GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH DOANH CỦA HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ.PDF

Athanasouglau, Brissis và Delis, 2005.

TP H CHÍ MINH –N mă2013

********

L UăHÀăTRUNGăKIÊN

GI I PHÁP NÂNG CAO HI U QU KINH DOANH C A H TH NG NGÂN

Chuyên ngành: KINH T TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG

qu nghiên c u th c ti n trong th i gian qua Các s li u s d ng; m t s

nh n xét, đánh giá c a m t s bài nghiên c u khoa h c, các bài báo, t t c

đ u có ngu n g c trích d n rõ ràng

Lu n v n đ c th c hi n d i s h ng d n khoa h c c a PGS.TS Nguy n ng D n

Tác gi

L u HƠ Trung Kiên

M C L C

DANH M C CÁC CH VI T T T

DANH M C B NG BI U

DANH M C HÌNH V , TH

L I M U

CH NG 1: T NG QUAN V HI U QU KINH DOANH C A NGÂN

HÀNG TH NG M I 1

1.1 S l c v ho t đ ng kinh doanh c b n c a ngơn hƠng th ng m i 1

1.2 Hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngơn hƠng th ng m i 2

1.2.1 Lý lu n v hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngơn hƠng th ng m i 2

1.2.1.1 Khái ni m v hi u qu 2

1.2.1.2 Hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngơn hƠnng th ng m i 4

1.2.1.3 S c n thi t c a vi c nâng cao hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngơn hƠnng th ng m i 6

1.2.2 Các ch tiêu đánh giá hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng th ng m i 7

1.2.2.1 L i nhu n ngân hàng 8

1.2.2.2 Su t sinh l i 8

1.2.2.3 Nhóm ch tiêu ph n ánh hi u qu v thu nh p và chi phí: 13

1.2.2.3 Nhóm ch tiêu ph n ánh r i ro 13

1.3.Các nhân t nh h ng đ n hi u qu kinh doanh c a các ngơn hƠng th ng m i

15

1.3.1 Quy mô ngân hàng 15

1.3.2 T l v n ch s h u trong t ng tài s n 15

1.3.3 T s V n cho vay trên t ng tài s n 16

1.3.4 Qu n tr r i ro tín d ng 17

1.3.5 T l các kho n đ u t trong t ng tƠi s n 17

1.3.6 T l cho vay trên ti n g i 17

1.3.7 T l thu nh p lãi c n biên 18

1.3.8 S đa d ng hóa các ngu n thu 18

1.3.9 Hi u qu qu n tr chi phí 19

1.3.10 T c đ t ng tr ng kinh t 19

1.3.11 L m phát 19

K t lu n ch ng 1 21

CH NG 2: TH C TR NG HO T NG VÀ HI U QU KINH DOANH C A CÁC NGÂN HÀNG TH NG M I VI T NAM 22

2.1 Th c tr ng ho t đ ng c a các ngơn hƠng th ng m i Vi t Nam 22

2.1.1 S l c v h th ng ngơn hƠng th ng m i Vi t Nam 22

2.1.2 Tình hình ho t đ ng kinh doanh c a các ngơn hƠng th ng m i Vi t Nam 22

2.1.2.1 Ho t đ ng huy đ ng v n 22

2.1.2.2 Ho t đ ng s d ng ngu n v n 30

2.1.2.3 Ho t đ ng cung c p d ch v 36

2.1.3 Hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các ngơn hƠng th ng m i 37

2.1.3.1 L i nhu n sau thu 37

2.1.3.2 Su t sinh l i ROE & ROA 38

2.1.3.3 T l thu nh p lãi c n biên (NIM) và chênh l ch lãi su t bình quân 40

2.2 Phân tích các nhân t nh h ng đ n hi u qu kinh doanh c a các ngân hàng th ng m i Vi t Nam giai đo n 2008 -2012 44

2.2.1 Thu th p và x lý d li u 44

2.2.2 Xây d ng bi n s và mô hình h i quy đ đánh giá hi u qu kinh doanh c a các ngơn hƠng th ng m i 44

2.2.3 K t qu nghiên c u 47

K t lu n ch ng 2 56

CH NG 3: GI I PHÁP NÂNG CAO HI U QU KINH DOANH C A CÁC NGÂN HÀNG TH NG M I VI T NAM 58

3.1 nh h ng chi n l c phát tri n h th ng ngơn hƠng đ n 2020 ……….58

3.1.1 V quan đi m phát tri n ……… ……… 58

3.1.2 M c tiêu chi n l c ……… …59

3.2 Các gi i pháp t ng th d a vào k t qu phân tich th c tr ng hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các ngơn hang th ng m i Vi t Nam 59

