HOÀN THIỆN CHO VAY DỰA TRÊN HÀNG TỒN KHO VÀ KHOẢN PHẢI THU ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI CHI NHÁNH AN PHÚ.PDF

Do đó, các doanh nghi p... 7 Công ty Ch ng khoán Vietcombank 2011, Báo cáo ngành ngân hàng, Hà N i, website: http://investor.vietinbank.vn/Handlers/DownloadReportView.ashx?ReportID=34..

_

NGUY N TH L C

HOÀN THI N CHO VAY D A TRÊN

_

NGUY N TH L C

HOÀN THI N CHO VAY D A TRÊN

Trang ph bìa

L i cam đoan

M c l c

Danh m c các ký hi u, ch vi t t t

Danh m c các b ng, bi u

M đ u

C h ng 1 Lý lu n chung v ho t đ ng cho vay d a trên HTKvà KPT đ i v i

doanh nghi p SME t i N gân hàng th ng m i 1

1.1 Hàng t n kho và Kho n ph i thu c a doanh nghi p 1

1.1.1 Hàng t n kho 1

1.1.1.1 Khái ni m hàng t n kho 1

1.1.1.2 Phân lo i hàng t n kho 1

1.1.1.3 c đi m c a hàng t n kho 2

1.1.2 Kho n ph i thu 3

1.1.2.1 Khái ni m kho n ph i thu 3

1.1.2.2 Phân lo i các kho n ph i thu 3

1.2 Ho t đ ng cho vay d a trên HTK và KPT đ i v i doanh nghi p SME t i NHTM 4

1.2.1 Ho t đ ng cho vay trong h th ng ngân hàng 4

1.2.2 i t ng cho vay là khách hàng doanh nghi p SME 5

1.2.2.1 Khái ni m doanh nghi p SME 5

1.2.2.2 c đi m doanh nghi p SME 5

1.2.2.3 Vai trò c a doanh nghi p SME đ i v i s phát tri n kinh t 7

1.2.3 Khái ni m cho vay d a trên HTK và KPT đ i v i doanh nghi p SME 8

1.2.4 c đi m cho vay d a trên HTK và KPT đ i v i doanh nghi p SME 9

1.2.5 Vai trò c a cho vay d a trên HTK và KPT 11

1.2.5.1 i v i Ngân hàng th ng m i 11

1.2.6.1 Cho vay theo món 13

1.2.6.2 Cho vay theo h n m c 14

1.2.7 Các hình th c b o đ m tín d ng d a trên HTK và KPT 14

1.2.7.1 C m c hàng t n kho 15

1.2.7.2 Th ch p hàng t n kho 15

1.2.7.3 Th ch p quy n đòi n 15

1.2.8 Các ph ng th c qu n lý tài s n b o đ m là HTK và KPT t i NHTM 16

1.2.8.1 Qu n lý hàng hoá trông gi t i kho c đ nh, có b o v , xu t hàng theo l nh c a ngân hàng (ph ng th c “ti n vào, hàng ra”) 16

1.2.8.2 Qu n lý hàng t n kho t i thi u 17

1.2.8.3 Qu n lý hàng t n kho luân chuy n 17

1.2.8.4 Qu n lý tài s n b o đ m là quy n đòi n 17

1.3 Các nhân t nh h ng đ n ho t đ ng cho vay d a trên HTK và KPT đ i v i doanh nghi p SME t i NHTM 19

1.3.1 Các nhân t h n ch s phát tri n c a doanh nghi p SME 19

1.3.2 Các nhân t nh h ng đ c thù riêng trong ho t đ ng cho vay d a trên HTK và KPT đ i v i doanh nghi p SME t i NHTM 20

1.3.2.1 Ch t l ng HTK và KPT làm tài s n b o đ m 20

1.3.2.2 Cách th c xác đ nh giá tr HTK và KPT 22

1.3.2.3 Xác đ nh ph ng th c qu n lý HTK và KPT 23

1.3.2.4 Chu k ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p vay v n 23

1.3.2.5 H th ng kho bãi b o qu n tài s n b o đ m là HTK và KPT 24

1.4 R i ro trong cho vay d a trên HTK và KPT đ i v i doanh nghi p SME t i NHTM 24

1.5 Kinh nghi m phát tri n cho vay đ i v i doanh nghi p SME trên th gi i 26

1.5.1 Kinh nghi m c a Trung Qu c 26

1.5.2 Kinh nghi m c a Hàn Qu c 27

K t lu n ch ng 1 30

Ch ng 2 Th c tr ng v ho t đ ng cho vay d a trên HTKvà KPT đ i v i doanh nghi p SME t i MB An Phú 31

2.1 L ch s hình thành và phát tri n MB 31

2.1.1 Gi i thi u chung v MB 31

2.1.2 M t s k t qu đ t đ c c a MB 32

2.2 Gi i thi u v MB An Phú và K t qu ho t đ ng kinh doanh giai đo n 2007 đ n tháng 9/2012 36

2.2.1 Quá trình hình thành và phát tri n MB An Phú 36

2.2.2 C c u t ch c c a MB An Phú 36

2.2.3 K t qu ho t đ ng kinh doanh MB An Phú giai đo n 2007 - 2011 37

2.2.3.1 Công tác huy đ ng v n 37

2.2.3.2 Công tác tín d ng 39

2.2.3.3 K t qu ho t đ ng kinh doanh 40

2.3 Th c tr ng cho vay d a trên HTK và KPT đ i v i doanh nghi p SME t i MB An Phú 41

2.3.1 Khái quát thông tin cho vay d a trên HTK và KPT đ i v i doanh nghi p SME t i MB 41

2.3.2 Tình hình cho vay d a trên HTK và KPT đ i v i doanh nghi p SME t i MB An Phú 42

2.3.2.1 Xét khía c nh cam k t tín d ng 42

2.3.2.2 Xét khía c nh TSB cho cam k t tín d ng 43

2.3.2.3 Theo m c đích s d ng v n 45

2.3.2.4 Theo đ ng ti n nh n n 45

2.3.2.5 Theo ngành ngh tài tr 46

2.3.2.6 Theo m c đ ki m soát r i ro 47

2.3.2.7 Theo t l tài tr 48

2.4.1 Nh ng k t qu đ t đ c 49

2.4.2 M t s t n t i 50

2.4.2.1 Ch a th c s xem ngu n thu t HTK và KPT c a doanh nghi p là ngu n tr n chính 50

2.4.2.2 i t ng doanh nghi p SME v n d ng s n ph m còn h n ch 50

2.4.2.3 Công tác qu n lý HTK và KPT còn nhi u h n ch 51

2.4.2.4 Công tác ki m soát sau gi i ngân còn mang tính hình th c 51

2.4.2.5 Trình đ cán b chuyên trách còn h n ch 51

2.4.2.6 Công tác ti p th ch a hi u qu 52

2.4.2.7 Thi u t ch c thông tin ngành ngh kinh doanh c a khách hàng 52

2.4.2.8 M t s tr ng h p g p khó kh n trong vi c yêu c u khách hàng mua b o hi m TSB b sung 53

2.4.2.9 Các công c phòng ch ng r i ro t giá, các công c phái sinh v n ch a tri n khai t i chi nhánh 53

2.5 Nguyên nhân d n đ n s t n t i trong cho vay d a trên HTK và KPT đ i v i doanh nghi p SME t i MB An Phú 53

2.5.1 Nhóm các nguyên nhân nh h ng đ n kh n ng phát tri n s n ph m cho vay d a trên HTK và KPT 54

2.5.1.1 Chi nhánh g p khó kh n trong vi c th m đ nh giá tr hàng t n kho và ch t l ng kho n ph i thu do thi u thông tin nên h n ch đ i t ng áp d ng 54

2.5.1.2 Nguyên nhân d n đ n vi c th c hi n qu n lý TSB là HTK và KPT ch a đ m b o yêu c u theo qui đ nh v s n ph m 54

2.5.1.3 Chi nhánh còn g p khó kh n trong vi c tri n khai s n ph m t i khách hàng c ng nh trong quá trình tác nghi p do h n ch v các m u bi u ban hành kèm theo Qui đ nh v s n ph m 56

2.5.2 Nhóm nguyên nhân t khách hàng doanh nghi p SME 56

2.5.2.3 Gian l n liên quan đ n ph ng án đi vay v n/h p đ ng kinh t 59

2.5.3 Nhóm nguyên nhân khách quan 2.5.3.1 S c nh tranh gi a các t ch c tín d ng 60

2.5.3.2 S thay đ i t chính sách nhà n c 60

K t lu n ch ng 2 61

Ch ng 3 nh h ng và gi i pháp hoàn thi n cho vay d a trên HTK và KPT đ i v i doanh nghi p SME t i MB An Phú 62

