ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM TRƯỚC VÀ SAU KHI MUA LẠI.PDF

Tác gi Nguy n Th Thúy An... Phân tích các ch s tài chính .... So sánh và phân tích các ch s tài chính .... So sánh theo ph ng pháp Paired samples T-Test .... Phân tích theo ph ng pháp Wi

NGUY N TH THÚY AN

Chuyên ngành : Tài chính – Ngân hàng

Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên c u đ c l p c a riêng tôi Các s li u

và n i dung lu n v n là trung th c K t qu nghiên c u trong lu n v n này ch a

t ng đ c ai công b trong b t k công trình nào khác

Tác gi

Nguy n Th Thúy An

M C L C TRANG PH BÌA

L I CAM OAN

M C L C

DANH M C CÁC T VI T T T

DANH M C CÁC B NG BI U

DANH M C CÁC HÌNH V

PH N M U………1

CH NG 1 C S LÝ THUY T VÀ T NG QUAN CÁC NGHIÊN C U TR C ÂY 5

1.1 Các khái ni m 5

1.1.1 Sáp nh p (Mergers) 5

1.1.2 H p nh t (consolidation) 5

1.1.3 Mua l i (hay còn g i là thâu tóm – Acquisitions) 5

1.1.4 Hi u qu ho t đ ng 7

1.2 Các ch s đánh giá hi u qu ho t đ ng ngân hàng 7

1.2.1 Kh n ng sinh l i 7

1.2.2 Hi u qu qu n lý 8

1.2.3 Tính thanh kho n 8

1.2.4 Tính đòn b y 9

1.3 Các nghiên c u hi u qu ho t đ ng ngân hàng mua l i trên th gi i 9

1.4 Các nghiên c u hi u qu ho t đ ng ngân hàng mua l i Vi t Nam 16

CH NG 2 TH C TR NG HO T NG MUA L I CÁC NHTM VI T NAM……… 21

2.1 N ng l c tài chính c a các ngân hàng th ng m i Vi t Nam 22

2.1.1 Quy mô v v n 22

2.1.2 Ho t đ ng huy đ ng v n 25

2.1.3 Ho t đ ng tín d ng 27

2.1.4 Các ch s v an toàn v n và hi u qu ho t đ ng ngân hàng 28

2.2 Th c tr ng ho t đ ng mua l i các NHTM t i Vi t Nam t n m 2005 30

CH NG 3 NGHIÊN C U TH C NGHI M CÁC NHTMCP MUA L I

T I VI T NAM 34

3.1 D li u và m u 34

3.2 Ph ng pháp nghiên c u 35

3.2.1 Phân tích các ch s tài chính 36

3.2.2 Ph ng pháp ki m đ nh Paired Samples T-test và ki m đ nh Wilcoxon 37

3.3 K t qu nghiên c u và th o lu n 39

3.3.1 So sánh và phân tích các ch s tài chính 40

3.3.2 So sánh theo ph ng pháp Paired samples T-Test 49

3.3.3 Phân tích theo ph ng pháp Wilcoxon 51

CH NG 4 K T LU N VÀ GI I PHÁP 54

4.1 K t lu n 54

4.2 Nguyên nhân các ngân hàng th ng m i c ph n sau ho t đ ng mua l i Vi t Nam ho t đ ng không hi u qu 55

4.2.1 Kh n ng qu n tr y u kém, ch a có s giám sát ch t ch 55

4.2.2 Y u t gia đình tr v n t n t i trong các ngân hàng 57

4.2.3 Các ngân hàng sau khi mua l i v n ch a đa d ng hóa ngu n thu nh p 58

4.2.4 Kh n ng c nh tranh cao, chi phí ho t đ ng t ng 58

4.2.5 Vi c ng d ng công ngh thông tin vào h th ng ngân hàng còn nhi u h n ch 59

4.3 M t s gi i pháp nh m nâng cao hi u qu ho t đ ng c a các ngân hàng th ng m i c ph n sau ho t đ ng mua l i t i Vi t Nam 60

4.3.1 Nâng cao n ng l c qu n tr và n ng l c giám sát NH 60

4.3.2 Gi i quy t tình tr ng gia đình tr , s h u chéo 61

4.3.3 Thu h i, gi i quy t n x u 62

4.3.4 a d ng hóa các hình th c s d ng v n, nâng cao s d ng v n 63

4.3.5 H n ch m r ng m ng l i, nâng cao công ngh 64

4.4 H n ch c a đ tài 65

ACB Ngân hàng TMCP Á Châu

B ng 2.2 V n đi u l các ngân hàng đ n 31/12/2012 23

B ng 2.3 M t s ho t đ ng mua l i c a các NHTMCP 2005-2012 31

B ng 3.1 Các ngân hàng th c hi n nghiên c u 35

B ng 3.2 Các ch tiêu th c hi n nghiên c u 37

B ng 3.3 T c đ t ng tr ng kh n ng sinh l i 40

B ng 3.4 T c đ t ng tr ng hi u qu qu n lý 43

B ng 3.5 T c đ t ng tr ng tính thanh kho n 45

B ng 3.6 Ch s b o đ m an toàn v n (ch s đòn b y) 47

B ng 3.7 Ph ng pháp Paired samples T-Test 49

B ng 3.8 Ki m đ nh d u và h ng Wilcoxon 51

Hình 2.2 Tình hình huy đ ng v n c a 10 ngân hàng t p đ u 26

Hình 2.3 D n cho vay khách hàng m t s ngân hàng 27

Hình 2.4 Ch s an toàn v n t i thi u CAR các TCTD n m 2012 28

Hình 2.5 T l n x u ngân hàng qua các n m 29

Hình 3.1 T ng tài s n và v n đi u l 8 ngân hàng mua l i 2012 39

PH N M U

1 t v n đ

Ngân hàng là m ch máu c a n n kinh t , là trung tâm đi u ph i ngu n v n cho

n n kinh t , nâng cao hi u qu ho t đ ng ngân hàng c ng đ ng ngh a v i vi c nâng cao ch t l ng và s n đ nh c a n n kinh t Sau khi gia nh p WTO, ngành ngân hàng Vi t Nam đã có nh ng bi n chuy n rõ r t t ng tr ng c v quy mô và lo i hình ho t đ ng Bên c nh nh ng tác đ ng tích c c, nhi u thách th c c ng đ t ra cho

h th ng ngân hàng Vi t Nam Các ngân hàng th ng m i Vi t Nam, đ c bi t là các ngân hàng quy mô nh do n ng l c h n ch nên đã g p nhi u khó kh n trong c nh tranh nh kh n ng cho vay, công ngh , s n ph m d ch v ngân hàng hi n

đ i…Trong cu c kh ng ho ng tài chính v a qua, m c dù Vi t Nam không b nh

h ng nhi u do m c đ h i nh p ch a cao nh ng các ngân hàng Vi t Nam đã b c

l nhi u y u kém, g p nhi u r i ro, gây m t ni m tin công chúng Kh n ng qu n

tr, đi u hành còn h n ch làm r i ro thanh kho n t ng cao d n đ n vi c tranh giành ngu n v n huy đ ng, phát sinh nhi u n x u trong l nh v c b t đ ng s n và ch ng khoán….Không nh nh ng ngành khác, tính h th ng c a ngành ngân hàng r t cao,

m t ngân hàng có v n đ s nh h ng đ n toàn h th ng và t đó s nh h ng lên

n n kinh t c bi t t n m 2008 nh ng ngân hàng 100% v n n c ngoài đ u tiên

đã chính th c ho t đ ng t i Vi t Nam v i nhi u rào c n đ c d b theo cam k t khi gia nh p WTO ây th t s là m t thách th c cho các ngân hàng trong n c vì các ngân hàng n c ngoài v i quy mô l n, qu n tr chuyên nghi p, kinh nghi m

ho t đ ng, công ngh hi n đ i, s n ph m d ch v đa d ng đang tìm cách thâm nh p

th tr ng Vi t Nam

Th c t th i gian qua, s l ng các NHTM Vi t Nam đã có s t ng lên nhanh chóng V i m t n n kinh t đang phát tri n, GDP kho ng h n 100 t USD

m t n m thì con s g n 100 NHTM (tính đ n h t n m 2012) bao g m NHTM trong

n c, 100% v n n c ngoài và liên doanh ph i ch ng là quá nhi u Vì v y, ho t

đ ng sáp nh p, mua l i, h p nh t ngân hàng đ c xem là m t gi i pháp kh thi nh t

trong ti n trình tái c c u ngành ngân hàng nói riêng và toàn n n kinh t nói chung

vì mang l i nhi u l i ích nh giúp các ngân hàng c ng c đ a v trên th tr ng, b o

v , m r ng th ph n, ti t ki m chi phí, t i đa hóa tài s n c a c đông hay tránh nguy c phá s n Mua l i ngân hàng là m t trong nh ng bi n pháp mà các n c trên

th gi i s d ng đ t o m t h th ng tài chính n đ nh, tránh đ v , nâng cao kh

m i c ph n Vi t Nam tr c và sau khi mua l i đ c th c hi n nh m lý gi i cho

v n đ này Lu n v n s giúp chúng ta có m t cái nhìn tr c quan v hi u qu ho t

đ ng c a các ngân hàng th ng m i c ph n sau khi mua l i hi n nay, so sánh k t

qu đ t đ c so v i tr c mua l i, t đó đ nh h ng cho các nhà lãnh đ o c p cao

và các nhà qu n tr ngân hàng có nh ng gi i pháp thích h p đ nâng cao hi u qu

 xu t m t s gi i pháp đ i v i các ngân hàng thành viên nh m c i thi n, nâng cao hi u qu ho t đ ng và kh n ng c nh tranh c a các ngân hàng

