Luận văn thạc sĩ Hoàn thiện công tác quản lý rủi ro tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu

Có th th y đi u này các ngân hàng Bangkok Bank và Siam Commercial Bank SCB.. i n hình cho hình th c này là Siam city bank hay Kasikorn bank... Trong môi tr ng kinh doanh nhi u khó kh n t

Tôi xin cam đoan s li u nêu trong lu n v n này đ c thu th p t các ngu n th c t , đ c công b trên các báo cáo c a c quan Nhà n c; đ c

đ ng t i trên các t p chí, báo chí, các website h p pháp Các gi i pháp, ki n ngh là c a cá nhân tôi rút ra t quá trình nghiên c u lỦ lu n và th c ti n

Tp H Chí Minh, ngày 12 tháng 07 n m 2012

Ng i cam đoan

Lê Quang Ti n

M C L C

-

Trang ph bìa L i cam đoan M c l c Danh m c các t vi t t t Danh m c các b ng, bi u L I M U 1

CH NG I : Lụ LU N CHUNG V R I RO TệN D NG VÀ QU N Lụ R I RO TệN D NG I V I DNVVN T I CÁC NHTM 3

1.1 R I RO TệN D NG 3

1.1.1 Khái ni m v tín d ng ngân hàng 3

1.1.2 Khái ni m v r i ro tín d ng 3

1.1.3 Phân lo i r i ro tín d ng và tác đ ng c a r i ro tín d ng đ i v i ngân hàng 4

1.1.4 D u hi u nh n bi t và nguyên nhân gây ra r i ro tín d ng 6

1.2 QU N Lụ R I RO TệN D NG I V I DNVVN 8

1.2.1 T ng quan v DNVVN 8

1.2.1.1 Khái ni m DNVVN 8

1.2.1.2 c đi m c a DNVVN 9

1.2.1.3 Tình hình phát tri n 10

1.2.1.4 Các đi u ki n h tr cho s phát tri n c a DNVVN 11 1.2.1.5 Thu n l i 12

1.2.1.6 Nh ng khó kh n, h n ch 13

1.2.1.7 Nh ng khó kh n khi ti p c n ngu n v n ngân hàng 14 1.2.2 Công tác qu n lỦ r i ro tín d ng t i NHTM 15

1.2.2.1 Khái ni m 15

1.2.2.2 Nhi m v c a công tác qu n lỦ r i ro tín d ng 15

1.2.2.3 S c n thi t ph i qu n lỦ r i ro tín d ng đ i v i DNVVN 16

1.2.2.4 Qui trình qu n lý r i ro tín d ng (theo Basel 2) 16

1.2.2.5 Nguyên t c Basel v qu n lỦ r i ro tín d ng 20

1.3 KINH NGHI M C A M T S N C V QU N Lụ R I RO TệN D NG 20

1.3.1 Bài h c kinh nghi m t các ngân hàng Hàn Qu c 20

1.3.2 Bài h c kinh nghi m t 02 ngân hàng Thái Lan : Siam Commercial Bank (SCB) và Kasikorn bank 21

1.3.3 Bài h c kinh nghi m v qu n lỦ r i ro tín d ng đ i v i NHTM Vi t Nam 23

K T LU N CH NG I 23

CH NG II : TH C TR NG CÔNG TÁC QU N Lụ R I RO TÍN D NG I V I DNVVN T I NHTMCP Á CHÂU 24

2.1 GI I THI U V NHTMCP Á CHÂU 24

2.1.1 Quá trình hình thành và phát tri n 24

2.1.1.1 Nh ng c t m c đáng nh 24

2.1.1.2 Thành tích đ t đ c 24

2.1.2 Tình hình ho t đ ng kinh doanh trong th i gian qua 25

2.2 TH C TR NG HO T NG TệN D NG VÀ CÔNG TÁC QU N Lụ R I RO TệN D NG I V I DNVVN T I NHTMCP Á CHÂU 26

2.2.1 Tình hình huy đ ng v n 26

2.2.2 Ho t đ ng tín d ng giai đo n 2008-2011 29

2.2.3 Th c tr ng cho vay các DNVVN 30

2.2.3.1 Tình hình cho vay các DNVVN qua các n m 30 2.2.3.2 Tình hình tài tr DNVVN thông qua các ch ng trình

h p tác 32

2.2.3.3 Tình hình n x u khi cho vay các DNVVN 36

2.2.4 Công tác qu n lý r i ro tín d ng đ i v i DNVVN t i NHTMCP Á Châu 38

2.2.4.1 C c u t ch c ho t đ ng tín d ng 38

2.2.4.2 Chính sách tín d ng 40

2.2.4.3 H th ng x p h ng tín d ng doanh nghi p n i b 41

2.2.4.4 Các gi i h n trong ho t đ ng tín d ng c a ngân hàng và khách hàng 43

2.2.4.5 Công tác ki m tra, ki m soát n i b 44

2.2.4.6 H th ng thông tin ngân hàng 44

2.2.4.7 Chính sách tài s n đ m b o 45

2.2.5 Nh ng thành t u đ t đ c 46

2.2.6 Nh ng t n t i trong công tác QLRRTD đ i v i DNVVN t i NHTMCP Á Châu 47

2.2.7 Nguyên nhân d n đ n nh ng t n t i trong công tác QLRRTD đ i v i DNVVN t i NHTMCP Á Châu 49

2.2.7.1 Nguyên nhân t phía Ngân hàng 49

2.2.7.2 Nguyên nhân t phía các doanh nghi p 52

2.2.7.3 Nguyên nhân khác 54

K T LU N CH NG II 56

CH NG III : GI I PHÁP HOÀN THI N CÔNG TÁC QU N LÝ R I RO TệN D NG I V I DNVVN T I ACB 57

3.1 NH H NG HO T NG NGỂN HÀNG KHÁCH HÀNG DOANH NGHI P C A ACB 57

3.1.1 Khách hàng 57

3.1.2 S n ph m 57

3.1.3 Các ch tiêu chính 57

3.1.4 Các ch ng trình hành đ ng u tiên 57

3.2 GI I PHÁP HOÀN THI N CÔNG TÁC QU N Lụ R I RO TệN D NG I V I DNVVN T I ACB 58

3.2.1 Xây d ng và th c hi n chính sách tín d ng phù h p 58

3.2.1.1 Chính sách khách hàng 58

3.2.1.2 Xây d ng và đi u ch nh danh m c cho vay phù h p t ng th i k 60

3.2.1.3 Chính sách s n ph m tín d ng 60

3.2.1.4 Chính sách tài s n đ m b o 61

3.2.1.5 Chính sách lưi su t, phí 62

3.2.2 Hoàn thi n và tuân th nghiêm ng t quy trình cho vay 62

3.2.2.1 Giai đo n ti p nh n h s 62

3.2.2.2 Giai đo n th m đ nh h s vay v n 63

3.2.2.3 Giai đo n quy t đ nh cho vay 64

3.2.2.4 Giai đo n ki m tra sau cho vay 65

3.2.3 Gi i pháp x lỦ n có v n đ và x lỦ t n th t tín d ng 66

3.2.3.1 Cho vay thêm 66

3.2.3.2 Chuy n n quá h n 66

3.2.3.3 X lỦ n có v n đ 66

3.2.3.4 S d ng các công c b o hi m và b o đ m ti n vay 67 3.2.3.5 Bán n 67

3.2.3.6 Kh i ki n 68

3.2.4 Hoàn thi n và nâng c p h th ng x p h ng tín d ng doanh nghi p n i b hi n hành 68

3.2.5 Hoàn thi n và phát tri n h t ng công ngh thông tin 69

3.2.6 Nâng cao vai trò c a ki m soát n i b ngân hàng 69

3.2.7 Tiêu chu n hóa cán b làm công tác tín d ng doanh nghi p 70

3.2.8 Gi i pháp nh m hoàn thi n mô hình qu n lỦ r i ro tín d ng 72

PH L C

DANH M C B NG, BI U, HÌNH V

B ng 1.1 : B ng phân lo i DNVVN

B ng 2.1 : K t qu ho t đ ng kinh doanh ACB qua các n m

B ng 2.2 : T ng ngu n v n huy đ ng qua các n m

B ng 2.3 : Huy đ ng v n theo lo i hình khách hàng

B ng 2.4 : Tình hình d n tín d ng qua các n m

