Luận văn thạc sĩ Tác động của tỷ lệ sở hữu cổ phần của ban giám đốc lên hiệu quả hoạt động công ty cổ phần tại Việt Nam

L I CAM OAN

Tác gi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a riêng tác gi v i s

giúp đ c a Th y h ng d n S li u th ng kê đ c l y t ngu n đáng tin c y, n i

dung và k t qu nghiên c u c a lu n v n này ch a t ng đ c công b trong b t c

công trình nào cho t i th i đi m hi n nay

Tp H Chí Minh, ngày 16 tháng 11 n m 2012

Danh m c b ng:

B ng 2.1: B ng c c u ngành c a các công ty c ph n đ c kh o sát

B ng 3.1: K t qu th ng kê mô t các bi n đ c l p, bi n ph thu c, bi n ki m

soát c a t p d li u

B ng 3.2: K t qu x lý h i quy tuy n tính b i v i hi u qu đo b ng ROA

B ng 3.3: K t qu ki m đ nh Wald v i hi u qu đo b ng ROA

B ng 3.4: K t qu x lý h i quy tuy n tính b i v i hi u qu đo b ng ROE

B ng 3.5: K t qu ki m đ nh Wald v i hi u qu đo b ng ROE

B ng 3.6: K t qu x lý h i quy tuy n tính b i sau khi lo i b bi n v i hi u

Hình 1.1: M i quan h gi a s h u ban giám đ c và Tobin’s Q

Hình 1.2: M i quan h gi a s h u ban giám đ c và Tobin’s Q c a các công

ty Trung Qu c

M c l c

Tóm t t

Gi i thi u 2

Ch ng 1: T ng quan các nghiên c u tr c đây 5

1.1 T ng quan các k t qu nghiên c u tr c đây 5

1.2 M c tiêu nghiên c u 9

Ch ng 2: Ph ng pháp nghiên c u và d li u 10

2.1 Gi thuy t nghiên c u 10

2.2 D li u và ph ng pháp thu th p d li u 10

2.3 Mô hình nghiên c u 13

2.4 X lý s li u 16

Ch ng 3: K t qu nghiên c u 19

3.1 Mô t d li u 19

3.2 K t qu h i quy 20

3.3 K t qu mô hình nghiên c u và di n gi i ý ngh a các h s h i quy 33

3.4 Th o lu n k t qu nghiên c u 34

K t lu n 37

Tài li u tham kh o

TÓM T T

Lu n v n này nghiên c u đi u hành công ty (corporate governance) trong m t nhánh nh là tác đ ng c a t l s h u c a ban giám đ c lên hi u qu ho t đ ng

đ c đo b ng ROA và ROE c a công ty c ph n t i Vi t Nam đ tìm xem li u có

xu t hi n cùng m t lúc c hi u ng h i t (“convergence of interest” effect) và hi u

ng phân k (“entrenchment” effect) trong t ng quan s h u ban giám đ c và hi u

qu ho t đ ng công ty c ph n Theo tác gi đ c bi t t i Vi t Nam ch a có nhi u nghiên c u th c nghi m t p trung v n đ này B ng ph ng pháp th c nghi m d a trên m u 178 công ty thu c 14 ngành niêm y t trên S giao d ch ch ng khoán thành

ph H Chí Minh trong giai đo n 2006-2011, lu n v n đã ch ra r ng có m i t ng quan phi tuy n đáng k (c th là m i quan h b c 3) gi a s h u ban giám đ c và

hi u qu ho t đ ng (đo b ng ROE) c a các công ty c ph n, nh v y Vi t Nam

t n t i cùng m t lúc hi u ng h i t và hi u ng phân k

T khóa chính: hi u qu ho t đ ng, s h u ban giám đ c, hi u ng h i t ,

hi u ng phân k , đi u hành công ty, chi phí đ i di n

GI I THI U

Khái ni m đi u hành công ty (corporate governance nhi u ng i d ch khác nhau ví d : đi u hành công ty, qu n tr công ty, ch đ o công ty…) trên th gi i có nhi u đ nh ngh a khác nhau OEDC (Organisation for Economic Co-operation and Development - T ch c h p tác phát tri n kinh t ) đ a ra khái ni m nh sau: “Qu n

