PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN TỶ TRỌNG NGÀNH KINH TẾ TỈNH PHÚ YÊN LUẬN VĂN THẠC SĨ.PDF

B ăGIÁOăD CăVÀă ÀOăT O ---NGUY NăTH ăÁNHăM T ăTR NGăNGÀNHăKINHăT ăT NHăPHÚăYÊN LU NăV NăTH CăS ăKINHăT TP.ăH ăChíăMinhăậ N mă2013... Ngh a là, TFP không tác.

B ăGIÁOăD CăVÀă ÀOăT O

-NGUY NăTH ăÁNHăM

T ăTR NGăNGÀNHăKINHăT ăT NHăPHÚăYÊN

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT

TP.ăH ăChíăMinhăậ N mă2013

B ăGIÁOăD CăVÀă ÀOăT O

-NGUY NăTH ăÁNH M

T ăTR NGăNGÀNHăKINHăT ăT NHăPHÚăYÊN

Chuyên ngành :ăKinhăt ăPhátătri n Mưăs : 60310105

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT

TS.ăNGUY NăT NăKHUYÊN

TP.ăH ăChíăMinhăậ N mă2013

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên c u c a riêng tôi, các k t qu nghiên

ngu n trích d n trong lu n v n đ c chú thích ngu n g c rõ ràng, trung th c

H c viên th c hi n

Nguy n Th Ánh M

tài Phân tích tác đ ng c a các y u t đ n t tr ng các ngành kinh t t nh Phú Yên v i m c tiêu xác đ nh m c đ nh h ng c a các y u t v n, lao đ ng và TFP

đ n t tr ng ngành kinh t t nh Phú Yên Trên c s đó, g i ý chính sách cho t ng

tr ng và chuy n d ch c c u kinh t b n v ng

T ngu n s li u chính th c đ c công b t Niên giám th ng kê và báo cáo

c a m t s c quan chuyên môn, thông qua nh ng v n đ lý lu n và th c ti n liên quan đ n chuy n d ch c c u kinh t tác gi đ tài v n d ng mô hình h i quy t ng

tr ng đ tìm ra m c đ đóng góp c a t ng y u t v n, lao đ ng, TFP đ i v i ba khu

v c kinh t Th a h ng nh ng k t qu đó, bi n đ i và tính toán theo công th c toán

đ tính m c đ nh h ng c a t ng nhân t đ i v i chuy n d ch c c u c a t ng khu

v c c th K t qu cho th y v n là y u t có tác đ ng l n nh t đ n t ng tr ng c a c

ba khu v c trong n n kinh t , ti p đ n là lao đ ng và cu i cùng là TFP dù đ i v i t ng

th i k và t ng khu v c thì s nh h ng các y u t có khác nhau Khi phân tích tính

toán bình quân cho chu i s li u t n m 1990 đ n 2012, v n có nh h ng đ n t ng

tr ng khu v c I nhi u nh t, ti p đ n khu v c III và khu v c II Lao đ ng có nh

h ng đ n t ng tr ng khu v c III nhi u nh t, đ n khu v c II và khu v c I Trong khi

đ ng đ n t tr ng c c u kinh t , tính toán cho chu i s li u t 2010-2012, v n có nh

h ng m nh m nh t đ n chuy n d ch c c u khu v c II, và III, lao đ ng tác đ ng l n

Trên c s phân tích, đ tài có nh ng g i ý chính sách đ i v i t ng tr ng,

chuy n dch c c u kinh t và gi i pháp thu hút và s d ng các ngu n l c m t cách

hi u qu V i ngu n l c có h n, c n t p trung đ u t vào nh ng ngành, ngh đ a

ph ng có th m nh và còn nhi u ti m n ng, nh ng ngành ngh có l i th v ngu n

nguyên, nhiên v t li u V i t l lao đ ng, dân s và di n tích đ t nông nghi p chi m

ph n l n trong t ng th , t ng tr ng và chuy n d ch c c u c n l y đi m xu t phát là

ngành nông nghi p và th y s n L y chuy n dch c c u n i ngành khu v c I k t h p

v i c i cách ph ng th c s n xu t, nâng cao n ng su t khu v c I làm ti n đ cho s

phát tri n c a ngành công nghi p ch bi n nói riêng và s phát tri n c a khu v c II, III nói chung

Trang ph bìa

L i cam đoan

Tóm t t lu n v n

Danh m c các ký hi u, các ch vi t t t

Danh m c các b ng bi u

Danh m c các hình v , đ th

Danh m c n i dung ph n ph l c

CH NG M U 1

1 V n đ nghiên c u 1

2 Ph m vi và m c tiêu nghiên c u 1

2.1 M c tiêu nghiên c u 2

2.2 Ph m vi nghiên c u 2

3 Ph ng pháp nghiên c u 2

4 Ngu n s li u 2

5 K t c u c a lu n v n 3

CH NG 1: C S LÝ THUY T VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 4

1.1 C s lý thuy t 4

1.1.1 Các khái ni m v c c u kinh t 4

1.1.2 Các ngu n l c phát tri n 5

1.1.3 Các lý thuy t liên quan 7

a Lý thuy t Chuy n d ch c c u kinh t theo mô hình hai khu v c 7

b Lý thuy t các c c t ng tr ng 8

c Chuy n d ch c c u kinh t c a Syrquin 8

1.1.4 Kinh nghi m chuy n dch c c u kinh t trong và ngoài n c 9

a Trên th gi i 9

b T i Vi t Nam 11

1.1.5 T ng quan các công trình nghiên c u tr c đây 13

1.2 Khung phân tích 17

1.3 Ph ng pháp nghiên c u 17

1.3.1 Ph ng pháp lu n 17

1.3.2 Ph ng pháp đo l ng TFP 19

TÓM T T CH NG 1 21

CH NG 2: T NG QUAN TÌNH HÌNH KINH T XÃ H I PHÚ YÊN 22

2.1.2 T ng quan tình hình phát tri n kinh t -xã h i 24

a V t ng tr ng kinh t 24

b V đ u t phát tri n 25

c V xu t nh p kh u 27

d V lao đ ng vi c làm 27

2.2 C c u kinh t theo ngành 28

a Khu v c I 29

b Khu v c II 31

c Khu v c III 32

2.3 N ng l c c nh tranh c a đ a ph ng 33

2.3.1 Nông s n, th y s n 33

2.3.2 Công nghi p ch bi n 34

2.3.3 Du l ch, khách s n, nhà hàng 35

2.3.4 Ch s n ng l c c nh tranh c p t nh PCI 35

TÓM T T CH NG 2 36

CH NG 3: K T QU PHÂN TÍCH 38

3.1 Các y u t đóng góp t ng tr ng kinh t c a t nh 38

3.1.1 Khu v c I 38

3.1.2 Khu v c II 41

3.1.3 Khu v c III 43

3.2 Y u t tác đ ng đ n chuy n d ch c c u kinh t ngành 45

3.2.1 V n 45

3.2.2 Lao đ ng 45

3.2.3 TFP 46

TịM T T CH NG 3 49

CH NG K T LU N VÀ KI N NGH 51

1 K t lu n 51

2 G i ý chính sách 51

2.1 Gi i pháp cho vi c thúc đ y chuy n d ch c c u kinh t 51

a i v i khu v c I 51

b i v i khu v c II 52

c i v i khu v c III 53

b Lao đ ng 55

c TFP 56

3 Nh ng h n ch c a đ tài 58 TÀI LI U THAM KH O

PH L C

DANH M C CÁC B NG BI U

B ng 2.1: Ch s ICOR 25

B ng 2.2: N ng su t lao đ ng trung bình 28

B ng 2.3: C c u kinh t các khu v c trong n n kinh t 29

B ng 2.4: Ch s n ng l c c nh tranh c p t nh 35

B ng 3.1: Tác đ ng bình quân c a các ngu n l c đ n t ng tr ng 44

B ng 3.2: Tác đ ng c a các y u t đ i v i chuy n d ch c c u kinh t 3 khu v c giai đo n 2010-2012 46

