giá tiêu dùng và t su t sinh l i th tr ng M , Nh t B n Giá ch ng khoán có m i quan h nghch bi n v i ch s giá tiêu dùng CPI th tr ng M và Nh t B n K t qu ng c l i trong giai đo n n n kinh t Nh t kh ng ho ng vào nh ng n m 1990 và b y thanh kho n Frimpong (2009) cho r ng l m phát có m i t ng quan ngh ch bi n v i giá ch ng khoán

h ng c chi u v i t l l m phát Yu Hsing (2011) cho th y ch s ch ng khoán có m i

th y ch s giá tiêu dùng có t ng quan âm v i giá ch ng khoán Malaysia

Tuy nhiên, nghiên c u c a Kandir (2008) cho r ng có m i quan h cùng chi u gi a

t su t sinh l i ch ng khoán và l m phát B i vì khi l m phát gia t ng thì th tr ng v n

có xu h ng ch ng l i tác đ ng c a l m phát

 T giá: Trong n n kinh t toàn c u, t t c các ngành kinh doanh đ u có b nh

h ng tr c ti p ho c gián ti p đ n nh ng ho t đ ng qu c t Nói cách khác, s thay đ i t giá có th nh h ng đ n v th c nh tranh c a công ty và ngành, k t qu là doanh thu và dòng ti n có th thay đ i

Kanas (2000) đã tìm th y b ng ch ng c a hi u ng lan t a t t su t sinh l i ch ng

bi n đ ng lan t a t t giá đ n t su t sinh l i l i không có ý ngh a Muhammad Akbar (2011) cho th y không có m i quan h gi a t giá h i đoái v i giá ch ng khoán Pakistan

Wu (2005) tìm th y m i t ng quan gi a t su t sinh l i ch ng khoán và thay đ i

t giá trong su t th i gian các n n kinh t ph c h i sau kh ng ho ng Nh t B n, Indonesia, Philiphine, Singapore, Thái Lan và ài Loan, ngo i tr Hàn Qu c Robert D.Gay (2008) tìm th y m i quan h gi a ch s giá ch ng khoán và t giá h i đoái

Gunsel & Cukor (2007) tìm th y t giá có nh h ng ng c chi u đ n t su t sinh

ng c chi u t i giá ch ng khoán Malaysia Halil Tunalı (2010) cho th y có m t m i quan h tiêu c c gi a t giá h i đoái và t su t sinh l i ch ng khoán Th Nh K Yu Hsing (2011) cho th y r ng ch s TTCK Czech có nh h ng tiêu c c v i t giá h i đoái

Ng c l i, Frimpong (2009) tìm th y m i quan h đ ng bi n gi a t giá và t su t sinh l i

Nh v y, Các nghiên c u cho th y m i t ng quan gi a t giá và TTCK các

n c khác nhau và khác v i lý thuy t

 Lãi su t: Theo lý thuy t kinh t lãi su t trong ng n h n và dài h n có th nh

h ng tiêu c c đ n t su t sinh l i ch ng khoán Lãi su t t ng s d n đ n chi phí tài chính

t ng và l i nhu n doanh nghi p trong t ng lai gi m, t đó nh h ng đ n t su t sinh l i

ch ng khoán Nh v y, m i t ng quan gi a lãi su t và ch ng khoán là ngh ch bi n

giá ch ng khoán Malaysia trong dài h n Halil Tunalı (2010) cho r ng có m t m i quan

h ngh ch gi a lãi su t huy đ ng và t su t sinh l i ch ng khoán Th Nh K Heng Lee Ting (2012) tìm th y có m t m i quan h ngh ch gi a lãi su t và TTCK Malaysia Yu Hsing (2011) cho th y ch s ch ng khoán có m i quan h ng c chi u v i lãi su t TTCK Brazil, Czech