tr công ty là ho t đ ng liên quan đ n m t t p h p các quan h gi a Ban T ng giám

đ c, H i đ ng qu n tr , các c đông và các bên có liên quan khác trong m t doanh nghi p Qu n tr công ty c ng thi t l p c c u qua đó các m c tiêu c a công ty đ c xây d ng, ph ng ti n đ đ t đ c các m c tiêu đó đ c xác đ nh và hi u qu th c

hi n m c tiêu đ c giám sát” Vi t Nam, B Tài chính ban hành quy t đ nh 12 ngày 13/07/2007 đ nh ngh a đi u hành công ty là “m t h th ng các quy t c đ đ m

b o cho công ty đ c đ nh h ng đi u hành và đ c ki m soát m t cách có hi u

qu vì quy n l i c a c đông và nh ng ng i liên quan đ n công ty”

i u hành công ty b t đ u nghiên c u t đ u th k 20 và ngày càng tr nên quan tr ng trong vi c qu n lý hi u qu công ty k t kh ng ho ng kinh t Châu Á

1997 i u hành công ty th c s tr thành v n đ th i s toàn c u, thu hút s quan tâm c a các nhà nghiên c u, nhà qu n lý t sau v bê b i nh v Công ty Enron, Công ty WorldCom M , v Công ty Vivendi Pháp và Công ty Parmalat Ý… Công ty McKinsey trong báo cáo kh o sát ý ki n 200 nhà đ u t toàn c u, n m gi

x p x 3,25 nghìn t USD đã đ a ra k t lu n chính ch ng minh nhà đ u t quan tâm

đ n đi u hành công ty nh sau:

i/ ¾ nhà đ u t xem v n đ đi u hành công ty quan tr ng h n hi u qu tài chính khi h đánh giá công ty đ đ u t ;

ii/ H n 80% nhà đ u t s n sàng tr giá cao h n cho c phi u công ty đ c

đi u hành t t so v i công ty đi u hành kém (v i hi u qu tài chính nh nhau)

iii/ Nhà đ u t s n sàng tr thêm 18% cho c phi u công ty Anh đ c đi u hành t t so v i công ty có cùng hi u qu tài chính nh ng đi u hành kém Nhà đ u t s n sàng tr thêm 22% cho c phi u công ty đ c đi u hành

t t Italy và tr thêm 27% cho c phi u công ty đ c đi u hành t t Venezuela và Indonesia

i u hành công ty t t có ý ngh a r t quan tr ng trong vi c gi m chi phí đ i

di n (k t qu vi c tách bi t gi a s h u và qu n tr d n đ n xung đ t l i ích trong công ty) Ngày nay khái ni m chi phí đ i di n (agent cost) đ c nhi u ng i bi t

đ n trong “Tách bi t s h u và qu n tr ” (Jensen & Meckling 1976) và ph bi n ra các công ty kh p th gi i Nh ng nghiên c u g n đây ch ra r ng công ty có xu

h ng hi u qu kém khi công ty có v n đ chi phí đ i di n l n Các c đông thuê nhà qu n lý làm đ i di n cho h đ đi u hành ho t đ ng kinh doanh c a công ty theo h ng t i đa hóa giá tr công ty nh ng các nhà qu n lý phát sinh ra nh ng l i ích cá nhân, ph c v riêng h thay vì l i ích cho c đông, khi chi phí đ i di n càng

l n, xung đ t l i ích gi a nhà s h u và nhà qu n lý càng l n làm gi m hi u qu công ty S h u c a ban giám đ c đ c xem là m t trong nh ng ph ng ti n làm

gi m b t chi phí đ i di n, giúp hài hòa m i quan h gi a h i đ ng qu n tr , ban giám đ c, các c đông T đó đ nh h ng và ki m soát quá trình phát tri n, t ng

hi u qu , kh n ng c nh tranh cho doanh nghi p Tuy nhiên, t l s h u nh th nào s giúp gi m chi phí này?