B ng 2.5 : Phân lo i n qua các n m

B ng 2.6 : Tình hình cho vay DNVVN qua các n m

B ng 2.7 : D n cho vay DNVVN theo ngành ngh

B ng 2.8 : Tình hình tài tr các DNVVN t các ch ng trình h p tác

B ng 2.9 : Tình hình n x u giai đo n 2008-2011

B ng 2.10 : Phân lo i d n cho vay DNVVN theo ngành ngh

B ng 2.11 : X p h ng và phân lo i n đ i v i KHDN

Bi u đ 2.1 : D n cho vay DNVVN theo th i gian

Bi u đ 2.2 : D n cho vay DNVVN theo ngành ngh

Bi u đ 2.3 : T tr ng n x u c a ACB theo th i gian

Hình 1.1 : Nh ng khó kh n và thi t h i khi x y ra RRTD

L I M U

1 Tính c p thi t c a đ tƠi :

Tín d ng là m t nghi p v truy n th ng c a ngân hàng th ng m i (NHTM), chi m t tr ng l n kho ng 70% ho t đ ng kinh doanh c a NHTM Theo đó r i ro trong ho t đ ng kinh doanh ngân hàng t p trung ch y u vào

l nh v c tín d ng Trong xu th toàn c u hóa và h i nh p qu c t , nguy c và

m c đ r i ro ngày càng t ng lên v i nh ng bi u hi n h t s c đa d ng và ph c

t p Do đó đ đ m b o an toàn tài chính, nâng cao n ng l c c nh tranh, đòi h i NHTM ph i có ph ng pháp qu n lỦ t t r i ro tín d ng

DNVVN đư và đang đóng góp m t vai trò quan tr ng trong s phát tri n kinh t - xư h i c a Vi t Nam Vi c phát tri n DNVVN là m t trong nh ng

m c tiêu và chính sách kinh t mà chính ph Vi t Nam đư đ t ra Khách hàng DNVVN là khách hàng ch đ o c a ACB hi n t i c ng nh trong th i gian t i

Hi n nay, d i tác đ ng c a tình hình suy thoái kinh t toàn c u c ng v i tác đ ng c a chính sách th t ch t ti n t c a NHNN, ho t đ ng c a đa ph n các DNVVN g p khó kh n và thua l , nh h ng l n đ n ch t l ng tín d ng c a các NHTM N x u có xu h ng gia t ng và d ki n trong th i gian t i r i ro tín d ng v n tác đ ng m nh m đ n ho t đ ng ngân hàng và n n kinh t , nên tôi ch n đ tài “ Qu n lỦ r i ro tín d ng đ i v i Doanh nghi p v a và nh t i

Ngân Hàng Th ng M i C Ph n Á Châu” làm đ tài nghiên c u

2 M c đích nghiên c u

ánh giá th c tr ng ho t đ ng tín d ng và qu n lỦ r i ro tín d ng đ i v i khách hàng DNVVN trong giai đo n t 2008-2011 Làm rõ các nguyên nhân gây ra r i ro tín d ng đ i v i khách hàng DNVVN t i Ngân hàng Th ng M i

C Ph n Á Châu

xu t m t s gi i pháp qu n lỦ r i ro tín d ng có hi u qu , h n ch đ n

m c th p nh t có th nh ng tác h i x u do nó gây ra, góp ph n ph c v cho các m c tiêu phát tri n c a NHTMCP Á Châu trong quá trình h i nh p kinh t

qu c t và trong khu v c

3 i t ng vƠ ph m vi nghiên c u:

i t ng nghiên c u : Ho t đ ng tín d ng và qu n lỦ r i ro tín d ng

trong cho vay đ i v i khách hàng DNVVN t i NHTMCP Á Châu

Ph m vi nghiên c u : Các ho t đ ng kinh doanh, đ c bi t là công tác qu n

lỦ r i ro tín d ng đ i v i khách hàng DNVVN trong 4 n m tr l i đây Tuy nhiên, ho t đ ng tín d ng c a ACB ch y u là cho vay (chi m g n 90% ho t

đ ng tín d ng) nên ph m vi đ tài ch t p trung nghiên c u các r i ro trong quá trình cho vay c a ho t đ ng tín d ng

CH NG 1:

Lụ LU N CHUNG V R I RO TệN D NG VÀ QU N LÝ R I RO TệN

1.1 R I RO TệN D NG

1.1.1 Khái ni m v tín d ng ngơn hƠng

Cho vay là m t hình th c c p tín d ng, theo đó TCTD giao cho KH s

d ng m t kho n ti n đ s d ng vào m c đích và th i gian nh t đ nh theo th a thu n theo nguyên t c có hoàn tr c g c và lưi

Tín d ng là quan h vay m n, quan h s d ng v n l n nhau gi a

ng i đi vay và ng i cho vay d a trên nguyên t c hoàn tr , kèm theo l i t c khi đ n h n Tín d ng có th hi u m t cách đ n gi n là m t quan h giao d ch

gi a hai ch th , trong đó m t bên chuy n giao quy n s d ng ti n ho c tài s n cho bên kia b ng nhi u hình th c nh : cho vay, bán ch u hàng hóa, chi t kh u,

b o lưnh,… đ c s d ng trong m t th i gian nh t đ nh và theo m t s đi u

ki n nh t đ nh nào đó đư th a thu n

Tín d ng ngơn hƠng (sau đây g i t t là tín d ng) là quan h chuy n

nh ng quy n s d ng v n t ngân hàng cho khách hàng trong m t th i gian

nh t đ nh v i m t chi phí nh t đ nh

1.1.2 Khái ni m v r i ro tín d ng

Theo y ban Basel thì RRTD là kh n ng mà khách hàng vay ho c bên

đ i tác không th c hi n đ c các ngh a v c a mình theo nh ng đi u kho n đư cam k t R i ro th t thoát đ i v i m t ngân hàng là s v n c a ng i giao

c trong h p đ ng, trong đó s v n đ c xác đ nh là b t k s vi ph m nghiêm tr ng nào đ i v i ngh a v h p đ ng khi hoàn tr n và lưi

C n c vào Kho n 01 i u 02 c a Quy đ nh v phân lo i n , trích l p

và s d ng d phòng đ x lỦ r i ro tín d ng trong ho t đ ng ngân hàng c a TCTD ban hành theo quy t đ nh 493/2005/Q -NHNN ngày 22/04/2005 c a

Th ng đ c NHNN thì : “R i ro tín d ng trong ho t đ ng ngân hàng c a t

ch c tín d ng là kh n ng x y ra t n th t trong ho t đ ng ngân hàng c a TCTD

do khách hàng không th c hi n ho c không có kh n ng th c hi n ngh a v

c a mình theo cam k t”

Nh v y có th hi u RRTD là bi n c x y ra trong quá trình c p tín

d ng, bi u hi n trên th c t là vi c khách hàng vay không th c hi n ngh a v

tr n (bao g m lưi vay và g c), ho c tr n không đ y đ , không đúng h n cho ngân hàng nh đư cam k t trong h p đ ng

riêng bi t bên trong c a m i ch th đi vay ho c ngành, l nh v c kinh t Nó

xu t phát t đ c đi m ho t đ ng ho c đ c đi m s d ng v n c a KH vay v n

R i ro t p trung là tr ng h p ngân hàng t p trung v n cho vay quá nhi u đ i v i m t s khách hàng, m t s ngành kinh t , ho c trong cùng m t khu v c đ a lỦ ho c cùng m t lo i hình cho vay có r i ro cao