DANH M C CÁC HÌNH V

Hình 1.1: Khung phân tích c a đ tài 17

Hình 2.1: B n đ quy ho ch phát tri n kinh t xã h i t nh Phú Yên đ n n m 2020 22 Hình 2.2: Giá tr t ng s n ph m giai đo n 1991 – 2013 (theo giá ss 1994) 24

Hình 2.3: T tr ng đ u t /GDP t nh Phú Yên 24

Hình 2.4: C c u v n đ u t các khu v c trong t ng v n đ u t toàn xã h i 26

Hình 2.5: Giá tr kim ng ch xu t nh p kh u 27

Hình 2.6: B n đ Quy ho ch phát tri n các khu công nghi p và ti u th công nghi p trên đ a bàn t nh Phú Yên đ n n m 2020 31

Hình 3.1: T c đ t ng tr ng khu v c I và các y u t 41

Hình 3.2: T c đ t ng tr ng khu v c 2 và các y u t 43

Hình 3.3: T c đ t ng tr ng khu v c 3 và các y u t 44

Ph l c 1 : T ng quan lao đ ng trên đ a bàn

Ph l c 2: Giá tr s n xu t và giá tr gia t ng (giá 94) khu v c I

Ph l c 3: Giá tr s n xu t và giá tr gia t ng (giá 94) khu v c II

Ph l c 4: T ng bán l hàng hóa và d ch v (giá hh) khu v c III

Ph l c 5: Tóm t t k t qu ch y mô hình h i quy t ng tr ng cho ba khu v c

Ph l c 6: óng góp các y u t đ n t ng tr ng và chuy n d ch CCKT

CH NGăM U

1 V năđ nghiên c u:

Chuy n d ch CCKT là xu h ng v n đ ng khách quan đ c th hi n thông qua

s v n đ ng và thay đ i c u trúc c a các y u t c u thành trong n n kinh t d i s tác

đ ng c a con ng i vào các nhân t nh h ng đ n chúng theo nh ng m c tiêu xác

đ nh K ho ch phát tri n KTXT 5 n m 2011-2015 xác đ nh chuy n d ch CCKT là m t trong nh ng n i dung ch y u trong PTKT c a đ a ph ng Th c tr ng n n kinh t cho th y, th i gian qua, v m t s l ng, CCKT c a t nh Phú Yên đã chuy n d ch theo

h ng tích c c, đó là t tr ng ngành nông, lâm nghi p và th y s n trong t ng s n

ph m c a t nh gi m t ng đ i, t tr ng ngành công nghi p - xây d ng và d ch v - du

l ch t ng lên Tuy nhiên, ch t l ng phát tri n KTXH và n ng l c c nh tranh c a Phú Yên còn y u kém, n ng su t lao đ ng th p, TTKT ch y u d a vào các y u t chi u

r ng, CCKT chuy n d ch ch m Chính vì v y, vi c nghiên c u và làm sáng t nh ng

v n đ lý lu n và th c ti n liên quan đ n chuy n d ch CCKT có ý ngh a quan tr ng, đ

s d ng hi u qu các ngu n l c bên trong và t n d ng đ c ngu n l c bên ngoài

PTKT đ a ph ng tài lu n v n ti n hành phân tích m c đ các nhân t v n, lao

đ ng và TFP tác đ ng đ n t tr ng các khu v c kinh t nh th nào, t đó đ a ra

nh ng g i ý chính sách phù h p

đóng góp c a v n và lao đ ng, t đó đo l ng tác đ ng c a các y u t v n, lao đ ng

và TFP đ n TTKT và tác đ ng c a các y u t này đ n t tr ng t ng ngành kinh t Tuy

nhiên, Phú Yên là n n kinh t đ c l p sau khi chia tách t nh vào n m 1989 nên chu i

s li u còn nhi u h n ch (25 n m) Do v y, phân tích h i quy mô hình có th ch a đ t

- M cătiêuăc ăth :ă

th y s n

s n xu t và phân ph i đi n, khí đ t và n c, công nghi p ch bi n, xây d ng

có đ ng c , mô tô, xa máy và đ dùng cá nhân, khách s n nhà hàng, v n t i, kho bãi và thông tin liên l c, tài chính, tín d ng, ho t đ ng khoa h c, công ngh , giáo d c và đào

t o, y t , v n hóa, th thao, các ho t đ ng liên quan đ n kinh doanh tài s n và d ch v

t v n, ho t đ ng làm thuê công vi c gia đình trong các h t nhân, ho t đ ng ph c v

4 Ngu năs ăli u:

c a các c quan chuyên môn;

- Thu th p, tính toán b sung m t s ch tiêu, s li u ch a có trong niên giám

th ng kê và các tài li u đã công b , ph c v quá trình tính toán

5 K t c u c a lu năv n:

Bài vi t đ c chia thành 5 ch ng nh sau: Ch ng m đ u - Gi i thi u chung v

b i c nh, s c n thi t c a nghiên c u, ph m vi nghiên c u, m c đích nghiên c u,

ph ng pháp nghiên c u Ch ng 1 t ng quan v c s lý thuy t và ph ng pháp nghiên c u Ch ng 2 t ng quan th c tr ng kinh t , xã h i c a đ a ph ng Ch ng 3 trình bày k t qu phân tích Ch ng k t lu n và ki n ngh tóm t t k t qu nghiên c u

và đ a ra m t s g i ý chính sách d a trên các k t qu phân tích các ch ng tr c

CH NG 1

C ăS LÝ THUY T

1 1ăC ăs lýăthuy t

1.1.1 Cácăkháiăni măv ăCCKT

Theo Easterly (2001), CCKT th ng đ c s d ng đ ch nhi u b ph n khác

nhau c u thành n n kinh t Th c đo truy n th ng và ph bi n nh t là CCKT các khu

v c theo lao đ ng, tiêu dùng và các bi n đo l ng phân ph i thu nh p Theo Kuznets trong “TTKT các qu c gia xét theo kh i l ng” đã xác đ nh c th h n đ a vào phân

tích là t tr ng trong GDP c a các khu v c và m t s bi n liên quan đ n th ng m i

(1960, đ c trích b i Easterly , 2001) Còn theo Chenery và Syrquin (1957, đ c trích

b i Easterly, 2001), c c u đ c chia thành 5 ph n g m: đ u t , thu ngân sách, giáo

d c, đô th hóa và d ch chuy n v nhân kh u h c

Theo Marjanovic (2010), m i quan h gi a TTKT, CCKT và s thay đ i trong c

c u là rõ ràng T “c c u” ch ra r ng t ng th đ c t o thành b i nhi u b ph n liên

k t v i nhau Khi thay đ i m t b ph n c u thành nào đó trong t ng th có ngh a là

ch c n ng, vai trò c a các b ph n khác đ i v i t ng th c ng đ ng th i thay đ i

CCKT có th đ c xem xét nh m i quan h các khu v c, l nh v c trong t ng s n

ph m n u xét theo chi u d c và m i quan h gi a các vùng trong m t qu c gia xét theo chi u ngang CCKT liên quan tr c ti p đ n các v n đ v ti n b công ngh , n ng

su t lao đ ng, vi c làm, l m phát và các y u t trong h th ng kinh t , các chính sách kinh t , th m chí c nh ng y u t nh khí h u, v n hóa

Theo Perobelli và c ng s (2011) thì đ nh ngh a CCKT d a trên s c u thành

trong t ng th v mô và có thay đ i t ng đ i v quy mô theo th i gian Theo Jackson

và c ng s (1990, đ c trích b i Perobelli, 2011 ) đ nh ngh a s chuy n d ch CCKT là

s chuy n d ch theo th i gian trong s t ng tác gi a các khu v c kinh t Còn theo

Takur (2011, đ c trích b i Perobelli, 2011 ) hi u s thay đ i trong CCKT là quá trình