Ng c l i, Gunsel và Cukur (2007) tìm th y r ng v i đ tr 1 tháng lãi su t có

t ng quan d ng đ n t su t sinh l i ch ng khoán c a m t vài ngành, v i đ tr 2 tháng

th y giá ch ng khoán Pakistan có quan h thu n v i lãi su t ng n h n, đi u này khác v i

lý thuy t

 Cung ti n: Lý thuy t ti n t cho r ng s thay đ i c a cung ti n s nh h ng đ n

giá c a các tài s n trong danh m c nhà đ u t theo Cooper và Rozeff (1974) Cung ti n

t ng là đi u ki n t o ra d th a ph ng ti n thanh toán ây chính là đi u ki n đ dòng

ti n ch y vào TTCK, làm t ng ch s giá ch ng khoán

Nghiên c u Halil Tunalı (2010) tìm th y m i quan h tích c c gi a cung ti n và t

su t sinh l i ch ng khoán Th Nh K Muhammad Akbar (2011) cho th y giá ch ng khoán Pakistan có quan h tích c u v i cung ti n Yu Hsing (2011) cho th y ch s ch ng khoán Brazil có m i quan h cùng chi u v i cung ti n M2 Heng Lee Ting (2012) k t qu cho th y cung ti n có m i quan h tích c c v i giá ch ng khoán TTCK Malaysia

Ng c l i, nghiên c u c a Rahman (2009) cho r ng trong dài h n s gia t ng cung

ti n nh h ng tiêu c c đ n t su t sinh l i c a TTCK Malaysia

i v i các n c xu t kh u d u m s có m i t ng quan thu n gi a giá d u và TTCK,

nh ng l i có t ng quan ngh ch đ i v i n c nh p kh u d u m

Nghiên c u c a Lutz Kilian & Cheolbeom Park (2007) cho th y t su t sinh l i trên TTCK M có bi n đ ng đáng k ph thu c vào giá d u

Jung Wook Park & Ronald A Ratti (2007) cho th y có m i t ng quan đ ng bi n

gi a giá d u và giá ch ng khoán Na Uy Nh ng ng c l i, các th tr ng Châu Âu thì giá d u t ng làm gi m t su t sinh l i ch ng khoán Th tr ng M thì không tìm ra m i

t ng quan gi a t su t sinh l i ch ng khoán và giá d u Heng Lee Ting (2012) c ng cho

k t qu giá d u thô là n đ nh, không có ý ngh a đáng k đ i v i giá ch ng khoán TTCK Malaysia

Rong-Gang Cong & Yi-Ming Wei (2008) cho r ng cú s c trong giá d u không

t ng quan đ n h u h t ch s ngành th tr ng Trung Qu c ngo i tr các công ty s n

xu t và m t s công ty d u khí Bi n đ ng trong giá d u có th làm gia t ng đ u c trong ngành khai khoáng và hóa d u d n đ n giá ch ng khoán t ng

Halil Tunalı (2010) tìm th y có m t m i quan h tích c c gi a giá d u thô qu c t

đã phát tri n Hai khác bi t c b n đó là: không ph i t t c các bi n kinh t v mô theo lý

và th m chí có nh ng tác đ ng nhân t v mô đ n TTCK th hi n trái chi u so v i lý thuy t

3 PH NG PHÁP NGHIÊN C U

 D li u các bi n nghiên c u

tài này nghiên c u m i quan h gi a ch s giá ch ng khoán Vi t Nam và các

bi n kinh t v mô TTCK Vi t Nam có ba ch s giá ch ng khoán có tính đ i di n là ch

(đ i di n cho công ty đ i chúng ch a niêm y t giao d ch trên S giao d ch ch ng khoán Hà

l ng nhà đ u t tham gia l n h n nhi u l n so v i HNX, UPCOM-Index nên tác gi đã

s d ng ch s VN-Index đ i di n cho TTCK Vi t Nam

kh o các nghiên c u tr c đây Trong nghiên c u này tác gi s d ng 06 bi n: t c đ t ng

tr ng kinh t , l m phát, t giá h i đoái, lãi su t, cung ti n và giá d u Ch s s n xu t công nghi p (IP) là bi n đ i di n cho t c đ t ng tr ng kinh t Ch s giá tiêu dùng (CPI) là bi n đ i di n cho l m phát Bi n cung ti n đ c s d ng là M2 T giá h i đoái

gi a VND và đô la M (EXC) dùng đ i di n cho th tr ng ngo i h i Lãi su t c b n (R)

là bi n đ i di n cho giá c trên th tr ng ti n t Giá d u th gi i (OIL) là bi n đ i di n cho chi phí đ u vào c a doanh nghi p