Kinh t Vi t Nam m t th i gian dài là s h u Nhà n c và hi n nay đang chuy n t s h u Nhà n c sang s h u t nhân nên khái ni m đi u hành công ty

dù đã nh n đ c s quan tâm nh ng v n còn khá m i m và c ng ít nhà qu n lý nghiên c u v n đ này

Trong khuôn kh lu n v n này ch nghiên c u m t ph n nh c a đi u hành công ty đó là m i quan h gi a s h u ban giám đ c và hi u qu ho t đ ng c a các công ty c ph n t i Vi t Nam Ch ng 1 c a lu n v n s đi t ng quan các k t qu nghiên c u c a các n c trên th gi i nh Anh, M , Tây Ban Nha, Thái Lan, Trung

Qu c… t đó đ a ra gi thuy t nghiên c u t i Vi t Nam Ch ng 2 s thu th p d

li u c a 178 công ty t n m 2006 đ n 2011 c a các công ty c ph n trên S giao

d ch ch ng khoán thành ph H Chí Minh và đ a ra mô hình nghiên c u, ph ng pháp nghiên c u, gi i thích các bi n Ch ng 3 s d ng ph n m m Eview đ ki m tra khung nghiên c u và gi thuy t C ng trong ch ng 3 tác gi phân tích k t qu ,

ki m đ nh mô hình, gi thuy t, t đó đ a ra k t qu nghiên c u và th o lu n v các

k t qu nghiên c u đã đ t đ c Cu i cùng là ph n k t lu n, t ng k t l i k t qu nghiên c u đã đ t đ c, nh ng h n ch và h ng nghiên c u ti p theo

Ch ng 1: T NG QUAN CÁC NGHIÊN C U TR C ÂY

1.1 T ng quan các k t qu nghiên c u tr c đây:

- M , Morck, Shleifer và Vishny (1988) đi u tra m i quan h gi a t l n m

gi c ph n c a ban giám đ c và giá tr th tr ng c a công ty đ c đo b i Tobin’s

Q c a 371 công ty n m 1980 và đã đ a ra b ng ch ng v m i t ng quan phi tuy n đáng k có đ c m i quan h này, h đã chia t l n m gi c ph n c a ban giám đ c thành ba m c khác nhau: 0%-5%, 5%-25% và trên 25% K t qu Tobin’s

Q t ng khi s h u ban giám đ c t ng t 0% đ n 5%, gi m khi s h u t ng t 5%

đ n 25% và sau đó ti p t c t ng, m c dù t ng không đáng k khi s h u t ng trên 25% (xem hình 1.1)

Hình 1.1: M i quan h gi a s h u ban giám đ c và Tobin’s Q

Tobin’s Q

T l

s h u

- Jensen và Meckling 1976 đã ch ng minh s h u c a ban giám đ c có tác

đ ng d ng đ n hi u qu vì khi c ph n c a ban giám đ c càng l n thì ban giám

đ c càng có xu h ng ra quy t đ nh nh m t i đa hóa giá tr ch s h u nh m t i đa hóa giá tr c a chính h Kesner 1987 thì đi u tra m i quan h gi a s h u ban giám

đ c và hi u qu ho t đ ng đo b i 6 th c đo: l i nhu n biên, ROE (Return on Equity), ROA (Return on Assets), E/S (Earnings per Share), hi u qu th tr ng

ch ng khoán và t ng l i nhu n c a các c đông K t qu gi i thích r ng t l c phi u n m gi b i ban giám đ c có t ng quan d ng và đáng k ch v i 2 th c