đi u ch nh t m quan tr ng t ng đ i c a các ch s chung trong n n kinh t và đ đ nh ngh a CCKT c n phân tích c u thành và ki u s n xu t, lao đ ng, tiêu dùng, th ng m i

và t ng s n ph m Có m i t ng quan thu n gi a PTKT và s chuy n d ch trong c

c u T ng quan này cho r ng PTKT di n ra đó s có s d ch chuy n m nh m và thay đ i trong m i quan h n i b các khu v c S d ch chuy n này d n đ nâng cao

t m quan tr ng và s t ng tác l n nhau gi a các khu v c kinh t

Theo inh V n Ân và c ng s (2008), chuy n d ch CCKT là s thay đ i c a

CCKT t tr ng thái này sang tr ng thái khác cho phù h p v i môi tr ng phát tri n

Th c ch t c a chuy n d ch CCKT là s phát tri n không đ u gi a các ngành, các l nh

v c Trong m t n n kinh t , chuy n d ch CCKT có th di n ra m t cách t phát ho c

có s can thi p c a nhà n c ho c k t h p c hai

Có th th y CCKT là t ng th h th ng kinh t bao g m nhi u y u t có quan

h ch t ch v i nhau, tác đ ng qua l i v i nhau trong m t không gian và th i gian nh t

đ nh, trong nh ng đi u ki n xã h i c th , h ng vào th c hi n các m c tiêu đã đ nh Các lo i CCKT sau đây th ng hay đ c đ c p, đó là: CCKT ngành, CCKT theo thành ph n kinh t và CCKT theo vùng mi n, trong đó c c u ngành kinh t là t ng

h p các ngành kinh t và m i quan h t l gi a các ngành th hi n v trí và t tr ng

c a m i ngành trong t ng th n n kinh t Chuy n d ch c c u ngành kinh t là quá trình chuy n c c u ngành kinh t t ngành này sang ngành khác phù h p v i s phát tri n c a phân công lao đ ng xã h i và phù h p v i s phát tri n c a l c l ng s n

xu t, phát tri n khoa h c- công ngh

1.1 2ăCácăngu năl căphátătri n

Theo Manuelli và Seshadri (2006), trong lý thuy t kinh t , v n đ “T i sao các

qu c gia giàu có h n các n c khác?” thu hút s quan tâm l n c a các nhà kinh t Có nghiên c u cho r ng do s khác bi t trong t l v n đ c tích l y trên m t đ n v đ u

ra (Solow, 1956, trích b i Manuelli và Seshadri, 2006 ) Có nghiên c u ch ra s chênh

l ch v ngu n nhân l c đóng vai trò quan tr ng trong phân tích phát tri n và TTKT (

Lucas, 1988, trích b i Manuelli và Seshadri, 2006) Tuy nhiên, m t k t lu n ng c l i

đ c đ a ra b i Klenow (1997, trích b i Manuelli và Seshadri, 2006), Hall (1999, trích b i Manuelli và Seshadri, 2006) and Parente (2000, trích b i Manuelli và

Seshadri, 2006) và Bils (2000, trích b i Manuelli và Seshadri, 2006) cho r ng h u h t

s khác bi t trong s n l ng bình quân trên m i lao đ ng không đ c quy t đ nh b i

v n lao đ ng (hay v n v t ch t) mà đ c quy t đ nh b i ph n d , n ng su t y u t

t ng h p TFP

Theo Funke (1996), TTKT đ c xem xét d i ba lý thuy t c b n, m i cách có

m t ti p c n khác nhau đ i v i t ng tr ng u tiên là cách ti p c n mô hình t ng

tr ng tân c đi n c a Solow (1956, trích b i Funke, 1996 ) ch ra t m quan tr ng c a

vi c tích l y v n và ti t ki m, sau đó đ c m r ng b i Cass (1965, trích b i Funke,

1996) and Koopmans (1965, trích b i Funke, 1996) Cách th hai ch ra r ng t ng

tr ng thông qua y u t tích l y v n và lao đ ng, đ i di n là Uzawa (1965, trích b i

Funke, 1996) Và cách ti p c n th ba là gi i thích t m quan tr ng c a đóng góp y u t R&D, máy móc vào t ng tr ng, đ c phát tri n b i Romer (1990) Bài vi t xem xét

mô hình mà đó t ng tr ng đ c quy t đ nh b i tích l y v n , tích l y ki n th c, k

n ng và s ti n b công ngh d a trên ho t đ ng R&D ây là s k t h p c a nghiên

c u Uzawa-Lucas và mô hình c b n c a Grossman and Helpman (1991, trích b i

Funke, 1996) trong đó đ c p đ n s thay đ i công ngh thông qua vi c gia t ng các

y u t đ u vào khác Nghiên c u đ a ra nh n xét r ng mô hình t ng tr ng tân c đi n

c ng nh mô hình Uzawa-Lucas không ch bao g m mô hình Grossman nh m t

tr ng h p đ c bi t mà m i mô hình đ u có ý ngh a đ i v i t ng giai đo n chuy n

d ch trong quá trình phát tri n N ng su t lao đ ng cao thông qua vi c đào t o, giáo

d c cùng v i vi c t o ra các s n ph m m i đ m b o r ng n n kinh t s có nh ng phát minh sáng ch N u nh v n đóng góp kho ng 50% vào t l t ng tr ng n đ nh thì

m t n a còn l i đ c đóng góp do s t ng lên trong ch t l ng lao đ ng và ti n b công ngh v i m c đ t ng đ ng nhau Có th nói, trong khi nh ng phát ki n công ngh đóng vai trò nh gu ng máy c a s phát tri n thì nh ng ki n th c, k n ng lao

đ ng đóng vai trò nh m t đ ng c các sáng ki n

Theo Easterly và Levine (2001) thì v n đ trung tâm c a t ng tr ng và PTKT không ch là n n kinh t t ng t l ti t ki m và tích l y v n M c dù có nhi u nhà nghiên c u ti p t c xem ch tiêu tích l y v n là y u t đ ng l c cho TTKT thì các tác

2010) Còn lao đ ng đ c coi là m t trong nh ng y u t quan tr ng c a quá trình

đ ng đ c bi u hi n thông qua các ch tiêu nh quy mô và t c đ phát tri n ngu n lao

đ ng Ch t l ng ngu n lao đ ng đ c xem xét trên các m t: S c kho , trình đ v n

hoá, trình đ chuyên môn, n ng l c ph m ch t Và n ng su t các y u t t ng h p ph n ánh s đóng góp c a các y u t vô hình nh đ i m i công ngh , h p lý hoá s n xu t,

c i ti n qu n lý, nâng cao trình đ lao đ ng c a công nhân, chính sách h p lý,… Tác

a Chuy năd chăCCKT theoămôăhìnhăhaiăkhuăv c

Theo Jorgenson (1967) thì mô hình kinh t hai khu v c đ c đ a ra b i Lewis (1954), Fei và Ranis (1961) và sau đó đ c phát tri n b i chính tác gi Jorgenson

(1967)

Lý thuy t c đi n cho r ng các n n kinh t có hai khu v c kinh t :

Khu v c nông nghi p truy n th ng: đ c đ c tr ng b i n ng su t lao đ ng r t

th p, s n l ng th p, thu nh p th p, ti t ki m th p và th t nghi p cao S di chuy n lao

đ ng sang khu v c thành th không có tác đ ng đáng k đ n s n l ng nông nghi p khi mà n ng su t lao đ ng c n biên là 0

n ng t tích l y Do có n ng su t lao đ ng cao và ti n công cao h n nên khu v c công nghi p thu hút lao đ ng d th a t khu v c nông nghi p Lao đ ng gia t ng, s n l ng cao h n, thu nh p và l i nhu n cao h n s dùng cho vi c tái đ u t