R i ro giao d ch: nguyên nhân phát sinh là do nh ng h n ch trong quá trình giao d ch và xét duy t cho vay, đánh giá khách hàng R i ro giao d ch có

ba b ph n chính là: r i ro l a ch n, r i ro b o đ m và r i ro nghi p v

R i ro l a ch n là r i ro có liên quan đ n quá trình đánh giá và phân tích tín d ng khi ngân hàng l a ch n nh ng ph ng án cho vay v n có hi u

qu đ ra quy t đ nh cho vay

R i ro đ m b o: Phát sinh t các tiêu chu n đ m b o nh các đi u kho n trong h p đ ng vay, các lo i tài s n đ m b o, ch th đ m b o, hình

th c đ m b o và m c cho vay trên giá tr tài s n đ m b o

R i ro nghi p v là r i ro liên quan đ n công tác qu n lỦ kho n vay và

ho t đ ng cho vay, bao g m c vi c s d ng h th ng x p h ng tín d ng và k thu t x lỦ các kho n vay có v n đ

c a doanh nghi p H n n a, s ho ng lo n c a các NH nh h ng r t l n đ n toàn b n n kinh t Nó làm cho n n kinh t b suy thoái, giá c t ng, s c mua

gi m, th t nghi p t ng, xư h i m t n đ nh Ngoài ra, r i ro tín d ng c ng nh

h ng đ n n n kinh t th gi i vì ngày nay n n kinh t m i qu c gia đ u ph thu c vào n n kinh t khu v c và th gi i, ví d đi n hình là kh ng ho ng tài chính Châu Á và kh ng ho ng tín d ng M

1.1.4 D u hi u nh n bi t vƠ nguyên nhân gây ra r i ro tín d ng

Nh n di n r i ro, qua đó có gi i pháp t i u giúp ng n ng a và x lỦ các kho n cho vay r i ro là khâu quan tr ng, quy t đ nh đ n hi u qu kinh doanh tín d ng c a ngân hàng D u hi u nh n bi t RRTD bao g m: d u hi u tài chính

và d u hi u phi tài chính :

D u hi u tài chính: th hi n qua các ch tiêu đ c rút ra t s li u BCTC c a DN Tuy nhiên ph n l n BCTC c a các DN Vi t Nam th ng không đ c ki m toán, do v y đ đánh giá chính xác, NVTD ph i xác đ nh

đ c m c đ tin c y c a BCTC D u hi u v x lỦ thông tin tài chính c a KH bao g m: các ch s ph n ánh kh n ng thi u thanh kho n (bao g m ch s thanh kho n nhanh, ch s thanh kho n hi n hành d i 1); c c u v n th hi n

s m t cân đ i, kh n ng t ch tài chính; các vòng quay kho n ph i thu, hàng

t n kho, vòng quay v n l u đ ng ch m th hi n s trì tr trong ho t đ ng, kh

n ng thu h i v n khó, ph i thu t ng nhanh và th i h n thanh toán n kéo dài, hàng t n kho luân chuy n ch m; các ch s kh n ng sinh l i ROE, ROA th p

th hi n kh n ng t ng tr ng và tri n v ng phát tri n t ng lai y u

D u hi u phi tài chính:

Nhóm các d u hi u phát sinh r i ro t phía khách hàng: trì hoãn cung

c p thông tin, gây tr ng i cho vi c ki m tra đ nh k , đ ngh gia h n n , đi u

ch nh k h n tr n thi u c n c thuy t ph c, chây trong vi c tr n

Nhóm d u hi u liên quan đ n giao d ch ngân hàng: nh ng thay đ i b t

th ng trong tài kho n ti n g i thanh toán, có d u hi u tìm ki m ngu n tài tr

b t th ng, ch m thanh toán n g c và lưi cho ngân hàng, …

Nhóm d u hi u liên quan đ n ho t đ ng kinh doanh, tình hình tài

chính và ph ng pháp qu n lý c a khách hàng: khó kh n trong vi c phát tri n

s n ph m, s n ph m có tính th i v cao, phát sinh chi phí b t th ng, thay đ i

c c u t ch c, thuyên chuy n nhân viên quá th ng xuyên, ch y theo trào l u,

v n đ th hi u, …

Nhóm d u hi u phát sinh t chính sách tín d ng c a ngân hàng: đánh

giá và phân lo i không chính xác r i ro khách hàng, d u hi u che gi u n có

v n đ , h s tín d ng không đ y đ , phát tri n tín d ng quá m c, …

Khi phát hi n th y các d u hi u phát sinh r i ro, NVTD ph i ti n hành ngay các b c xác đ nh m c đ nghiêm tr ng và nguyên nhân, đ ng th i ph i

tái phân lo i kho n vay Các nguyên nhân gây ra r i ro có th do:

Nhóm các nguyên nhân n i t i t phía khách hàng: thông tin gian d i,

thi u trung th c; không h p tác; s y u kém trong qu n lỦ; s đ v c a đ i tác; s n ph m và công ngh c a doanh nghi p l c h u, thi u v n trong đ u t dài h n, y u t c nh tranh, s ph n đ i, t y chay c a công chúng đ i v i tác

đ ng x u trong s n ph m/ hành vi doanh nghi p Hay các nguyên nhân phát sinh t thái đ , uy tín và kh n ng thanh toán c a đ i tác đ u vào, đ u ra gián

ti p nh h ng kh n ng tr n c a khách hàng

Nhóm nguyên nhân n i t i t phía NH: Vi c ngân hàng không thu h i

đ c v n có th do đư buông l ng qu n lỦ, c p tín d ng không minh b ch; áp

d ng m t chính sách tín d ng kém hi u qu ; trình đ , n ng l c y u kém, thi u trách nhi m, m t ph m ch t c a m t s nhân viên NH tham gia c p TD, … Nhóm nguyên nhân khách quan bên ngoài: suy thoái kinh t ho c do

r i ro th tr ng; tình hình chính tr b t n đ nh; chính sách, c ch c a Nhà

n c thay đ i; nguyên nhân b t kh kháng (h a ho n, thiên tai, chi n tranh, …)

Nhóm nguyên nhân t phía b o đ m tín d ng: Giá tài s n th ch p, c m

c bi n đ ng nhi u, khó đ nh giá, tài s n mang tính chuyên d ng, tính kh m i

th p, tranh ch p v pháp lỦ ho c b o lưnh bên th ba có v n đ nh m t kh

n ng tài chính, tài s n gi m giá tr , thay đ i hi n tr ng, …

1.2 QU N Lụ R I RO TệN D NG I V I DNVVN

1.2.1 T ng quan v DNVVN

1.2.1.1 Khái ni m DNVVN

Tiêu chí đ x p lo i DNVVN t i VN c a HSBC là DN có doanh thu

m t n m d i 10 tri u USD, có v n t 2 tri u USD tr xu ng

Theo u ban chu n m c k toán qu c t (FASB) đ nh ngh a DNVVN có kho ng 50 nhân viên và doanh thu hàng n m kho ng 10 tri u euro, th c t đa

s trên d i 10 nhân viên, không có b ph n theo dõi tuân th chu n m c báo cáo tài chính

Theo Ngh đ nh 56/2009/CP-N , ngày 30/06/2009: DNVVN là c s kinh doanh đư đ ng kỦ kinh doanh theo quy đ nh pháp lu t, đ c chia thành ba

c p: siêu nh , nh , v a theo quy mô t ng ngu n v n (t ng ngu n v n t ng

đ ng t ng tài s n đ c xác đ nh trong b ng cân đ i k toán c a DN) ho c s lao đ ng bình quân n m (t ng ngu n v n là tiêu chí u tiên), c th nh sau:

B ng 1.1: Phân lo i doanh nghi p v a và nh

Theo tiêu chu n này thì t i VN có h n 97% DN thu c DNVVN C n c vào tình hình kinh t xư h i c th c a ngành, đ a ph ng, trong quá trình th c

hi n các bi n pháp, ch ng trình tr giúp có th linh ho t áp d ng đ ng th i c hai tiêu chí v n và lao đ ng ho c m t trong hai tiêu chí trên