3.2.1 Nâng cao n ng l c tài chính 60

3.2.2 Hi n đ i hóa công ngh ngân hàng 62

3.2.3 Nơng cao n ng l c qu n tr đi u hành 63

3.2.4 a d ng hóa s n ph m và d ch v 66

3.2.5 Nơng cao ch t l ng tín d ng vƠ h n ch phát sinh n x u 68

3.3 M t s ki n ngh đ i v i NHNN vƠ Chính Ph 69 3.3.1 T p trung xúc ti n x lỦ d t đi m n x u 703.3.2 Thúc đ y quá trình tái c u trúc các ngơn hƠng th ng m i ………… 71 3.3.3 T ng c ng minh b ch thông tin ….……… 72 3.3.4 T ng c ng qu n tr r i ro và nâng cao hi u l c và hi u qu c a thanh tra, giám sát ngân hàng ……… ……… 73

K t lu n ch ng 3 74

K T LU N CHUNG

DANH M C TÀI LI U THAM KH O

PH L C

NHTMNN: Ngơn hƠng th ng m i NhƠ N c

NHTW: Ngơn hƠng Trung ng

TCTD: T ch c tín d ng

VCSH: V n ch s h u

Danh m c b ng, bi u

B ng 2.1: Thay đ i c a VCSH so v i t ng tƠi s n c a các NHTM……… 24

B ng 2.2: Thay đ i c a Ti n g i khách hƠng so v i t ng tƠi s n c a các NHTM 27

B ng 2.3: Thay đ i c a Ti n g i liên ngơn hƠng so v i t ng tƠi s n c a các NHTM ……… ………29

B ng 2.4: Thay đ i c a Cho vay so v i các kho n m c khác c a các NHTM … 31

B ng 2.5: Thay đ i c a u t qua các n m c a các NHTM ……….36

B ng 2.6: Thu nh p t ho t đ ng d ch v so v t ng doanh thu c a các NHTM……… 37

B ng 2.7: Thay đ i c a Su t sinh l i vƠ các thƠnh ph n c a su t sinh l i ……….39

B ng 2.8: Thay đ i c a NIM và chênh l ch lãi su t bình quân ……… 41

B ng 2.9: Thay đ i c a chi phí ho t đ ng so v i t ng doanh thu c a các NHTM ……….…… 43

B ng 2.10: Th ng kê mô t các bi n ……… …48

B ng 2.11: H s t ng quan gi a các bi n ………49

B ng 2.12: K t qu h i quy v i ba d ng mô hình ……… 50

Danh m c hình v , đ th

Hình 1.1: Ho t đ ng kinh doanh c b n c a ngơn hƠng th ng m i……….1

th 2.1: Di n bi n V n ch S h u c a các nhóm ngơn hƠng ………23

th 2.2: Di n bi n huy đ ng ti n g i c a các nhóm ngơn hƠng ……… 26

th 2.3: T c đ t ng tr ng tín d ng t n m 2001 t i 2012……… …32

th 2.4: T l n x u qua các n m ……… ……34

th 2.5: Di n bi n l i nhu n c a các nhóm ngân hàng.……… ……38

L I M U

1 T V N

H th ng ngân hàng Vi t Nam nói chung và h th ng các ngân hàng

th ng m i (NHTM) Vi t Nam nói riêng đƣ có nh ng đóng góp tích c c trong công cu c phát tri n kinh t đ t n c theo h ng công nghi p hóa,

hi n đ i hóa và là m t trong nh ng ngƠnh đi đ u trong công cu c h i nh p kinh t th gi i Bên c nh nh ng thành t u đƣ đ t đ c, ngành ngân hàng đang ph i đ i m t v i nh ng khó kh n nh n x u t ng cao, c c u d n thi u h p lý, quy mô v n đi u l và t ng tài s n th p, h s đòn b y tài chính cao, l i nhu n s t gi m… Vì v y, vi c đánh giá th c tr ng đ tìm ra gi i pháp nâng cao hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a c a h th ng Ngân hàng

th ng m i Vi t Nam sao cho phù h p v i yêu c u c a n n kinh t lƠ đi u

h t s c c n thi t Trên c s đó, tác gi đƣ ch n đ tài nghiên c u: “Gi i pháp nâng cao hi u qu kinh doanh c a h th ng Ngơn HƠng Th ng M i

Vi t Nam”

2 M C TIÊU NGHIÊN C U

Phân tích th c tr ng ho t đ ng và hi u qu kinh doanh c a các NHTM

c ng nh nh ng nhân t nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh (hi u

qu v m t kinh t ) c a h th ng NHTM Vi t Nam trong giai đo n nghiên

đ ng kinh doanh và hi u qu kinh doanh c a các NHTMCP và NHTMNN

Ti p đó, tác gi ti n hành thu th p d li u d a trên báo cáo tài chính c a các NHTM Vi t Nam t 2008-2012 đ t p h p thành d li u b ng cân (Balanced panel data) k t h p v i nh ng nhân t nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a NHTM t nh ng nghiên c u tr c đơy đ thi t l p thành

ph ng trình h i quy và ti n hành ch y mô hình trên ph n m m Eview v i

nh ng đi u ch nh phù h p D a trên các k t qu thu đ c t phân tích, tác

h th ng Ngơn HƠng Th ng M i Vi t Nam

các Ngơn HƠng Th ng M i Vi t Nam

 Ch ng 3: Gi i pháp nâng cao hi u qu kinh doanh c a các Ngân

hƠng Th ng M i Vi t Nam

CH NG 1:

T NG QUAN V HI U QU KINH DOANH

C A NGỂN HÀNG TH NG M I

1.1 S l c v ho t đ ng kinh doanh c b n c a ngơn hƠng th ng m i

Ngơn hƠng th ng m i là lo i hình t ch c chuyên nghi p trong l nh v c t o

l p và cung c p các d ch v tài chính, ti n t cho công chúng c ng nh th c hi n

nhi u vai trò khác trong n n kinh t Thành công trong ho t đ ng kinh doanh c a

ngân hàng hoàn toàn ph thu c vƠo n ng l c, kh n ng cung c p các d ch v cho

công chúng theo giá c nh tranh trên th tr ng D a trên ch c n ng c a ngân hàng

th ng m i, chúng ta có th phân chia các ho t đ ng kinh doanh c b n c a các

ngân hƠng th ng m i nh đ c mô t tóm t t trong s đ d i đơy

Hình 1.1: Ho t đ ng kinh doanh c b n c a ngân hàng th ng m i

1.2 Hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngơn hƠng th ng m i

1.2.1 Lý lu n v hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngơn hƠng th ng m i 1.2.1.1 Khái ni m v hi u qu

Hi n nay có r t nhi u quan đi m v hi u qu , ta có th xem xét m t s đ nh ngh a khác nhau v hi u qu Trong ho t đ ng c a ngơn hƠng th ng m i, theo lý

thuy t h th ng thì hi u qu có th đ c hi u hai khía c nh, th nh t đó lƠ kh

n ng bi n đ i các đ u vƠo thƠnh các đ u ra hay kh n ng sinh l i ho c gi m thi u chi phí đ t ng kh n ng c nh tranh v i các đ nh ch tài chính khác, và th hai là

xác su t ho t đ ng an toàn c a ngân hàng

Theo Perter S.Rose thì v b n ch t NHTM c ng có th đ c coi nh m t t p đoƠn kinh doanh vƠ ho t đ ng v i m c tiêu t i đa hóa l i nhu n v i m c đ r i ro

cho phép.Tuy nhiên, kh n ng sinh l i là m c tiêu đ c các ngân hàng quan tâm

h n c vì thu nh p cao s giúp các ngân hàng có th b o toàn v n, t ng kh n ng

m r ng th ph n, thu hút v n đ u t

Theo đ nh ngh a trong cu n "T đi n Toán kinh t , Th ng kê, kinh t l ng

Anh- Vi t" c a PGS.TS Nguy n Kh c Minh thì "hi u qu - efficiency" trong kinh t

đ c đ nh ngh a lƠ "m i t ng quan gi a đ u vào các y u t khan hi m v i đ u ra

hàng hóa và d ch v " và "khái ni m hi u qu đ c dùng đ xem xét các tài nguyên

đ c các th tr ng phân ph i t t nh th nào

Nh v y, hi u qu là m c đ thành công mà các doanh nghi p ho c ngân hàng

đ t đ c trong vi c phân b các đ u vào có th s d ng vƠ các đ u ra mà h s n

xu t, nh m đáp ng m t m c tiêu nƠo đó.M c tiêu c a các nhà s n xu t kinh doanh

có th đ n gi n là c g ng tránh lãng phí, b ng cách đ t đ c đ u ra c c đ i t các

đ u vào gi i h n ho c b ng vi c c c ti u hoá s d ng đ u vào trong s n xu t các

đ u ra đƣ cho Trong tr ng h p này khái ni m hi u qu t ng ng v i cái mà ta

g i là hi u qu k thu t (kh n ng c c ti u hoá s d ng đ u vƠo đ s n xu t m t véc t đ u ra cho tr c, ho c kh n ng thu đ c đ u ra c c đ i t m t véc t đ u vƠo cho tr c), và m c tiêu tránh lãng phí c a các nhà s n xu t tr thành m c tiêu