Theo lý thuy t này, đ thúc đ y s phát tri n, các qu c gia đang phát tri n đã m

r ng khu v c công nghi p hi n đ i b ng m i giá mà không quan tâm đ n khu v c truy n th ng S t ng tr ng c a khu v c công nghi p t nó s thu hút h t l ng lao

đ ng d th a trong nông nghi p chuy n sang và t tr ng thái nh nguyên, n n kinh t

s chuy n sang m t n n kinh t công nghi p phát tri n

v n ng su t u ra c a khu v c truy n th ng đ c t o b i đ t đai và lao đ ng, không

đ c p nh ng tích l y v v n Tuy nhiên, đ t đai không ph i là y u t s n xu t trong khu v c s n xu t hàng hóa mà ch bao g m v n và lao đ ng Lý thuy t này phù h p

v i nh ng n c kém phát tri n Song song đó, tác gi đ c p đ n cách ti p c n tân c

đi n n n kinh t hai khu v c gi đ nh r ng n ng su t c n biên lao đ ng là luôn l n h n

thu t đ c ng d ng trong nông nghi p, tích l y v n và nh ng đi u ki n d ch chuy n lao đ ng t khu v c nông nghi p sang khu v c s n xu t (Jorgenson, 1967)

b Lýăthuy tăcácăc căt ngătr ng

Nh ng đ i di n tiêu bi u c a lý thuy t “c c t ng tr ng” (Hirschman, Perrons) cho r ng không th và không nh t thi t đ m b o t ng tr ng b n v ng b ng cách duy trì c c u cân đ i liên ngành đ i v i m i qu c gia Lý thuy t này d a c n b n trên m t

s lu n đi m M t là, vi c phát tri n không cân đ i s t o ra kích thích đ u t N u cung b ng c u trong t t c các ngành thì s tri t tiêu đ ng l c đ u t nâng cao n ng l c

s n xu t Ð phát tri n đ c, c n ph i t p trung đ u t vào m t s ngành nh t đ nh, thúc đ y và có tác d ng lôi kéo đ u t trong các ngành khác theo ki u lý thuy t s nhân, t đó kéo theo s phát tri n c a n n kinh t Hai là, trong m i giai đo n phát tri n, vai trò “c c t ng tr ng” c a các ngành ho c vùng trong n n kinh t là không

gi ng nhau Vì v y, c n t p trung nh ng ngu n l c cho m t s l nh v c c th trong

m t th i đi m nh t đ nh Ba là, do trong th i k đ u c a quá trình công nghi p hóa, các n c đang phát tri n r t thi u các ngu n l c s n xu t và không có kh n ng phát tri n cùng m t lúc đ ng b t t c các ngành hi n đ i Vì th , phát tri n không cân đ i

g n nh là m t s l a ch n b t bu c

c Chuy năd chăCCKT c aă Syrquin

Theo Syrquin (1989), chuy n d ch CCKT g m ba giai đo n: (1) s n xu t nông nghi p, (2) công nghi p hóa, và (3) n n kinh t phát tri n

Giai đo n s n xu t nông nghi p: có đ c tr ng chính là s th ng tr c a các ho t

đ ng c a khu v c khai thác, đ c bi t là nông nghi p, nh là ngu n l c chính trong vi c gia t ng s n l ng c a các hàng hóa kh th ng Trong giai đo n này, t c đ TTKT chung khá ch m mà m t trong nh ng nguyên nhân chính là do t tr ng t ng đ i cao

c a khu v c nông nghi p trong t ng giá tr gia t ng N u xét m t cung, thì trong giai

đo n 1 có nh ng đ c tr ng chính là t l tích l y t b n còn khiêm t n nên t l đ u t

th p, t c đ t ng tr ng cao c a l c l ng lao đ ng, và t c đ t ng tr ng n ng su t

các nhân t t ng h p r t th p, và nhân t sau cùng này tác đ ng m nh đ n t c đ

TTKT chung h n là y u t t l đ u t th p

Giai đo n công nghi p hóa: có đ c đi m n i b t là t m quan tr ng trong n n kinh

t đã đ c chuy n t khu v c nông nghi p sang khu v c ch bi n và ch tiêu chính đ

đo l ng s d ch chuy n này là t m quan tr ng c a khu v c ch bi n trong đóng góp

và TTKT chung ngày càng t ng lên S d ch chuy n này xu t hi n các n c có m c thu nh p bình quân đ u ng i cao h n hay th p h n, ph thu c vào y u t ngu n tài nguyên s n có c ng nh chính sách ngo i th ng c a các n c đó Xét m t cung, s đóng góp vào t ng tr ng c a nhân t tích l y t b n v n đ c gi m c cao trong

h u h t giai đo n 2 do có s gia t ng m nh c a t l đ u t

Giai đo n n n kinh t phát tri n: S chuy n ti p t giai đo n 2 sang giai đo n 3

có th đ c hi u theo nhi u cách N u xét v m t c u, thì trong giai đo n này đ co

đó, t tr ng c a khu v c công nghi p trong c c u nhu c u n i đ a b t đ u gi m

xu ng M c dù xu h ng này có th b l n át m t giai đo n nào đó b i xu t kh u v n

ti p t c gia t ng m c cao, nh ng cu i cùng nó đ u đ c ph n nh qua vi c gi m sút

t tr ng c a khu v c công nghi p trong c c u GDP hay trong c c u l c l ng lao

đ ng Khu v c d ch v tr thành khu v c quan tr ng nh t và chi m t tr ng l n nh t trong c c u GDP c ng nh c c u lao đ ng m t cung, s khác bi t ch y u gi a giai đo n 2 và giai đo n 3 là s suy gi m trong đóng góp vào t ng tr ng c a c hai nhân t s n xu t t b n và lao đ ng theo cách tính qui c Ðóng góp vào t ng tr ng

c a nhân t v n gi m xu ng b i c hai y u t t c đ t ng tr ng ch m h n và t tr ng ngày càng th p h n H n n a, vì có s suy gi m trong t c đ gia t ng dân s , ch có

m t vài n c phát tri n là có s gia t ng đáng k trong l c l ng lao đ ng Nh v y, trong giai đo n này, nhân t đóng góp l n nh t cho t ng tr ng là nhân t n ng su t các nhân t t ng h p

1.1.4 Kinh nghi m chuy n d ch CCKT trongăvàăngoàiăn c

a Trên th gi i

Trên th gi i, các n c phát tri n đã ti n hành chuy n d ch CCKT nói chung và

chuy n d ch CCKT nông nghi p, nông thôn đã đ c th c hi n m nh m t nh ng th p

i v i Hà Lan, ch n nuôi, đ c bi t là ngành ch n nuôi bò s a là ngành s n

xu t quan tr ng nh t c a nông nghi p Hà Lan Bên c nh đó, ngành tr ng hoa c ng là

th m nh c a Hà Lan v i nhi u ch ng lo i đa d ng nh hoa c t, cây c nh, c hoa các

lo i, ; là m t trong 8 n c s n xu t l n v thu s n Châu Âu, kim ng ch xu t kh u

thu s n c a Hà Lan đ ng th 11 th gi i Nh v y có th th y nông nghi p đóng vai

trò quan tr ng trong n n kinh t c a qu c gia này thúc đ y chuy n d ch lao đ ng

trong nông nghi p, nông thôn, Hà Lan đã đ y m nh các chính sách nh Xây d ng

th ; Phát tri n các trang tr i quy mô l n v i vi c hình thành các trang tr i gia đình, t l lao đ ng làm thuê r t ít, xóa b hình th c ti u nông t c p, t túc, khuy n khích tích t

và xây d ng các trang tr i l n hi n đ i theo mô hình kinh t t h p

“nông-công-th ng”; Phát tri n các t ch c c a nông dân và h tr tín d ng: Hi p h i ngành ngh ,