D li u các bi n trong mô hình đ c thu th p hàng tháng t tháng 1 n m 2006 đ n tháng 06 n m 2012 Ch s giá ch ng khoán VN-Index theo tháng đ c l y t ch s giá

Ch s s n xu t công nghi p, ch s giá tiêu dùng đ c l y t ngu n T ng C c Th ng Kê

Vi t Nam D li u bi n t giá h i đoái giao d ch c a NHTM và lãi su t c b n đ c l y t

l y log ngo i tr lãi su t

B ng 2: Mô t các bi n s d ng trong mô hình

Rahman (2009) và Heng Lee Ting (2012) t i TTCK Malaysia; Halil Tunalı (2010) t i TTCK Th Nh K ; Nopphon Tangjitprom (2011) t i TTCK Thái Lan và Abbas Alavi Rad (2011) t i TTCK Iran Các tác gi này đ u s d ng mô hình Var đ phân tích tác

đ ng c a các bi n KTVM đ n th tr ng ch ng khoán

Mô hình Var cho r ng các bi n s trong mô hình đ u là bi n n i sinh, ngh a là đ u

có tác đ ng qua l i l n nhau Mô hình Var là mô hình đ ng c a m t s bi n th i gian, theo

đó các giá tr quan sát tr c đó đ c dùng đ đi t i d báo chính xác nh t có th ng

th i, mô hình giúp nh n di n và gi i thích cú s c kinh t trong d li u l ch s và giúp xem xét tác đ ng c a m t cú s c trên m t bi n ph thu c lên các bi n ph thu c khác trong h

d ng đ phân tích chu i th i gian đa bi n

kinh t v mô và ch s giá ch ng khoán Vi t Nam

c l ng mô hình Var tr c tiên tác gi ki m đ nh tính d ng c a các bi n trong mô hình d a trên gi n đ t t ng quan, ki m đ nh nghi m đ n v N u ch a d ng thì s d ng k thu t sai phân đ đ a v các chu i d ng Ti p theo l a ch n kho ng tr phù

Tuy nhiên, ki m đ nh đ ng liên k t ch cho k t qu gi a các bi n có m i quan h nh ng không xác đ nh chi u quan h Do đó, ki m đ nh nhân qu Granger cho bi t li u có t n t i

m i quan h nhân qu gi a các chu i th i gian hay không? Sau đó, d báo mô hình t h i quy VAR, phân tích ph n ng xung l c, phân rã ph ng sai

Qui trình c l ng mô hình Var g m các b c sau:

 Ki m đ nh tính d ng c a các bi n trong mô mình:

quan gi do h i quy m t chu i th i gian không d ng v i m t ho c nhi u chu i th i gian không d ng khác thì các bi n trong mô hình h i quy ph i d ng ho c đ ng liên k t i u

chu i th i gian trong đó có bi n đ c l p không d ng s vi ph m các gi đ nh OLS Nên

đ u tiên chúng ta ph i xác đ nh chu i th i gian d ng Các ph ng pháp s d ng đ ki m

ki m đ nh tính d ng này, m t trong các ki m đ nh đ n gi n là ki m đ nh d a trên hàm t t ng quan k

 k

 k =

 0

N u k = 0, ta có 0 = 1; k ta đ u có -1≤ k ≤1 N u v đ th c a k theo k thì đ

th đ c g i là gi n đ t ng quan t ng th Tuy nhiên, trên th c t chúng ta ch a có t ng

th , mà ch có m t m u Khi đó chúng ta có th xây d ng hàm t ng quan m u:

m u s có phân ph i chu n x p x v i k v ng b ng 0 và ph ng sai là 1/n, v i n khá

tr ng h p này các bi n Yt-1, Yt-2, … Yt-k+1 nh h ng đ n m c đ Yt và Yt-k Do đó, đ đo

m c đ k t h p riêng r gi a Yt và Yt-k ng i ta còn tính h s t t ng quan riêng (Pace)

c a Yt và Yt-k ký hi u là kk Và kk đ c tính theo công th c đ quy c a Durbin (1960)

i v i các h s t ng quan riêng, n u chu i là d ng thì các s có phân ph i chu n N(0,1/n) Do v y chúng ta có th ki m đ nh gi thi t đ i v i t ng t nh ki m

Trong đó n là kích th c m u, m là đ dài c a tr Q có phân ph i x p x 2

đ nh m t chu i th i gian d ng hay không d ng M c đích xác đ nh tính d ng c a các bi n

b i vì n u không d ng có th d n đ n hi n t ng h i quy gi m o trong d li u chu i th i gian và do đó có m i quan h gi m o gi a các bi n H u h t d li u chu i th i gian c a

hi p ph ng sai thay đ i theo th i gian Gi s ta có ph ng trình h i quy nh sau:

Nh v y các gi thi t trên có th vi t l i nh sau:

H0: =0 (Yt là chu i không d ng), H1: <0 (Yt là chu i d ng)

Dickey và Fuller cho r ng giá tr t c l ng c a h s Yt-1 s theo phân ph i xác

su t (tau statistic, = giá tr c l ng / sai s c a h s ) Ki m đ nh th ng k còn

ki m đ nh H0 ta so sánh giá tr th ng kê tính tóan v i giá tr th ng kê tra

b ng DF (các ph n m m kinh t l ng đi u cung c p giá tr th ng kê ) N u giá tr tuy t

đ i c a th ng kê l n h n giá tr tra b ng, ta bác b gi thi t H0, ngha Yt là m t chu i

d ng Ng c l i giá tr tuy t đ i c a th ng kê nh h n giá tr tra b ng, ta ch p nh n gi thi t H0, ngha là m t chu i không d ng

Ki m đ nh DF gi đ nh r ng các s h ng ut không t ng quan Tuy nhiên theo Howard White (1998) có th có hi n t ng t ng quan chu i gi a các ut Nên ng i ta

th ng s d ng ki m đ nh DF m r ng là ADF (Augmented Dickey –Fuller Test) Ki m

đ nh này đ c th c hi n b ng cách đ a thêm vào ph ng trình trên các bi n tr c a sai phân bi n ph thu c Yt:

Y t = 1 + 2 TIME +  Y t-1 + i ∑∆Y t-1 + u t (6)

Các b c ki m đ nh ADF t ng t nh ki m đ nh DF

N u phát hi n chu i th i gian là không d ng thì đi u đ u tiên ta ph i chuy n chúng

chu i d ng sai phân hay chu i d ng xu th (n u ph n d c a mô hình h i qui Yt theo th i gian là d ng thì Yt là d ng xu th ) L u ý r ng đa s các d li u kinh t v mô có xu

h ng d ng sai phân h n là d ng xu th Tuy nhiên, vi c chuy n hóa chu i d li u sang

d ng sai phân nh th ch có ý ngh a trong vi c d báo ng n h n

 L a ch n đ tr t i u

xác đ nh đ tr t i u tr c h t ph i l a ch n m t đ dài tr khá l n Sau đó dùng các tiêu chu n đ l a ch n đ dài phù h p c a mô hình (sai s mô hình càng nh càng t t) Các tiêu chu n thông tin có th k t h p đ l a ch n đ tr t i u c a mô hình:

Giá tr L càng l n ch ng t mô hình càng phù h p Trong th c hành, khi s d ng

n ) e

2k/n

Trong đó, k là s tham s trong mô hình h i quy, n là c m u Giá tr AIC càng nh

công th c:

AIC = -