đ t đ c m c hi u qu k thu t cao m c cao h n, m c tiêu c a các nhà s n xu t

có th đòi h i s n xu t các đ u ra đƣ cho v i chi phí c c ti u, ho c s d ng các đ u vƠo đƣ cho sao cho c c đ i hoá doanh thu, ho c phân b các đ u vƠo vƠ đ u ra sao

cho c c đ i hoá l i nhu n Trong các tr ng h p này hi u qu t ng ng đ c g i

là hi u qu kinh t (kh n ng cho bi t k t h p các đ u vào nhân t cho phép t i

thi u hóa chi phí đ s n xu t ra m t m c s n l ng nh t đ nh), và m c tiêu c a các

nhà s n xu t tr thành m c tiêu đ t m c hi u qu kinh t cao (tính theo các ch tiêu

nh chi phí, doanh thu ho c l i nhu n) Nh v y, hi u qu là ph m trù ph n ánh s thay đ i công ngh , s k t h p và phân b h p lý các ngu n l c, trình đ lành ngh

c a lao đ ng, trình đ qu n lý nó ph n ánh quan h so sánh đ c gi a k t qu kinh

t và chi phí b ra đ đ t đ c k t qu đó ánh giá hi u qu ho t đ ng c a các ngân

hàng th ng m i có th đ c chia lƠm hai nhóm đó lƠ hi u qu tuy t đ i và hi u

qu t ng đ i:

- Các ch tiêu ph n ánh hi u qu tuy t đ i (hi u qu ho t đ ng = k t qu kinh t

- chi phí b ra đ đ t đ c k t qu đó) cho phép đánh giá hi u qu ho t đ ng c a

ngân hƠng th ng m i theo c chi u sâu và chi u r ng Tuy nhiên lo i ch tiêu này

trong m t s tr ng h p l i khó có th th c hi n so sánh đ c.Ví d , nh ng ngân

hàng có ngu n l c l n thì t o ra l i nhu n l n h n nh ng ngân hàng có ngu n l c

nh , nh ng không có ngh a lƠ các ngơn hƠng quy mô l n l i có hi u qu l n h n các

ngân hàng có quy mô nh h n.Nh v y, hi u qu tuy t đ i không cho bi t kh n ng

s d ng ti t ki m hay lƣng phí các đ u vào

- Các ch tiêu ph n ánh hi u qu t ng đ i có th đ c th hi n d i d ng t nh

(hi u qu ho t đ ng = k t qu kinh t /chi phí b ra đ đ t đ c k t qu đó ho c

d ng ngh ch hi u qu ho t đ ng = chi phí/ k t qu kinh t ) ho c d i d ng đ ng hay

d ng c n biên (hi u qu ho t đ ng = m c t ng k t qu kinh t /m c t ng chi phí)

Nh ng ch tiêu này r t thu n ti n so sánh theo th i gian vƠ không gian nh cho

phép so sánh hi u qu gi a các ngân hàng có quy mô khác nhau, các th i k khác nhau

Tóm l i, quan đi m v hi u qu lƠ đa d ng, tùy theo m c đích nghiên c u có

th xét hi u qu theo nh ng khía c nh khác nhau Xu t phát t nh ng h n ch v

th i gian và ngu n s li u, do v y quan đi m v hi u qu mà tác gi s d ng đ đánh giá hi u qu ho t đ ng c a các ngơn hƠng th ng m i là d a trên tiêu chu n đánh giá hi u qu kinh t , th hi n m i quan h t i u gi a k t qu kinh t đ t đ c

và chi phí b ra đ đ t đ c k t qu đó, hay nói m t cách khác hi u qu mà tác gi

t p trung nghiên c u trong đánh giá ho t đ ng c a ngơn hƠng th ng m i đ c hi u

là kh n ng bi n các đ u vƠo thƠnh các đ u ra trong ho t đ ng kinh doanh c a

NHTM

1.2.1.2 Hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngơn hƠnng th ng m i:

Hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a NHTM là thu đ c l i nhu n t i đa v i

chi phí t i thi u, ây là m c tiêu mà các NHTM c n đ t đ c trong ho t đ ng kinh

doanh

- L i nhu n ho t đ ng kinh doanh: là kho n chênh l ch gi a đ u t c a ho t

đ ng kinh doanh tr đi giá thƠnh toƠn b s n ph m, hàng hóa, d ch v đƣ tiêu th và

thu theo quy đ nh c a pháp lu t (không tính thu l i t c)

- M c tiêu kinh doanh: m c tiêu kinh doanh lƠ cái đích cu i cùng mà t t c

các ho t đ ng đ u ph i h ng vào nh m đ t k t qu chung

- Kh n ng sinh l i: đ đánh giá hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a NHTM có

th d a vào kh n ng sinh l i, ch y u đó lƠ l i nhu n và t su t l i nhu n Kh

n ng sinh l i lƠ th c đo hi u qu có đ c t các ho t đ ng kinh doanh c b n nh

ho t đ ng huy đ ng v n, ho t đ ng cho vay, đ u t vƠ các ho t đ ng khác b i nó s

quy t đ nh v m c chi phí và thu nh p c a NHTM ơy c ng lƠ m c tiêu nghiên c u

c a tác gi trong lu n v n.Kh n ng sinh l i đ c đánh giá t ng quát qua tình hình

th c hi n m c tiêu l i nhu n.NHTM là m t doanh nghi p, do v y m c tiêu chính

c a NHTM là t i đa hóa l i nhu n, đơy c ng lƠ m c tiêu c b n nh t quy t đ nh s

ph n vinh hay tiêu vong chính các NHTM Th c ti n ch ra r ng th ng m t ngân

hàng kinh doanh có lãi ph i đ m b o đ t đ c m t s yêu c u c n b n nh : chi phí

kinh doanh h p lý, ti t ki m; t o đ c ngu n thu nh p ch y u trên c s các ho t

đ ng kinh doanh ch y u v n lƠ u th c a ngân hàng Các ho t đ ng kinh doanh nói chung đ u ph i đem l i l i nhu n; ph i tránh đ c nh ng r i ro l n nh chính