Hi p h i th ng m i,… đ c l p ra v i vai trò h tr các trang tr i liên k t t khâu

cung ng nguyên li u đ n tiêu th s n ph m Ngoài ra, còn có các chính sách tín d ng

h tr thông qua Ngân hàng h p tác đ h tr v n cho nông dân m r ng s n xu t nh

đ m b o 90% v n cho các ch trang tr i và 40% v n cho các doanh nghi p nh và v a

C ng là m t đ t n c có l i th m nh v tr ng hoa, đ c bi t là hoa h ng, tuy nhiên h ng phát tri n c a Hungary đ i v i ngành nông nghi p và khu v c nông thôn theo h ng khác v i Hà Lan Hungary ch n h ng y m nh phát tri n ngành d ch v nông thôn, đ c bi t là ngành du l ch T nh ng n m 60 th k XX, Hungary đã th c

hi n chi n l c thu hút khách du l ch là dân thành ph và du khách n c ngoài v

nông thôn thông qua vi c b o t n các lo i th c v t t nhiên, các di s n v n hóa dân gian đ c s c Ngoài ra, Chính ph còn h tr thông qua vi c tài tr ho c cho vay lãi

su t th p khi nông dân ng d ng công ngh k thu t hi n đ i, canh tác h n ch s xói mòn đ t, chuy n đ i ph ng th c s n xu t nông nghi p t truy n th ng sang hi n đ i

Châu Á, Hàn Qu c và ài Loan là nh ng tr ng h p đi n hình đ a đ t n c

phát tri n theo h ng công nghi p hóa, hi n đ i hóa Quá trình PTKT Hàn Qu c luôn đi cùng v i vi c phát tri n công nghi p quy mô nh theo hình th c v tinh nông

thôn ph c v cho các t p đoàn công nghi p l n đô th Nh v y, Hàn Qu c không

ch gi i quy t đ c bài toán v kinh t mà c bài toán v công b ng xã h i nông

thôn Phát tri n công nghi p đã thu hút m t l ng l n lao đ ng nông thôn ra thành th ,

gi i quy t c b n tình tr ng th t nghi p trong nông thôn th c hi n thành công

công nghi p hoá, đô th hoá nông thôn, H tr tài chính cho lao đ ng nông thôn, H

ph c v nông nghi p

i v i Thái Lan, m t qu c gia có nhi u s n ph m hàng hóa, đ c bi t là nông

Thái Lan chuy n d ch CCKT theo hai chi n l c chính, (1) là Chuy n d ch t ho t

đ ng thu n nông sang công nghi p, đ c bi t là công nghi p ch bi n, nh đó t o vi c

làm, m r ng ho t đ ng công nghi p và d ch v và đa d ng hoá s n xu t nông nghi p,

nâng cao giá tr s n xu t nông nghi p và g n k t nông nghi p v i công nghi p ch

bi n; (2) là Chuy n d ch lao đ ng t nông nghi p sang ngành d ch v , đ c bi t là du

nguyên thiên nhiên khu v c nông thôn

b Vi t Nam

Vi t Nam, m t s đ a ph ng r t thành công trong vi c chuy n d ch CCKT

So sánh v i m t s t nh duyên h i mi n Trung có đi u ki n KT-XH khá t ng đ ng

v i Phú Yên N u t i th i đi m n m 2005, t tr ng nông nghi p c a Phú Yên v i

đã t ng nhanh h n h n Phú Yên Xu h ng chuy n d ch CCKT theo h ng công

c a t tr ng ngành công nghi p t 28% n m 2005 đã t ng lên 54% n m 2010 Thành

công trong chuy n d ch CCKT đi n hình nh Qu ng Nam và Qu ng Ngãi ph i k

đ n s đóng góp quan tr ng c a các khu kinh t m Chu Lai (Qu ng Nam) và khu

kinh t Dung Qu t (Qu ng Ngãi)

Thành công c a khu kinh t m Chu Lai ph i k đ n chính sách đúng đ n trong

đ nh h ng phát tri n đó là l y công nghi p c khí ô tô làm trung tâm, k t h p v i

phát tri n ngành công nghi p ph tr , đi n t , công nghi p có k thu t cao Có c ch , chính sách u đãi đ u t th c s thông thoáng, v t tr i h p d n và đ c bi t đ c

h ng nh ng c ch đ c thù nh m huy đ ng t ng h p các ngu n l c t o ra h t ng

hoàn thi n đ thu hút đ c các nhà đ u t l n trong và ngoài n c đ u t xây d ng k t

c u h t ng và đ u t phát tri n s n xu t-kinh doanh, làm đ u t u thúc đ y s PTKT

c a Qu ng Nam Khu kinh t Dung Qu t n i b t v i s can thi p c a Chính ph khi xây d ng Nhà máy l c d u Dung Qu t, đ v c d y kinh t khu v c mi n Trung nói

chung và Qu ng Ngãi nói riêng

h ng đi thông qua vi c đ u t các Khu kinh t , khu công nghi p và l y đó làm cú huých cho t ng tr ng thì Khánh Hòa là m t tr ng h p khác Khánh Hòa đã khai

thác t t các l i th c a đ a ph ng cho c 3 khu v c CCKT c a t nh Khánh Hòa đã

chuy n d ch tích c c theo h ng t ng t tr ng khu v c d ch v - du l ch và công

nghi p – xây d ng, gi m t tr ng nông lâm, th y s n trong GDP C th , t tr ng c a

khu v c d ch v - du l ch t ng t 37,8% n m 2000 lên 44,19% n m 2010; công nghi p – xây d ng t ng t 35,3% n m 2000 lên 42,23% n m 2010 Khu v c nông, lâm, th y

s n có t tr ng gi m liên t c và khá nhanh t 26,9% n m 2000 ch còn 13,58% n m

2010

Công nghi p và xây d ng ti p t c có b c phát tri n, khai thác có hi u qu ti m

n ng, l i th c a t nh, t o ra n ng l c s n xu t m i phát huy hi u qu và có t c đ

t ng tr ng khá nh thu c lá đi u, đóng m i và s a ch a tàu thuy n, khai thác khoáng

Ngành nông, lâm, th y s n phát tri n v i nh p đ khá n đ nh, tuy nhiên t c đ t ng

bình quân theo t ng giai đo n có xu h ng gi m d n C c u cây tr ng, v t nuôi

cây tr ng có giá tr kinh t cao, phù h p v i đi u ki n t nhiên c a t nh, k t h p đ u t

thâm canh, t ng b c ng d ng ti n b khoa h c công ngh , nâng cao n ng su t lao

đ ng, giá tr s n ph m trên m t đ n v di n tích; m r ng ngành ngh và d ch v khu

v c nông thôn.Ho t đ ng d ch v ngày càng phát tri n t ng đ i v ng ch c Các

ngành d ch v đã có nhi u b c chuy n bi n tích c c và ti p t c đ t t c đ t ng tr ng

cao Doanh thu d ch v v n t i, du l ch, doanh thu b u chính vi n thông, công ngh

thông tin có t c đ t ng tr ng nhanh và các d ch v tài chính, ngân hàng, b o hi m

ti p t c phát tri n góp ph n thúc đ y PTKT và ngày càng đáp ng đ c nhu c u PTKT

và đ i s ng nhân dân c a t nh

1.1.5 T ng quan các công trình nghiên c uătr căđơy

Khi nghiên c u v chuy n d ch CCKT, các nghiên c u Vi t Nam th ng

nghiên c u v chuy n d ch c c u ngành, chuy n d ch c c u thành ph n và chuy n

t ng th c c u các ngành, s d ch chuy n gi a các ngành và ti p c n theo t ng ngành

riêng l và s chuy n d ch c c u n i b trong m t ngành

Khi phân tích các y u t nh h ng đ n chuy n d ch c c u theo ngành, đ tài

Nghiên c uăxuăh ng chuy n d ch CCKT t nh Khánh Hòa giai đo nă2010ăđ n

2020 ( Lê Xuân Bá, 2010) đã phân tích rõ ràng tác đ ng thu n chi u c a các nhân t lao đ ng, v n và n ng su t các nhân t t ng h p đ n chuy n d ch CCKT, trong đó tác