3.1 nh h ng phát tri n tín d ng doanh nghi p SME c a trong th i gian t i 62

3.2 nh h ng chi n l c phát tri n c a MB giai đo n 2011 – 2015 62

3.2.1 nh h ng chi n l c t ng th c a MB 62

3.2.2 nh h ng c p tín d ng đ i v i doanh nghi p SME c a MB 64

3.3 M t s gi i pháp hoàn thi n cho vay d a trên HTK và KPT đ i v i doanh nghi p SME t i MB An Phú 65

3.3.1 V phía ngân hàng MB 65

3.3.1.1 Xây d ng chính sách tín d ng linh ho t 65

3.3.1.2 T ng c ng công tác qu n tr r i ro 66

3.3.1.3 T ng c ng ký tho thu n h p tác v i công ty logistic 70

3.3.1.4 T ng c ng h p tác v i các ngân hàng trong qu n lý khách hàng 71

3.3.1.5 K p th i b sung, ch nh s a qui đ nh v s n ph m c ng nh các m u bi u kèm 71

3.3.1.6 H ng d n chi nhánh trong vi c đ nh h ng khách hàng 71

3.3.1.7 Linh ho t trong vi c yêu c u khách hàng mua b o hi m TSB 73

3.3.1.8 Phân quy n và qu n lý quy n phán quy t tín d ng h p lý 73

3.3.1.9 Thành l p ban h tr pháp lý và thu h i n 73

3.3.1.10 Kiên đ nh xây d ng m t v n hoá riêng trong ngân hàng 74

3.3.2 V phía doanh nghi p SME 75

3.3.2.1 Chú tr ng xây d ng ph ng án s n xu t kinh doanh mang tính kh thi 75

3.3.2.4 Trung th c trong vi c cung c p thông tin, h p tác v i ngân hàng 75

3.3.2.5 Nâng cao hi u qu đ u t v n vay 76

3.4 M t s ki n ngh đ i v i Chính ph , NHNN 76

3.4.1 Ki n ngh đ i v i Chính ph 76

3.4.2 Ki n ngh đ i v i NHNN 77

K t lu n ch ng 3 79

K t lu n chung 80 Tài li u tham kh o

Ph l c

1 ACB : Ngân hàng TMCP Á Châu

2 Agribank : Ngân hàng Nông nghi p và Phát Tri n Nông Thôn

3 BIDV : Ngân hàng u t và Phát tri n Vi t Nam

4 CAR : Capital Adequacy Ratio – T l an toàn v n

5 CTG : Ngân hàng TMCP Công Th ng Vi t Nam

6 Doanh nghi p SME : Doanh nghi p nh và v a

7 EIXIM : Ngân hàng TMCP Xu t Nh p kh u Vi t Nam

8 HTK và KPT : Hàng t n kho và kho n ph i thu

20 MB An Phú : Ngân hàng TMCP Quân i Chi nhánh An Phú

21 Nh quy t 22 : Ngh quy t s 22/2010/N -CP ngày 05 tháng 5 n m 2010 c a

Chính Ph

22 Ngh đ nh 56 : Ngh đ nh s 56/2009/N -CP ngày 30/06/2009 c a Chính ph

25 Quy t đ nh 1231 : Quy t đ nh 1231/Q -TTg ngày 07 tháng 9 n m 2012 c a Th

30 VCB : Ngân hàng TMCP Ngo i th ng Vi t Nam

31 VIB : Ngân hàng TMCP Qu c t Vi t Nam

32 TCTD : T ch c tín d ng

33 TCTD : T ch c tín d ng

34 Techcombank : Ngân hàng TMCP K Th ng Vi t Nam

35 Thông t 13 : Thông t s 13/2010/TT-NHNN ngày 20/5/2010 c a Ngân

Bi u đ 2.1 So sánh qui mô tín d ng và huy đ ng v n c a m t s NHTMCP 34

B ng 2.7 D n cho vay doanh nghi p MB An Phú giai đo n 2009 – T9/2012 45

Trong ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng, cho vay luôn chi m m t t tr ng l n trong c c u tín d ng, đ ng th i c ng là m t ho t đ ng phát sinh nhi u r i ro tín d ng

nh t K t khi cu c kh ng ho ng tài chính x y ra n m 2008 đ n nay, v n đ n x u đã

tr thành m t ch đ đ c bàn đ n nhi u nh t trên kh p các lo i hình ph ng ti n thông tin đ i chúng, liên ti p s v , các hành vi vi ph m trong qui ch cho vay đ c

đ a ra không ch đ ng t góc đ ngân hàng mà còn c v ph ng di n khách hàng vay

Và trong chính các chu i s vi c đó, n i lên không ít ho c đang d n có chi u h ng gia t ng t n su t trên các m t báo ít nhi u có liên quan đ n cho vay th ch p hàng hoá, kho n ph i thu Chính đi u này d i góc đ nghiên c u, đây chính là m t đ i t ng

t n kho và kho n ph i thu C ng v i kinh nghi m t th c ti n công tác c a tác gi t i

MB An Phú, nh n di n đ c nh ng b t c p và h n ch trong quá trình tri n khai s n

ph m cho vay d a trên hàng t n kho và kho n ph i thu đ n các khách hàng doanh nghi p nh và v a: t s không đ ng nh t cách hi u c a các chuyên viên quan h khách hàng v b n ch t c a s n ph m, s thi u thông tin ngành ngh ph c v cho công tác th m đ nh khách hàng, ki m soát khách hàng, ki m soát tài s n b o đ m, h n ch trong các m u bi u ki m soát khách hàng, công tác nh n di n và c nh báo r i ro tr c

s đa d ng ngành ngh ho t đ ng c a khách hàng Do đó, đ góp ph n th c hi n t t

m c tiêu đ nh h ng chi n l c phát tri n c a lãnh đ o ngân hàng MB h ng c p tín

và KPT đ n các chi nhánh trên toàn h th ng V i MB An Phú c ng không n m ngo i

l , và đ tài “Hoàn thi n cho vay d a trên hàng t n kho và kho n ph i thu đ i v i

doanh nghi p nh và v a t i Ngân hàng Th ng m i C pgh n Quân i – chi nhánh An Phú” ra đ i đ đáp ng các yêu c u đó

2 M c đích nghiên c u

tài nghiên c u gi i quy t 3 v n đ c b n nh sau:

Th nh t, tìm hi u c s lý lu n v cho vay d a trên HTK và KPT đ i v i khách hàng là doanh nghi p SME t i các NHTM, làm rõ các nhân t nh h ng đ n cho vay

d a trên Hàng t n kho và kho n ph i thu đ i v i doanh nghi p SME, c ng nh nh n

di n các r i ro trong ho t đ ng cho vay đ c thù này

Th hai, t p trung phân tích tình hình ho t đ ng kinh doanh nói chung và tình hình cho vay d a trên HTK và KPT đ i v i doanh nghi p SME t i MB An Phú giai

đo n 2007- tháng 9 n m 2012 c a MB An Phú

Th ba, trên c s nghiên c u th c t tình hình cho vay d a trên HTK và KPT đ i

v i doanh nghi p SME t i MB An Phú, đánh giá nh ng thành t u đ t đ c c ng nh

nh ng t n t i và ch rõ các nhóm nguyên nhân chính y u d n đ n s t n t i, đ đ xu t

m t s gi i pháp, ki n ngh nh m hoàn thi n cho vay d a trên HTK và KPT đ i v i doanh nghi p SME

3 i t ng và ph m vi nghiên c u

- i t ng nghiên c u: là ho t đ ng c p tín d ng cho vay d a trên HTK và KPT

đ i v i khách hàng doanh nghi p, đ c bi t là khách hàng doanh nghi p SME t i MB

An Phú, qui trình c a s n ph m cho vay d a trên HTK và KPT, các v n b n, chính

- Ph m vi nghiên c u: nghiên c u ho t đ ng cho vay d a trên HTK và KPT đ i

v i doanh nghi p SME t i MB An Phú trong giai đo n 2007 – 2011 Tuy nhiên, m t s

d li u đ c thu th p tr c đó, th i đi m c p nh t m i nh t đ c tính đ n tháng 9/2012

4 Ph ng pháp nghiên c u

đ t m c tiêu nghiên c u đ ra, trong quá trình nghiên c u tác gi s d ng các

ph ng pháp sau: S d ng ph ng pháp duy v t bi n ch ng k t h p v i ph ng pháp nghiên c u th ng kê, so sánh, phân tích…k t h p v i trao đ i ph ng v n các cán b

qu n lý làm vi c t i các NHTM…đi t lý thuy t đ n th c ti n nh m làm sáng t m c tiêu nghiên c u

5 Ý ngh a khoa h c và th c ti n c a đ tài

tài là s t ng k t nh ng nghiên c u và kinh nghi m đ c tích l y t th c t công tác tín d ng c a tác gi , phát hi n đ c m t s h n ch trong qui trình cho vay,

ch rõ ra đ c các nhóm nguyên nhân nh h ng l n đ n công tác v n hành đi vào

th c t c ng nh đ xu t m t s gi i pháp thi t th c có tính kh thi cao, góp ph n th c

hi n đúng đ nh h ng chi n l c phát tri n s n ph m cho vay d a trên HTK và KPT

h ng đ n đ i t ng khách hàng doanh nghi p SME c a MB;

tài có th đ c s d ng nh là m t tài li u tham kh o đ i v i các chuyên viên Quan h khách hàng, Chuyên viên th m đ nh tín d ng, Chuyên viên phát tri n s n

ph m, cán b ki m soát và phê duy t xét duy t kho n vay đ n ng i đi u hành có đ c cái nhìn t ng th h n trong vi c nh n di n đ c nh ng r i ro tr c di n ho c tìm n có liên quan đ n cho vay d a trên HTK và KPT đ i v i doanh nghi p SME, góp ph n h n

ch đ c nh ng t n th t cho ngân hàng

Ch ng 1 Lý lu n chung v ho t đ ng cho vay d a trên Hàng t n kho và

Kho n ph i thu đ i v i doanh nghi p SME t i Ngân hàng th ng

m i

Ch ng 2 Th c tr ng v ho t đ ng cho vay d a trên hàng t n kho và kho n

ph i thu đ i v i doanh nghi p SME t i MB An Phú

Ch ng 3 nh h ng và gi i pháp hoàn thi n cho vay d a trên hàng t n kho

và kho n ph i thu đ i v i doanh nghi p SME t i MB An Phú

tài này trong gi i h n v th i gian và kh n ng nghiên c u, kinh nghi m th c

ti n ch nh n di n ra nh ng t n t i và b t c p trong quá trình tri n khai s n ph m đ n khách hàng, ch ra đ c m t s nhóm nguyên nhân có tác đ ng l n t i hi u qu v n hành c a s n ph m Trong khi th c t luôn bi n đ i muôn hình v n tr ng, s thay đ i

ph c t p c a th tr ng, s đa d ng ngành ngh , s ph c t p trong tài s n b o đ m c a khách hàng c ng nh c a các h th ng các v n b n quy ph m pháp lu t, v n b n đi u hành c a các c quan Nhà n c… Vì nh ng lý do này, mà đ tài này c ng ch mu n đóng góp m t ph n nh trong lý lu n chung và đ nh h ng m t s gi i pháp góp ph n hoàn thi n cho vay d a trên hàng t n kho và kho n ph i thu đ i v i đ i t ng doanh nghi p SME t i đ n v nghiên c u MB An Phú