đo c a hi u qu đó là l i nhu n biên và ROA Vance 1964 c ng đ a ra s h u ban giám đ c t ng quan d ng v i l i nhu n biên Và Whilst, Pfeffer c ng tìm ra s

h u ban giám đ c t ng quan d ng v i l i nhu n biên và ROE

- Thái Lan, Jira Yammeesri và Sudhir C Lodh ch n 243 công ty phi tài chính t n m 1993-1996 đ nghiên c u Các tác gi này s d ng mô hình b c 3 c a Short và Keasy 1999 Anh nh sau:

Performance = a +β1 DIR + β2 DIR2 + β3 DIR3 + γ Control Variables

(Bi n ki m soát Short và Keasy s d ng g m: doanh s bán hàng c a công ty,

t c đ t ng tr ng doanh s bán hàng, n , chi phí nghiên c u và phát tri n)

Short và Keasy thì tìm ra hi u ng h i t khi Ban giám đ c n m gi c ph n

t 0% đ n 16% và t 42% tr lên, hi u ng phân k khi Ban giám đ c n m gi c

ph n t 16% đ n 42%

T i Thái Lan Jira Yammeesri và Sudhir C Lodh s d ng mô hình trên v i hi u

qu ho t đ ng đo b ng ROA và S/A (sales to assets), và bi n đi u khi n s d ng

g m: RISK (đo b ng đ l ch chu n c a l i nhu n), E/P (thu nh p trên giá c phi u), DEBT (t ng n trên t ng tài s n), SIZE (logarit c a doanh s ), AGE (logarit c a

tu i đ i công ty)

Nghiên c u ch ra r ng m i quan h phi tuy n đ c tìm th y gi a s h u ban giám đ c (mà các thành viên không có m i quan h thân thu c) v i giá tr th

tr ng M i t ng quan d ng khi s h u t ng t 0% đ n 15,39% và khi t l n m

gi trên 50,61%, m i t ng quan âm trong kho ng 15,39% đ n 50,61%

- C ng t i Thái Lan, Wiwattanakantung (2001) xem xét m i quan h gi a s

h u ban giám đ c và hi u qu ho t đ ng Nghiên c u ch ra r ng có m i t ng quan phi tuy n gi a t l s h u và hi u qu ho t đ ng B ng ch ng cho th y hi u ng phân k x y ra khi s h u m c 20%-25% m c s h u này, ban giám đ c ki m soát đáng k ho t đ ng công ty và có th s d ng quy n l c này đ chuy n h ng ngu n l c công ty cho l i ích riêng c a mình Khi s h u r t t p trung m c trên 75% thì hi u ng h i t x y ra (m c dù k t qu khá y u do có ý ngh a th ng kê

m c 13%) i u này cho th y r ng ban giám đ c mà n m gi t l cao ho t đ ng không t i đa hóa giá tr công ty s d n đ n k t qu chính ban giám đ c ch u thi t h i trên c ph n mình n m gi

- Anh, Ram Mudambi và Carmela Nicosia nghiên c u 111 công ty giai đo n 1992-1994 c ng đ a ra m i quan h có d ng phi tuy n b c 3 C th t ng quan

d ng khi s h u t 0% đ n x p x 11% và trên 25% (hi u ng h i t ), t ng quan

âm khi s h u x p x 11% đ n 25% (hi u ng phân k )

- Khan, Balachandrn và Mather đi u tra m i quan h gi a s h u ban giám

đ c và hi u qu đ c đo b i ROA c a 300 công ty t i Úc giai đo n 2000-2006 và

đ a ra mô hình

Performance= 0 + 1(MSO) + 2( MSO)2+ 3(Leverage) + 4(Investment) +

5 (Unaffiliated shareholdings) + 6(Board independence) +

7(Firm age) + 8(Size) + 9to15(GICS Sectoral dummies) +

V i hi u qu (performance) là ROA, bi n ph thu c MSO (đ c tính b ng t l

ph n tr m c ph n n m gi b i ban giám đ c) và các bi n ki m soát khác

K t qu nghiên c u th c nghi m đã tìm ra m i quan h có hình d ng ch U

gi a s h u ban giám đ c và hi u qu (đo b ng ROA) Th c t thì h s c a các

bi n ki m soát khác có ý ngh a th ng kê cho th y hi u qu c ng b nh h ng b i các y u t khác