đ ng c a v n có xu h ng gi m d n còn tác đ ng c a n ng su t các nhân t t ng h p

tích c c nh ng ch a đúng ti m n ng C th : Xét tác đ ng c a lao đ ng đ n chuy n

d ch CCKT, nghiên c u đã cho th y tác đ ng t t nh t c a lao đ ng là đ n chuy n d ch

c c u ngành công nghi p v i m c trung bình 0,92; ngành d ch v và nông nghi p

tr ng ngành công nghi p trong GDP thay đ i 0,92 đi m % Xét v tác đ ng c a v n

đ n chuy n d ch CCKT, v n đ u t có tác đ ng l n nh t đ n chuy n d ch c c u

ngành d ch v , trung bình là 1,06 giai đo n 2006-2008 Tác đ ng c a v n đ n chuy n

Xét v tác đ ng c a n ng su t các y u t t ng h p đ n chuy n d ch CCKT hay t ng

tr ng t ng ngành kinh t , TFP có tác đ ng rõ r t nh t đ n chuy n d ch c c u ngành

công nghi p v i m c trung bình 1,48 giai đo n 2006-2008 i u đó th hi n vi c t ng

t tr ng ngành công nghi p ph n l n do TFP TFP tác đ ng ch a rõ nét đ n chuy n

v y, có th th y TFP c a Khánh Hòa ch a có tác đ ng đ t bi n i u này cho th y

nh ng ti m n ng, nh ng u th t nhiên c a Khánh Hòa ch a đ c kh i d y đ đóng góp vào TTKT, qua đó, đóng góp vào chuy n d ch CCKT M t đ a bàn có nhi u ti m

n ng v l i th t nhiên, n u đ c kh i d y s t o ra m t n ng su t nhân t t ng h p

Xem xét tác đ ng c a v n đ n chuy n d ch CCKT, theo tài li u Vai trò c c u

đ u t đ i v i chuy n d ch CCKT ( trích theo K y u v chuy n d ch CCKT, i h c

kinh t qu c dân, 2010) cho th y m i quan h tác đ ng qua l i gi a đ u t và CCKT

xã h i Vì thông qua ho t đ ng đ u t , nhi u ngành, nhi u l nh v c kinh t m i xu t

hi n; u t giúp phát tri n nhanh chóng trình đ k thu t công ngh nhi u ngành kinh t , góp ph n thúc đ y t ng n ng su t lao đ ng các ngành này đ ng th i làm

t ng t tr ng c a nó trong n n kinh t ; M t s ngành đ c kích thích b i đ u t nh ng nhi u ngành không đ c chú ý đ n, ngày càng mai m t, t đó d n đ n xóa s Do đó,

m t chính sách đ u t không ch là vi c huy đ ng v n mà còn là vi c phân b các ngu n v n sao cho đ t hi u qu kinh t l n nh t C c u đ u t có m t nh h ng

m nh m và tr c ti p đ i v i quá trình chuy n d ch CCKT S hình thành m t c c u

đ u t h p lý t o ra ti n đ cho vi c xác l p m t CCKT hi u qu , phù h p v i s phát

tri n c a n n kinh t qu c dân Xem xét tác đ ng c a ngu n l c lao đ ng đ n đ n

chuy n d ch CCKT, m t s nghiên c u cho th y: Ngu n nhân l c đ c coi là m t

trong nh ng y u t quan tr ng c a quá trình PTKT, và có s tác đ ng to l n t i quá

trình chuy n d ch CCKT Ngu n nhân l c mà có trình đ v n hoá, trình đ chuyên

môn k thu t cao thì kh n ng t duy sáng t o, và tinh th n làm vi c c ng nh tinh

th n trách nhi m và tính t giác s cao h n, và kh n ng ti p thu khoa h c công ngh

cao đây là y u t quan tr ng gáp ph n thúc đ y khoa h c k thu t trong các ngành s n

su t phát tri n, c i ti n công ngh s n xu t, nâng cao hi u qu s n xu t - kinh doanh,

và nâng cao n ng su t lao đ ng,và thúc đ y các ngành d ch v k thu t cao phát tri n,

do đó s làm cho các ngành công nghi p và d ch v phát tri n m nh h n và t tr ng

các ngành này trong n n kinh t c ng t ng lên, tác đ ng đ n quá trình chuy n d ch CCKT đ c đi đúng h ng, thúc đ y quá trình PTKT ng c l i ngu n nhân l c mà có trình đ v n hoá và chuyên môn nghi p v th p thì s không đ kh n ng đ ti p thu

nh ng công ngh khoa h c hi n đ i, khoa h c k thu t thì l c h u, n ng su t lao đ ng

thì th p s làm cho t c đ phát tri n c a các ngành công nghi p và các ngành d ch v

công ngh cao th p và quá trình chuy n d ch CCKT c ng s di n ra ch m ch p (trích

theo K y u v chuy n d ch CCKT, i h c kinh t qu c dân, 2010)

Khi xét v tác đ ng c a n ng su t đ n chuy n d ch c c u thành ph n kinh t

TFP c a ngành nông nghi p đ t m c t t nh t (đóng góp 48% vào t ng tr ng) và đ ng

đó, tác đ ng c a TFP vào chuy n d ch c c u nông nghi p trong n n kinh t c ng

t ng đ i t t, m c tác đ ng cao nh t là vào n m 1996 (1,48%) và m c tác đ ng th p

nh t là vào n m 1997 (-0,91%) i u này càng cho th y d u r ng TFP tác đ ng r t t t

vào chuy n d ch c c u nông nghi p nh ng không đ đ làm cho c c u nông nghi p

t ng lên, ngh a là, các y u t khác nh đ u t , lao đ ng trong khu v c nông nghi p

nghi p trong nh ng n m qua ph bi n là ch s âm i u này nói lên r ng ngành công

nghi p trong nh ng n m qua t ng tr ng ch y u d a vào t ng ngu n l c đ u vào

Tuy nhiên, có m t đ c thù là n m 1999 TFP c a ngành công nghi p nh n giá tr d ng (1,6%) và n m 2000 TFP ch còn nh n giá tr âm nh (-1%), theo đó, n m 2001 là n m

t tr ng ngành công nghi p trong GDP t ng lên cao nh t (2,2 đi m ph n tr m) Có th

th y, trong nh ng n m 90, ngành công nghi p đã có nh ng ti n b trong ch t l ng

t ng tr ng (TFP t giá tr âm đã gi m d n) và vì v y, t tr ng trong GDP t ng lên; Tác đ ng c a TFP vào chuy n d ch c c u ngành công nghi p kém h n khu v c nông

nghi p M c cao nh t là 1,02% (n m 1999) và m c th p nh t là -2,13% (n m 2000)

i u đ c bi t là TFP trong công nghi p chi tác đ ng tích c c (d ng) đ n chuy n d ch

c c u công nghi p trong n n kinh t 2 n m (1992 và 1999) Ngh a là, TFP không tác

đ ng thúc đ y ngành công nghi p t ng t tr ng trong n n kinh t trong h u h t các

n m c a nh ng n m 90; óng góp c a TFP vào chuy n d ch c c u ngành d ch v

trong n n kinh t ph n ánh m t th c tr ng đáng lo ng i Ngành d ch v , đáng lý ph i là

ngành ph i đ c t ng c ng ch t l ng t ng tr ng (TFP) và s l ng t ng tr ng

(giá tr t ng tr ng tuy t đ i), nh ng trong th c t , c hai n i dung này đ u ng c l i

TFP trong su t 10 n m v a qua là giá tr âm i u này có ngh a là, t ng tr ng ngành

d ch v không d a trên t ng c ng v ch t l ng t ng tr ng mà ch d a vào t ng

c ng ngu n l c đ u vào Do đó, ngu n l c đ u vào cho t ng tr ng m t khi b h n

ch (do kh ng ho ng, do suy gi m th tr ng), l đ ng nhiên, t ng tr ng b suy

gi m K t qu là, t tr ng trong n n kinh t suy gi m Rõ ràng, có m t m i quan h

đ ng thu n gi a TFP và t ng tr ng, tuy nhiên, ch a có m i quan h ch t gi a TFP và