1.2.1.2 c đi m c a DNVVN

T n t i vƠ phát tri n h u h t các l nh v c, các thƠnh ph n kinh t

nh : th ng m i, d ch v , công nghi p, nông nghi p,… và ho t đ ng d i

m i hình th c nh : DNNN, DN t nhân, công ty c ph n, công ty trách nhi m

h u h n, DN có v n đ u t n c ngoài,…

Có tính n ng đ ng cao và r t nh y c m tr c nh ng thay đ i c a th

tr ng do các DNVVN có kh n ng chuy n h ng kinh doanh và chuy n

h ng m t hàng nhanh

Chu k s n xu t kinh doanh ng n : DNVVN có v n đ u t ban đ u ít

nên chu k s n su t kinh doanh c a DN th ng ng n nên kh n ng thu h i v n

nhanh t o đi u ki n cho DN kinh doanh hi u qu

N ng l c kinh doanh còn h n ch : Do đ c đi m v n ho t đ ng nh , kh

n ng ti p c n các ngu n tài chính khác th p nên các DNVVN th ng g p khó

kh n trong vi c m r ng quy mô ho t đ ng, tri n khai các d án l n và đ u t

s n xu t m i

Bên c nh đó, do quy mô v n nh nên nên các DNVVN không có đi u ki n

đ u t nhi u vào vi c nâng c p, đ i m i máy móc, mua s m thi t b công ngh tiên ti n, hi n đ i DNVVN c ng g p khó kh n trong vi c tìm ki m th tr ng

và phân ph i s n ph m do thi u thông tin v th tr ng, công tác ti p th hình

nh còn kém hi u qu , làm cho các m t hàng s n xu t ra khó tiêu th tên th

tr ng d n đ n h n ch kh n ng chi m l nh th tr ng và gi m kh n ng c nh tranh

Trình đ lao đ ng vƠ n ng l c qu n lỦ còn th p : trình đ và tay ngh

c a ng i lao đ ng, đ i ng qu n lỦ trong các DNVVN c ng là m t v n đ

b c xúc hi n nay L c l ng lao đ ng ch y u là lao đ ng ph thông, ít đ c đào t o tay ngh và thi u k n ng đ ng th i c ng ít đ c ch DN quan tâm đào

t o và đào t o l i nh m nâng cao tay ngh trong khi ch t l ng ngu n lao đ ng

có Ủ ngh a quan tr ng đ i v i s t n t i và phát tri n c a DN Bên c nh đó k

n ng c a ch DN còn h n ch , s l ng DNVVN có ch DN, giám đ c có

trình đ chuyên môn cao và qu n lỦ t t ch a nhi u

1.2.1.3 Tình hình phát tri n

DNVVN là lo i hình doanh nghi p n ng đ ng trong kinh doanh, ho t

đ ng đa d ng trong nhi u l nh v c, ngành ngh và đ c bi t r t nh y c m v i

nh ng bi n đ ng c a th tr ng, chuy n đ i m t hàng nhanh, phù h p th hi u

ng i tiêu dùng, t n d ng đ c nguyên v t li u, nhân l c t i ch , d dàng c nh tranh, lên l i, xâm nh p th tr ng ây là lo i hình DN ho t đ ng khá thành công, đóng góp nhi u cho s phát tri n kinh t chung c a đ t n c hi n nay Bình quân trong giai đo n 2001 đ n 2006, s doanh nghi p t ng 22%/n m,

s v n t ng trên 49%/n m Các DNVVN t o công n vi c làm cho g n 3 tri u lao đ ng, đóng góp h n 40% GDP, chi m t tr ng 29% t ng kim ng ch xu t

đ ra là 500.000 doanh nghi p vào th i đi m này

Theo s li u m i nh t c a C c Phát tri n doanh nghi p, B K ho ch và

sau cao h n n m tr c v s l ng doanh nghi p m i thành l p, trong đó, đ nh cao là n m 2009 v i g n 85.000 doanh nghi p thì t 2010 tr đi xu h ng này

có d u hi u gi m l i nh đi m là 9 tháng đ u n m 2011, s l ng DNVVN thành l p m i c ng gi m đi đáng k

Bên c nh vi c gi m v l ng đ ng kỦ m i, s l ng các DN gi i th ,

ng ng ho t đ ng/gi i th không chính th c tính đ n h t tháng 9/2011 c ng lên

t i 160.930 doanh nghi p Hi n nay, s l ng DN đang t n t i là 445.970 DN

Th ng kê c a T ng c c Th ng kê c ng cho th y, t c đ gi i th và ng ng ho t

đ ng c a DN trong 2 n m 2009 và 2010 g n g p đôi so v i nh ng n m tr c

i u đáng nói là ph n l n đ i t ng DN phá s n r i vào quy mô nh và v a

i m qua tình hình phát tri n cho th y DNVVN thành công nh t trong

n n kinh t m , có ngu n lao đ ng d i dào, m c ti n l ng th p Vi t Nam

ch y u là lo i hình công ty trách nhi m h u h n, công ty c ph n t p trung vào m t s l nh v c nh : ch bi n nông lâm th y h i s n, gia công hàng may

m c, s n xu t giày dép, linh ki n thi t b đi n t , làm y thác cho các DN l n, gia công cho các công ty n c ngoài, S phát tri n DNVVN đóng góp quan

tr ng vào t ng tr ng kinh t , t ng thu ngân sách nhà n c, t o công n vi c làm, t ng thu nh p cá nhân, gi m đói nghèo, góp ph n n đ nh và phát tri n xư

h i

1.2.1.4 Các đi u ki n h tr cho s phát tri n c a DNVVN

Quy t đ nh 236/2006/Q -TTg v vi c phê duy t k ho ch phát tri n DNVVN 5 n m 2006-2010 là m t b c c th hóa chính sách, t o thu n l i

đ y nhanh t c đ phát tri n DNVVN c v quy mô và ch t l ng

Ngh đ nh 56/2009/CP-N , ngày 30/06/2009 và Ngh quy t s 22/NQ-CP

c a Chính ph Chính ph đ a ra 6 bi n pháp l n h tr các DNVVN : H ng

d n xây d ng k ho ch, ch ng trình tr giúp phát tri n DNVVN; T ng c ng

kh n ng ti p c n ngu n v n tín d ng và huy đ ng các ngu n l c h tr tài chính cho DNVVN; Tháo g khó kh n v m t b ng s n xu t; H tr nâng cao

n ng l c c nh tranh cho các DNVVN; y m nh th c hi n m t s gi i pháp

c i cách th t c hành chính t o thu n l i cho DNVVN; Xây d ng và c ng c

h th ng tr giúp phát tri n DNVVN Ngoài ra, còn có m t s chính sách tài chính u đưi khác nh dưn vi c n p thu , …

Lu t doanh nghi p và lu t đ u t n c ngoài có hi u l c thi hành t 01/07/2006 là nh ng c s pháp lỦ quan tr ng phát tri n doanh nghi p, ch

d a v ng ch c cho doanh nghi p và nhà đ u t

Vi t Nam đư chính th c tr thành thành viên WTO, m ra c h i cho phát tri n kinh t sâu r ng, thúc đ y ti n trình c i cách trong n c, đ c bi t là th

t c hành chính, bưi b các gi y t không c n thi t, rút ng n th i gian thành l p doanh nghi p và tham gia th tr ng, đ a nhanh hàng hóa d ch v vào kinh doanh Xu t hi n, hình thành các t p đoàn kinh t , t p đoàn đa qu c gia s t o

ra c h i cho s ra đ i các DNVVN ho t đ ng theo hình th c xâu chu i, d ch

v gia công, phân ph i

1.2 1.5 Thu n l i

H u h t các DNVVN t i Vi t Nam là nh ng DN có đ i ng lao đ ng không

c n trình đ cao Do đó v i u th ngu n lao đ ng ph thông d i dào c a Vi t nam, các DNVVN g p nhi u thu n l i trong vi c t n d ng ngu n nhân công giá r này

Ho t đ ng c a DNVVN th ng mang tính ch t gia đình nên nh n đ c s

h tr r t l n t các thành viên trong gia đình c ng nh h tr l n nhau v nhi u m t nh v v n, kinh nghi m, thông tin đ i v i các DN ho t đ ng trong cùng ngành ngh , cùng đ a ph ng