Có nh ng v n đ đ c đ c p trong đ tài này là phù h p v i đi u ki n lúc th c

hi n đ tài, nh ng có th ch vài hôm sau đã không còn phù h p i u đó là m t th c t khách quan, c n quá trình nghiên c u th ng xuyên, b sung liên t c v i đòi h i ngày càng cao h n, sâu h n

CH NG 1: LÝ LU N CHUNG V HO T NG CHO VAY D A TRÊN

1.1 Hàng t n kho và Kho n ph i thu c a doanh nghi p

1.1.1 Hàng t n kho

1.1.1.1 Khái ni m hàng t n kho

Theo chu n m c k toán Vi t Nam s 02 thì : “Hàng t n kho là nh ng tài s n:

c gi đ bán trong k s n xu t, kinh doanh bình th ng; đang trong quá trình s n

xu t, kinh doanh d dang; nguyên li u, v t li u, công c , d ng c đ s d ng trong quá trình s n xu t, kinh doanh ho c cung c p d ch v ”

Nh v y: Hàng t n kho trong doanh nghi p là m t b ph n c a tài s n l u đ ng d

tr cho s n xu t, l u thông ho c đang trong quá trình s n xu t ch t o doanh nghi p

1.1.1.2 Phân lo i hàng t n kho

Hàng t n kho trong các doanh nghi p có th phân chia thành nhi u lo i, tu vào

m c đích, vai trò, công d ng khác nhau trong quá trình s n xu t kinh doanh M t trong

nh ng tiêu th c phân lo i hàng t n kho thông d ng nh t đ c đ c p là phân lo i theo công d ng c a hàng t n kho 1

Theo chu n m c k toán Vi t Nam: hàng t n kho bao g m: nguyên v t li u, hàng mua đi đ ng, công c d ng c , giá tr s n ph m d dang, hàng g i bán, thành ph m, hàng hoá C th h n trong chu n m c k toán Vi t Nam s 02, hàng t n kho bao g m: (i) Hàng hóa mua v đ bán: Hàng hóa t n kho, hàng mua đang đi trên đ ng, hàng g i

đi bán, hàng hóa g i đi gia công ch bi n; (ii) Thành ph m t n kho và thành ph m g i

đi bán; (iii) S n ph m d dang: S n ph m ch a hoàn thành và s n ph m hoàn thành

ch a làm th t c nh p kho thành ph m; (iv) Nguyên li u, v t li u, công c , d ng c t n kho, g i đi gia công ch bi n và đã mua đang đi trên đ ng; (v) Chi phí d ch v d dang

1 Quang Kh i (2006), “Phân lo i hàng t n kho”, T p chí k toán online, san-ngan-han/phan-loai-hang-ton-kho.html , ngày truy c p 10/08/2008

M c khác khi đ c p đ n phân lo i hàng t n kho, Nguy n Minh Ki u (2006, trang 173) phân lo i hàng t n kho theo hai cách g m: “Cách th nh t là chia hàng t n kho theo hình th c v t lý c a nó, g n li n v i các giai đo n c a quá trình s n xu t thành t n kho nguyên li u, t n kho s n ph m d dang, và t n kho thành ph m Cách th hai là chia t n kho theo giá tr đ u t v n vào chúng”; Nguy n T n Bình (2010, trang 150 – 151) “Trong m t doanh nghi p s n xu t, t u trung có 3 lo i t n kho c b n c n ph i

qu n tr , đó là: (i) T n kho nguyên v t li u; (ii) T n kho bán thành ph m (s n ph m d dang); (iii) T n kho thành ph m

Tóm l i, vi c phân lo i hàng t n kho g n v i các khâu c a quá trình s n xu t là phù

h p h n c vì nó g n quá trình qu n lý v i t ng khâu c a quá trình s n xu t kinh doanh

đ m b o quá trình qu n lý ch t ch và có hi u qu

1.1.1.3 c đi m c a hàng t n kho

Hàng t n kho trong doanh nghi p th ng g m nhi u lo i, có vai trò, công d ng khác nhau trong quá trình s n xu t kinh doanh Nhìn chung, hàng t n kho c a doanh nghi p có nh ng đ c đi m c b n sau:

Th nh t, hàng t n kho là m t b ph n c a tài s n ng n h n trong doanh nghi p và

chi m t tr ng khá l n trong t ng tài s n l u đ ng c a doanh nghi p Vi c qu n lý và s

d ng có hi u qu hàng t n kho có nh h ng l n đ n vi c nâng cao hi u qu ho t đ ng

s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p

Th hai, hàng t n kho trong doanh nghi p đ c hình thành t nhi u ngu n khác

nhau, v i chi phí c u thành nên giá g c hàng t n kho khác nhau Xác đ nh đúng, đ các

y u t chi phí c u thành nên giá g c hàng t n kho s góp ph n tính toán và h ch toán đúng, đ , h p lý giá g c hàng t n kho và chi phí hàng t n kho làm c s xác đ nh l i nhu n th c hi n trong k

Th ba, hàng t n kho tham gia toàn b vào ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a

doanh nghi p, trong đó có các nghi p v x y ra th ng xuyên v i t n su t l n, qua đó

hàng t n kho luôn bi n đ i v m t hình thái hi n v t và chuy n hoá thành nh ng tài s n

ng n h n khác nh ti n t , s n ph m d dang hay thành ph m,

Th t , hàng t n kho trong doanh nghi p bao g m nhi u lo i khác nhau v i đ c

đi m v tính ch t th ng ph m và đi u ki n b o qu n khác nhau Do v y, hàng t n kho

th ng đ c b o qu n, c t tr nhi u đ a đi m, có đi u ki n t nhiên hay nhân t o không đ ng nh t v i nhi u ng i qu n lý Vì l đó, d x y ra m t mát, công vi c ki m

kê, qu n lý, b o qu n và s d ng hàng t n kho g p nhi u khó kh n, chi phí l n

Th n m, vi c xác đ nh ch t l ng, tình tr ng và giá tr hàng t n kho luôn là công

vi c khó kh n, ph c t p Có r t nhi u lo i hàng t n kho r t khó phân lo i và xác đ nh giá tr nh các tác ph m ngh thu t, các lo i linh ki n đi n t , đ c , kim khí quý,

1.1.2 Kho n ph i thu

1.1.2 1 Khái ni m kho n ph i thu

Trong k toán doanh nghi p, các kho n ph i thu đ c hi u là m t lo i tài s n ng n

h n c a doanh nghi p tính d a trên t t c các kho n n , các giao d ch ch a thanh toán

ho c b t c ngh a v ti n t nào mà các con n hay khách hàng ch a thanh toán cho doanh nghi p Ph i thu đ c k toán ghi l i và ph n ánh trên b ng cân đ i k toán, bao

g m t t c các kho n n doanh nghi p ch a đòi đ c, tính c các kho n n ch a đ n

h n thanh toán

Liên quan đ n vi c tìm hi u khái ni m kho n ph i thu, chúng ta có m t s khái

ni m sau: (i) kho n ph i thu là s ti n khách hàng n doanh nghi p do mua ch u hàng hoá và d ch v (Nguy n Minh Ki u, 2006); (ii) các kho n ph i thu là m t kho n m c tài

s n (tài s n ng n h n), là các kho n n c a khách hàng đ c k toán theo dõi và th

hi n trên b ng cân đ i k toán c a doanh nghi p (Nguy n T n Bình, 2010)

Nh v y các kho n ph i thu đ c p đây chính là s ti n khách hàng n doanh nghi p do mua ch u hàng hoá ho c d ch v hay là nh ng tài s n ng n h n th hi n quy n đòi n c a doanh nghi p đ i v i khách hàng

1.1.2.2 Phân lo i các kho n ph i thu

Trong k toán doanh nghi p, các kho n ph i thu đ c th hi n trên b ng cân đ i k toán bao g m: ph i thu khách hàng; t m ng; chi phí tr tr c; th ch p, ký c c, ký

qu ng n h n; ph i thu n i b và các kho n ph i thu khác Trong đó, chi m t tr ng cao

nh t là kho n ph i thu c a khách hàng (Nguy n H u Ph c và C ng s , 2009)

1.2 Ho t đ ng cho vay d a trên hàng t n kho và kho n ph i thu đ i v i doanh

nghi p SME t i các NHTM

1.2.1 Ho t đ ng cho vay trong h th ng ngân hàng.

Theo Lu t các TCTD 2010, nghi p v cho vay đ c đ nh ngh a nh sau: “Cho vay

là hình th c c p tín d ng, theo đó bên cho vay giao ho c cam k t giao cho khách hàng

m t kho n ti n đ s d ng vào m c đích xác đ nh trong m t th i gian nh t đ nh theo

th a thu n v i nguyên t c có hoàn tr c g c và lãi ”

T đ nh ngh a này, quan h cho vay gi a ngân hàng và khách hàng có m t s đ c

đi m đáng chú ý sau:

- Cho vay chính là m t b ph n c a hình th c c p tín d ng Vì nghi p v c p tín

d ng bao g m: nghi p v cho vay, chi t kh u, cho thuê tài chính, bao thanh toán,

b o lãnh ngân hàng và các nghi p v c p tín d ng khác

- Ngân hàng giao ho c cam k t chuy n giao cho khách hàng m t kho n ti n (ch không ph i là tài s n nào khác2

) đ s d ng vào m c đích xác đ nh trong m t th i gian nh t đ nh theo th a thu n Ng i đi vay có trách nhi m cam k t s d ng v n đúng m c đích, đ ng th i hoàn tr l i đ y đ s ti n đã đ c c p sau khi h t th i gian cho vay n u không có th a thu n khác

- Bên c nh hoàn tr v n thì ng i đi vay còn ph i tr thêm m t kho n ti n lãi S

ti n lãi ph i tr này do các bên t th a thu n d a trên th i h n cho vay, s ti n vay và lãi su t vay Tuy nhiên, lãi su t vay hi n nay dù đã đ c th a thu n nh ng

v n ch u nh ng đi u ch nh c a pháp lu t

2 nh ngh a này không phù h p v i nghi p v cho thuê tài chính vì ng i thuê ch đ c s d ng tài s n thuê ch không nh n đ c ti n