TFP là 14% i v i ngành công nghi p, m c đ đóng góp c a v n vào t ng tr ng

trong ngành công nghi p t 65%; c a lao đ ng t 12% còn c a TFP t 23%; i v i

ngành d ch v , m c đ đóng góp c a v n vào t ng tr ng t 77%; c a lao đ ng t

23% còn TFP không có đóng góp đáng k

Trong bài vi t phân tích vai trò c a nông nghi p trong PTKT, Johnston và

Mellor (1961) cho r ng hai y u t c b n nhìn chung đ c xem là nguyên nhân c a s

cùng v i m t l c l ng lao đ ng nông nghi p không đ i ho c gi m d n Y u t th ba tuy ít đ c chú ý h n nh ng có th có t m quan tr ng đáng k : nhìn chung, công ngh

giao thông v n t i đ ng dài Chính trong nh ng l nh v c này mà vi c đ u t vào máy

móc hi n đ i ch y b ng đi n, cùng v i vi c ng d ng công ngh tiên ti n đã d n đ n

vi c c t gi m m nh chi phí, cho nên đ co dãn c u theo giá và nh h ng thay th đã

c ng c thêm n a s khác nhau trong đ co dãn theo thu nh p, nh h ng t i thay đ i

di n ti n tiêu dùng và s n xu t

Nhìn chung, đ xác đ nh tác đ ng c a các y u t đ u vào và vai trò c a TFP đ i

tác đ ng đó thông qua vi c h i quy mô hình t ng tr ng và ph ng pháp h ch toán

+ ß ≠ 1, không ràng bu c gi đ nh s c sinh l i không đ i theo quy mô

Tác gi tính toán h s đóng góp c a v n, lao đ ng b ng cách h i qui hàm s n

xu t Mô hình h i qui có d ng nh sau:

lnY = lnA + lnK + lnL

Ý ngh a c a mô hình là ph n tr m thay đ i c a GDP c u thành t ph n tr m thay

đ i c a các y u t s n xu t g n v i tr ng s c a các y u t và TFP Sau khi có h s đóng góp c a các y u t s n xu t t k t qu h i qui hàm s n xu t Cobb-Douglass, tác

Trong cùng m t th i k , n u t l t ng tr ng c a các ngành là gi ng nhau thì đóng góp c a t ng ngành t ng đ ng v i c c u c a ngành đó trong n n kinh t Chính do s t ng tr ng không đ ng đ u gi a các ngành đã kéo theo thay đ i t tr ng

c a các ngành trong n n kinh t , nói cách khác là đã có s chuy n d ch v CCKT (Tr n Kim Chung và c ng s , 2002)

(

)1(

1 ,

ii

g

g y

y Y

t

ngu n l c j c a khu v c i n m hi n t i thay đ i 1%, thì c c u ngành i thay đ i bao nhiêu Gi n l c ta có công th c:

i

idR

2

1 , 1

,

(

1 g Y

g y

Mô hình ngu n g c t ng tr ng là m t công c đ gi i thích khuynh h ng

t ng tr ng Mô hình này đ c phát tri n trong th p niên 50 và 60 b i Solow (1956,

1957, 1960), Kendrick (1961), Denison (1962, 1964), Jorgenson và Griliches (1967, 1972) và nh ng ng i khác, phân tích t ng tr ng d a trên các th c đp v n và lao

đ ng và ph n d TFP Sau đó, r t nhi u nghiên c u th a h ng khung phân tích này

và TFP tr thành m t y u t th ng kê chính th c trên phân tích v t ng tr ng

(Corrado và c ng s , 2002)

Theo Park (2012), đa s các ph ng pháp đo l ng TFP gi đ nh m t hàm s n

xu t tân c đi n cho n n kinh t nh sau:

Y=A F(K, L) (1)

gy= gTFP + gk + gL (2)

xác đ nh h s co co giãn c a s n l ng theo v n và lao đ ng s d ng ph ng

pháp d a trên k thu t h i quy t ng tr ng theo mô hình:

lnY = A + lnK + lnL (3)

i v i vi c tính toán TSC /V n n m t (Kt), có 2 ph ng pháp Ph ng pháp

th nh t là tr c ti p tính toán kh i v n s n xu t thông qua các cu c đi u tra Ph ng

pháp th 2 là tính toán v n b ng ph ng pháp ki m kê liên t c (PIM) Trong các k

thu t c a PIM, Neuru & Dhareshwar (1993, trích b i Nguy n Thanh Tri u, 2013), Jorgenson (1990, trích b i Nguy n Thanh Tri u, 2013) đ xu t s d ng kh u hao theo

t l là thu n l i nh t trong tính toán vì nó ti p c n v i các ph ng pháp kh u hao khác và đ n gi n trong tính toán Theo ph ng pháp này, TSC /V n t i th i đi m t

đo l ng TFP

TÓM T TăCH NGă1

TTKT nói chung và chuy n d ch CCKT nói riêng là v n đ v mô mà đ a

ph ng, qu c gia nào c ng t p trung nghiên c u đ làm sao s d ng hi u qu các

ngu n l c ph c v cho t ng tr ng nhanh và b n v ng, c i thi n m c s ng c a ng i

dân

ni m v chuy n d ch CCKT, đ n các ngu n l c chính cho t ng tr ng là v n, lao đ ng

và TFP, m t s lý thuy t c b n và kinh nghi m di n ra m t s n c và m t s đ a

ph ng Vi t Nam Ph n Ph ng pháp nghiên c u gi i thi u ph ng pháp lu n áp

Trên c s đó, đ tài s tri n khai theo h ng phân tích nh ng nh h ng c a

ngu n l c v n, lao đ ng và TFP đ n t ng tr ng và chuy n d ch CCKT c a 3 khu v c

phân theo ngành trong n n kinh t

CH NGă2

2.1 T ngăquanăv ăđ căđi măKT-XH t nhăPhú Yên

2.1.1 căđi măt ănhiên,ăhànhăchính,ăxưăh iăt nhăPhúăYên

V đ c đi m t nhiên, Phú Yên là m t t nh duyên h i mi n Trung, phía B c giáp các t nh Bình nh, phía Nam giáp Khánh Hoà, phía Tây giáp Gia Lai và c L c

núi, ph n còn l i là đ ng b ng và đ t li n d c theo 189km b bi n a hình, đ a ch t khá đa d ng: đ ng b ng, cao nguyên, đ i núi, thung l ng xen k nhau và th p d n t Tây sang ông; đ c bao b c b i 3 m t là núi và phía ông là bi n, có hai đ ng b ng

l n Vùng bi n có h sinh thái đa d ng và phong phú

n i Gia Lai và Qu c l 29 n i c L c, có c ng n c sâu V ng Rô và c ng Hàng

không Tuy Hòa Phú Yên có 9 đ n v c p huy n và t ng đ ng g m 1 thành ph , 2

th xã và 6 huy n, đ c phân làm 3 vùng: vùng mi n núi g m 3 huy n: ng Xuân,

S n Hòa, Sông Hinh v i th m nh ch y u là vùng nguyên li u t p trung, chuyên canh các lo i cây nông nghi p, công nghi p và ch n nuôi đ i gia súc Vùng bi n và ven bi n

g m thành ph Tuy Hòa, th xã sông C u, huy n ông Hòa và huy n Tuy An, đây là vùng đ ng l c kinh t c a t nh, ngoài l i th cho ho t đ ng nuôi tr ng và đánh b t

th y h i s n thì đây còn là n i t p trung nhi u c s công nghi p và th ng m i và

d ch v , có các khu kinh t và khu công nghi p c a đ a ph ng Vùng đ ng b ng g m huy n Phú Hòa và Tây Hòa v i th m nh v nông nghi p, vùng t p trung thâm canh cây l ng th c, ch n nuôi gia súc, gia c m và tr ng cây công nghi p ng n ngày