4 i t ng và ph m vi nghiên c u

i t ng nghiên c u c a lu n v n là các ngân hàng th ng m i c ph n

có ho t đ ng mua l i trong giai đo n t 2005-2008 t i Vi t Nam H u h t ho t

đ ng mua l i hình thành các ngân hàng th ng m i trong n c trong giai

đo n này đ u đ c s mua l i m t ph n c a các doanh nghi p, các ngân hàng

n c ngoài (hi n t i theo quy đ nh c a NHNN là t l mua l i ch chi m t i đa 30% v n c ph n c a ngân hàng trong n c) Vì v y, tác gi l a ch n 8 ngân hàng có ho t đ ng mua l i m t ph n v i ngân hàng n c ngoài là ch y u

Th i gian nghiên c u: Giai đo n đ th c hi n đánh giá hi u qu ho t

đ ng c a các ngân hàng ít nh t 3 n m tr c mua l i và 3 n m sau mua l i Do

t ng ngân hàng có th i gian mua l i khác nhau nên giai đo n nghiên c u các ngân hàng c ng riêng bi t, ch t s li u đ n cu i n m 2011 L y s li u th c p

t báo cáo tài chính và báo cáo th ng niên c a 8 ngân hàng th ng m i t

Thu th p s li u th c p t các báo cáo chính chính và báo cáo th ng niên

c a các ngân hàng th ng m i c ph n mua l i Vi t Nam t 2003-2011

Thu th p s li u, thông tin liên quan t các t p chí, các nghiên c u khoa h c, sách, báo, Internet

5.2 Ph ng pháp phân tích s li u

Lu n v n này s d ng 3 ph ng pháp đ so sánh hi u qu ho t đ ng c a các ngân hàng th ng m i c ph n Vi t Nam tr c và sau khi mua l i

+ S d ng ph ng pháp t s đ phân tích các ch tiêu tài chính nh m đánh giá

và phân tích hi u qu ho t đ ng c a các ngân hàng trong su t giai đo n tr c mua

l i và giai đo n sau mua l i

+ Th hai, s d ng ph ng pháp ki m đ nh paired sample t-test (là ph ng pháp so sánh 2 tr trung bình c a 2 nhóm t ng th riêng bi t có đ c đi m là m i

ph n t quan sát trong t ng th có s t ng đ ng theo c p) đ xác đ nh s khác bi t quan tr ng trong ho t đ ng tài chính tr c và sau khi mua l i c a các ngân hàng + Và th ba, ti p c n theo ph ng pháp phi tham s ki m đ nh th h ng Wilcoxon đ đo l ng m c đ c i thi n trong hi u qu ho t đ ng c a ngân hàng sau khi mua l i

6 N i dung

Bài lu n v n này đ c chia thành 4 ch ng, v i các n i dung ch y u sau:

Ch ng 1: C s lý thuy t và t ng quan các nghiên c u tr c đây

Ch ng 2: Th c tr ng ho t đ ng mua l i các NHTM Vi t Nam

Ch ng 3: Nghiên c u th c nghi m t i các NHTMCP mua l i Vi t Nam

Ch ng 4: K t lu n và gi i pháp

CH NG 1 C S Lụ THUY T VÀ T NG QUAN CÁC NGHIÊN

đ c bi t nên sáp nh p và mua l i ngân hàng c ng có b n ch t t ng t nh sáp nh p

và mua l i doanh nghi p nói chung r t đa d ng, đ c di n ra d i nhi u hình th c

và n i dung khác nhau:

1.1.1 Sáp nh p (Mergers)

Sáp nh p là hình th c k t h p mà m t ho c nhi u ngân hàng cùng lo i (g i là ngân hàng b sáp nh p) chuy n toàn b tài s n, quy n, ngh a v và l i ích h p pháp

c a mình sang m t ngân hàng khác (g i là ngân hàng nh n sáp nh p) Bên b sáp

nh p g i là ngân hàng m c tiêu (target bank) Ngân hàng m c tiêu s ch m d t s

t n t i sau khi sáp nh p Khi đó, thông th ng th ng hi u c a ngân hàng m c tiêu

s m t đi, chuy n tên cùng ngân hàng ti p nh n

1.1.2 H p nh t (consolidation)

H p nh t là hình th c hai hay m t s ngân hàng (g i là ngân hàng b h p nh t)

có th h p nh t thành m t ngân hàng m i (g i là ngân hàng h p nh t) b ng cách chuy n toàn b tài s n, quy n, ngh a v và l i ích h p pháp sang ngân hàng h p

nh t, đ ng th i ch m d t s t n t i c a các ngân hàng b h p nh t

1.1.3 Mua l i (hay còn g i là thâu tóm – Acquisitions)

Mua l i là hình th c k t h p mà m t ngân hàng mua l i m t ph n ho c toàn b

c ph n c a ngân hàng kia M c đích c a ho t đ ng này nh m h ng đ n vi c thâu tóm th tr ng, m ng l i phân ph i ho c t n d ng m ng l i phân ph i đ đ a ra

th tr ng nh ng s n ph m, d ch v m i Các đ i t ng th ng đ c chú ý đ n trong tr ng h p này là nh ng ngân hàng đang ho t đ ng kinh doanh có hi u qu ,

có th ph n n đ nh Tuy v y, đôi khi ho t đ ng mua l i c ng g n li n v i vi c mua bán n và các đ i t ng đ c nh m t i là các ngân hàng đang trong tình tr ng chu n b gi i th , phá s n, không có kh n ng duy trì ho t đ ng kinh doanh c a mình Ho t đ ng này c ng có th đ c g i b ng cái tên khác là tái c u trúc ngân hàng

Hình th c mua l i v a đ c p th ng do m t ngân hàng l n mua l i m t ngân hàng nh h n Nh ng th nh tho ng v n có tr ng h p m t ngân hàng giành quy n

qu n lý và đi u khi n m t ngân hàng l n h n ho c m t ngân hàng có ti ng lâu đ i

và gi l i danh ti ng đó cho ngân hàng l n ây đ c g i là n m quy n ki m soát

ng c (reverse takeover)

Trong giai đo n t 2005-2008, ho t đ ng mua l i t i th tr ng Vi t Nam di n

ra ph bi n trong l nh v c tài chính- ngân hàng a s các th ng v mua l i trong

l nh v c ngân hàng có giá tr chi m t tr ng l n đ u có s tham gia c a ít nh t m t bên là ngân hàng n c ngoài nh : ANZ đ u t vào NH TMCP Sài Gòn Th ng Tín, HSBC mua c ph n c a Techcombank, BNP Paribas (NP) mua l i 15% c

ph n c a OCB, Maybank có t l s h u c ph n t i NH An Bình lên 20%….Các

ho t đ ng mua bán c ph n c a ngân hàng Vi t Nam, đa s di n ra trong tinh th n

h p tác, hai bên cùng đ t đ c nh ng th a thu n nh t đ nh, các ngân hàng không

tr thành đ n v tr c thu c và c ng không thành l p pháp nhân m i, mà th ng cam

k t h tr đ cùng phát tri n Do đó, th c ch t các th ng v mua l i t i các ngân hàng Vi t Nam trong giai đo n này ch nghiêng v đ u t tài chính, liên k t kinh doanh Bên c nh đó, trong l nh v c ngân hàng, doanh nghi p n c ngoài b h n ch mua c ph n không quá 30% trong các th ng v mua bán c ph n v i ngân hàng

Vi t Nam nên vi c mua l i hoàn toàn là không th Vì v y, lu n v n này đánh giá

hi u qu ho t đ ng c a các ngân hàng th ng m i c ph n sau khi mua l i t i Vi t Nam th c ch t là đánh giá hi u qu c a các ngân hàng đ c mua l i m t ph n t các doanh nghi p, các ngân hàng n c ngoài trong giai đo n t n m 2005-2008

1.1.4 Hi u qu ho t đ ng

Hi u qu ho t đ ng đ c hi u là kh n ng bi n đ i các đ u vào có tính ch t khan hi m thành kh n ng sinh l i ho c gi m thi u chi phí so v i các đ i th c nh tranh (Draft, 2008) Có nhi u cách đo l ng hi u qu ho t đ ng nh s d ng ch s ROA, ROE (Topak, 2011) Các ch s này đ c s d ng h u nh th ng xuyên trong các nghiên c u h c thu t đ đo l ng hi u qu ho t đ ng tài chính

Hi u qu ho t đ ng c a các NHTM có th đ c đánh giá qua hai nhóm ch tiêu hi u qu tuy t đ i v i hi u qu t ng đ i:

 Các ch tiêu hi u qu tuy t đ i cho phép đánh giá hi u qu ho t đ ng theo

c chi u sâu và chi u r ng Tuy nhiên, lo i ch tiêu này trong m t s

tr ng h p l i g p khó kh n khi so sánh v i các ngân hàng có quy mô khác nhau

Nh ng chi tiêu này r t thu n ti n so sánh theo th i gian và không gian, c ng

nh cho phép so sánh hi u qu các ngân hàng có quy mô khác nhau, các th i k khác nhau (Nguy n Qu c Trung, 2013)

1.2 Các ch s đánh giá hi u qu ho t đ ng ngơn hƠng

1.2.1 Kh n ng sinh l i

 T l l i nhu n trên v n ch s h u - ROE

Là ch tiêu so sánh gi a l i nhu n thu n v i v n t có bình quân c a ngân hàng Ch tiêu này đ c ph n ánh qua h s ROE (Return on Equity)

ROE = L i nhu n ròng/v n ch s h u

Ý ngh a: M t đ ng v n ch s h u t o ra bao nhiêu đ ng l i nhu n Ch tiêu này

cho th y hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng, kh n ng sinh l i trên m t

đ ng v n c a ngân hàng H s càng l n, kh n ng sinh l i tài chính càng l n

 T l l i nhu n trên t ng tài s n- ROA

Ch tiêu so sánh gi a l i nhu n ròng (lãi ròng) v i t ng tài s n có trung bình – g i là

h s ROA (Return on Asset)

ROA = L i nhu n ròng/t ng tài s n

Ý ngh a: m t đ ng Tài s n Có t o ra bao nhiêu đ ng l i nhu n Ch tiêu này cho

th y ch t l ng c a công tác qu n lý tài s n Có (tích s n) Tài s n Có sinh l i càng

l n thì h s nói trên càng l n

1.2.2 Hi u qu qu n lý

 T l thu nh p lãi thu n trên t ng thu nh p thu n

Ch tiêu đánh giá thu nh p lãi thu n trong t ng thu nh p thu n - NIIR

NIRR= Thu nh p lãi thu n/t ng thu nh p thu n

Ý ngh a: Ch s này ph n ánh m c đóng góp t ho t đ ng tín d ng vào ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng

 T l chi phí ho t đ ng trên t ng thu nh p thu n - EFF

EFF= Chi phí ho t đ ng/ T ng thu nh p thu n

T l này ph n ánh hi u qu qu n tr chi phí so v i t ng thu nh p thu n

1.2.3 Tính thanh kho n

 T ng d n cho vay trên T ng v n huy đ ng - LTD

LTD = D n cho vay/ T ng v n huy đ ng

Ch tiêu này đánh giá kh n ng s d ng v n huy đ ng vào vi c cho vay v n c a ngân hàng Thông th ng theo cách nhìn c a nhi u ng i, ch tiêu này càng l n

ch ng t ngân hàng đã s d ng m t cách có hi u qu ngu n v n huy đ ng đ c đ cho vay Tuy nhiên, n u t l quá cao s gây nên r i ro thanh kho n đ i v i ngân hàng

 T l d n cho vay trên t ng tài s n – LTA

LTA= T ng d n cho vay/ t ng tài s n

T l này ph n ánh r i ro thanh kho n trong ho t đ ng ngân hàng, nó cho bi t ph n tài s n có đ c ph n b vào nh ng lo i tài s n có tính thanh kho n kém nh t B i

v y, ch s này ph n nào cho bi t n ng l c qu n tr ngân hàng c a các nhà qu n lý

c a NHTM (IMF, 2006) Ch s này ph n ánh kh n ng tài tr t ng tài s n t v n t

có c a ngân hàng T s này cao ch ng t kh n ng t ch tài chính c a ngân hàng

1.3 Các nghiên c u hi u qu ho t đ ng ngân hàng mua l i trên th gi i

V.R Nedunchezhian và K.Premalatha (Tháng 3/2013) đã có nghiên c u v

hi u qu ho t đ ng c a các ngân hàng n trong su t giai đo n sau mua l i

B ng cách s d ng phân tích t l tài chính, nhóm tác gi so sánh và phân tích các

t l an toàn v n: t l n /v n c ph n (DER), t ng t m ng/t ng tài s n (TATAR),

t l v n c ph n/t ng tài s n (ECTAR); t l hi u qu qu n lý: t ng t m ng/t ng

ti n g i (TATDR), t ng tr ng t ng tài s n (AGR), t ng tr ng t ng ti n g i (TDR), t l doanh thu và l i nhu n: t l chi tr c t c (DPR), l i nhu n trên t ng tài s n (ROA); t l đòn b y trong giai đo n tr c mua l i 2003-2006 và giai đo n sau mua l i 2008-2011 Sau đó, t các ch s tài chính, nhóm tác gi dùng ph ng pháp ki m đ nh tr trung bình c a 2 m u ph thu c (Paired-samples T-test) đ xác

đ nh s khác bi t có ý ngh a trong ho t đ ng tài chính tr c và sau mua l i n V i 4 ngân hàng đ c l a ch n, bài nghiên c u ch ra r ng v t ng th , ho t

đ ng c a các ngân hàng có nhi u c i thi n giai đo n sau mua l i

S.Venkatesan và K Govindarajan (Tháng 1/2012) có bài nghiên c u tính hi u

qu c a các ngân hàng nhà n c và t nhân tr c và sau khi ho t đ ng mua l i v i các t ch c tài chính khác n Ho t đ ng sáp nh p và mua l i các ngân hàng khu v c công và khu v c t nhân n di n ra t n m 1995 đ n n m 2006 đ c xem xét nghiên c u Nhóm tác gi s d ng ph ng pháp phân tích t l , v i các ch

s liên quan đ n thanh kho n ho t đ ng, kh n ng thanh toán và l i nhu n nh t l

t ng thu nh p/t ng tài s n, t ng thu nh p/tài s n c đ nh ròng, t l chi phí t lãi/thu

nh p t lãi, v n ch s h u/t ng tài s n, l i nhu n ròng sau thu /t ng thu nh p (NPM) đ so sánh s khác nhau gi a hai giai đo n K t qu phân tích th c nghi m cho th y có s khác bi t đáng k trong ho t đ ng, kh n ng thanh toán và l i nhu n

c a các ngân hàng khu v c công tr c và sau th i gian mua l i Trong khi đó các ngân hàng t nhân có s khác bi t l n trong v n đ thanh kho n gi a 2 giai đo n Nhóm tác gi cho r ng hi u qu c a các ngân hàng khu v c công và t nhân b nh

h ng b i ho t đ ng mua l i

Tze San Ong, Cia Ling Teo, Boon Heng Teh (tháng 11/2011) đã phân tích hi u

qu tài chính và hi u qu ho t đ ng c a các ngân hàng th ng m i c a Malaysia sau sáp nh p, mua l i b ng cách s d ng so sánh và phân tích các t l , ph ng pháp th ng kê t-test và ph ng pháp phân tích bao d li u DEA K t qu cho th y

r ng, th ng v mua l i không mang l i thay đ i đáng k nào v hi u qu tài chính

c a các ngân hàng Malaysia mua l i Vi c mua l i ngân hàng n c này ch có

c i thi n đáng k trong ROE, chi phí trên thu nh p, EPS và DPS

Fadzlan Sufian, Muhd-Zulkhibri Abdul Majid, Razali Haron phân tích ho t

đ ng tr c và sau mua l i c a ngân hàng Singapore b ng ph ng pháp phi tham s , tham s và phân tích t l tài chính và ch n giai đo n 3 n m tr c sáp nh p và 3

n m sau sáp nh p Nghiên c u cho th y đ i v i phân tích t l tài chính thì vi c

mua l i, sáp nh p ngân hàng Singapore không t o l i nhu n cao h n so v i tr c sáp nh p do chi phí cao Tuy nhiên, sáp nh p, mua l i đã t o hi u qu t ng th các ngân hàng n c này

Neena Sinha, K.P.Kaushik và Timcy Chaudhary (tháng 11/2010) có bài báo

xem xét tác đ ng c a sáp nh p, mua l i đ n hi u qu tài chính c a các t ch c tài chính n Phân tích bao g m hai ph n: đ u tiên, b ng cách s d ng ph ng pháp phân tích t l , nhóm tác gi th y r ng có s thay đ i trong v trí c a công ty trong giai đo n 2000-2008 Th hai, nhóm tác gi xem xét nh ng thay đ i v hi u

qu c a công ty trong giai đo n tr c và sau mua l i b ng cách s d ng ph ng pháp phi tham s ki m đ nh d u và h ng Wilcoxon Bài nghiên c u tìm th y có s thay đ i đáng k trong thu nh p c a các c đông, nh ng không có thay đ i đáng k trong kh n ng thanh toán c a công ty K t qu nghiên c u cho th y v dài h n

nh ng tr ng h p sáp nh p, mua l i n có m i t ng quan đáng k gi a hi u

qu tài chính và th ng v sáp nh p, mua l i, và các công ty sáp nh p có th t o ra giá tr chung