B máy t ch c g n nh , tính n ng đ ng và linh ho t cao nên các DNVVN

ti t ki m đ c chi phí, nhanh chóng đ a ra các quy t đ nh kinh doanh k p th i,

t n d ng đ c c h i kinh doanh Các DNVVN d dàng chuy n đ i ph ng án

s n xu t kinh doanh và m t hàng kinh doanh phù h p v i th tr ng vào t ng

th i đi m h n so v i các DN l n

DNVVN đa ph n là các DN ngoài qu c doanh, các DN này s d ng ngu n

v n c a mình có ch n l c và hi u qu h n so v i các DNNN, góp ph n t ng thêm uy tín, làm cho các ngân hàng m nh d n đ u t v n nhi u h n cho lo i hình DN này

1.2.1.6 Nh ng khó kh n, h n ch

Bên c nh nh ng thu n l i nh : là lo i hình DN n ng đ ng trong kinh doanh và ho t đ ng đa d ng trong nhi u l nh v c, ngành ngh , r t nh y c m

v i nh ng bi n đ ng c a th tr ng, chuy n đ i m t hàng nhanh, phù h p th

hi u ng i tiêu dùng, t n d ng đ c nguyên v t li u, nhân l c t i ch , d dàng

c nh tranh, lên l i, xâm nh p th tr ng, là lo i hình DN luôn nh n đ c s quan tâm đ u t c a ng và Nhà n c thì các DNVVN v n còn nh ng m t khó kh n, h n ch :

Xu t phát đi m c a các DNVVN th ng lƠ t kinh nghi m kinh doanh

nh h ng đ n vi c s d ng tài nguyên (nguyên nhiên v t li u, n ng l ng, …)

và b o v môi tr ng S tham gia và th h ng c a DNVVN đ i v i các d ch

v đào t o v qu n lý, t v n tài chính, k toán, thu , t v n qu n lỦ, ng d ng công ngh thông tin, … còn r t h n ch N ng l c ti p c n và chi m l nh th

tr c a Chính ph nh Ch ng trình xúc ti n th ng m i qu c gia, Qu đ i

m i Khoa h c Công ngh , còn r t khiêm t n (d i 10%) Do các DNVVN

ho c là có ngu n l c h n ch , ho c ch a chu n b đ ti p c n các ngu n l c

phân b b i Chính ph đ phát tri n các ngành, ngh và l nh v c u tiên

Nh ng v n đ mƠ các DNVVN ph i đ i m t trong v n đ xu t nh p

kh u, g m:

Vi c ti p c n v i h n ng ch xu t - nh p kh u b h n ch và trên th c t các DNNN v n giành đ c s u tiên Th t c h i quan còn r m rà; thu xu t

- nh p kh u đ c áp d ng tùy ti n do h th ng mư thu ch a chu n

Thi u thông tin v th tr ng c a đ i tác, v khách hàng n c ngoài và thi u m ng l i marketing

1.2.1.7 Nh ng khó kh n khi ti p c n ngu n v n ngân hàng:

Các th t c v vay v n c a các các TCTD khá ph c t p làm cho các chi phí giao d ch t ng cao, d n t i giá c a các kho n tín d ng tr nên đ t đ đ i v i các DNVVN

Các quy đ nh kh t khe v tài s n th ch p mà các DNVVN không đáp ng

đ c, ít tài s n ho c không có tài s n đ th ch p h p pháp, h p l , ph ng pháp đ nh giá c a ngân hàng ch a rõ ràng, th ng đánh giá th p h n nhi u so

v i giá th tr ng

a s các DNVVN th ng không đ đi u ki n đ vay v n tín ch p t i ngân hàng do ch a có uy tín và tín nhi m v i ngân hàng trong vi c s d ng v n vay

và tr n đ y đ , đúng h n

Do th t c ph c t p và chi phí giao d ch cao c ng làm cho các ngân hàng không mu n cho các DNVVN vay vì d i góc đ c a các ngân hàng, th t c cho vay các kho n v n nh c ng không kém ph n ph c t p so v i các kho n

v n l n c a các DNNN

Các DNVVN ít nh n đ c s h tr trong vi c th m đ nh các d án kinh doanh, trong vi c nghiên c u tính kh thi c a d án, trong vi c so n th o k

ho ch, chi n l c kinh doanh và đ c bi t trong vi c tìm ki m các ngu n v n vay do h n ch v ki n th c tài chính c ng nh qu n lỦ c a ch doanh nghi p Ngoài ra, s ki m soát lưi su t và nh h ng đ n phân b tín d ng c a

Chính ph c ng nh h ng đ n kh n ng ti p c n ngu n v n chính th c c a DNVVN Kho n chênh l ch gi a ti n g i và cho vay nh , trong khi chi phí thông tin quá l n đ phân bi t khách hàng, nhu c u tín d ng t ng quá m c, đ

t i thi u hóa r i ro h th ng h ng nh ng ho t đ ng cho vay vào nh ng doanh nghi p đ c b o lưnh b i Chính ph

1.2.2 Công tác qu n lý r i ro tín d ng t i ngơn hƠng th ng m i

1.2.2.1 Khái ni m

QLRRTD là quá trình ngân hàng tác đ ng đ n ho t đ ng tín d ng thông qua b máy và công c qu n lỦ đ c nh báo, phòng ng a và đ a ra các

m c tiêu c th c n đ t đ c, ng ng an toàn, m c đ sai sót có th đ t đ c

Xây d ng các ch ng trình nghi p v , c c u ki m soát phòng ch ng

r i ro, phân quy n h n và trách nhi m cho t ng thành viên, l a ch n nh ng công c k thu t phòng ch ng r i ro, x lỦ r i ro và gi i quy t h u qu do r i

n ng r t l n đ NHTM m r ng đ u t góp ph n t ng thu nh p và nâng cao

hi u qu kinh doanh Vi c t ng c ng QLRRTD này là m t yêu c u b c thi t,

d ng và phân lo i n ; phân c p th m quy n trong ho t đ ng tín d ng

1.2.2.4 Quy trình qu n lý r i ro tín d ng (theo Basel 2)

Nh n d ng vƠ phơn lo i r i ro: Nh n d ng r i ro bao g m các b c: theo dõi, xem xét, nghiên c u môi tr ng ho t đ ng và quy trình cho vay đ th ng

kê các d ng r i ro tín d ng, nguyên nhân t ng th i k và d báo đ c nh ng nguyên nhân ti m n có th gây ra r i ro tín d ng

nh n d ng RRTD, nhà qu n lý ph i l p đ c b ng li t kê t t c các

d ng RRTD đư, đang và s có th xu t hi n b ng các ph ng pháp: l p b ng câu h i nghiên c u, ti n hành đi u tra, phân tích các h s tín d ng, đ c bi t

quan tâm đi u tra các h s đư có v n đ K t qu phân tích cho ra nh ng d u

hi u, bi u hi n, nguyên nhân RRTD, t đó nh m tìm ra bi n pháp h u hi u đ phòng ng a r i ro

Tính toán, cơn nh c các m c đ r i ro vƠ m c đ ch u đ ng t n th t khi r i ro x y ra :

Phân tích tài chính : i v i kho n vay c a doanh nghi p, thì ngoài các y u t phi tài chính, ngân hàng còn s d ng các ch tiêu tài chính đ đánh giá kh n ng tr n và tình hình ho t đ ng kinh doanh c a DN thông qua s

li u trong các báo cáo tài chính c a DN nh : Nhóm ch tiêu thanh kho n; Nhóm ch tiêu ho t đ ng; Nhóm ch tiêu cân n ; Nhóm ch tiêu doanh l i

Mô hình qu n lỦ r i ro tín d ng: Có th s d ng nhi u mô hình khác

nhau đ đánh giá r i ro tín d ng Các mô hình này r t đa d ng bao g m c đ nh

l ng và đ nh tính M t s mô hình th ng s d ng nh Mô hình ch t l ng 6C, Mô hình x p h ng c a Moody và Standard & Poor, Mô hình đi m s Z (Z

- Credit scoring model) (Chi ti t xem Ph l c 1)

Ngoài ra còn có các công th c xác đ nh m c đ r i ro tín d ng:

 T l n quá h n:

 N quá h n (non performing loan - NPL) là kho n n mà m t

ph n ho c toàn b n g c và/ho c lưi đư quá h n (N nhóm 2, 3, 4 và 5)

T l n quá h n = D n quá h n x 100%

T ng d n cho vay

 Quy đ nh hi n nay c a Ngân hàng Nhà n c cho phép d n quá

h n c a các NHTM không đ c v t quá 5% ngh a là trong 100 đ ng v n ngân hàng b ra cho vay thì n quá h n t i đa ch đ c phép là 5 đ ng

H s r i ro tín d ng = T ng d n cho vay x100%

T ng tài s n có

H s này cho ta th y t tr ng c a kho n m c tín d ng trong tài s n

có, kho n m c tín d ng trong t ng tài s n càng l n thì l i nhu n s l n nh ng

Hi n nay, t i Vi t Nam, h u h t các NHTM v n đang th c hi n phân

lo i n theo i u 6 c a Quy t đ nh 493/2005/Q -NHNN c n c vào th i gian quá h n c a các kho n vay đang có d n Tính đ n tháng 01/2011, ch có 4 ngân hàng đư trình và đ c NHNN ch p thu n cho áp d ng phân lo i n đ nh tính theo quy đ nh t i i u 7, Quy t đ nh 493 là Ngân hàng u t và Phát tri n Vi t Nam, NHNo&PTNT Vi t Nam, Ngân hàng TMCP Ngo i

th ng Vi t Nam và ACB Nhi u kh n ng n x u c a các NHTM có th cao

h n con s chính th c mà các ngân hàng đ a ra n u th c hi n phân lo i khách

hàng và n theo i u 7 c a Quy t đ nh 493/2005/Q -NHNN (chi ti t xem ph

l c 02) c n c vào k t qu XHTD n i b c a NHTM

Áp d ng các chính sách, công c phòng ch ng thích h p v i t ng lo i

r i ro vƠ tƠi tr r i ro:

Ki m soát r i ro là vi c s d ng các bi n pháp, k thu t, công c ,

chi n l c và các ch ng trình ho t đ ng đ ng n ng a, né tránh, gi m thi u

r i ro C n c vào m c đ r i ro đư đ c tính toán, các h s an toàn tài chính,

và kh n ng ch p nh n r i ro mà có nh ng bi n pháp phòng ch ng khác nhau

nh m gi m m c đ thi t h i nh né tránh r i ro b ng cách h n ch ho c t ch i

c p tín d ng ho c s d ng các công c phòng ch ng r i ro đ c bi t h u hi u đ

ng n ng a nh : bán n , phân tán r i ro, và qu n lỦ r i ro thông qua công c phái sinh

TƠi tr r i ro: Theo công b c a y ban Basel, các NHTM ph i

th ng xuyên d tr các ngu n qu d phòng c n thi t, s n sàng bù đ p đ c

m i t n th t có th x y ra đ đ m b o an toàn cho ho t đ ng kinh doanh Tùy theo tính ch t c a t ng lo i t n th t, ngân hàng đ c s d ng nh ng ngu n v n thích h p đ bù đ p

 i v i các t n th t đư l ng tr c đ c r i ro, ngân hàng có th s

d ng ngu n v n t qu d phòng r i ro n x u đư đ c x p lo i theo tiêu chu n đ bù đ p M c dù ngu n v n này đ c trích l p t chi phí kinh doanh

nh ng n u trích l p quá cao s nh h ng tr c ti p đ n l i nhu n c a c đông làm gi m uy tín c a ngân hàng trên th tr ng

 i v i các t n th t không l ng tr c đ c r i ro, ngân hàng ph i dùng v n t có làm ngu n d phòng đ bù đ p N u kh n ng qu n lý r i ro

y u kém gây ra m c t n th t cao, v n t có c a ngân hàng s b gi m nh

h ng đ n qui mô tài chính và kh n ng c nh tranh c a ngân hàng

 Ngoài ra, c n áp d ng các bi n pháp khác nh : b o hi m, x lỦ tài

s n đ m b o đ thu h i n , kh i ki n đ x lỦ nh ng món không th thu h i

Theo dõi, đánh giá vƠ đi u ch nh ph ng pháp phòng ch ng

Vi c báo cáo k p th i, theo đúng yêu c u v r i ro là công c h tr đ c

l c cho công tác ki m soát, qu n lý r i ro nh k và n i dung báo cáo đ c

áp d ng thích h p cho t ng đ i t ng nh n báo cáo

Ch ng h n nh báo cáo cho H i đ ng qu n tr và T ng giám đ c thì ch

t p trung vào ph n đánh giá chung, t ng h p r i ro và ch nêu các r i ro l n

nh t, các bi n pháp, chi n l c Báo cáo có kèm theo các bi u đ , s đ , b ng

s li u t ng h p và s d ng bi u t ng đèn giao thông v i tín hi u đèn đ , vàng, xanh th hi n các c p đ r i ro nh k báo cáo có th là tu n, tháng,

quỦ Báo cáo cho lưnh đ o b ph n nghi p v thì yêu c u bi u b ng chi ti t

h n và th ng ch t p trung vào m t lo i r i ro nh k báo cáo h ng ngày và báo cáo t c th i

hi n c p tín d ng lành m nh (4 nguyên t c); Duy trì m t quá trình qu n lỦ, đo

l ng và theo dõi tín d ng phù h p (10 nguyên t c) (chi ti t xem Ph l c 03)

Trong xây d ng mô hình qu n lỦ r i ro tín d ng, nguyên t c Basel có m t

s đi m c b n:

Phân tách b máy c p tín d ng theo các b ph n ti p th , b ph n phân tích tín d ng và b ph n phê duy t tín d ng c ng nh trách nhi m r ch ròi c a các b ph n tham gia

Nâng cao n ng l c c a nhân viên qu n lỦ r i ro tín d ng

Xây d ng m t h th ng qu n lỦ và c p nh t thông tin hi u qu đ duy trì m t quá trình đo l ng, theo dõi tín d ng thích h p, đáp ng yêu c u th m

1.3.1 BƠi h c kinh nghi m t các ngân hàng HƠn Qu c

Theo Ông Bae Kyung II, Phó T ng giám đ c Ngân hàng công nghi p

Hàn Qu c (IBK) nh ng v n đ khó kh n đ i v i cho vay DNNVV đ i v i b t

c ngân hàng th ng m i nào là đ c thù món vay có giá tr th p, kh i l ng khách hàng nhi u, phân b r ng kh p, DNNVV luôn trong tình tr ng thi u

v n, các k n ng v tài chính và thông tin còn h n ch ,… Chính vì v y, vi c tài tr cho DNNVV luôn ph i đ i m t v i 3 v n đ l n: Chi phí qu n lỦ kho n vay l n, chi phí huy đ ng v n cao và r i ro l n D a trên kinh nghi m c a các Ngân hàng Hàn qu c và IBK trong tài tr DNNVV, Ông Bae đư chia s m t s kinh nghi m nh m gi m thi u các chi phí và r i ro trên:

gi m các chi phí huy đ ng v n ngân hàng c n t ng c ng đ u t cho

ho t đ ng kinh doanh c a các h gia đình, thi t l p các ho t đ ng liên quan

đ n nh ng quy n th ng m i, qu n lỦ các kho n ti n thanh toán trong quá

trình kinh doanh c a DNNVV

gi m thi u các chi phí qu n lỦ, các Ngân hàng c n t ng c ng đ u t vào công ngh thông tin, đ c bi t là vi c t phát tri n h th ng công ngh thông tin s giúp ti t gi m chi phí và hi u qu h n; t ng quy mô tài s n lên m t

m c đ nh t đ nh v n duy trì đ c các chi phí theo t l t ng ng m t cách

ti t ki m

gi m thi u các r i ro tín d ng, theo kinh nghi m c a IBK thì c n ph i

có m t h th ng x p h ng tín d ng hi u qu (bao g m: c s d li u, mô hình IBK có trên 20 mô hình ch m đi m và x p h ng tín d ng theo quy mô, theo ngành, theo l ch s phát tri n c a DN…và công ngh thông tin); ph i duy trì