- T i Malaysia, Mat Nor, Said, và Redzuan (1999) đã ch ng minh hi u qu

t ng khi ban giám đ c s h u t 0% đ n 5%, gi m khi s h u t 5% đ n 25%, sau

đó hi u qu ti p t c t ng khi s h u trên 25%

- Christina 2005 nghiên c u 1.328 công ty gia đình trên th tr ng ch ng khoán H ng Kông giai đo n 1995-1998 K t qu cho th y m i quan h gi a s h u ban giám đ c và hi u qu ho t đ ng là đ ng cong b c 3 C th hi u ng phân k khi s h u t 0%-17% và trên 63%, hi u ng h i t khi s h u trong kho ng 17%-63%

- T i Trung Qu c, Wenjuan Ruan, Gary Tian và Shiguang Ma 2011 nghiên

c u các công ty Trung Qu c giai đo n 2002-2007 đ a ra m i quan h phi tuy n

gi a s h u ban giám đ c và hi u qu ho t đ ng Mô hình b c 3 đ c các tác gi s

d ng nh sau:

Q = a + 1 MANA + 2MANA2 + 3MANA3 + control variables +

V i Q là Tobin’s Q; MANA là s h u c a ban giám đ c; bi n ki m soát g m đòn b y tài chính và quy mô công ty

K t qu th c nghi m đã ch ng minh m i quan h phi tuy n c th Tobin’s Q

t ng khi s h u t ng t 0% đ n 18%, Tobin’s Q sau đó s gi m khi s h u ban giám

đ c t ng t 18% đ n 64% Cu i cùng Tobin’s Q t ng l i, nh ng t ng nh khi s h u

t ng trên 64% (xem hình 1.2)

Hình 1.2: M i quan h gi a s h u ban giám đ c và Tobin’s Q

c a các công ty Trung Qu c

- M , McConnell J., Servaes H., 1990 nghiên c u 1173 công ty n m 1976

và 1093 công ty n m 1986 và đ a ra k t qu : hi u qu t ng khi Ban giám đ c n m

gi c ph n t 0% đ n kho ng 40-50% và sau đó b t đ u gi m nh C ng M , Hermalin, B., Weisbach, M (1991) đã tìm ra hi u ng h i t khi Ban giám đ c n m

gi c ph n t 0% đ n 1% và t 5% đ n 20%, hi u ng phân k khi Ban giám đ c

n m gi c ph n t 1% đ n 5% và trên 20%

- Tây Ban Nha, Adel Bino và Shorouq Tomar d a vào s li u m u g m 14 ngân hàng trong giai đo n 1997-2006 đã ch ra r ng không có m i t ng quan có ý ngh a th ng kê gi a s h u ban giám đ c và hi u qu ho t đ ng mà đ c đo b ng ROA và ROE

n n kinh t đang phát tri n c a Vi t Nam: Li u có t n t i đ ng th i hi u ng h i t

và hi u ng phân k t i n n kinh t chuy n đ i nh Vi t Nam hay không? Trong khuôn kh lu n v n này, tác gi dùng ph ng pháp th c nghi m đ ki m ch ng gi thuy t sau:

Ho: Không t n t i m i quan h b c 3 trong t ng quan s h u ban giám đ c và

hi u qu ho t đ ng c a các công ty c ph n t i Vi t Nam

2.2 D li u và ph ng pháp thu th p d li u:

Lu n v n d a vào s li u c a 178 công ty c ph n niêm y t t n m 2006 đ n

n m 2011 trên S giao d ch ch ng khoán thành ph H Chí Minh:

- S l ng m u là 178 công ty thu c các ngành ngh trên th tr ng ch ng khoán C th nh sau:

B ng 2.1: B ng c c u ngành c a các công ty c ph n đ c kh o sát

công ty

T l (%)

1 Bán buôn và bán l ; s a ch a ô tô, mô tô, xe máy và xe có đ ng c khác 19 10,67%

- S d ng các công ty niêm y t trên S giao d ch ch ng khoán thành ph

H Chí Minh b i vì: Nh ng công ty niêm y t trên HOSE đ u là công ty c ph n có

quy mô v n l n (v n đi u l t i thi u là 80 t đ ng, k t tháng 9/2012 đ đ c

niêm y t trên HOSE ph i có quy mô v n trên 120 t đ ng, nh ng các công ty niêm

y t c ch a đ v n không c n chuy n sàn), bao g m c công ty đ c c ph n hóa t

Doanh nghi p Nhà n c, các công ty c ph n t nhân và các công ty c ph n có

v n đ u t tr c ti p n c ngoài Còn các công ty niêm y t trên HNX có qui mô v n

nh (trên 10 t đ ng, k t tháng 9/2012 là 30 t đ ng)

- Kho ng th i gian thu th p d li u t n m 2006 đ n n m 2011: Th tr ng

ch ng khoán Vi t Nam b t đ u xu t hi n t n m 2000 Tuy nhiên trong 5 n m đ u tiên có r t ít công ty niêm y t, quy mô v n t i thi u nh (10 t đ ng) và th tr ng không th c s thu hút đ c s quan tâm c a đông đ o công chúng (xem b ng 2.2) Còn các công ty niêm y t n m 2012 thì t i th i đi m này ch a có s li u ki m toán

c a n m 2012 Chính vì v y tác gi ch n giai đo n 2006-2011, giai đo n này đã có nhi u công ty niêm y t và quy mô v n t i thi u quy đ nh t 2007 là 80 t đ ng (Ngh đ nh 14/2007/N -CP) Ngoài ra giai đo n này th tr ng có nhi u bi n đ ng,

t lúc có b c nh y đ t phá vào n m 2006 và bùng n vào n m 2007, giai đo n này còn ch a đ ng kho ng th i gian kh ng ho ng kinh t th gi i 2008-2009 v i s s t

- D li u đ c l y t ngu n th c p, thu th p t B n báo cáo b ch và Báo cáo tài chính (có ki m toán)

+ B n báo cáo b ch cung c p thông tin minh b ch c a m t công ty công

b r ng rãi ra công chúng và các c quan ch c n ng nh m m c đích phát hành c phi u huy đ ng v n hay th c hi n vi c niêm y t trên th tr ng

v n B n báo cáo này đã đ c y ban ch ng khoán Nhà n c thông qua + Báo cáo tài chính là báo cáo quan tr ng nh t mà công ty cung c p cho các c đông c a công ty, báo cáo cho ta m t b c tranh k toán v các

ho t đ ng và v th tài chính c a công ty Báo cáo tài chính s d ng cho

lu n v n là báo cáo n m (có ki m toán)

Hai b n báo cáo này đ c l y t trang web www.hsx.vn (S giao d ch ch ng khoán thành ph H Chí Minh) nên có đ chính xác và trung th c cao

- T t ng quát đ n đ n gi n: xét mô hình có đ y đ các bi n đ c l p đã đ c xây d ng Sau đó lo i b nh ng bi n không quan tr ng ra kh i mô hình

Lu n v n này ch n cách ti p c n theo h ng đi t t ng quát đ n đ n gi n, d a vào các nghiên c u lý thuy t, nghiên c u th c nghi m trên th gi i, phân tích b n

ch t m i quan h gi a các bi n đ đ a ra mô hình

2.3.2 Ph ng pháp nghiên c u:

Có 2 ph ng pháp nghiên c u: ph ng pháp đ nh tính và ph ng pháp đ nh

l ng Lu n v n này s d ng ph ng pháp đ nh l ng, s d ng b ng ch ng th c nghi m đ ki m ch ng gi thuy t