Altunbas và Marques (2008) đã nghiên c u 207 th ng v sáp nh p, mua l i

di n ra ngành ngân hàng trong Liên minh châu Âu (EU) t 1992 đ n 2001 H cho r ng các ngân hàng sau khi mua l i có s c i thi n trong hi u qu ho t đ ng Houston et al (2001) thì d n ra m t đi n hình là: 64 ngân hàng đã sáp nh p, mua l i trong su t giai đo n 1985 đ n 1996 t i M theo quan sát cho th y hi u qu ho t

đ ng đã đ c c i thi n sau khi mua l i, thông qua ch s L i nhu n sau thu trên tài

s n bình quân (ROAA) t ng lên

Elena Beccalli và Pascal Frantz s d ng 714 giao d ch liên quan đ n nh ng ngân hàng mua l i Châu Âu và các m c tiêu trên kh p th gi i trong giai đo n 1991-2005 đ phân tích xem li u m t ho t đ ng mua l i có nh h ng đ n hi u qu

ho t đ ng c a các ngân hàng hay không b ng cách s d ng c các ch s t l k toán, chi phí và l i nhu n thay th Nhóm tác gi th y r ng ho t đ ng mua l i ngân hàng có liên quan đ n s suy gi m nh v l i nhu n trên v n c ph n, dòng ti n thu

h i và hi u qu l i nhu n đ ng th i c ng có c i thi n đáng k trong hi u qu chi phí

Rhoades (1998) và Avkiran (1999) đã ch n 5 ch tiêu tài chính đ phân tích chi phí, l i nhu n và r i ro Chi phí ngoài lãi đ c xem là y u t ph n ánh tr c ti p t

th ng v mua l i, sáp nh p Hai t l chi phí đ c s d ng c th là, các chi phí ngoài lãi/t ng tài s n (NIE/TA) và chi phí nhân viên/t ng tài s n (PE/TA) theo dõi ch t l ng danh m c cho vay, t l n x u/t ng d n (NPL/TL) c ng đ c s

d ng đ phân tích v i hai kh n ng sinh l i khác, c th là, l i nhu n trên tài s n (ROA) và l i nhu n trên v n c ph n (ROE)

Lum Chuen Aun có bài vi t đánh giá hi u qu ho t đ ng c a các ngân hàng Malaysia giai đo n sau mua l i thông qua ch s l i nhu n, ti t ki m chi phí và l i ích c đông Tác gi dùng so sánh và phân tích t l trong giai đo n tr c mua l i (1999-2000) và giai đo n sau mua l i (2006-2007) K t qu cho th y vi c mua l i không mang l i c i thi n v l i nhu n c a các ngân hàng trong khu v c thông qua

ch s ROA Ti t ki m chi phí th hi n qua ch s chi phí trên l i nhu n có k t qu không th ng nh t trong khi t t c các ngân hàng có s c i thi n chi phí trên tài s n

L i ích c đông đ c c i thi n

Pardeep Kaur, Gian Kaur (2010) đã s d ng ph ng pháp phi tham s - bao d

li u đ đánh giá hi u qu chi phí c a các ngân hàng th ng m i n Tác gi xem xét vi c sáp nh p, mua l i có nh h ng đ n hi u qu chi phí c a các ngân hàng tr c giai đo n t do hóa hay không b ng cách s d ng d li u b ng không cân b ng trong giai đo n 1990-1991 đ n 2007-2008 Bài nghiên c u c ng ki m tra

hi u qu khác bi t gi a khu v c công và t nhân v i c hai ph ng pháp tham s và phi tham s Nh ng phát hi n trong nghiên c u cho th y r ng hi u qu chi phí trung bình đ i v i khu v c công là 73.4 và đ i v i các ngân hàng t là 76.3 trong toàn b giai đo n nghiên c u, và vi c sáp nh p, mua l i đã mang l i thành công cho ngành ngân hàng n

Okpanachi Joshua (tháng 8/2010) đã th c hi n nghiên c u so sánh nh h ng

c a ho t đ ng mua l i đ n hi u qu tài chính c a các ngân hàng Nigeria Tác gi

s d ng các ch tiêu lãi g p, l i nhu n tr c thu và giá tr tài s n ròng c a m t s ngân hàng đ c l a ch n đ xác đ nh hi u qu tài chính, b ng cách so sánh các ch tiêu này tr c và sau khi mua l i trong m t giai đo n xem xét i v i bài vi t này,

3 ngân hàng Nigeria đ c l a ch n b ng cách s d ng các ph ng pháp ch n m u theo phán đoán và thu n ti n D li u thu th p t các báo cáo th ng niên và các tài kho n c a các ngân hàng đ c ch n, và sau đó đ c phân tích theo ph ng pháp

th ng kê t-test K t qu cho th y hi u qu tài chính giai đo n sau mua l i thì t t h n

tr c khi mua l i

Sufian, Fadzlan (2006) đã s d ng mô hình phân tích bao d li u DEA đ phân tích k thu t và quy mô hi u qu c a các ngân hàng th ng m i c a Malaysia trong su t giai đo n sáp nh p, mua l i H đã phát hi n ra r ng các ngân hàng Malaysia đ t hi u qu v t b c t i m c 95.9% su t n m 1998-2003, và k ho ch sáp nh p, mua l i đã mang l i thành công, đ c bi t v i các ngân hàng quy mô nh

và v a, v i l i ích nhi u nh t t vi c sáp nh p, mua l i và m r ng thông qua quy

mô kinh t

Các nghiên c u c a Cabral et al (2002), Carletti et al (2002) và Szapary (2001)

đã cung c p n n t ng cho m t nghiên c u v m i liên k t gi a ho t đ ng sáp nh p, mua l i c a các ngân hàng và hi u qu l i nhu n B ng ch ng đ c cung c p b i Calomiris và Karenski (1996), De Nicolo (2003), và Caprion (1999) cho r ng ho t

đ ng mua l i trong h th ng tài chính có th tác đ ng tích c c đ n tính hi u qu c a

h u h t các ngân hàng áng ng c nhiên là c ng có b ng ch ng th c nghi m cho

th y r ng ho t đ ng mua l i ngành ngân hàng Hoa K đã không đ t đ c nh

h ng tích c c nào trong m t th i gian dài (DeLong và DeYoung, 2007; Amel et al, 2004; Berger et al, 1999) T ng th c a nh ng nghiên c u này cung c p nhi u b ng

ch ng trái ng c, và nh ng v phá s n càng cho th y m t m i quan h rõ ràng gi a

ho t đ ng mua l i và hi u qu ho t đ ng M t s tài li u tr c đây đã nghiên c u

tác đ ng c a vi c mua l i đ n hi u qu chi phí, đ c th hi n qua các t l chi phí (Rhoades, 1990, 1993; Pilloff 1996; DeLong và DeYoung, 2007), và c ng tác đ ng lên các hi u qu chi phí khác (Berger và Humphrey 1992; DeYoung, 1997; Peristiani, 1997; Berger, 1998; Rhoades, 1998)

Tuy nhiên, b ng ch ng h tr cho quan đi m r ng “sáp nh p, mua l i nh m

ti t ki m chi phí và t ng hi u qu ho t đ ng” là khá hi m hoi (Kwan Elsenbeis, 1999) Akhavein et al (1997) đã phân tích nh ng thay đ i v l i nhu n trong hàng

lo t th ng v mua l i, mà đã đ c ki m tra b i Berger và Humphrey (1992) H phát hi n ra r ng các t ch c ngân hàng c i thi n đáng k th h ng v hi u qu l i nhu n sau mua l i Trong khi đó, De Young (1993) nh n th y r ng khi c hai t

ch c thâu tóm và b thâu tóm đ u ho t đ ng y u kém, thì vi c mua l i giúp c i thi n

hi u qu chi phí Healy et al (1992) đã nghiên c u t t c các th ng v mua l i ngân hàng th ng m i di n ra t 1982 đ n 1986 H nh n th y r ng ho t đ ng mà không làm gi m các chi phí ngoài lãi thì có th d n đ n hi u qu đ c c i thi n Còn theo Pilloff và Santomero (1997), có r t ít b ng ch ng th c nghi m cho th y ho t đ ng mua l i giúp đ t đ c s t ng tr ng ho c hi u qu ho t đ ng Phát hi n c a h đã làm suy y u ni m tin v ho t đ ng mua l i và gieo lên nghi ng v l i ích kinh doanh và k t qu tích c c có th đ t đ c t ho t đ ng này