1.2.2 i t ng cho vay ch y u là khách hàng doanh nghi p SME

1.2.2.1 Khái ni m doanh nghi p SME

Theo Ngh đ nh s 56/2009/N -CP ngày 30/06/2009 c a Chính ph thì doanh nghi p SME đ c đ nh ngh a là c s kinh doanh c s kinh doanh đã đ ng ký kinh doanh theo quy đ nh pháp lu t, đ c chia thành ba c p: siêu nh , nh , v a theo quy mô

t ng ngu n v n (t ng ngu n v n t ng đ ng t ng tài s n đ c xác đ nh trong b ng cân đ i k toán c a doanh nghi p) ho c s lao đ ng bình quân n m (t ng ngu n v n là tiêu chí u tiên), c th nh sau:

Quy mô

Khu v c

Doanh nghi p

S lao

đ ng

T ng ngu n

1.2.2.2 c đi m doanh nghi p SME 3

3 Tr ng Quang Thông và Nhóm nghiên c u, 2009 Báo cáo khoa h c “Doanh nghi p nh và v a và v n đ tài

tr tín d ng M t nghiên c u th c nghi m t i khu v c TP.HCM (208-2009) Vi n nghiên c u Kinh t phát tri n

* c đi m v ho t đ ng: doanh nghi p SME có tính n ng đ ng, linh ho t v i s

Ho t đ ng c a doanh nghi p SME thi u v ng ch c, thi u liên k t và d b tác đ ng

b i nh ng bi n đ ng v mô: V i u th linh ho t, c c u ngành ngh đa d ng, đáp ng

đ c nhi u nhu c u c a th tr ng nh ng do kh n ng tài chính h n ch , d b tác đ ng

c a môi tr ng v mô trên th tr ng, nh tình tr ng suy thoái, l m phát, giá d u m

t ng cao,…trong n n kinh t d gây cho các doanh nghi p SME r i vào tình tr ng b

* c đi m v t ch c và qu n lý: Doanh nghi p SME đ c t o l p d dàng, qu n

lý theo quy mô h gia đình: thành l p m t doanh nghi p v i quy mô nh và v a ch

c n m t s v n đ u t ban đ u, m t b ng s n xu t, quy mô nhà x ng không l n Các doanh nghi p SME r t linh ho t trong vi c h c h i, phát tri n và tránh nh ng thi t h i to

l n do môi tr ng khách quan tác đ ng lên

Doanh nghi p SME khó thu hút đ c các nhà qu n lý và lao đ ng gi i: V i quy

mô s n xu t kinh doanh không l n, tài chính h n ch và s n ph m tiêu th không nhi u, doanh nghi p SME khó có th tr l ng cao cho ng i lao đ ng, đ c bi t là tìm ki m nhân tài đ ph c v cho công tác đi u hành, qu n lý

Trình đ qu n lý th p d n đ n h n ch trong ti p c n thông tin, ti p c n th

tr ng: doanh nghi p SME th ng g p khó kh n trong ti p c n thông tin th tr ng,

ti p c n công ngh s n xu t và công ngh qu n lý tiên ti n Do đó, các doanh nghi p

SME th ng ch quan tâm đ n th tr ng truy n th ng và nh ng khách hàng th ng xuyên c a mình, không quan tâm đ n vi c c ng c và m r ng nh ng th tr ng m i

V n hóa trong các doanh nghi p SME ch a đ c chú tr ng: các doanh nghi p SME Vi t Nam hi n nay ch a chú tr ng v các giá tr v n hóa nh : Chu n m c đ o đ c, tri t lý kinh doanh, hành vi, ý t ng kinh doanh và ph ng th c qu n lý, ch y u là do

ng i đ ng đ u các doanh nghi p SME t đ t ra H n n a trong các doanh nghi p SME

do s l ng nhân công và quy mô còn khá nh nên h u nh v n đ này ít đ c chú

tr ng, th m trí không c n thi t đ i v i ng i qu n lý doanh nghi p

* c đi m v tài chính: Quy mô v n th p là nguyên nhân c a nh ng b t l i trong

ho t đ ng: V quy mô doanh nghi p không l n, kh n ng tài chính h n h p, doanh nghi p SME ít đ c h ng các kho n chi t kh u gi m giá do mua hàng hóa v i s

l ng ít Trong tr ng h p c n ph i nh p các linh ki n c a n c ngoài, doanh nghi p SME th ng thi u ngo i t và không mua đ c tr c ti p th ng ph i thông qua nhà phân ph i đ c quy n trong n c nên giá c b đ t h n Bên c nh đó, kh n ng tài chính

h n h p nên doanh nghi p SME khó có th dành ra m t kho n ti n đ l n đ th c hi n chi n l c qu ng bá cho th ng hiêu c ng nh cho s n ph m, và do đó khó có kh n ng

v n ra th tr ng khu v c và th gi i

Quy mô v n th p c ng gây ra nh ng b t l i trong vi c ti p c n các ngu n v n tín

d ng: V n ch s h u ít, do đó t l v n ch s h u trên v n vay th p nên kh n ng vay

v n c a doanh nghi p c ng r t h n ch Các doanh nghi p SME th ng thi u tài s n th

ch p cho kho n ti n d đ nh vay Ngay nh ng n c phát tri n nh M , Nh t B n…, các ngân hàng c ng e ng i khi cho các doanh nghi p SME vay v n vì kh n ng g p r i

ro r t l n khi cho vay

1.2.2.3 Vai trò c a doanh nghi p SME đ i v i s phát tri n c a n n kinh t

Khi đ c p đ n vai trò c a doanh nghi p SME đ i v i s phát tri n trong n n kinh

t , th c t đã có r t nhi u nghiên c u đ c p đ n n i dung này, đi n hình nh : Nguy n

Th Hi n (2011) v nâng cao kh n ng tài tr v n ngân hàng đ i v i ho t đ ng c a doanh nghi p nh và v a Vi t Nam, Tr ng Quang Thông và c ng s (2009) v v n đ

tài tr tín d ng đ i v i doanh nghi p nh và v a – m t nghiên c u th c nghi m t i khu

v c TP.HCM, Võ c Toàn (2012) v tín d ng đ i v i doanh nghi p nh và v a c a các NHTM trên đ a bàn TP.HCM, T ch c tài chính Qu c t (IFC) (2009) v c m nang

ki n th c d ch v ngân hàng cho doanh nghi p v a và nh , và m t s nghiên c u khác Nhìn chung, v t ng th vai trò c a doanh nghi p SME đ i v i s phát tri n c a n n kinh t th hi n qua nh ng n i dung sau:

- Th nh t, các doanh nghi p SME đã góp ph n đ y nhanh t c đ phát tri n c a

các ngành ngh và c n n kinh t , t o thêm nhi u hàng hoá, d ch v và đáp ng ngày càng cao nhu c u th tr ng

- Th hai, các doanh nghi p SME góp ph n quan tr ng vào vi c gi i quy t các v n

đ xã h i nh t o nhi u vi c làm cho ng i lao đ ng,….T ng thu cho ngân sách nhà n c, t đó có đi u ki n đ nâng c p c s h t ng, t ng thu nh p cho ng i lao đ ng và góp ph n c i thi n đ i s ng c a ng i dân

- Th ba, góp ph n duy trì và phát tri n các làng ngh truy n th ng, kinh nghi m

s n xu t - kinh doanh, kinh nghi m qu n lý đã tích l y qua nhi u th h , t o l p

đ c s cân đ i và phát tri n kinh t gi a các vùng, mi n, góp ph n tích c c vào quá trình d ch chuy n c c u kinh t , đáp ng s nghi p công nghi p hóa nông nghi p và nông thôn

- Th t , các doanh nghi p SME góp ph n m nh m trong vi c thúc đ y s c c nh

tranh gi a các thành ph n kinh t , phát tri n trong m i quan h ch t ch v i các doanh nghi p l n, đóng vai trò làm v tinh, h tr , góp ph n t o m i quan h v i các lo i hình doanh nghi p, c ng nh đ i v i các thành ph n kinh t khác

1.2.3 Khái ni m cho vay d a trên HTK và KPT đ i v i doanh nghi p SME

Cho vay d a trên hàng t n kho và kho n ph i thu đ i v i doanh nghi p SME là hai

lo i hình c b n c a cho vay d a trên tài s n ây là vi c cho vay d a trên các tài s n

ng n h n c a doanh nghi p đ c d tính s chuy n thành ti n m t trong t ng lai Tài

s n ng n h n c a doanh nghi p đ c p đây chính là hàng t n kho, kho n ph i thu v a

là tài s n b o đ m v a là ngu n tr n cho kho n vay

1.2.4 c đi m c a cho vay d a trên HTK và KPT đ i v i doanh nghi p SME 1.2.4.1 Cho vay d a trên HTK và KPT th ng là kho n c p tín d ng ng n

h n

Hàng t n kho và kho n ph i thu là hai kho n m c n m trong tài s n ng n h n trên

b ng cân đ i k toán Xét góc đ luân chuy n c a v n, thì HTK và KPT thu c v n l u

đ ng c a doanh nghi p, luân chuy n toàn b giá tr ngay trong m t l n vào giá tr hàng hoá và hoàn thành m t vòng tu n hoàn sau m t chu k s n xu t kinh doanh (Bùi H u

Ph c, 2009) Xét ho t đ ng cho vay c a các NHTM, thì cho vay d a trên HTK và KPT th ng xem xét vào lo i hình cho vay ng n h n - trong đó ch y u là tài tr khách hàng vay b sung v n l u đ ng