đ c đ cán b tín d ng có n ng l c, vi c th m đ nh tín d ng ph i đ c l p và

có hi u qu ; các kho n vay ph i có tài s n b o đ m, đ c bi t IBK nh n m nh

s không đ t ra m t t l cho vay không có tài s n b o đ m đ i v i DNNVV

1.3.2 BƠi h c kinh nghi m t 02 ngân hàng Thái Lan : Siam Commercial

Bank (SCB) và Kasikorn Bank

M c dù có b d y ho t đ ng hàng tr m n m nh ng vào n m 1997 -

1998, h th ng ngân hàng Thái Lan v n b chao đ o tr c c n kh ng ho ng tài

chính - ti n t Tr c tình hình đó, các ngân hàng Thái Lan đư có m t lo t thay

đ i c n b n trong h th ng tín d ng

Tách b ch, phân công rõ ch c n ng các b ph n và tuân th các khâu trong quy trình gi i quy t các kho n vay Có th th y đi u này các ngân hàng Bangkok Bank và Siam Commercial Bank (SCB) Còn quy trình cho vay c a Kasikorn Bank l i đ c t ng k t nh sau: ti p xúc khách hàng/phân tích tín

d ng/th m đ nh tín d ng/đánh giá r i ro/quy t đ nh cho vay/th t c gi y t h p

đ ng/đánh giá ch t l ng, xem l i kho n vay

Tuân th nghiêm ng t các v n đ có tính nguyên t c trong tín d ng R t nhi u ngân hàng c a Thái Lan tr c đây ch quan tâm đ n tài s n th ch p, không quan tâm đ n dòng ti n c a khách hàng vay Vì th , h u qu tín d ng là

n x u có lúc lên t i 40% (1997 - 1998) S d có đi u này là do m t s ngân hàng đư không tuân th nghiêm ng t các nguyên t c tín d ng trong quá trình cho vay Nh ng gi đây, nhi u ngân hàng không ch tri t đ ch p hành nguyên

t c tín d ng mà còn quan tâm r t nhi u đ n thông tin c a khách hàng nh : t cách/hi u qu kinh doanh/ m c đích vay/dòng ti n và kh n ng tr n /kh n ng

ki m soát vay/n ng l c qu n tr và đi u hành/th c tr ng tài chính,

Ti n hành cho đi m khách hàng (Credit Scoring) đ quy t đ nh cho vay

i n hình cho hình th c này là Siam city bank hay Kasikorn bank

Tuân th th m quy n phán quy t tín d ng Theo đó, h quy đ nh vi c quy t

đ nh tín d ng theo m c t ng d n: m c phán quy t c a m t ng i, m t nhóm

ng i hay h i đ ng qu n tr Ví d : >10 tri u Baht: 1 ng i ch u trách nhi m;

> 100 tri u Baht: ph i qua 2 ng i ch u trách nhi m; > 3 t Baht ph i do

1.3.3 BƠi h c kinh nghi m v QLRRTD đ i v i NHTM Vi t Nam

T kinh nghi m qu n lỦ r i ro tín d ng c a các ngân hàng t i các qu c gia trên th gi i, có th rút ra nh ng bài h c r t h u ích cho ho t đ ng tín d ng

c a các NHTM Vi t Nam đ i v i các DNVVN, c th :

Th nh t, ph i đ y m nh đ u t phát tri n công ngh ngân hàng đ ng b đ

có th thu th p, c p nh t thông tin t o c s d li u thông tin đa d ng v i các

mô hình ch m đi m và x p h ng tín d ng

Th hai, tuân th nghiêm ng t các v n đ có tính nguyên t c trong tín d ng,

c n quan tâm KH ch y u d a trên c s kh n ng tr n , dòng ti n thu n, thi n chí tr n , TS B, trách nhi m pháp lu t v thanh toán n vay c a KH

Th ba, đào t o ngu n nhân l c v i ch t l ng cao ti p thu trình đ khoa

h c công ngh tiên ti n, trình đ qu n lỦ c a n c ngoài, h c h i kinh nghi m,

am hi u n m b t và ng d ng nhanh các k thu t th m đ nh, phân tích c a ngân hàng n c ngoài vào các NHTM trong n c

Ch ng I đư khái quát các d ng r i ro trong ho t đ ng c a NHTM, đ c

bi t t p trung phân tích khái ni m, hình th c, nguyên nhân và tác đ ng c a RRTD H n n a, v i đ i t ng khách hàng xác đ nh là DNVVN, ch ng I đư

t p trung làm rõ khái ni m, đ c đi m, tình hình phát tri n c a lo i hình doanh nghi p này, đ ng th i phân tích rõ quy trình QLRRTD theo các tiêu chu n

qu c t hi n hành (Basel 2), kinh nghi m qu n lỦ r i ro tín d ng c a m t s

n c trên th gi i Trên c s nghiên c u lỦ thuy t, sang Ch ng II tôi s trình bày c th th c tr ng công tác QLRRTD đ i v i DNVVN c a NHTMCP Á Châu đang áp d ng, thành t u đư đ t đ c, nh ng h n ch , nguyên nhân t n t i

nh ng h n ch so v i lỦ thuy t và tình hình chung

CH NG II:

DNVVN T I NGÂN HÀNG TH NG M I C PH N Á CHÂU

2.1 GI I THI U V NGỂN HÀNG TH NG M I C PH N Á CHỂU

2.1.1 Quá trình hình thƠnh vƠ phát tri n

NHTMCP Á Châu đư đ c thành l p theo Gi y phép s 0032/NH-GP

do NHNN Vi t Nam c p ngày 24/04/1993, Gi y phép s 533/GP-UB do y ban Nhân dân Tp.HCM c p ngày 13/05/1993 Chính th c đi vào ho t đ ng ngày 04/06/1993

2.1.1.1 Nh ng c t m c đáng nh

N m 1996: ACB là NHTMCP đ u tiên c a Vi t Nam phát hành th tín

d ng qu c t ACB-MasterCard

N m 1997: ACB b t đ u ti p c n nghi p v ngân hàng hi n đ i

N m 2005: ACB và NH Standard Chartered (SCB) kỦ k t th a thu n h tr

k thu t toàn di n; và SCB tr thành c đông chi n l c c a ACB

Ngày 21/11/2006, c phi u c a ACB chính th c giao d ch t i Trung tâm giao d ch ch ng khoán Hà N i

N m 2009: ACB thành l p m i 51 chi nhánh và phòng giao d ch, nâng s chi nhánh và phòng giao d ch lên h n 200 đ n v , ACB t ng v n đi u l lên 7.200 t đ ng ACB đ t danh hi u “Ngân hàng t t nh t Vi t Nam n m 2009”

do t p chí Asiamoney, Euromoney, Finance Asia bình ch n

n nay, ACB đư có 327 chi nhánh và phòng giao d ch ho t đ ng trên toàn

qu c, v n đi u l là 9.377 t đ ng

2.1.1.2 ThƠnh tích đ t đ c

ACB v i h n 200 s n ph m d ch v đ c KH đánh giá là m t trong các ngân hàng cung c p s n ph m d ch v ngân hàng phong phú nh t, d a trên n n công ngh thông tin hi n đ i ACB v a t ng tr ng nhanh v a th c hi n qu n

lỦ r i ro hi u qu Trong môi tr ng kinh doanh nhi u khó kh n th thách,

ACB luôn gi v ng v th c a m t ngân hàng bán l hàng đ u

Trong ho t đ ng, ACB luôn tuân th pháp lu t, th c hi n đ y đ ngh a

v v i ngân sách nhà n c, b o toàn và phát tri n v n và đư kh ng đ nh đ c

v trí là m t th ng hi u m nh trong và ngoài n c T i Vi t Nam, ACB x p

h ng là “1 trong 500 th ng hi u n i ti ng t i Vi t Nam” (do VCCI bình ch n

n m 2005); nhà cung c p s n ph m, d ch v xu t s c trong l nh v c tài chính ngân hàng (Ch ng trình “Tin & Dùng Vi t Nam 2006” do Th i báo kinh t

Vi t Nam t ch c) Trong hai n m 2005 và 2006, ACB là ngân hàng đ u tiên

c a Vi t Nam nh n đ c 3 gi i th ng qu c t danh giá do các t ch c và t p chí uy tín trong ngành NH trao t ng: The Banker, the Aseanbanker và Euromoney Và trong n m 2007, ACB là đ n v đ u tiên và duy nh t trong ngành NH Vi t Nam đ c H i đ ng t v n doanh nghi p (BAC) c a Hi p h i ASEAN t ng gi i th ng “Doanh nghi p ASEAN xu t s c nh t” trong l nh

v c phát tri n đ i ng lao đ ng ACB đ c t p chí Euromoney b u ch n là

“Ngân hàng t t nh t Vi t Nam” trong 3 n m li n t n m 2007 đ n n m 2009

2.1.2 Tình hình ho t đ ng kinh doanh trong th i gian qua

i u này th hi n b ng các ch s tài chính c a ACB qua các n m nh sau :

B ng 2.1: K t qu ho t đ ng kinh doanh ACB qua các n m

Ngu n: Báo cáo tài chính h p nh t có ki m toán c a ACB n m 2009, 2010 và 2011.