2.3.3 Mô hình nghiên c u và gi i thích các bi n:

Các nghiên c u c a các n c trên th gi i đã ch ng minh m i quan h gi a t

l s h u ban giám đ c và hi u qu ho t đ ng là tuy n tính, phi tuy n (hình ch U,

b c 3, b c 4…) M t s n c Châu Á nh Thái Lan, H ng Kông, Malaysia đã

ch ng minh m i quan h có d ng đ ng cong b c 3 Vì v y lu n v n này tác gi s

d ng mô hình b c 3 c a Jira Yammeesri & Sudhir C Lodh Thái Lan, th c ra các tác gi này c ng d a vào mô hình b c 3 c a Short & Keasy 1999 nh sau:

Performance = a +β1 DIR + β2 DIR2 + β3 DIR3 + γ Control Variables

Do đi u ki n Vi t Nam và khó kh n trong thu th p d li u, thêm vào đó vi c

đ a nhi u bi n vào mô hình s làm m đi y u t chính mà tác gi mu n nghiên c u Chính vì v y tác gi ch xác đ nh m t s bi n ph thu c, bi n đ c l p, bi n ki m soát nh sau:

¬ Bi n ph thu c là hi u qu công ty (đo b ng ROA và ROE)

các nghiên c u trên th gi i, hi u qu công ty đ c đo b ng ROA, ROE, Tobin’s Q, E/S,… Lu n v n này s d ng hai ch tiêu đó là ROA, ROE

+ ROA = L i nhu n/ t ng tài s n T s này cho bi t kh n ng sinh l i so v i tài s n hay nói khác đi t s này cho bi t m i đ ng giá tr tài s n c a công ty t o ra bao nhiêu đ ng l i nhu n

+ ROE = L i nhu n/V n ch s h u T s này đo l ng kh n ng sinh l i so

v i V n ch s h u b ra Doanh nghi p th ng ch quan tâm đ n ph n l i nhu n

sau cùng mà h nh n đ c, cho nên th ng thì ch tiêu L i nhu n ròng sau thu

đ c s d ng trong vi c tính toán t s này

¬ Bi n đ c l p (OWN): là t l s h u ban giám đ c (không tính ph n đ i

di n s h u) t i n m công ty phát hành B n báo cáo b ch, s d ng b c 3

¬ Bi n ki m soát: ngoài bi n đ c l p, hi u qu còn ph thu c vào các bi n

ki m soát môi tr ng bên trong và bên ngoài Do tình hình kinh t Vi t Nam, do khó kh n trong tìm d li u nên tác gi không s d ng các bi n

ki m soát nh các nghiên c u n c ngoài mà s d ng m t s bi n ki m soát nh sau:

+ Môi tr ng bên trong (CAP, LABOR, Performance-1)

- CAP: quy mô v n, tính b ng logarit c s 10 c a v n công ty

- LABOR: quy mô lao đ ng, tính b ng logarit c s 10 c a s lao

đ ng công ty t i th i đi m cung c p b n báo cáo b ch

- Performance-1: Hi u qu ho t đ ng quá kh , tính b ng ROA,

ROE c a công ty niêm y t n m tr c n m công ty phát hành B n báo cáo b ch

+ Môi tr ng bên ngoài (DUMYEAR): do y u t v mô, trong 2 n m 2008-2009 có kh ng ho ng kinh t th gi i, nh h ng r t l n đ n ho t