Allen và Boobal-Batchelor (2005) có nghiên c u các v mua l i ngân hàng sau

kh ng ho ng Malaysia Nghiên c u cho th y r ng các ngân hàng m c tiêu có xu

h ng ít hi u qu h n so v i các ngân hàng mua l i H n n a, h u h t các hi u qu

đ t đ c là do s c i thi n hi u qu qu n lý Nh ng phát hi n t nghiên c u tr c đây v các v sáp nh p, mua l i ngân hàng Indonesia c ng cho th y k t qu khác nhau Ví d , Samosir (2003) nh n th y r ng không có s khác bi t hi u su t gi a

tr c và sau khi mua l i Ng c l i, Soemonagoro (2006) phát hi n ra r ng ngân hàng mua l i có nhi u c i thi n trong su t th i gian 1999-2005 Tuy nhiên, t l cho vay trên ti n g i là t ng đ i th p, đi u này cho th y các ngân hàng không th c

hi n đ c ch c n ng c a nó nh là m t t ch c trung gian Nghiên c u khác c a

Hadad et al (2003) cho th y ch có các ngân hàng t nhân là ho t đ ng hi u

qu nh t Ngoài ra, Putra (2003) cho th y m c trung bình, 45 ngân hàng ngo i h i Indonesia có hi u qu k thu t là 71,26% n m 2001 và 74,37%

n m 2002

Tuy nhiên, Uchendu (2005) và Kama (2007) phát bi u r ng, vi c h p

nh t ngân hàng đã di n ra t i Malaysia t o đi u ki n cho các ngân hàng đ c

m r ng d n t i t ng tr ng Trong m t liên quan đ n nghiên c u c a ngành công nghi p ngân hàng Chile, Kwan (2002) nh n th y ho t đ ng kinh t ngày càng di n ra sôi n i Chile ch y u do n ng su t đ c c i thi n t các ngân hàng l n đ c hình thành sau sáp nh p, mua l i Các nghiên c u c a Berger

và Mester (1997) và Stiroh (2002) s d ng d li u các ngân hàng Hoa K cho

th y hi u qu đáng k nh quy mô l n h n sau v sáp nh p, mua l i Yener và David (2004) cho r ng vi c mua l i ngân hàng đóng vai trò quan tr ng trong

c i thi n hi u qu ho t đ ng c a các ngân hàng

Tóm l i, h u h t các nghiên c u các n c trên th gi i đã s d ng nhi u

ph ng pháp khác nhau nh ph ng pháp tham s và ph ng pháp phi tham

s đ đánh giá hi u qu ho t đ ng c a các ngân hàng sáp nh p, mua l i m t

s qu c gia: n , Malaysia, Singapore, M , Châu Âu….Phân tích t l tài chính ch y u đ c s d ng, thông qua các ch s ch y u nh ROA, ROE, chi phí ngoài lãi/t ng thu nh p, bên c nh đó có ph ng pháp T-test, ph ng pháp phi tham s nh Wilcoxon, bao d li u DEA c ng đ c nhi u tác gi l a

ch n đ phân tích các y u t đ u vào và đ u ra các ngân hàng

H u h t các nghiên c u ch ra r ng có s liên k t rõ ràng gi a ho t đ ng mua l i và k t qu ho t đ ng kinh doanh c a các ngân hàng sau đó, tuy nhiên

k t qu c ng cho th y v n có nhi u quan đi m trái chi u v tính hi u qu c a các ngân hàng sau khi mua l i các ngân hàng trên th gi i Ph n l n quy mô kinh doanh và th ph n c a các ngân hàng có t ng lên, hi u qu chi phí c ng

đ c c i thi n, l i ích c a c đông t ng lên, tuy nhiên các nghiên c u c ng cho th y hi u qu ho t đ ng và kh n ng sinh l i có nh ng k t qu mâu thu n

C th , đa s các th ng v mua l i t i các n n kinh t đang phát tri n t i châu Á

ch ra r ng hi u qu ho t đ ng không có nhi u c i thi n, tuy nhiên v i nh ng

th ng v t i các n n kinh t phát tri n nh châu Âu và M l i đ a đ n hi u qu

t ng lên i u này là do các ngân hàng t i các n n kinh t phát tri n ph ng Tây

ph n l n t nguy n sáp nh p, ho c ch đ ng đi thâu tóm v i m c đích và k ho ch

đã đ c xác đ nh rõ ràng ngay t đ u, nên d dàng nhanh chóng thay đ i và c g ng

c i thi n ho t đ ng, trong khi môi tr ng pháp lý và môi tr ng kinh doanh t i

nh ng n c này c ng thông thoáng và các chính sách đi u hành có hi u qu h n Trong khi đó, t i các n n kinh t đang phát tri n, ho t đ ng sáp nh p, mua l i ch

y u di n ra d i s ép bu c ho c gây áp l c t ngân hàng trung ng, ho c b sáp

nh p, mua l i do ho t đ ng y u kém, trì tr , do đó giai đo n sau mua l i hi u qu không đ c c i thi n m y, nh t là môi tr ng pháp lý và kinh doanh t i nh ng qu c gia này c ng không đ c thu n l i và v n còn nhi u v n đ mang tính h th ng Các nghiên c u c ng ch ra nh ng ngân hàng t nhân sau mua l i th ng ho t

đ ng hi u qu h n, đ c bi t là các ngân hàng quy mô nh và v a, do các ngân hàng này linh ho t và d dàng thích nghi v i s thay đ i h n Ngoài ra, vi c sáp nh p

m t ngân hàng y u v i m t ngân hàng kh e trong nhi u tr ng h p có th d n đ n

th t b i nhi u h n so v i ngân hàng nguyên th y; trong khi vi c sáp nh p gi a các ngân hàng t ng đ ng s ít x y ra th t b i h n, đ c bi t khi c hai t ch c thâu tóm và b thâu tóm đ u ho t đ ng y u kém, thì vi c sáp nh p l i giúp c i thi n hi u

qu chi phí Bên c nh đó, các ngân hàng m c tiêu (b thâu tóm) có xu h ng ít hi u

qu h n so v i các ngân hàng mua l i (đi thâu tóm)

1.4 Các nghiên c u hi u qu ho t đ ng ngơn hƠng mua l i Vi t Nam

Liên quan đ n h th ng ngân hàng Vi t Nam, không may, các nghiên c u v

hi u qu ho t đ ng c a khu v c này b h n ch Do th c t r ng d li u tr c n m

2000 c a các ngân hàng không có s n, không có nghiên c u đ c tìm th y liên quan

đ n th i gian này i u này t o ra m t kho ng cách l n v lý thuy t mà c n ph i

đ c hoàn thành Cho đ n giai đo n sau n m 2000, cùng v i s phát tri n c a công

ngh thông tin c ng nh s phát tri n c a h th ng k toán Vi t Nam, nhi u d li u

có s n cho các nhà nghiên c u Tuy nhiên, r t ít nghiên c u v l nh v c ngân hàng

và hi u qu c a nó do nh ng d li u này không đ c minh b ch, th i gian tr c

n m 2009 Sau đó, m t s nghiên c u đã đ c th c hi n nh ng t t c chúng liên quan đ n d li u m c đ ngân hàng Trong s đó, Hermes và V (2007), V H Nguyen (2007), XQ Nguy n & DeBorger (2008), và V & Turnel (2010) đã đ ng ý

Tháng 4/2013, Nguy n Th Loan và Tr n Th Ng c H nh có nghiên c u v

hi u qu ho t đ ng các ngân hàng th ng m i Vi t Nam Bài vi t đánh giá ho t

đ ng kinh doanh c a 21 NHTM VN trong kho ng th i gian t n m 2007 – 2011

M u nghiên c u g m 5 NHTMNN và 16 NHTMCP, mang tính đ i di n cho các NHTM VN B ng cách s d ng 2 ph ng pháp c b n là ph ng pháp đ nh tính thông qua các ch s nh quy mô v n đi u l , kh n ng sinh l i qua t s ROE, ROA, phân tích ch t l ng tín d ng, v h s an toàn v n CAR, t l tính thanh kho n: t ng tín d ng/t ng v n huy đ ng và ph ng pháp đ nh l ng b ng mô hình phân tích bao d li u DEA đ c tính hi u qu cho t ng NHTM c n nghiên c u; sau đó phân tích đ nh l ng b ng ph ng pháp ki m đ nh h i quy Tobit K t qu cho th y hi u qu k thu t bình quân c a c m u th i kì 2007-2011 đ t 0,866 cho

th y các NHTM Vi t Nam đ t o cùng m c s n l ng đ u ra nh nhau thì hi u

qu m i s d ng đ c 86,6% các đ u vào, hay nói m t cách khác là các NH s

d ng lãng phí các đ u vào kho ng 15,5%

Nguy n Th Minh Hu và nhóm nghiên c u th c hi n nghiên c u v i 34 trên

t ng s 42 ngân hàng th ng m i Vi t Nam đ đánh giá h th ng ngân hàng Vi t Nam Nhóm tác gi l a ch n các ch s đánh giá v n t có, các ch s v ch t l ng tài s n có, nhóm ch s k t qu ho t đ ng ROE, ROA, thu nh p ròng t lãi/t ng thu

nh p, ti n g i khách hàng/t ng thu nh p, ch s kh n ng thanh kho n: tài s n thanh kho n/t ng tài s n Nhóm tác gi ch ra r ng ROA c a toàn b h th ng ngân hàng