Qui mô ho t đ ng c a ACB ngày càng m r ng th hi n qua ch tiêu

t ng tài s n và v n ch s h u không ng ng gia t ng n cu i n m 2011, t ng tài s n đ t 281.019 t đ ng, t ng g p 2,7 l n so v i cu i n m 2008

Ngu n v n huy đ ng t khách hàng và d n cho vay luôn t ng tr ng qua các n m, đ n cu i n m 2011 t ng ngu n v n huy đ ng đ t 185.637 t

đ ng, t ng d n cho vay đ t 102.809 t đ ng T c đ t ng tr ng v n huy

đ ng luôn đ t m c cao, bình quân trên 27% qua m i n m D n cho vay c ng

t ng v i m c t ng cao h n, bình quân trên 45% qua m i n m

K t qu kinh doanh c a ACB luôn th hi n b ng nh ng con s n

t ng, l i nhu n đ t đ c n m sau luôn cao h n n m tr c LN tr c thu

Trong huy đ ng v n, ACB là ngân hàng có nhi u s n ph m ti t ki m c

v n i t l n ngo i t và vàng thu hút m nh ngu n v n nhàn r i trong dân c Các s n ph m huy đ ng v n c a ACB r t đa d ng thích h p v i nhu c u c a dân c và t ch c

T ng ngu n v n huy đ ng c a ACB t ng cao qua các n m 2009, 2010,

2011 l n l t là 134.502 t đ ng; 193.726 t đ ng và 269.060 t đ ng T c đ

t ng tr ng v n huy đ ng duy trì m c cao đ t 47,5% trong n m 2009; nh ng

có t ng ch m 44% trong n m 2010 và đ t 39% trong n m 2011 Hi n t ng huy

đ ng v n c a ACB chi m th ph n 7% trên t ng huy đ ng v n c a c h th ng ngân hàng

B ng 2.2: T ng ngu n v n huy đ ng qua các n m vt : tri u đ ng

V n tài tr , y thác đ u t ,

cho vay TCTD ch u r i ro 270.304 379.768 332.318 0,1% Công c tài chính phái sinh &

các kho n n tài chính khác 23.351 10.594.023 34.556.973 12,8% Trái phi u (chuy n đ i) 4.510.000 7.290.000 7.290.000 2,7%

C c u huy đ ng v n theo lo i hình khách hƠng giai đo n 2009-2011

B ng 2.3: Huy đ ng v n theo lo i hình khách hàng vt : tri u đ ng

Công ty 100% v n

n c ngoài 575.429 0,7% 474.329 0,4% 415.870 0,3%

H p tác xư 36.319 0,0% 20.512 0,0% 23.191 0,0%

Cá nhân 71.196.762 81,9% 89.885.177 84,1% 102.498.322 72,1% Khác 433.205 0,5% 601.356 0,6% 1.026.100 0,7%

T ng c ng 86.919.196 100,0% 106.936.611 100,0% 142.182.091 100,0%

Ngu n: Báo cáo tài chính h p nh t có ki m toán c a ACB n m 2009, 2010 và 2011

Ngu n v n huy đ ng ch y u t lo i hình khách hàng cá nhân, chi m t

tr ng h n 70% t ng ngu n v n huy đ ng qua các n m Tuy nhiên có th th y ngu n v n huy đ ng t KHDN c ng t ng t ng ng, đ c bi t là t khách hàng DNVVN mà đ i di n là các công ty C ph n, công ty TNHH, DNTN, qua 03

n m là 12.777 t đ ng, 14.538 t đ ng, 37.377 t đ ng; t c đ t ng t ng ng

là t ng 13,8% trong n m 2010 và t ng g p 2,57 l n trong n m 2011; chi m t

tr ng bình quân 18,2% t ng ngu n v n huy đ ng ây là ngu n v n n đ nh góp ph n t ng tr ng d n qua các n m, đ c bi t là u tiên m r ng h ng

đ u t sang các DNVVN, đáp ng m t ph n nhu c u v n cho các DN

Huy đ ng v n c a ACB qua các n m không ng ng t ng, c v quy mô

l n t tr ng S li u trên cho th y t c đ huy đ ng c a ACB luôn t ng m nh và

m c cao, n m sau cao h n n m tr c đ t k t qu trên ACB đư đ ra các

bi n pháp h t s c c th mang l i hi u qu thi t th c nh :

 Áp d ng lưi su t linh ho t, thu hút khách hàng b ng hình th c u đưi

v lưi su t Phát tri n m ng l i chi nhánh, phòng giao d ch đ m r ng nhi u kênh huy đ ng v n

 ng d ng công ngh và cung c p nhi u s n ph m d ch v nh t ng

c ng công tác phát hành th thanh toán, t ch c t t m ng l i máy rút ti n t

đ ng, … đ ng th i đ i m i phong cách ph c v , tri n khai vi c huy đ ng v n

k t h p v i các d ch v ti n ích khác nh thanh toán qu c t , chuy n ti n t

đ ng, thu h /chi h ti n m t, thanh toán hóa đ n, chi tr h l ng, qua đó

gi đ c KH truy n th ng và thu hút thêm KH m i nh t là các DNVVN

 Chính sách đa d ng hóa khách hàng đư t o đi u ki n gia t ng s

l ng tài kho n ti n g i t các khách hàng là DNVVN, doanh nghi p có v n

đ u t n c ngoài, t đó v a t ng s d ti n g i v a t o s n đ nh v ngu n

v n V i nh ng bi n pháp nêu trên đư góp ph n làm cho d tr thanh kho n

c a ACB luôn m c cao, mang l i s c c nh tranh r t l n cho ACB trong vi c

s d ng v n cho vay Do v y, d n cho vay c a ACB th i gian qua c ng đư

có s t ng tr ng đáng k

2.2.2 Ho t đ ng tín d ng giai đo n 2008-2011

Trong các n m qua, ho t đ ng tín d ng c a ACB luôn đ t m c t ng

tr ng t t theo chính sách tín d ng th n tr ng và phân tán r i ro Tính đ n

31/12/2011, t ng d n cho vay c a ACB đ t 102.809 t đ ng, chi m t l

42,5% t ng ngu n v n huy đ ng T c đ t ng tr ng bình quân n m trong giai

đo n 2008-2011 là 45,6% và th ph n tín d ng c a ACB ch chi m t tr ng nh

kho ng 4,5% toàn h th ng ngân hàng

ho t đ ng tín d ng luôn đ c đ m b o, c th trong nhi u n m qua, t l n

x u c a ACB trên t ng d n luôn d i 1% T l n x u n m 2008 là 0,89%,

t ng r t nhi u so v i n m 2007, sau đó có xu h ng gi m qua các n m nh ng

b t đ u t ng cao tr l i trong n m 2011 Tuy nhiên, nhìn chung thì t l n x u

c a ACB v n m c th p h n nhi u so v i bình quân chung c a toàn ngành

(3,5%) ây có th xem là m t thành công c a ACB trong đi u ki n kinh t