1.2.4.2 C ho vay d a trên HTK và KPT th ng là nh ng kho n tín d ng có

r i ro cao

Xu t phát t tính ch t ph c t p trong vi c nh n HTK và KPT làm tài s n b o đ m cho ngh a v n vay t i ngân hàng nh : s đa d ng trong phân lo i hàng t n kho, các qui đ nh v vi c mua b o hi m, b o lãnh, t ch c và qu n lý tài s n, thuê kho, uy tín,

ph ng pháp th m đ nh giá tài s n, h th ng ki m soát n i b doanh nghi p, ch t l ng HTK và KPT, tính luân chuy n th ng xuyên gi a hàng – ti n, tính pháp lý c a tài s n

th ch p/c m c , kh n ng ki m soát và giám sát c a ngân hàng, nguy c r i ro l a đ o

ti m n cao v.v Dù ch a có th ng kê hay báo cáo nào cho bi t có bao nhiêu ph n tr m

n quá h n, n x u c a h th ng ngân hàng Vi t Nam liên quan đ n lo i hình cho vay

d a trên HTK và KPT đ c công b , song có th kh ng đ nh r ng cùng v i tín d ng

ch ng khoán, tín d ng cho ho t đ ng kinh doanh b t đ ng s n, thì tín d ng d a trên HTK và KPT là m t trong nh ng lo i hình tín d ng có m c đ r i ro cao nh t trong các

ho t đ ng c p tín d ng c a ngân hàng i u này không ph i ng u nhiên khi mà liên t c trong th i gian qua luôn xu t hi n r t nhi u r i ro l a đ o, sai ph m, v n đ c đ ng

t i trên các ph ng ti n thông tin đ i chúng4

M c khác, r i ro c a kho n c p tín d ng này ph n nào c ng th hi n qua k t qu kh o sát v th c ti n ho t đ ng cho vay g n đây

nh t c a Công ty Tài chính Qu c t (IFC) và Hi p h i Ngân hàng Vi t Nam cho th y khi mà có t i 93% các ngân hàng th ng m i đ u mu n nh n b t đ ng s n làm tài s n

th ch p h n là các tài s n khác cho các kho n vay th ng m i5

1.2.4.3 HTK và KPT v a là TSB v a là ngu n thu n chính

Khác bi t v i nh ng hình th c b o đ m tín d ng thông th ng, khi m t khách hàng thi t l p quan h tín d ng v i ngân hàng, thì tài s n b o đ m cho ngh a v n vay

c a khách hàng t i ngân hàng th ng đ c xem ph ng án d phòng r i ro cu i cùng

nh m t o c s kinh t và pháp lý đ thu h i đ c các kho n n đã cho khách hàng vay Trong khi ngu n tr n ch y u v n d a vào hi u qu ho t đ ng c a doanh nghi p hay ngu n thu t ph ng án kinh doanh ngân hàng tài tr ho c t vi c bán tài s n Còn ho t

đ ng cho vay d a trên HTK và KPT l i có đ c thù riêng c a nó, v a đ c xem là tài s n

b o đ m v a đ c xem là m t ngu n tr n chính i u này có ngh a là ngân hàng quan tâm đ n dòng ti n t o ra t vi c thu đ c ti n t kho n ph i thu ho c bán đ c hàng t n kho

1.2.4 4 Cho vay d a trên HTK và KPT đòi h i nhi u s ki m soát và giám sát

h n so v i các lo i hình cho vay thông th ng

c đi m th t này xu t phát t h qu t t y u t ba đ c đi m v a nêu trên Chúng ta đ u bi t r ng, r i ro càng cao thì đòi h i s ki m soát ph i t ng x ng S khác bi t c a lo i hình cho vay này so v i cho vay thông th ng m i quan h luân chuy n th ng xuyên gi a tài s n b o đ m và dòng ti n đ c chuy n đ i t chính tài

s n đã đ c b o đ m cho ngh a v n vay t i ngân hàng đ t đ c hi u qu ki m soát, các NHTM c n ph i chuyên môn hoá trong qu n lý, n m b t tình hình ho t đ ng

c a doanh nghi p, t ch c t t h th ng báo cáo và duy trì s ki m tra th ng xuyên…

4 Xem thêm ph l c 1: Thông tin t ng h p các v l a đ o liên quan đ n HTK và KPT

5 Nh t Vy (2007), “93% ngân hàng mu n nh n th ch p b ng b t đ ng s n”, Vi t báo online, http://vietnamnet.vn , ngày truy c p 27/06/2007

Quan tr ng h n h t chính là qu n lý doanh thu, đây là yêu c u b t bu c trong cho vay

d a trên HTK và KPT, cho nên trong th c t các NHTM th ng yêu c u khách hàng cam k t (b ng v n b n) s d ng tài kho n giao d ch t i ngân hàng là tài kho n chính và luân chuy n th ng xuyên

1.2.5 Vai trò c a cho vay d a trên HTK và KPT

1.2.5.1 i v i NHTM

Th nh t, cung c p m t kênh c p tín d ng linh ho t h n bên c nh các kênh c p tín d ng truy n th ng, giúp NHTM gia t ng d n cho vay đ ng th i c ng c quan

h v i khách hàng Trong ho t đ ng cho vay truy n th ng c a các NHTM, ph n l n

các ngân hàng đ u yêu c u khách hàng vay ph i có tài s n b o đ m (tr vay tín ch p),

có th là b t đ ng s n, hàng hoá, quy n đòi n , gi y t có giá…phòng khi x y ra s c khách hàng không tr đ c n ho c b t h p tác trong công tác x lý n thì có ph ng

án thanh lý tài s n b o đ m thu h i kho n vay Tuy nhiên, trong th c t thì ch có tài s n

b o đ m là b t đ ng s n v n đ c u tiên hàng đ u trong vi c xem xét c p tín d ng cho khách hàng Cho vay d a trên HTK và KPT nh đã đ nh ngh a t i m c 1.2.3 v b n ch t

là m t d ng cho vay d a trên tài s n (ABL: asset-bansed lending), lo i hình cho vay này tuy không ph i là m t s n ph m tín d ng m i, nh ng r t ít đ c các ngân hàng phát tri n ho c n u có c ng h n ch đ i t ng cho vay b i nh ng r i ro đ c thù riêng có c a

nó Vi t Nam hi n nay, vi c tri n khai s n ph m này th c s đ c bi t đ n t i các NHTM nh Techcombank, Sacombank, BIDV, , Agribank, ACB, MB và MSB Trong

đó, đi đ u h n v n là Techcombank v i nh ng s n ph m c p tín d ng cho khách hàng

s n xu t kinh doanh s t thép, bông s i, phân bón, g o, cà phê,

Xét v đ nh h ng c a lo i hình cho vay này th ng h ng đ n đ i t ng ch y u

là các doanh nghi p nh và v a*

(SME) – đ i t ng chi m l n v s l ng (trên 90%

t ng s doanh nghi p Vi t Nam), ho t đ ng nh y v i th tr ng (đóng góp kho ng 40% GDP c n c), có nhu c u v n tín d ng l n nh ng l i h n ch trong tài s n th ch p và

qui mô nh 6

, ây c ng chính là c h i cho các ngân hàng khai thác đ gia t ng th

ph n, doanh s cho vay, t m nh h ng và v th c a ngân hàng M c khác, thông qua

vi c cung ng lo i hình cho vay d a trên HTK và KPT đ n các khách hàng, ngân hàng

có thêm đi u ki n ti p c n v i đa d ng khách hàng vay trong m i l nh v c, ngành ngh

…đây c ng là c h i ch n l c khách hàng m c tiêu cho riêng mình trong m c tiêu chính sách t ng tr ng tín d ng c a riêng mình

Th hai, góp ph n mang l i thu nh p cho ngân hàng Trong c c u thu nh p c a

h u h t các NHTM Vi t Nam hi n nay, ph n l n thu nh p ch y u t ho t đ ng tín

d ng v n chi m t tr ng l n Theo s li u n m 20107, t tr ng trung bình thu nh p lãi trong t ng thu nh p c a 10 ngân hàng hàng đ u Vi t Nam là 76,8% i v i m t s ngân hàng có qui nh h n, t tr ng này th m chí còn lên t i h n 90% (Ngân hàng Liên

Vi t: 92,2%, Ngân hàng Nam Vi t: 93,1%, Phát tri n Mê Kông: 98,8%) i u này cho

th y ch c ch n thu nh p t ho t đ ng cho vay c ng chi m t tr ng r t l n trong c c u thu nh p t ho t đ ng tín d ng c a ngân hàng, vì cho vay là m t hình th c c p tín d ng Riêng lo i hình cho vay d a trên HTK và KPT, m c dù không có s li u th ng kê c a các NHTM t i đi m này, tuy nhiên n u nhìn vào các con s v n tính b ng nghìn t

đ ng trên các ph ng ti n thông tin trong riêng lo i hình cho vay này c ng ph n ánh

ng c l i thu nh p không ph i là nh

1.2.5 2 i v i các doanh nghi p SME

Th nh t, gi i quy t nhu c u v n cho doanh nghi p Trong quá trình ho t đ ng,

doanh nghi p c n đ u t v n vào tài s n l u đ ng và tài s n c đ nh V nguyên t c, doanh nghi p s t n d ng t i đa ngu n v n t có và huy đ ng t khách hàng Trong

tr ng h p thi u h t, doanh nghi p s s d ng kênh xin tài tr v n t ngân hàng đ k p

6 Nguy n Th Hi n ,2011 Nâng cao kh n ng tài tr v n ngân hàng đ i v i ho t đ ng c a doanh nghi p nh và

v a Vi t Nam T p chí ngân hàng, s 16/2011, ngu n t i http://www.sbv.gov.vn , ngày truy c p 07/10/2011

* Xem thêm: Nh t Minh, 2010 Doanh nghi p nh và v a ASEAN v n khát v n Báo đi n t Tin nhanh Vi t nam,

ngu n: http://vnexpress.net/gl/kinh-doanh/2010/10/3ba22323/ , ngày truy c p 28/10/2010

7 Công ty Ch ng khoán Vietcombank (2011), Báo cáo ngành ngân hàng, Hà N i, website:

http://investor.vietinbank.vn/Handlers/DownloadReportView.ashx?ReportID=34

th i n m b t th i c , đ u t m r ng s n xu t, b sung nguyên li u, hàng hóa, d ch v

và các trang thi t b c n thi t nh m đ m b o ho t đ ng s n xu t kinh doanh đ c liên

t c và nâng cao n ng l c s n xu t c a doanh nghi p

Th hai, nâng cao kh n ng c nh tranh c a các doanh nghi p trên th ng

t r ng B ng ngu n v n tài tr c a ngân hàng, doanh nghi p có c h i đ u t các trang

thi t b hi n đ i nh m nâng cao công su t s n xu t, góp ph n đa d ng hóa s n ph m,

ch t l ng s n ph m nh m t o đi u ki n giúp doanh nghi p nâng cao kh n ng c nh tranh và ti p c n v i nhi u khách hàng trên th tr ng r ng l n trong và ngoài n c