V kinh t - xã h i, dân s trung bình n m 2012 c a t nh là 880,5 nghìn ng i,

đ i v i vùng đ ng b ng và ven bi n và t ng đ i th p các huy n mi n núi Dân c Phú Yên g m nhi u c ng đ ng dân t c c ng chung s ng, ch y u là Kinh đ ng

b ng, ven bi n và đ ng bào dân t c thi u s nh Ch m, Bana, Ê-đê, Hoa phân b các huy n mi n núi, t p trung nhi u các vùng giáp ranh v i các t nh tây nguyên

M c s ng ng i dân còn th p, thu nh p đ u ng i n m 2012 là 23,2 tri u/

ng i/n m, th p h n so v i trung bình c n c (kho ng 32 tri u đ ng/ng i/n m) và

th p h n m c trung bình c a khu v c duyên h i mi n Trung (30 tri u

đ ng/ng i/n m)

Hình 2.1 :ăB năđ ăquyăho chăphátătri năKTXH t nhăPhúăYênăđ năn mă2020

Ngu n: S K ho ch và u t Phú Yên

Nhìn chung, Phú Yên có nh ng l i th v đi u ki n t nhiên nh t đ nh nh ng

v n còn là m t t nh thu n nông còn khá nghèo, đa s dân c s ng nh vào tr ng tr t

ch n nuôi và đánh b t th y h i s n

s n ph m trên đ a bàn (theo giá th c t ) c đ t 24.505 t đ ng, trong đó khu v c I là

6.322 t đ ng (chi m 25,8%), khu v c II là 8.871 t đ ng (chi m 36,2%), và khu v c

n m 2012 là 10,5%, n m 2013 d ki n đ t 12,5% T ng tr ng trung bình khu v c I giai đo n 2011-2013 là 4,35%, khu v c II là 14,04% và khu v c III là 13,72 %

Hình 2.2 :ăGiáătr ăt ngăs năph măgiaiăđo nă1991ăậ 2013 (theo giá ss 1994)

Ynn Ycn Ydv

Y

Ngu n s li u: T ng h p t Niên giám th ng kê các n m

Nhìn chung, t c đ t ng tr ng đ a ph ng luôn đ t m c khá, tuy nhiên do quy

mô n n kinh t còn th p nên v i m c t ng tr ng bình quân hàng n m nh trên th c

s ch a t o đ c s đ t phá trong t ng tr ng thu h p kho ng cách phát tri n gi a

đ a ph ng và nhi u t nh khác, Phú Yên không ch c n t ng tr ng m nh m h n mà

ph i t o đ c đi m nh n n i b t trong quá trình t ng tr ng c a mình

b.ăV ăđ uăt phátătri n

Hình 2.3 :ăT ătr ngăđ uăt /GDPăt nhăPhúăYên

Ngu n s li u: T ng h p t Niên giám th ng kê các n m

N m 1991, t ng v n đ u t toàn xã h i là 77.375 tri u đ ng, ch chi m kho ng 12,5% GDP, đ n n m 2000, t l này đ t 43,3% Giai đo n 2001- 2010, có t l đ u

t /GDP cao nh t, bình quân giai đo n này là 51,42%, trong đó n m 2008, 2009 t l này lên đ n 56,13% và 57,60% Ba n m g n đây, t l v n đ u t /GDP t ng đ i n

đ nh, chi m kho ng 43% /GDP, gi m nhi u so v i th i k 2006-2010

V n đ u t toàn xã h i trên đ a bàn t nh luôn t ng tr ng v i t c đ trên 20%

M c dù đ u t t ng nhanh nh ng hi u qu đ u t còn th p H s ICOR giai đo n

2001-2005 là 5,12, giai đo n 2006-2010 là 4,88, ICOR giai đo n 2011- 2013 là 4,02

B ngă2.1:ăCh ăs ăICOR

đ ng ký là 7.912,4 tri u USD, tuy nhiên, khác v i con s đ ng ký đ u t , l y k v n

th c hi n là 612,5 tri u USD, ch đ t 7,74 % so v i t ng v n đ ng ký Nhi u d án l n

“t đô” d m chân t i ch , đ c bi t là các d án đ u t vào l nh v c du l ch

Xét theo c c u đ u t theo các nhóm ngành kinh t , v n đ u t đ i v i các khu

v c không đ u qua các n m N u giai đo n đ u 1991-1995, v n đ u t cho khu v c II bình quân kho ng 34,37%/n m thì giai đo n sau đó, đ u t cho khu v c này, bình quân lên đ n 56,39%, l n át c 2 khu v c còn l i Giai đo n 2001-2005, v n đ u t t p trung nhi u vào khu v c II, bình quân chi m 50,06% trong t ng v n đ u t Nh ng

n m sau đó, vi c phân b v n khu v c II và khu v c III có s đánh đ i l n nhau trong khi vi c t ng gi m c c u v n đ u t c a khu v c I khá ít Nhìn chung, n u tính trung bình cho các giai đo n thì v n đ u t cho khu v c III chi m t tr ng l n nh t (45,32%), ti p đ n là khu v c II (40,83%) và khu v c I (13,85%)

Hình 2.4 :ăC ăc uăv năđ uăt ăcácăkhuăv cătrongăt ngăv năđ uăt ătoànăxưăh i

đ ng kinh doanh c a mình hay nhi u nhà đ u t và doanh nghi p đ ng ký d án đ u t trên đ a bàn nh ng ch tri n khai c m ch ng, ch đ i c h i C ng có tr ng h p doanh nghi p mu n đ y nhanh ti n đ tri n khai d án nh ng l i g p nhi u v ng

m c, khó kh n v th t c, m t b ng… nên không tri n khai th c hi n đ c i u này làm cho n n kinh t Phú Yên thi u m t “cú huých” quy t đ nh cho s b c phá trong

TTKT

c.ăV ăxu tănh păkh u

T ng kim ng ch xu t kh u giai đo n 1991-1995 là 316,4 tri u USD Giá tr xu t

kh u đ a ph ng t ng tr ng t ng đ i nhanh, t c đ t ng trung bình giai đo n này là 28,34%/n m Giai đo n 1996-2000, t ng kim ng ch xu t kh u là 328,3 tri u USD, ch

t ng 3,8% so v i giai đo n tr c Giai đo n 2001-2005, giá tr xu t kh u đ t 185,5 tri u USD, gi m 43,5% so v i giai đo n tr c Giai đo n 2006-2010, giá tr xu t kh u

đ t 487 tri u USD, t ng 162,5% so v i giai đo n tr c Giá tr nh p kh u là 404,9 tri u USD N m 2011, kim ng ch xu t kh u ti p t c t ng, đ t 163,2 tri u USD, t ng 6,5% so v i n m tr c Xu t kh u n m 2012 có t ng so v i n m 2011, đ t 170 tri u

2011-2013 ch kho ng 193,1 tri u USD Các m t hàng xu t kh u ch y u là nông s n

và th y h i s n, nh p kh u ch y u là các m t hàng máy móc thi t b , nguyên li u

Ngu n s li u: T ng h p t Niên giám th ng kê các n m

Nh v y, có th th y xu t kh u đ a ph ng ch y u nông s n thô ch a qua

ch bi n ho c ch bi n đ n gi n, bán cho các công ty l n các t nh thành khác ch

bi n, đóng gói xu t kh u Do v y, giá tr xu t kh u mà các m t hàng này mang l i

ch a cao

d.ăV ălaoăđ ngăvi călàm

c đi m dân s t nh Phú Yên khá tr , dân s trong đ tu i lao đ ng chi m 62,4% (n m 2010) Giai đo n 1991-2000, t l t ng lao đ ng giai đo n tr c đó là

3,78%, giai đo n 2001-2010 t ng 1,17% T tr ng lao đ ng c a khu v c I so v i l c