sách và bi n pháp qu n lý r i ro h p lỦ; đ m b o đ c t l tài s n sinh l i m c

trên 70% so v i t ng tài s n c a ngơn hƠng… N i dung trên th hi n qua c c u s

d ng tài s n, l i nhu n thu đ c, ch s l i nhu n trên t ng tài s n (ROA), ch s l i

nhu n trên v n ch s h u (ROE), chênh l ch lãi su t c b n Các nhân t nh

h ng đ n kh n ng sinh l i c a NHTM đó lƠ thu nh p và chi phí

Chi phí ngân hàng: là toàn b các ch tiêu liên quan đ n s t n t i và ho t đ ng c a

NHTM, các chi phí này bao g m:

- Chi phí ti n l ng, ti n công lao đ ng và các phúc l i c a nhân viên

- Chi phí tr lãi ti n g i, ti n ti t ki m: đơy lƠ kho n chi phí l n nh t và là

kho n chi phí b t bu c mà các NHTM tr cho nh ng ng i có ti n g i vào NHTM

hay NHTM vay c a h Kho n chi phí này ph thu c vào:

+ Quy mô huy đ ng v n và ti n vay

+ Lãi su t ti t ki m và ti n vay theo h p đ ng đ c th a thu n

+ Kh i l ng ngu n v n huy đ ng: khi kh i l ng ngu n v n t ng chi phí ngơn hƠng c ng t ng theo vƠ ng c l i

+ Giá c : lãi su t là giá c c a ti n t , lãi su t b nh h ng c a các y u t

nh cung, c u, ti n vay; l m phát; nhu c u v đ u t …

+ T tr ng các lo i ngu n v n khác nhau trong t ng s ngu n v n Do

trong c c u ngu n v n có nhi u lo i khác nhau, v n qu n lý (ti n g i có

kh n ng thanh toán lƠ lo i có lãi su t th p nh t); ti n g i ti t ki m lãi

su t cao h n, trong ti n g i ti t ki m c ng có nhi u lo i lãi su t khác

nhau và t tr ng khác nhau d n đ n có tác đ ng khác nhau t i chi phí

ngân hàng

- Chi phí qu n lý: kh u hao c b n, kh u hao s a ch a l n, chi công c lao

đ ng, gi y t in, kho tàng, v n chuy n, đƠo t o, qu ng cáo…

- Các kho n chi khác

Thu nh p ngân hàng: bao g m doanh thu t toàn b các l nh v c kinh doanh d ch

v c a ngơn hƠng đó mang l i.Thu nh p ngân hàng là ngu n đ trang tr i chi phí ngơn hƠng đƣ b ra và hình thành nên l i nhu n ngân hàng S c m nh hay y u c a

các NHTM ch u nh h ng r t l n c a thu nh p

Chi phí ngân hàng là nh m t o s t n t i và m mang kinh doanh v i m c

đích đ t o ra thu nh p, quay l i thu nh p l i dùng đ trang tr i các chi phí đƣ có

M c dù chi phí lƠ cái đƣ phát hƠnh tr c, vì chi phí lƠ đ t o ra thu nh p, xong m i

tính toán chi phí nên b qua hay không, chi phí bao nhiêu l i do d tính v thu nh p quy t đ nh, thu nh p là ngu n c a chi phí Thu nh p c a NHTM bao g m các kho n

thu t các s n ph m d ch v c a NHTM.S n ph m NHTM là các d ch v ngân hàng,khách hàng mua s n ph m đó th c ch t là mua kh n ng th a mãn m t nhu

c u nƠo đó c a mình

1.2.1.3 S c n thi t c a vi c nâng cao hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngơn hƠnng th ng m i

Các ngu n l c s n xu t xã h i là khan hi m: cƠng ngƠy ng i ta càng s d ng

các ngu n l c s n xu t vào ho t đ ng s n xu t ph c v các nhu c u khác nhau c a con ng i Trong khi đó các ngu n l c s n xu t xã h i ngày càng gi m thì nhu c u