Th ba, nâng cao hi u qu s d ng v n c a doanh nghi p V nguyên t c, khi

vay v n doanh nghi p đ u ph i tính toán đ n hi u qu ph ng án s n xu t kinh doanh,

vì đây không nh ng là ngu n tr n quan tr ng c a doanh nghi p cho ngân hàng mà còn

ph n ánh hi u su t l p k ho ch, kh n ng ki m soát và t m nhìn lãnh đ o doanh nghi p trong con m t ngân hàng, m ra c h i trong vi c ti p c n v n trong t ng lai M c khác thông qua ho t đ ng cho vay, các ngân hàng c ng có nh ng đ ng thái gián ti p

ho c tr c ti p h tr doanh nghi p trong vi c t v n, ki m soát ho t đ ng kinh doanh,

ki m soát dòng ti n, hoàn thi n t ch c n i b , ki m soát kho bãi, hàng hoá…c t y u làm sao b o đ m tính an toàn trong nguyên t c c p tín d ng Trong đó, quan tr ng nh t

v n là ki m soát dòng ti n, vì nó đ c xem là nhân t quy t đ nh s t n vong c a m t

doanh nghi p

1.2.6 Các ph ng th c cho vay d a trên HTK và KPT

Trong ho t đ ng cho vay d a trên HTK và KPT, các NHTM th ng tho thu n v i khách hàng áp d ng m t trong hai ph ng th c cho vay ph bi n hi n nay là: cho vay

t ng l n hay cho vay theo món; và cho vay theo h n m c tín d ng

1.2.6.1 Cho vay theo món: là ph ng th c cho vay d a trên m t ho c m t nhóm tài s n c th hi n h u (kho n ph i thu và/ho c hàng t n kho) v a là tài s n b o đ m,

v a là ngu n tr n Trên c s nhóm tài s n này, Ngân hàng và khách hàng thi t l p

m t h p đ ng tín d ng và các h s kèm theo đ tài tr cho m t ph ng án s n xu t kinh doanh c th c a khách hàng

Ngu n tr n cho kho n vay đ c l y t ti n thu đ c khi doanh nghi p bán đ c hàng t n kho ho c thu h i đ c các kho n ph i thu Tuy nhiên, trong m t s tr ng h p khi đánh giá ngu n tr n t ph ng án chuy n đ i HTK ho c KPT là không ch c ch n

ho c khó ki m soát, ngân hàng có th linh ho t trong vi c xem xét đ n th t u tiên ngu n tr n t m t trong hai ngu n sau: dòng ti n t ph ng án s n xu t kinh doanh; dòng ti n thu đ c ti n t chuy n đ i HTK và KPT thành ti n m t

Hình th c cho vay này th ng đ c các NHTM áp d ng cho các doanh nghi p

Nh và V a, kinh doanh theo th ng v , nhu c u vay v n không th ng xuyên ho c khách hàng m i thi t l p quan h l n đ u v i ngân hàng

1.2.6.2 Cho vay theo h n m c: là ph ng th c cho vay mà theo đó ngân hàng và

khách hàng tho thu n duy trì m t h n m c tín d ng trong m t kho ng th i gian nh t

đ nh v i nh ng đi u ki n nh t đ nh v t ng h n m c, th i gian duy trì h n m c,… Trên

c s tài s n b o đ m cho h n m c vay là kho n ph i thu và/ho c hàng t n kho luân chuy n, Ngân hàng và khách hàng thi t l p m t h p đ ng tín d ng h n m c và các h

s kèm theo h n m c tín d ng đó Khi thu ti n t ho t đ ng bán hàng, khách hàng s tr

n cho ngân hàng

Hình th c cho vay này ch nên áp d ng đ i v i nh ng khách hàng có quan h tín

d ng v i ngân hàng, tình hình kinh doanh t t và tình hình tài chính lành m nh, ho t

đ ng s n xu t kinh doanh trong nh ng ngành ngh mà đ c thù s n ph m/hàng hoá có

th dùng làm tài s n ch c ch n và d luân chuy n nh : X ng d u, gi y, hàng tiêu dùng…và ngân hàng cho vay là ngân hàng qu n lý doanh thu chính c a khách hàng

1.2.7 Các hình th c b o đ m tín d ng d a trên HTK và KPT:

Ho t đ ng c p tín d ng c a ngân hàng là m t ho t đ ng ch a đ ng nhi u r i ro

M c dù, tr c khi quy t đ nh cho vay, ngân hàng đã tr i qua các khâu thu th p thông tin, x lý, phân tích và th m đ nh k kh n ng tr n c a khách hàng nh ng v n ch a

th nào lo i b đ c r i ro tín d ng Do v y, b o đ m tín d ng có th s d ng nh là

m t trong nh ng cách nh m gia t ng kh n ng thu h i n và gi m thi u r i ro tín d ng

B o đ m tín d ng nói chung có th th c hi n hi n b ng nhi u cách, bao g m b o

đ m b ng tài s n th ch p, c m c , tài s n hình thành t v n vay, và hình th c b o lãnh

c a bên th ba Tuy nhiên, ph m vi nghiên c u c a đ tài này chúng ta đi vào tìm hi u hai hình th c ph bi n trong b o đ m tín d ng đó là: th ch p và c m c

1.2.7.1 C m c hàng t n kho

Thu t ng “C m c tài s n” đ c gi i thích t i i u 326 c a B lu t Dân s 2005

là “ vi c m t bên (sau đây g i là bên c m c ) giao tài s n thu c quy n s h u c a mình cho bên kia (sau đây g i là bên nh n c m c ) đ b o đ m th c hi n ngh a v dân s ” Theo cách gi i thích này, thì C m c hàng t n kho đ c hi u là vi c khách hàng vay (bên c m c ) giao toàn b gi y t ch ng minh quy n s h u hàng t n kho c a mình cho ngân hàng (bên nh n c m c ) đ b o đ m th c hi n ngh a v n vay

1.2.7 2 Th ch p hàng t n kho

Th t ng “ Th ch p tài s n” đ c gi i thích t i i u 342 c a B lu t Dân s 2005

là “ vi c m t bên (sau đây g i là bên th ch p) dùng tài s n thu c s h u c a mình đ

b o đ m th c hi n ngh a v dân s đ i v i bên kia (sau đây g i là bên nh n th ch p) và không có s chuy n giao tài s n đó cho bên nh n th ch p”

Nh v y, theo cách gi i thích này, thì Th ch p hàng t n kho là vi c khách hàng vay (bên th ch p) giao toàn b gi y t ch ng minh quy n s h u hàng t n kho c a mình cho ngân hàng (bên nh n th ch p) và không chuy n giao hàng hoá đó cho bên

nh n th ch p Bên th ch p và bên nh n th ch p có th tho thu n giao hàng hoá cho bên th ba trông gi

1.2.7.3 Th ch p quy n đòi n

Xét v b n ch t, th ch p các kho n ph i thu chính là th ch p quy n đòi n Quy n đòi n xét d i góc đ lu t hoá không đ a ra m t đ nh ngh a c th nào, mà

đ c hi u nh là m t d ng c a quy n yêu c u quy đ nh t i các đi u t i u 309 đ n

i u 314 c a B lu t Dân s 2005 Quy n đòi n là m t lo i quy n tài s n có đ i t ng

là m t kho n n , t c là m t kho n ti n Quy n đòi n đ c li t kê t i i u 322 c a B

lu t này nh m t trong s các quy n tài s n có th dùng đ b o đ m th c hi n ngh a v

dân s ∗ Không ch là đ i t ng c a giao d ch b o đ m, quy n đòi n còn đ c mua, bán theo quy đ nh t i i u 449 v mua bán quy n tài s n∗∗

c p đ n th ch p quy n đòi n , B lu t Dân s n m 1995 và Ngh đ nh 165/1999/N -CP ngày 19/11/1999 v giao d ch b o đ m áp d ng ch đ c m c đ i

v i quy n đòi n Khi B lu t Dân s n m 2005 ra đ i, do y u t đ phân bi t c m c

và th ch p không còn n m ch tài s n là đ ng s n hay b t đ ng s n n a mà là vi c có chuy n giao hay không chuy n giao tài s n b o đ m, ch đ nh c m c quy n đòi n không còn phù h p n a và đã đ c thay th b ng ch đ nh th ch p quy n đòi n Có hai lý do có th gi i thích s thay đ i ch đ nh pháp lý này c a giao d ch b o đ m đ i

v i các quy n tài s n nói chung và quy n đòi n nói riêng M t là, quy n tài s n nói chung là các tài s n vô hình và do đó, không th chuy n giao v m t v t ch t cho bên

nh n tài s n b o đ m nên không th là đ i t ng c a c m c Hai là, trong giao d ch b o

đ m có đ i t ng là quy n tài s n, bên th ch p ch giao gi y t ch ng minh quy n s

h u c a bên th ch p đ i v i tài s n cho bên nh n th ch p và trong quá trình th ch p, bên th ch p v n "n m gi " tài s n th ch p và đ c th c hi n m t s quy n c a ch s

h u đ i v i quy n tài s n (Bùi c Giang, 2011)

1.2.8 Các ph ng th c qu n lý TSB là HTK và KPT t i NHTM:

1.2.8 1 Qu n lý hàng hoá trông gi t i kho c đ nh, có b o v , xu t hàng theo

l nh c a ngân hàng (ph ng th c “ti n vào, hàng ra”): Hàng hoá ph i có b o v

ch t gi , đ c trông gi t i kho c a khách hàng, kho c a bên th ba ho c kho riêng c a ngân hàng Vi c gi i ch p m t ph n/toàn b hàng hoá ch đ c th c hi n sau khi khách hàng n p ti n vào ngân hàng đ thanh toán kho n vay ho c thay th b ng tài s n b o

đ m khác đã đ c ngân hàng ch p thu n Hàng hoá ch đ c xu t kho khi có l nh c a ngân hàng