Vi t Nam th p h n các n c trong khu v c, tuy nhiên ROE thì l i n m m c gi a

và ho t đ ng ch y u v n d a vào cho vay

Võ Thành Danh và Li u Thu Trúc (2012) có s d ng ph ng pháp phân tích các t s tài chính đ đánh giá hi u qu ho t đ ng c a các NHTMCP Vi t Nam K t

qu ch r ng t tr ng đóng góp c a h th ng NHTMCP vào t ng tr ng kinh t hàng n m đang trên xu h ng t ng cao Nhìn chung, hi u qu kinh doanh c a c h

th ng và các nhóm NHTMCP trong giai đo n nghiên c u đ u ch u tác đ ng t

nh ng nh h ng tiêu c c c a cu c kh ng ho ng tài chính toàn c u n m 2008 th

hi n h u h t các ch tiêu ph n ánh hi u qu ho t đ ng đ u gi m m nh Trong đó, các ngân hàng quy mô nh ch u nh h ng nhi u nh t và kh n ng ph c h i c ng

ch m nh t so v i các ngân hàng quy mô l n và v a

Nguy n Minh Sáng (2012) có bài nghiên c u phân tích hi u qu ho t đ ng c a các ngân hàng th ng m i niêm y t Vi t Nam B ng cách s d ng ph ng pháp DEA, tác gi phân tích đ nh l ng 9 ngân hàng niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam giai đo n 2010-2011 K t qu cho th y nhìn chung các NHTM

Vi t Nam s d ng chi phí ch a h p lý và duy trì quy mô ti n g i, tài s n c đ nh

l n nh ng ch a hi u qu

Nguy n Th Xuân H ng (Tháng 10/2012) đã có nghiên c u v hi u qu ho t

đ ng c a các ngân hàng th i gian t 2008-2011 b ng cách s d ng ph ng pháp DEA đ phân tích và đánh giá m u 31 ngân hàng th ng m i Nghiên c u ch ra

r ng trong 4 n m 2008-2011, h n 60% ngân hàng ho t đ ng kém hi u qu do s phân b ngu n l c ch a h p lý

Tr ng Quang Th nh (tháng 1&2/2012) có bài nghiên c u đánh giá hi u qu

s d ng các y u t vào tác đ ng đ n k t qu đ u ra t ph ng pháp phân tích đ ng

bao d li u DEA Nghiên c u ti n hành trên 39 NH TMCP Vi t Nam, cho th y hi u

qu s d ng ngu n l c là t ng đ i t t

Ngô ng Thành (2010) s d ng ph ng pháp DEA đ đánh giá hi u qu c a

22 ngân hàng th ng m i Vi t Nam trong n m 2008 Bài vi t s d ng các y u t

đ u vào khá c b n nh chi phí ti n l ng, chi phí tr lãi và các kho n t ng t , và các kho n chi phí khác t i các k t qu đ u ra nh t ng tài s n, thu nh p t lãi và các kho n t ng t , và các kho n thu nh p khác Tác gi cho th y tuy hi u qu s d ng ngu n l c là t ng đ i t t (trung bình đ t 91,7%) nh ng v n còn kh n ng r t l n

đ các ngân hàng này nâng cao h n n a hi u qu s d ng các y u t đ u vào c a mình

N m 2007, Nguy n Vi t Hùng th c hi n nghiên c u 13 ngân hàng th ng m i

Vi t Nam trong giai đo n 2001-2003 Tác gi t p trung đánh giá hi u qu th c

hi n c a 13 ngân hàng th ng m i v m t thay đ i hi u qu , t ng n ng su t và phát tri n công ngh K t qu là, bài nghiên c u cho th y nh ng ngân hàng này không

hi u qu k c v phân b và k thu t, mà không hi u qu k thu t là nghiêm tr ng

h n i u này có ngh a là vi c t ng hi u qu s d ng đ u vào c a các ngân hàng

Vi t Nam quan tr ng h n v n đ nâng cao hi u qu trong vi c l a ch n k t h p các

y u t đ u vào

Trong tài li u th o lu n c a mình, Lê (2006) l p lu n r ng m t s quy đ nh ngân hàng đã ban hành t n m 2005 nh m nâng cao tính b n v ng c a h th ng ngân hàng và c ph n hóa (t nhân hóa) các ngân hàng th ng m i l n t i Vi t Nam Tuy nhiên, do nh ng c i cách ngân hàng còn th p, “H th ng ngân hàng c a

Vi t Nam không đ v s l ng và ch t l ng” (Lê, 2006) Do đó, Lê cho r ng hi u

qu c a h th ng ngân hàng Vi t Nam n m 2005 không cao nh n m 2006 i u này đ c h tr b i Nguy n (2007)

Th c t , m t s tác gi có nghiên c u đ nh tính v ho t đ ng hi n t i c a các ngân hàng th ng m i sáp nh p, mua l it i Vi t Nam Bên c nh đó, m t s nghiên

c u v tính hi u qu c a các ngân hàng th ng m i Vi t Nam nói chung đ c th c

hi n qua ph ng pháp phân tích t l , phân tích bao d li u DEA K t qu cho th y

h u h t các ngân hàng th ng m i Vi t Nam ho t đ ng không hi u qu Nguyên nhân các tác gi đ a ra ch y u do b tác đ ng b i cu c kh ng ho ng tài chính toàn

c u, m t s do vi c phân b ngu n l c không h p lý, ho t đ ng ch y u v n là cho vay Bên c nh đó, nh ng c i cách ngân hàng còn th p, vi c s d ng các y u t đ u vào không h p lý nh chi phí t ng, qu n lý y u kém d n đ n n ng su t ngân hàng

có xu h ng s t gi m H n n a, trong v n ki n th c c a tác gi th y r ng v n ch a

có nghiên c u đ nh l ng v đánh giá hi u qu ho t đ ng c a các ngân hàng th ng

m i mua l i t i Vi t Nam Vì v y, bài nghiên c u này đ c th c hi n nh m so sánh

hi u qu ho t đ ng c a các ngân hàng th ng m i Vi t Nam tr c và sau khi v i

gi thuy t nghiên c u:

H0: Không có s khác bi t v hi u qu ho t đ ng c a các ngân hàng Vi t Nam

tr c và sau khi mua l i

H1: Có s khác bi t v hi u qu ho t đ ng c a các ngân hàng Vi t Nam tr c

và sau khi mua l i

CH NG 2 TH C TR NG HO T NG MUA L I CÁC NHTM

VI T NAM

Tr c 1990, h th ng ngân hàng Vi t Nam là h th ng m t c p, không có s tách bi t gi a ch c n ng qu n lý và ch c n ng kinh doanh n n m 1990, do nhu

c u c i t h th ng chuy n đ i t c ch qu n lý kinh doanh xã h i ch ngh a sang

c ch th tr ng có s đi u ti t c a nhà n c trong ch tr ng phát tri n n n kinh

t đa thành ph n, ngày 23/05/1990, H i đ ng Nhà N c ban hành pháp l nh v NHNN và pháp l nh v các t ch c tín d ng C i cách h th ng ngân hàng n m

1990 đã xoá b đ c tính ch t đ c quy n nhà n c, góp ph n đa d ng hoá ho t

đ ng ngân hàng v m t hình th c s h u c ng nh v s l ng ngân hàng T n m 1991-1993, s l ng NHTMCP nh y v t t 4 lên 41 và đ t đ nh đi m là 51 vào

n m 1997 n giai đo n 2000–2007, đây là giai đo n các NHTMCP đ y m nh ti n trình tái c c u l i toàn di n h th ng ngân hàng nh m c ng c và phát tri n theo

h ng t ng c ng n ng l c qu n lý v tài chính, đ ng th i gi i th , sáp nh p, h p

nh t ho c bán l i các NHTMCP y u kém v hi u qu kinh doanh Th i k này s

l ng các NHTMCP đã gi m t 51 ngân hàng n m 1997 còn 34 ngân hàng n m

2007 Ngoài ra, s l ng các chi nhánh và đ i di n c a các ngân hàng n c ngoài

có xu h ng gia t ng trong giai đo n này theo các cam k t nh hi p đ nh th ng

m i Vi t-M , hi p đ nh khung v th ng m i d ch v (AFAS) c a ASEAN

B ng 2.1 C c u h th ng ngơn hƠng th ng m i Vi t Nam qua các n m

N m 1991 1993 1997 2001 2003 2007 2009 2010 2011 2012

NHTM NN 4 4 5 5 5 5 5 5 5 5

NH TMCP 4 41 51 39 37 34 40 38 37 34

CN NHNNg 0 8 18 26 27 31 40 53 40 50 NHLD 1 3 4 4 4 5 5 5 5 4

NH 100% v n

NN - - - - - 5 5 5 5

Ngu n : Báo cáo c a Ngân hàng Nhà n c

N m 2008, Ngân hàng Ngo i th ng Vi t Nam đã chính th c chuy n đ i t NHTM 100% v n nhà n c sang NH TMCP; Ngân hàng Công th ng Vi t Nam

c ng t ch c phát hành c phi u l n đ u ra công chúng vào ngày 25/12/2008 i m

n i b t trong n m 2008 là NHNN đã c p gi y phép thành l p cho 5 ngân hàng 100%

v n n c ngoài đ u tiên t i Vi t Nam, đó là các ngân hàng HSBC, ANZ, Standard Chartered, Hong Leong, Shinhan i u này th hi n cam k t c a Vi t Nam khi gia

nh p WTO và c ng cho th y s c h p d n c a th tr ng v n Vi t Nam c ng nh s

c nh tranh trên l nh v c tài chính ngân hàng s ngày càng gia t ng Th i gian v a qua, tình hình kinh t th gi i v n di n bi n ph c t p, kh ng ho ng n công t i Châu Âu ti p t c nh h ng không nh t i n n kinh t c n c nói chung và h

th ng ngân hàng nói riêng Tr c tình hình đó, ngành ngân hàng Vi t Nam ph i đ i phó v i nhi u khó kh n thách th c và th hi n rõ nét h n qua k t qu ho t đ ng c a mình M t s ngân hàng đã đi đ n ph ng án tái c c u h th ng, d n đ n s ngân hàng TMCP s t gi m trong n m 2012, còn l i 34 ngân hàng n cu i n m 2012, s chi nhánh ngân hàng n c ngoài v n duy trì m c 50 chi nhánh i u này cho th y, môi tr ng Vi t Nam v n là n i đ u t ti m n ng c a các nhà đ u t n c ngoài