c a con ng i t ng không có gi i h n, đi u này ph n ánh quy lu t khan hi m Quy

lu t khan hi m b t bu c các ngân hàng ph i l a ch n và tr l i chính xác ba câu

h i: s n xu t s n ph m và d ch v gì? S n xu t nh th nào và s n xu t cho khách

hàng nào? Vì th tr ng ch ch p nh n nh ng ngân hàng nào quy t đ nh s n xu t

nh ng s n ph m và d ch v v i ch t l ng và s l ng phù h p v i nhu c u c a nó

M i ngân hàng tr l i không đúng ba v n đ trên s s d ng các ngu n l c xã h i

đ s n xu t nh ng s n ph m và d ch v không đ c th tr ng tiêu th (t c là kinh

doanh không có hi u qu và lãng phí ngu n l c xã h i) s không có kh n ng t n

t i

M t khác, kinh doanh trong c ch th tr ng, m c a và ngày càng h i nh p,

các NHTM ph i ch p nh n vƠ đ ng v ng trong c nh tranh Mu n chi n th ng trong

c nh tranh các ngân hàng ph i luôn t o ra và duy trì các l i th c nh tranh: ch t

l ng và s khác bi t các s n ph m d ch v , giá c và t c đ cung ng duy trì

l i th v giá c ngân hàng ph i s d ng ti t ki m các ngu n l c s n xu t h n so

v i các ngân hàng khác.Ch trên c s s n xu t kinh doanh v i hi u qu cao, ngân

hàng m i có kh n ng đ t đ c đi u này

M c tiêu bao trùm lâu dài c a m i ngân hàng ho t đ ng kinh doanh là t i đa

hóa l i nhu n th c hi n m c tiêu này, ngân hàng ph i t o ra s n ph m d ch v

cung c p cho th tr ng lƠm đ c đi u đó thì ph i s d ng các ngu n l c s n

xu t xã h i nh t đ nh Ngân hàng các ti t ki m s d ng các ngu n l c này bao nhiêu

s cƠng có c h i đ thu đ c nhi u l i nhu n b y nhiêu.Hi u qu kinh doanh ph n ánh tính t ng đ i c a vi c s d ng ti t ki m các ngu n l c s n xu t xã h i, nên là

đi u ki n đ th c hi n m c tiêu bao trùm, lâu dài c a ngân hàng Hi u qu kinh

doanh càng cao càng ph n ánh vi c s d ng ti t ki m các ngu n l c s n xu t Vì

v y nâng cao hi u qu lƠ đòi h i khách quan đ ngân hàng th c hi n m c tiêu bao

trùm, lâu dài là t i đa hóa l i nhu n

1.2.2 Các ch tiêu đánh giá hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng

th ng m i

NgoƠi l i nhu n thì các h s tƠi chính lƠ công c đ c s d ng ph bi n nh t trong đánh giá, phơn tích vƠ ph n ánh hi u qu ho t đ ng c a các ngơn hƠng

th ng m i c p ngƠnh vƠ c p qu n lỦ c a chính ph M i h s cho bi t m i quan

h gi a hai bi n s tƠi chính qua đó cho phép phơn tích vƠ so sánh gi a các ngơn hƠng vƠ phơn tích xu h ng bi n đ ng c a các bi n s nƠy theo th i gian Có nhi u

lo i h s tƠi chính đ c s d ng đ đánh giá các khía c nh ho t đ ng khác nhau

c a m t ngơn hƠng

1.2.2.1 L i nhu n ngân hàng

ơy lƠ ch tiêu c b n nh t ph n ánh hi u qu kinh doanh c a NHTM.L i

nhu n c a NHTM là kho n chênh l ch đ c xác đ nh gi a t ng doanh thu ph i thu

tr đi t ng các kho n chi phí ph i tr h p lý h p l L i nhu n th c hi n trong n m

là k t qu kinh doanh c a NHTM bao g m l i nhu n ho t đ ng nghi p v và l i

nhu n các ho t đ ng khác Trong đó:

L i nhu n g p = t ng doanh thu – t ng chi phí

L i nhu n ròng = l i nhu n g p – thu thu nh p

Thu su t thu thu nh p đ i v i các ngơn hƠng th ng m i hi n nay là 28%

L i nhu n ròng có th đ c tính toán theo m t cách trình bày m t khác:

- Thu nh p t lãi ròng = thu nh p t lãi – chi phí t lãi

- L i nhu n tr c thu = thu nh p t lãi ròng – d phòng kho n cho vay m t

v n + thu nh p ngoài lãi – chi phí ngoài lãi + l i/l ch ng khoán đ u t

- L i nhu n ròng = l i nhu n tr c thu - thu

1.2.2.2 Su t sinh l i

 Su t sinh l i trên v n ch s h u (ROE):

ROE là m t ch tiêu đo l ng t l thu nh p cho các c đông c a ngân hàng

Nó th hi n thu nh p mà các c đông nh n đ c t vi c đ u t vƠo ngơn hƠng (t c

là ch p nh n r i ro đ hy v ng có đ c thu nh p m c h p lý).Ch tiêu nƠy c ng

đ c s khá ph bi n trong phân tích hi u qu ho t đ ng nh m ph n ánh hi u qu

s d ng v n ch s h u.T s nƠy đ c tính b ng l i nhu n ròng chia cho v n t có

c b n bình quân (v n c ph n th ng, c ph n u đƣi, các qu d tr và l i nhu n

không chia)