∗ T i i u 1.1.d m c I, Thông t s 04/2007/TT-BTP ngày 17/5/2007 c a B T Pháp có đ nh ngh a: Quy n đòi

n theo h ng li t kê g m các quy n đòi n phát sinh t h p đ ng vay, h p đ ng mua bán, h p đ ng thuê tài s n

h p đ ng d ch v ho c phát sinh t các c n c h p pháp khác Song danh sách này đã hu b b i Thông t s 05/2011/TT-BTP c a B T Pháp ngày 16/02/2011

∗∗ Xem thêm ph l c 5

1.2.8 2 Qu n lý hàng hoá t n kho t i thi u: Hàng hoá có b o v ch t gi đ c

qu n lý t i kho c a khách hàng, kho c a bên th ba ho c kho riêng c a ngân hàng T i

m i th i đi m, giá tr hàng hoá đ c duy trì đ đ đ m b o cho kho n vay theo đúng t

l phê duy t tín d ng Ph n hàng hoá ngoài giá tr c n duy trì khách hàng vay v n có quy n s d ng mà không c n có s đ ng ý c a ngân hàng

1.2.8 3 Qu n lý hàng hoá t n kho luân chuy n: Hàng hoá không có b o v ch t

gi , đ c qu n lý t i kho c a khách hàng, kho c a bên th ba ho c kho riêng c a ngân hàng Khách hàng có quy n s d ng hàng hoá này mà không c n có s đ ng ý c a ngân hàng Ngân hàng ch qu n lý hàng hoá thông qua s sách k toán, s theo dõi xu t/nh p kho hàng và đ nh k ki m tra hàng hoá theo qui đ nh Khách hàng có ngh a v báo cáo

hi n tr ng hàng t n kho đ nh k theo yêu c u c a ngân hàng và đ m b o ch t l ng hàng hoá, duy trì giá tr hàng hoá trong kho đ đ đ m b o cho d n đ c đ m b o

b ng hàng hoá theo t l do phê duy t tín d ng qui đ nh Khách hàng ch u m i trách nhi m trong tr ng h p ngân hàng ki m tra và phát hi n hàng hoá không đ đ m b o cho d n đ c đ m b o b ng hàng hoá theo t l do phê duy t tín d ng qui đ nh

1.2.8 4 Qu n lý TSB là quy n đòi n

Vi c nh n và qu n lý TSB là quy n đòi n đ đ m b o cho các ngh a v tín

d ng c a khách hàng t i các NHTM hi n nay ph bi n áp d ng cho hai nhóm quy n đòi

n ch y u nh sau: Quy n đòi n đã hình thành và Quy n đòi n hình thành trong

t ng lai

Quy n đòi n đã hình thành: là quy n đòi n c a khách hàng v i bên th ba trên

c s khách hàng đã hoàn thành m t ph n/ ho c toàn b ngh a v giao hàng hay cung

ng d ch v theo đúng qui đ nh trong h p đ ng đã ký Khách hàng trong ph m vi nghiên

c u đây này chính là ng i s h u quy n đòi n v i bên th ba và th ch p cho ngân hàng quy n đòi n đó đ b o đ m cho m t ho c nhi u ngh a v tín d ng c a khách hàng

t i ngân hàng Bên th ba chính là bên có ngh a v tr ti n cho khách hàng c a ngân hàng, bao g m ng i mua, ho c ngân hàng m L/C, ngân hàng xác nh n L/C, ngân hàng cam k t th c hi n ngh a v thanh toán thay cho ng i mua

Quy n đòi n hình thành trong t ng lai: là quy n đòi ti n c a khách hàng v i

bên th ba trên c s h p đ ng cung c p hàng hoá/ d ch v đã ký ho c L/C đ c m b i ngân hàng theo các qui t c th ng nh t v tín d ng ch ng t nh ng khách hàng ch a th c

hi n giao hàng /cung c p d ch v ho c đã th c hi n giao hàng/cung c p d ch v m t

ph n ho c toàn b cho bên th ba nh ng ch a hoàn t t các th t c đ đòi ti n bên th ba theo qui đ nh trong h p đ ng ho c L/C

Vi c qu n lý tài s n b o đ m là quy n đòi n nói chung hi n nay t i các NHTM đa

ph n theo ph ng pháp linh ho t, tu thu c vào tính ch t, đ c đi m, đ c thù c a các kho n th ch p đ i v i các đ i t ng khách hàng có liên quan trong quan h vay v n

mà các NHTM đ a ra ph ng pháp qu n lý cho phù h p Thông th ng g m nh ng n i dung c b n sau:

- Xác đ nh rõ c s hình thành và h s liên quan c a kho n ph i thu dùng làm tài

s n th ch p, trên c s đó đánh giá tính xác th c c a các kho n ph i thu, phân

lo i kho n ph i thu, xác đ nh m c đ an toàn trong ngu n thu, uy tín giao d ch thanh toán c a các bên có liên quan…

- Hoàn thi n tính pháp lý quy n đòi n đ đ m b o cho các ngh a v tín d ng c a khách hàng t i các c quan đ ng ký giao d ch b o đ m theo lu t đ nh

- Gia t ng m c đ ki m soát c a ngu n thu thông qua các cam k t thanh toán không hu ngang c a các bên có liên quan, nh : thanh toán là chuy n kho n v tài kho n c a khách hàng vay m t i ngân hàng cho vay trong su t quá trình th c

hi n h p đ ng, trong tr ng h p c n thi t có th yêu c u khách hàng đi u ch nh trong h p đ ng phát sinh/hình thành nên quy n đòi n sau này; k t h p theo dõi

và giám sát th ng xuyên gi a ch ng t s sách k toán khách hàng, m c đ cam k t c a khách hàng v i h th ng ph n m m theo dõi c a ngân hàng; các tho thu n quy n u tiên đ c phép t đ ng trích tài kho n khách hàng hàng c a ngân hàng trong qua trình ki m soát r i ro có liên quan đ n tính tuân th các cam

k t…

- i u ch nh linh ho t t l tài tr tùy theo m c đ an toàn trong vi c ki m soát quy n đòi n

- Có th k t h p v i vi c nh n tài s n b o đ m khác bên c nh các quy n đòi n tu vào m c đ r i ro và ki m soát r i ro có liên quan

Ngoài nh ng n i dung c b n trên, trong th c t các NHTM luôn t xây d ng cho riêng mình qui trình qu n lý c th theo s n ph m trên nguyên t c linh ho t

nh ng ph i ki m soát khách hàng vay c ng nh giao d ch có liên quan

1.3 Các nhân t nh h ng đ n ho t đ ng cho vay d a trên HTK và KPT đ i v i doanh nghi p SME t i NHTM

1.3.1 Các nhân t h n ch s phát tri n c a doanh nghi p SME 8

Doanh nghi p SME là đ i t ng chính c a vi c phát tri n s n ph m cho vay d a trên HTK và KPT nh đã đ c p t i m c 1.2.2 Do đó, b t c nhân t nào h n ch s phát tri n c a doanh nghi p SME c ng nh h ng r t l n đ n vi c đ y m nh và phát tri n s n ph m cho vay d a trên HTK và KPT M c khác, trong công cu c công nghi p hoá, hi n đ i hoá th c hi n chi n l c phát tri n kinh t - xã h i c a đ t n c, tuy vai trò và v th quan tr ng c a doanh nghi p SME đ i v i n n kinh t là không th ph

nh n, song nh ng gì đ t đ c ch a t ng x ng v i ti m n ng v n có, đi u đó đ c th

hi n qua các m t sau:

- Th nh t, các doanh nghi p SME khó ti p c n v i ngu n v n tín d ng ngân hàng, h c ng không có l i th v khoanh n , giãn n , u đãi tín d ng, tín ch p khi vay nh các doanh nghi p Nhà n c l n Trong khi các doanh nghi p SME

ph i tuân th nghiêm yêu c u th ch p thì các doanh nghi p Nhà n c l i không

c n quan tâm t i đi u này

- Th hai, khó kh n v m t b ng kinh doanh, h u h t các doanh nghi p SME đ u

ph i s d ng nhà c a, đ t v n làm m t b ng kinh doanh M c dù, Lu t t đai

8 Nguy n Th Hi n ,2011 Nâng cao kh n ng tài tr v n ngân hàng đ i v i ho t đ ng c a doanh nghi p nh và

v a Vi t Nam T p chí ngân hàng, s 16/2011, ngu n t i http://www.sbv.gov.vn , ngày truy c p 07/10/2011

m i đ c s a đ i đã có m t s thay đ i quan tr ng có l i cho các nhà đ u t ,

nh ng tình tr ng thi u đ t cho s n xu t c ng nh đ t cho xây d ng c s h t ng

v n còn khá ph bi n trong các doanh nghi p ngoài qu c doanh nói chung và doanh nghi p SME nói riêng Do h qu c a c ch k ho ch hoá t p trung tr c đây, ph n l n đ t giao cho các doanh nghi p Nhà n c hi n đang b l m d ng

ho c đ không r t lãng phí Trong khi đó, nhi u doanh nghi p t nhân m i n i lên đang th c s c n đ t đ b t đ u ho c m r ng kinh doanh l i không có cách nào đ có đ t tr khi đi thuê l i đ t c a các doanh nghi p Nhà n c m c giá cao h n r t nhi u so v i m c giá do các c quan th m quy n nhà n c qui đ nh

- Th ba, không nhi u doanh nghi p SME có c h i ti p c n v i các chính sách khuy n khích, u đãi c a Chính ph nh th ng xu t kh u, vay v n u đãi do

th t c hành chính quá ph c t p Theo s li u th ng kê c a Phòng Th ng m i

và Công nghi p Vi t Nam cho bi t, ch có kho ng 20% các doanh nghi p SME

đ c ti p c n v i chính sách u đãi và trong s này, h n 60% cho r ng ph i qua

r t nhi u c a i và khá t n kém

- Th t , nh ng v n đ mà các doanh nghi p SME ph i đ i m t trong v n đ xu t

nh p kh u, g m:

o Vi c ti p c n v i h n ng ch xu t - nh p kh u b h n ch và trên th c t các doanh nghi p Nhà n c v n giành đ c s u tiên

o Thi u thông tin v th tr ng c a đ i tác, v khách hàng n c ngoài và thi u m ng l i marketing