đ ng c a các công ty Vi t Nam, và c ng do khó kh n trong tìm ki m d

li u nên tác gi l y d li u c a công ty t i n m công ty phát hành b n báo cáo b ch Vì th tác gi đ a thêm bi n gi n m DUMYEAR - bi n

nh n giá tr 1 n u là n m 2008 ho c 2009, và b ng 0 n u là các n m khác

V i các bi n ph thu c, bi n đ c l p, bi n ki m soát nh đã nêu trên, k t

h p v i gi thuy t nghiên c u và s d ng mô hình b c 3, tác gi đ a ra mô hình nghiên c u nh sau:

Performance = aOWN + bOWN2 + cOWN3 + dCAP + eLABOR +

fDUMYEAR+ g Performance -1 + h

Bi n ph thu c: Performance - Hi u qu ho t đ ng (ROA, ROE)

Bi n đ c l p: OWN – t l s h u c ph n c a Ban giám đ c

Bi n ki m soát: CAP – quy mô v n (logarit c s 10 c a v n)

LABOR – quy mô lao đ ng (logarit c s 10 c a s lao

đ ng) DUMYEAR– bi n gi n m (b ng 1 n u là n m 2008, 2009,

và b ng 0 n u là các n m khác) Performance-1 - Hi u qu ho t đ ng (ROA, ROE) n m

tr c

2.4 X lý s li u:

- Hi n nay có nhi u công c tr giúp đ x lý d li u có s n nh : SPSS, STATA, Eview, Excel đây tác gi ch n ph n m m Eview, m t ph n m m thông d ng, d s d ng và x lý đ c yêu c u đ ra

- Có nhi u ph ng pháp ch y mô hình Lu n v n này s d ng ph ng pháp thông d ng nh t đó là ph ng pháp bình ph ng c c ti u (OLS: ordinary least squares) Lu n v n s d ng mô hình b c 3, mô hình đ c coi t ng t nh mô hình

h i qui b i trong đó b c 2, b c 3 c a bi n đ c l p xem là 2 bi n gi i thích

- Sau khi ch y mô hình b ng Eview s ki m đ nh mô hình, gi thuy t:

+ ánh giá s phù h p c a mô hình:

R2 là h s xác đ nh b i, s d ng đ xác đ nh ph n bi n thiên trong bi n ph thu c đ c gi i thích b i m i liên h gi a bi n ph thu c và t t c các bi n đ c l p trong mô hình Ng i ta th y r ng v i mô hình h i qui, vi c đ a thêm bi n đ c l p vào mô hình s luôn làm gia t ng R2, th m chí ngay c khi các bi n đ c l p đ c

đ a vào không có m i liên h ho c có m i liên h không đáng k v i bi n ph thu c Tuy nhiên R2 đi u ch nh thì khác, khi m t bi n đ c l p thêm vào không có đóng góp x ng đáng vào kh n ng gi i thích bi n ph thu c thì R2đi u ch nh gi m

đi m c dù R2 thì t ng V i mô hình đa bi n, tác gi s d ng R2 đi u ch nh đ đánh giá kh n ng gi i thích c a mô hình

đ u có ý ngh a xác đ nh bi n nào có ý ngh a tác gi s d ng ki m đ nh qua giá

tr p-value V i m c ý ngh a thông d ng là 5%, giá tr p-value c a bi n <0,05 thì

bi n đó có ý ngh a th ng kê N u p-value c a m t s bi n nào đó l n h n 0,05 thì

bi n đó không có ý ngh a th ng kê, tác gi s ti n hành lo i b các bi n đó và th c

hi n ki m đ nh lo i b bi n (s d ng ki m đ nh Wald)

+ Ki m tra đa c ng tuy n: khi t ng quan c p gi a các bi n gi i thích cao (l n

h n 0,8) thì có th x y ra hi n t ng đa c ng tuy n

+ Ki m tra t t ng quan (s d ng ki m đ nh Breusch-Godfrey)

+ Ki m tra ph ng sai thay đ i (s d ng ki m đ nh White)

+ Ki m đ nh các bi n b b sót (s d ng ki m đ nh Reset c a Ramsey)