2.1 N ng l c tài chính c a các ngơn hƠng th ng m i Vi t Nam

2.1.1 Quy mô v v n

Trong nh ng n m g n đây, các ngân hàng có t c đ t ng tr ng v n đi u l r t nhanh nh m nâng cao n ng l c tài chính, quy mô ho t đ ng, đ c bi t là các NH TMCP Cu c đua t ng v n b t đ u vào đ u n m 2006 và ti p t c t ng trong n m

2007 do s thu n l i c a th tr ng ch ng khoán và n n kinh t , tuy nhiên t c đ

t ng v n n m 2008 gi m đáng k do s suy gi m t các y u t này Theo quy đ nh

t i Ngh đ nh s 141/2006/N -CP ngày 22/11/2006 c a Chính ph v ban hành Danh m c m c v n pháp đ nh c a các TCTD, các NHTMCP ph i có v n đi u l ít

nh t là 1.000 t đ ng n m 2008 và đ n n m 2010 là 3.000 t đ ng, sau đó đ c giãn ra đ n cu i n m 2011 Tuy nhiên, trong b i c nh n n kinh t th gi i sau

kh ng ho ng còn đ y khó kh n, và th tr ng tài chính trong n c đ y bi n đ ng

mà đ n nay v n ch a có nhi u d u hi u kh quan, th tr ng ch ng khoán s t gi m trong su t th i gian qua, trong khi nhi u ngân hàng cùng t ng v n m t lúc, khi n

c phi u ngân hàng không còn h p d n nhà đ u t trong và ngoài n c Vì th h u

h t các ngu n t ng v n đi u l ch y u c a TCTD nh phát hành c phi u cho các

c đông hi n h u, phát hành ra công chúng hay phát hành cho các nhà đ u t n c

ngoài đ u không thu n l i

B ng 2.2 V n đi u l c a các ngơn hƠng đ n 31/12/2012

V n đi u l (t đ ng)

1

NH Nông nghi p và Phát tri n nông thôn Vi t Nam

2 NH TMCP Ngo i Th ng Vi t Nam (Vietcombank) 23.174

3 NH TMCP Công Th ng Vi t Nam (Vietinbank) 26.218

4 NH TMCP u T và Phát tri n Vi t Nam (BIDV) 23.011

8 Ngân hàng TMCP Sài Gòn Th ng Tín (Sacombank) 10.930

10 Ngân hàng TMCP K th ng (Techcombank) 8.847

12 Ngân hàng TMCP Hàng H i (Maritime bank) 8.000

13 Ngân hàng TMCP ông Nam Á (SeAbank) (n m 2011) 5.335*

15 Ngân hàng TMCP Vi t Nam Th nh v ng (VPBank) 5.770

16 Ngân hàng TMCP Phát tri n Mê Kông (MDB) 3.750

17 Ngân hàng TMCP B o Vi t (Baovietbank) 3.000

18 Ngân hàng TMCP Nam Vi t (Navibank) 3.010

19 Ngân hàng TMCP Kiên Long (Kienlongbank) 3.000

21 Ngân hàng TMCP Sài gòn – Hà n i (SHB) 8.865

22 Ngân hàng TMCP Ph ng Nam (Southernbank) 4.000

25 Ngân hàng TMCP B u i n Liên Vi t (LPBank) 6.400

27 Ngân hàng TMCP Phát tri n TP.HCM (HDBank) 5.300

30 Ngân hàng TMCP Sài gòn công th ng (Saigonbank) 3.040

31 Ngân hàng TMCP Vi t Nam Th ng tín (Vietbank) 3.000

32 Ngân hàng TMCP i D ng (Oceanbank) 5.000

33 Ngân hàng TMCP X ng d u Petrolimex (PGBank) 3.000

34 Ngân hàng TMCP Ph ng Tây (Westernbank) 3.000

35 Ngân hàng TMCP i Tín (Trustbank) 3.000

37 Ngân hàng TMCP Vi t Á (VietA Bank) 3.098

38 Ngân hàng TMCP D u Khí Toàn C u (GPBank) 3.000

39 Ngân hàng TMCP Tiên Phong (Tienphongbank) 5.550

40 Ngân hàng TMCP B n Vi t (Viet Capital Bank) 3.000

Ngu n: Ngân hàng nhà n c

n 31/12/2012, t ng tài s n c a toàn h th ng đ t 5.085.779 t đ ng, t ng 2.54% so v i cu i n m 2011 áng chú ý, tài s n c a các NHTM Nhà n c t ng 11.78% so v i n m 2011, đ t m c 2.201.660 t đ ng trong khi t ng tài s n c a nhóm các NHTM c ph n gi m 4.54%, t i 2.159.363 t đ ng

Theo s li u báo cáo tài chính c a các ngân hàng Vi t Nam, đ n cu i n m

2012, t ng tài s n c a ngân hàng Nông nghi p và phát tri n nông thôn VN chi m v trí d n đ u 560.000 t đ ng, ngân hàng TMCP Công th ng VN có t ng tài s n đ t

m c 503.606 t đ ng, t ng 9% so v i n m 2011 Trong khi đó, ngân hàng TMCP Á Châu đánh d u s s t gi m đáng k , v i t ng tài s n n m 2012 gi m 37% so v i

kh i NHTM NN N u n m 2005 th ph n huy đ ng v n kh i NHTM NN g p 4,68

l n kh i NH TMCP thì con s này qua các n m 2006, 2007, 2008 gi m d n là 3,13; 1,96 và 1,8 i u này là do các NH TMCP có lãi su t c nh tranh h n, m ng l i

ho t đ ng liên t c m r ng, và c ng ngày càng chi m đ c ni m tin dân chúng

T đ u n m 2012 đ n nay, m t b ng lãi su t huy đ ng đã liên t c gi m m nh theo đ nh h ng c a ngân hàng nhà n c, phù h p v i di n bi n kinh t v mô, ti n

t , đ c bi t là di n bi n c a l m phát C th , NHNN đã 4 l n đi u ch nh gi m tr n lãi su t huy đ ng và đ n 24/12/2012, lãi su t huy đ ng ng n h n t 1 đ n d i 12 tháng ch còn 8%/n m Tuy nhiên, l ng ti n huy đ ng n m 2012 v n t ng so v i

n m 2011 Theo s li u t Ngân hàng Nhà n c, huy đ ng v n c a toàn h th ng

n m 2012 t ng kho ng 16% Còn theo báo cáo tài chính c a các ngân hàng l n, ngo i tr ngân hàng ACB s t gi m do x y ra “kh ng ho ng” h i quý 3, nhi u ngân hàng có m c huy đ ng v n t ng tr ng khá m nh, có ngân hàng đ t m c t ng trên

d i 100% so v i n m 2011

Hình 2 2 Tình hình huy đ ng v n c a 10 ngơn hƠng t p đ u

Ngu n: T ng h p BCTC các ngân hàng

2.1.3 Ho t đ ng tín d ng

Tình hình tín d ng trong nh ng n m g n đây có nh ng bi n chuy n ng c chi u N m 2005-2009, t ng tr ng tín d ng đ t m c khá cao, trung bình 32% N m

2008, t l d n /huy đ ng các ngân hàng đ u t ng nóng, có m t s ngân hàng có

t l x p x hay cao h n 100% (NH TMCP Sài Gòn, NH TMCP Ph ng Nam, NH

TMCP An Bình, NH TMCP Ph ng ông, NH TMCP Phát tri n nhà…) N m

2010, t l t ng tr ng tín d ng đ t m c 27,65%, trong đó tín d ng b ng VND t ng 25,34%, b ng ngo i t t ng 37,76% N m 2011, t c đ t ng tr ng tín d ng c a các NHTM đ t m c 12%, t ng ph ng ti n thanh toán t ng 10% T ng tr ng tín

d ng n m 2012 đã đánh d u m c khiêm t n g n 7%, th p nh t trong 20 n m qua, và

ch chi m m t n a so v i m c tiêu NHNN đ t ra vào đ u n m 15-17% D n cho vay khách hàng c a ngân hàng Agribank d n đ u toàn h th ng trong n m 2012, đ t

m c 480.453 t đ ng K ti p là BIDV và Vietinbank có d n t ng ng 339.931

t đ ng, 329.683 t đ ng V m c t ng tr ng tín d ng, ngân hàng SHB sau khi sáp

nh p v i ngân hàng HBB đã có m c t ng tr ng v t tr i, t ng 92,80% n m 2012, ngân hàng MB t ng tr ng tín d ng 26,1%, trong khi đó, ngân hàng ACB t ng