Bên c nh các nhân t chung v a nêu m c trên, trong cho vay d a trên HTK và KPT c ng b ch u nh h ng b i nh ng nhân t đ c thù riêng có c a nó nh : ch t l ng HTK và KPT làm tài s n b o đ m; cách th c xác đ nh giá tr HTK; ph ng th c qu n lý HTK và KPT; t l cho vay d a trên HTK và KPT; h th ng kho bãi, chu k kinh doanh

c a khách hàng vay v n, v n đ mua b o hi m hàng hoá Nh ng nhân t này nh

h ng r t l n đ n ho t đ ng tài tr , qu n lý, ki m soát và kh n ng thu h i n vay C

th :

1.3.2.1 Ch t l ng HTK và KPT làm tài s n b o đ m

Cho đ n hi n nay trong n c v n ch a có m t nghiên c u c th nào liên quan

đ n ho t đ ng cho vay d a trên HTK và KPT cho c h th ng NHTM nói chung Th c

t m i ch d ng l i m c phát tri n d i d ng các s n ph m cho vay c th nào đó t i các NHTM mà thôi C th nh : s n ph m tài tr th ch p b ng chính lô hàng cho các doanh nghi p ho t đ ng trong l nh v c s n xu t, th ng m i t i ngân hàng ACB, tài tr doanh nghi p th ch p/c m c b ng chính lô hàng t i các ngân hàng Techcombank, MSB, SCB, VCB, Agribank, BIDV, MB… d i d ng các s n ph m nh cho vay doanh nghi p ho t đ ng kinh doanh ngành s t thép, Cao su, Café, Tiêu, phân bón, G , s n

ph m công ngh thông tin, thi t b s …Tuy nhiên, khi xem xét HTK và KPT làm tài s n

b o đ m cho ngh a v nh n n t i NHTM, thì th ng không ph i HTK và KPT nào

c ng nh n làm tài s n b o đ m mà ph i tuân theo nh ng tiêu chí, nh ng qui đ nh riêng

c a t ng ngân hàng, t u chung ch t l ng HTK và KPT thông th ng ph i đ c xem

xét, phân tích và k t h p b i nh ng tiêu chí sau:

- Tính h p pháp, h p l c a các kho n ph i thu và quy n s h u đ i v i các kho n

ph i thu

- Kh n ng thu h i thông qua thông qua chính sách bán ch u c a khách hàng/đ i tác mua hàng c a khách hàng hay h s hình thành kho n ph i thu, đánh giá v

m c đ uy tín c a các b n hàng và đ c bi t l u ý đ n các kho n n đ ng kéo dài

và các kho n d phòng không thu đ c

- Tính h p pháp, h p l c a hàng t n kho và quy n s h u đ i v i hàng t n kho9

- Ch t l ng hàng t n kho th hi n qua tính thanh kho n c a hàng t n kho; th i

h n s d ng; h th ng kho bãi b o qu n hàng hoá; tính luân chuy n c a hàng hoá

Ch t l ng HTK và KPT là m t nhân t r t quan tr ng vi c ra quy t đ nh có hay không vi c tài tr cho doanh nghi p, nó không ch nh h ng đ n dòng ti n hoàn tr đúng h n g c, lãi cho ngân hàng mà còn đ c xem là ph ng án cu i cùng t o c s kinh t - pháp lý trong vi c thu h i n cu i cùng t vi c x lý và phát mãi tài s n

1.3.2.2 Cách th c xác đ nh giá tr HTK và KPT

* i v i HTK: Trong quá trình th m đ nh, v nguyên t c cán b th m đ nh xác

đ nh giá tr hàng t n kho th ng c n c vào các s li u ghi trên s k toán c a doanh nghi p, giá c th tr ng t i th i đi m th m đ nh và d báo xu h ng th tr ng đ xác

đ nh giá tr hàng t n kho cho phù h p

Ph ng pháp xác đ nh giá tr hàng t n kho: theo chu n m c k toán Vi t Nam s

02 thì: “Hàng t n kho đ c tính theo giá g c Tr ng h p giá tr thu n có th th c hi n

đ c th p h n giá g c thì ph i tính theo giá tr thu n có th th c hi n đ c” Trong đó:

- Giá g c hàng t n kho bao g m: Chi phí mua, chi phí ch bi n và các chi phí liên

quan tr c ti p khác phát sinh đ có đ c hàng t n kho đ a đi m và tr ng thái

hi n t i

- Giá tr thu n có th th c hi n đ c: Là giá bán c tính c a hàng t n kho trong

k s n xu t, kinh doanh bình th ng tr (-) chi phí c tính đ hoàn thành s n

ph m và chi phí c tính c n thi t cho vi c tiêu th chúng

Vi c xác đ nh giá tr hàng t n kho đ c áp d ng theo m t trong các ph ng pháp sau 10: Ph ng pháp tính theo giá đích danh; ph ng pháp bình quân gia quy n; ph ng pháp nh p tr c, xu t tr c; ph ng pháp nh p sau, xu t tr c

9 Xem ph l c 2: M t s l u ý khi xem xét quy n s h u đ i v i hàng t n kho

10 Xem ph l c 3: Chi ti t cách xác đ nh giá tr hàng t n kho theo chu n m c s 02 Hàng t n kho

* i v i KPT: Hi n nay th c t các NHTM khi thi t l p tài tr tín d ng đ i v i

các doanh nghi p vay v n, thông th ng vi c đ nh giá quy n đòi n đ c th c hi n nh sau:

- Quy n đòi n đã hình thành: đ c xác đ nh b ng (giá tr ng i mua ph i thanh toán cho khách hàng trên c s ph n ngh a v đã hoàn thành – giá tr ti n đã t m

ng (n u có) – giá tr gi l i đ b o đ m cho ph n b o hành (n u có) Trong

tr ng h p có qui đ nh lãi su t ch m tr , giá tr quy n đòi n có th bao g m c

ph n lãi phát sinh theo tho thu n

- Quy n đòi n hình thành trong t ng lai, giá tr đ nh giá đ c xác đ nh d a trên giá tr h p đ ng/ LC mà bên th ba ph i thanh toán cho khách hàng, tr đi ph n

ti n đã t m ng tr c/đ t c c cho khách hàng và ph n giá tr gi a l i đ b o đ m cho ph n b o hành (n u có)

Vi c xác đ nh giá tr HTK và KPT là đi u c n thi t và th ng xuyên trong ho t

đ ng cho vay c a NHTM, và càng đ c bi t quan tr ng h n trong ph ng th c cho vay

d a trên HTK và KPT khi mà đó đ i t ng v a là ngu n tr n v a là TSB

1.3.2.3 Xác đ nh ph ng th c qu n lý HTK và KPT

Sau khi th m đ nh các y u t có nh h ng đ n ch t l ng HTK và KPT, cán b

th m đ nh liên quan trong quá trình cho vay c n xác đ nh ph ng th c qu n lý TSB cho phù h p v i đ c đi m c a hàng hoá và kh n ng qu n lý c a ngân hàng tuân th nguyên t c trong m i tr ng h p ngân hàng đ u có th giám sát đ c TSB

Trong th c t , v i đ c thù c a lo i hình cho vay d a trên HTK và KPT, thông

th ng vi c qu n lý TSB c ng đ ng th i là qu n lý quá trình thu h i n Công tác

qu n lý th ng đ c ngân hàng th c hi n k t h p gi a công vi c ki m tra s sách

ch ng t k toán c a doanh nghi p v i ki m tra th c t hi n tr ng hàng hoá, kho bãi mang tính đ nh k th ng xuyên ho c có th b t th ng trong tr ng h p c n thi t

tu thu c m c đ r i ro trong vi c cân đ i ngu n tr n vay

1.3.2.4 Chu k ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p vay v n

Vi c xác đ nh chu k kinh doanh c a doanh nghi p giúp cho vi c xác đ nh đ c

th i h n vay trung bình cho các kho n vay ng n h n Thông qua ch tiêu chu k kinh doanh s đánh giá đ c m c đ quay vòng v n, th i gian d tr hàng trung bình, kh

n ng và th i gian thu h i đ c các kho n ph i thu N u chu k kinh doanh càng ng n

ch ng t doanh nghi p s d ng v n t t, không đ t n kho và uy tín cao và ng c l i

1.3.2.5 H th ng kho bãi b o qu n TSB là HTK và KPT

Y u t này gi vai trò quan tr ng trong vi c b o qu n tài s n b o đ m c a ngân hàng H th ng kho bãi th ng th hi n qua qui mô c s h t ng nh di n tích xây ng, tính ch t kiên c , h th ng phòng cháy ch a cháy; chi u sáng; giao thông…Trong th c

t hi n nay, các NHTM thông th ng khi tài tr tín d ng cho doanh nghi p thông qua

s n ph m cho vay d a trên HTK và KPT th ng không l ng tr c h t r i ro trong v n

đ ch n l a kho bãi Vi c ch n l a kho hi n có c a khách hàng, kho c a ngân hàng hay thuê kho c a bên th ba ho c thông qua các doanh nghi p logistic là v n đ ph i đ c cân nh c xem xét tri t đ theo t ng đ i t ng vay, kho n vay, qui mô ho t đ ng, ngành ngh và đ c thù c a t ng ngành ngh …

1.4 R i ro trong cho vay d a trên HTK và KPT đ i v i doanh nghi p SME t i các NHTM

Xu t phát t đ c đi m c a doanh nghi p SME và đ c đi m cho vay d a trên HTK và KPT đ i v i doanh nghi p SME, nên trong quan h cho vay gi a doanh nghi p SME và các NHTM ti m n các r i ro sau đây:

- Tình tr ng thông tin b t cân x ng làm cho các NHTM không n m b t đ c các

d u hi u r i ro c a doanh nghi p SME m t cách toàn di n và đ y đ , do đó các NHTM d b m t v n khi quy t đ nh cho vay

- Các doanh nghi p SME th ng kinh doanh d a vào m i quan h quen bi t và manh mún nên các ngân hàng khó phát hi n đ c các r i ro trong ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p khi đã gi i ngân