tr ng tín d ng -0.5%

Hình 2 3 D n cho vay khách hƠng m t s ngơn hƠng

Ngu n: Báo cáo tài chính c a các ngân hàng

là ngân hàng liên doanh, n c ngoài v i 27,63% T l an toàn v n t i thi u c a các NHTMCP là 14,01% và c a NHTMNN là 10,28% S c i thi n c a h s CAR

c ng liên quan đ n tín d ng t ng tr ng th p; đ c bi t là đ n 2012 t t c các thành viên đã đ m b o yêu c u v n pháp đ nh, m t s tr ng h p đã t ng m nh v n đi u

l

Hình 2.4 Ch s an toàn v n t i thi u CAR các TCTD n m 2012

Ngu n: Ngân hàng nhà n c

N m 2012 đánh d u m t n m đ y khó kh n c a h th ng ngân hàng, khi l i nhu n c a các ngân hàng đ u s t gi m, có ngân hàng còn báo cáo l Nguyên nhân

c b n do n n kinh t Vi t Nam g p nhi u khó kh n, trong khi đó m t b ng lãi su t cho vay quá cao trong n m 2011 khi n các doanh nghi p g p nhi u bi n đ ng trong

s n xu t kinh doanh, đ c bi t s suy gi m c a th tr ng ch ng khoán và b t đ ng

s n Bên c nh đó, nhi u doanh nghi p làm n thua l , cách qu n lý y u kém d n đ n

ho t đ ng s n xu t trì tr , nhi u doanh nghi p đi đ n phá s n

N m 2012, ROA c a toàn h th ng đ t 0,48%, d n đ u là nhóm Qu tín d ng

TW h p tác v i 1,05%, ti p đ n là các ngân hàng liên doanh, n c ngoài v i 0,91% ROA c a nhóm các NHTMNN đ t 0,76% trong khi c a các công ty tài chính, cho thuê âm 1,56%

ROE c a toàn h th ng đ t m c 3,97%, trong đó d n đ u là nhóm NHTMNN

v i 11,37%, ti p đ n là nhóm Qu tín d ng TW v i 5,95% ROE c a nhóm NHTMCP đ t 1,36% còn c a nhóm công ty tài chính, cho thuê âm t i 31,37%

Hình 2.5 T l n x u ngơn hƠng qua các n m

Ngu n: T ng h p c a tác gi

T ng tr ng tín d ng nóng, cùng v i ch t l ng qu n lý tín d ng không t t c a các NHTM Vi t Nam, là nguyên nhân chính d n đ n s gia t ng c a n x u trong

th i gian qua Tình hình n x u t ng nhanh khi n các ngân hàng ph i trích l p d phòng r i ro khá l n Tính đ n 31/12/2012, n x u c a toàn h th ng ngân hàng chi m t l 6.0%, g p g n 3 l n so v i m c 2.17% n m 2008 Trong đó n x u c a

ngân hàng Agribank h n 27.800 t đ ng, t ng đ ng t l n x u 5,8% trên t ng

d n , ngân hàng BIDV có t l n x u 2,77% so v i t ng d n , t ng đ ng 9.102 t đ ng BIDV cho bi t đã trích d phòng r i ro kho ng 6.730 t đ ng Ngân hàng Vietcombank có n x u là 5.461 t đ ng, chi m t tr ng 2,25%, SHB có t l

n x u 8.53%

2.2 Th c tr ng ho t đ ng mua l i các NHTM t i Vi t Nam t n m 2005

Tháng 3/2005, Ngân hàng ANZ góp v n vào NH TMCP Sacombank v i t l 9,93%, m đ u cho giai đo n các đ nh ch tài chính n c ngoài đ u t , góp v n vào các TCTD trong n c K ti p là VPBank ký th a thu n h p tác v i ngân hàng hàng

đ u Singapore - Oversea Chinese Banking Corporation Ltd (OCBC) vào tháng 3/2006 Giai đo n 2007-2008 có th coi là giai đo n bùng n c a ho t đ ng mua l i ngân hàng t i Vi t Nam v i h n 10 th ng v mua l i đ c ghi nh n do th tr ng

ch ng khoán t ng tr ng m nh, Vi t Nam chính th c gia nh p WTO và m c a th

tr ng tài chính, đ n c nh Techcombank h p tác v i HSBC; Sumitomo Mitsui Bank mua 15% c ph n EximBank….(B ng 2.4)

Nh ng sau đó, khuynh h ng này l i thoái trào trong n m 2009-2010, th hi n

s l ng th ng v gi m đi rõ r t dù cu c kh ng ho ng tài chính toàn c u lan ra

t M t o khá nhi u c h i cho các ngân hàng l n thâu tóm ngân hàng nh c ng

nh cho các nhà đ u t ti n hành mua bán doanh nghi p Sang nh ng n m đ u th p

k th 2, tuy ho t đ ng mua bán sáp nh p ngân hàng Vi t Nam không có s gia

t ng đáng k v m t l ng nh ng v ch t thì đã ti n m t b c dài v i giá tr m i

th ng v đ u l n h n h n

áng chú ý các th ng v mua c ph n có giá tr l n đ u đ c th c hi n b i các NHNNg Các NHNNg đ u t gián ti p và tr c ti p vào Vi t Nam h u h t là các ngân hàng c ph n l n trên th gi i v i b dày kinh nghi m hàng tr m n m, có ti m

l c tài chính m nh H không ch đ u t vào Vi t Nam mà đã đ u t đ n h u h t các

n c có n n kinh t th tr ng phát tri n trên toàn th gi i D i hình th c đ i tác

chi n l c, các NHNNg có th thâm nh p vào th tr ng tài chính Vi t Nam m t cách nhanh chóng và d dàng h n so v i vi c thành l p ngân hàng 100% v n n c ngoài, nh tìm hi u th tr ng n i đ a, tâm lý ng i tiêu dùng, t n d ng m ng l i khách hàng, tìm ki m l i nhu n Còn các ngân hàng trong n c c ng mu n khai thác th ng hi u, kinh nghi m qu n lý, h tr k thu t và tài chính t NHNNg

Cu i n m 2010 đ u 2011, Ngân hàng TMCP Công th ng VN (Vietinbank) bán 10% c ph n cho công ty tài chính qu c t (IFC), nâng v n đi u l lên 18.173 t

đ ng vào th i đi m đó C ng trong n m 2010, Ngân hàng TMCP Phát tri n Mê Kông (MDB) bán 15% c ph n cho Công ty u t Tài chính Fullerton Financial Holdings thu c T p đoàn Temasek Holdings Pte.Ltd, Singapore; Ngân hàng Qu c

t (VIB) bán 15% c ph n cho Commonwealth Bank c a Australia N m 2011 có

th ng v Mizuho mua 15% c ph n VietcomBank tr giá 567.3 tri u USD, NH TMCP An Bình (ABBank) bán 600 t đ ng trái phi u chuy n đ i cho IFC và Maybank, n m 2012 khép l i v i th ng v đ t giá tr k l c 743 tri u USD cho 20% c ph n VietinBank do Bank of Tokyo-Mitsubishi UFJ mua l i

03 6/2007 HSBC mua 15% c ph n Techcombank và t ng lên 20% vào

n m 2009

06 9/2008

Malayan Banking Berhad (Maybank) mua 15% c ph n AnBinhBank tr giá 200 tri u USD, và t ng v n đ u t lên 20% vào 12/2009

07 8/2008 France's Societe Generale mua 15% c ph n Seabank

08 7/2008

Standard Chartered APR Ltd và Standard Chartered Bank (Hong Kong) Ltd góp v n v i t l s h u t ng đ ng 8,77% và 6,23% vào NH TMCP Á Châu

9 10/2008

United Overseas Bank mua 15% c ph n Ngân hàng Ph ng Nam tr giá 15.6 tri u USD và t ng lên 20% vào tháng

07/09/2011

10 9/2010 VIB bán 15% c ph n cho Ngân hàng Commonwealth of

Australia và sau đó t ng lên 20% vào ngày 20/10/2011

11 9/2011 Mizuho mua 15% c ph n Vietcombank tr giá 567.3 tri u

Ngu n: T ng h p BCTC c a các Ngân hàng

Trong th i gian v a qua, xu h ng mua l i v i các c đông n c ngoài v n là

h ng đi ph bi n c a các ngân hàng Vi t Nam, không ch có các ngân hàng nh

v i m c tiêu t ng v n mà c các ngân hàng l n c ng a thích, vì có c h i h c h i, nâng cao kh n ng qu n tr đi u hành, qu n tr r i ro c ng nh phát tri n công ngh ,

s n ph m, d ch v , đ c bi t là góp ph n nâng cao hình nh, v th c a ngân hàng Còn đ i v i ngân hàng n c ngoài, h c ng tìm đ c k v ng c a mình là l i nhu n

và th ph n

N m 2012, ho t đ ng mua l i góp v n ngân hàng kh i đ u b ng s ki n T p oàn Doji góp v n vào NH TMCP Tiên Phong (TienPhongBank) Là ngân hàng

đ u tiên th c hi n tái c c u trong n m 2012, TienPhong Bank không h gây n ào