Phân tách các thành t c a ROẠ theo ph ng pháp DuPond

T công th c g c ROE = l i nhu n ròng/v n ch s h u, ROE đ c phân tách

thành 3 thành t khi thêm vào c t và m u c a công th c g c 2 thành ph n T ng tài s n (TA), T ng thu t ho t đ ng (Revenue), ta có công th c ROE nh sau:

Trong đó,

 : t l sinh l i ho t đ ng, t l này ph n ánh hi u qu

c a vi c qu n lý chi phí và các chính sách đ nh giá d ch v Nó ph

thu c vào m c đ ki m soát vƠ đ nh h ng trong qu n lý Ngân hàng có

th t ng thu nh p c a mình và các c đông b ng vi c ki m soát chi phí

và t i đa hóa các ngu n thu Ch tiêu này càng l n ch ng t ngân hàng

ki m soát t t các ngu n thu và gi m chi phí ho t đ ng

 : t l hi u qu s d ng tài s n, t l này ph n ánh các chính sách qu n lý danh m c đ u t , đ c bi t là c u trúc và danh m c

c a tài s n Thông qua vi c phân b c a ngân hàng cho các kho n m c tín d ng vƠ đ u t v i m t t l thu nh p cao nh t t i m c r i ro h p lý,

ngân hàng có th t ng t l thu nh p trung bình trên tài s n

 : đòn b y tài chính ph n ánh chính sách l a ch n các ngu n

v n đ tài tr cho ho t đ ng c a ngân hàng, do VCSH có ch c n ng bù

đ p thua l c a ngân hàng nên t tr ng này càng l n thì r i ro phá s n

c a ngơn hƠng cƠng cao nh ng đ i l i thu nh p c a c đông cƠng l n

Khi m t trong các t s trên gi m, nhà qu n lý c n t p trung đánh giá nh ng lý

do n m sau s thay đ i nƠy i v i h u h t các ngân hàng, trong ba t s tài chính

nêu trên, t tr ng v n ch s h u là l n nh t, trung bình kho ng trên 15 l n T

tr ng v n ch s h u là m t ph ng pháp đo l ng tr c ti p m c đ đòn b y tài

chính c a ngân hàng – bao nhiêu đ ng giá tr tài s n đ c t o ra trên c s 1 đ ng

v n ch s h u và ngân hàng ph i d a vào ngu n vay n là bao nhiêu B i vì v n

ch s h u có ch c n ng bù đ p thua l nên t tr ng này càng l n thì r i ro phá s n

c a ngân hàng càng cao

VƠ đi u nƠy c ng có ngh a r ng ti m n ng thu nh p c a c đông cƠng l n.T

s thu nh p ròng trên t ng thu t ho t đ ng c ng ph thu c vào m c đ ki m soát

vƠ đ nh h ng trong qu n lý T l này nh c nh chúng ta r ng các ngân hàng có

th t ng thu nh p c a ngân hàng và c a c đông b ng vi c t ng c ng ki m soát chi

phí và t i đa hóa các ngu n thu T ng t , thông qua vi c phân b v n c a ngân

hàng cho các kho n m c tín d ng vƠ đ u t v i t l thu nh p cao nh t t i m c r i

ro h p lý, ngân hàng có th t ng t l thu nh p trung bình trên tài s n (hi u qu s

 : Hi u qu qu n lý chi phí, m t ch s nói lên giá tr còn l i sau khi

đƣ tr đi t ng chi phí ra kh i các kho n thu, đơy lƠ bi n pháp đ đo l ng

tính hi u qu trong ho t đ ng và vi c ki m soát chi phí

 : T s hi u qu qu n lý chi phí lãi, t s này th hi n hi u qu qu n

lỦ chi phí đi vay c a ngân hàng t các ngu n

 : T s hi u qu qu n lý thu , ph n ánh vi c s d ng kho n m c lãi l t ho t đ ng mua bán ch ng khoán c a ngân hàng và các công c

qu n lý thu khác nh vi c mua bán trái phi u đô th mi n thu đ t i

thi u hóa s thu ph i tr

 Su t sinh l i trên t ng tài s n (ROA)

ROA lƠ m t chì tiêu ch y u ph n ánh tính hi u qu qu n lỦ Nó ch ra kh

n ng c a h i đ ng qu n tr ngân hàng trong quá trình chuy n tƠi s n c a ngân

hàng thành thu nh p ròng

ROA đ c s d ng r ng rƣi trong phân tích hi u qu ho t đ ng và đánh

giá tình hình tài chính c a ngân hàng, ROA th p có th lƠ k t qu c a m t chính

sách đ u t hay cho vay không n ng đ ng ho c có th chi phí ho t đ ng c a ngân

hàng quá m c Ng c l i, ROA cao th ng ph n ánh k t qu ho t đ ng h u hi u, ngơn hƠng có c c u tƠi s n h p lỦ,có s đi u đ ng linh ho t gi a các h ng m c

trên tài s n tr c nh ng bi n đ ng c a n n kinh t

Phân tách các thành t c a ROA theo ph ng pháp DỐPond

ROA đ c xây d ng trên 3 t s c u thƠnh đ n gi n:

ROA = Thu nh p lãi c n biên + Thu nh p ngoài lãi c n biên

- M c đ tác đ ng c a các giao d ch đ c bi t t i thu nh p ròng Trong đó,

doanh ch ng khoán và thu nh p hay l b t th ng

Vi c tách các ch s đo l ng kh n ng sinh l i c a ngân hàng thành nh ng b

ph n t ng ng giúp các nhà qu n lỦ xác đ nh đ c nh ng nguyên nhơn khó kh n

và tìm ra các gi i pháp cho v n đ mƠ ngơn hƠng đang ph i đ i m t S phân tích

trên nh c nh chúng ta r ng kh n ng sinh l i c a m t ngân hàng ph thu c vào

m t s y u t quan tr ng sau:

 Vi c s d ng th n tr ng đòn b y tài chính (hay t tr ng tài s n ngân hƠng đ c tài tr b ng n so v i v n ch s h u)

 Vi c s d ng th n tr ng đòn b y tài chính t tài s n c đ nh (hay t tr ng

c a chi phí c đ nh đ a vƠo s d ng đ c ng c l i nhu n ho t đ ng

tr c thu cùng v i s t ng tr ng các ho t đ ng đ u ra)

 Ki m soát th n tr ng chi phí ho t đ ng đ t ng các ngu n thu

 Qu n lý th n tr ng danh m c đ u t đ đáp ng yêu c u thanh kho n

 Ki m soát ch t ch r i ro c a ngơn hƠng đ nh ng kho n thua l không

v t quá thu nh p và v n ch s h u

 T l thu nh p c n biên: o l ng tính hi u qu và kh n ng sinh l i, bao

g m:

T l thu nh p lãi c n biên (Net interest Margin – NIM): là chênh l ch gi a

thu nh p lãi và chi phí lãi, t t c chia cho tích tài s n sinh l i H s lãi ròng biên t

đ c các ch ngân hàng quan tâm theo dõi vì nó giúp cho ngân hàng d báo tr c

kh n ng sinh lƣi c a ngân hàng thông qua vi c ki m soát ch t ch tài s n sinh l i

và vi c tìm ki m nh ng ngu n v n có chi phí th p nh t NIM có xu h ng cao

các ngân hàng bán l quy mô nh , các ngân hàng th tín d ng và các t ch c cho

vay h n c a các ngân hàng bán buôn, các ngân hàng đa qu c gia hay các t ch c

cho vay c m c T l NIM t ng cho th y d u hi u c a qu n tr t t tài s n N - Có,

n u NIM có xu h ng th p và b thu h p thì cho th y l i nhu n ngân hàng đang b

co h p l i

T l thu nh p ngoài lãi c n biên (Non interest Margin – MN): đo l ng

m c chênh l ch gi a ngu n thu ngoài lãi (thu phí d ch v ) v i m c chi phí ngoài lãi (ti n l ng, s a ch a, b o hành thi t b , chi phí t n th t tín d ng…)

(đa s các ngơn hƠng MN th ng hay b âm)

1.2.2.3 Nhóm ch tiêu ph n ánh hi u qu v thu nh p và chi phí:

V i chi n l c t i đa hóa l i nhu n, các ngơn hƠng th ng m i th ng nơng cao hi u qu ho t đ ng c a mình b ng cách gi m chi phí ho t đ ng, t ng n ng su t lao đ ng trên c s t đ ng hóa vƠ nơng cao trình đ nhơn viên B i v y, các th c

đo ph n ánh tính hi u qu trong ho t đ ng c a ngơn hƠng vƠ n ng su t lao đ ng c a nhơn viên g m các ch tiêu sau:

- T ng chi phí ho t đ ng/t ng thu t ho t đ ng: lƠ m t th c đo ph n ánh m i

quan gi a đ u vƠo (t s ) vƠ đ u ra (m u s ) hay nói cách khác nó ph n ánh

kh n ng bù đ p chi phí trong ho t đ ng c a ngơn hƠng

- N ng su t lao đ ng (Thu nh p ho t đ ng/S nhơn viên lƠm vi c đ y đ th i

gian): ph n ánh hi u qu s d ng lao đ ng c a ngơn hƠng

- T ng thu ho t đ ng/t ng tƠi s n: ph n ánh hi u qu s d ng tƠi s n.N u h

s nƠy l n ph n ánh ngơn hƠng đƣ phơn b tƠi s n (danh m c đ u t ) m t cách

h p lỦ nh m nơng cao l i nhu n c a ngơn hƠng

- Chênh l ch lãi su t bình quân (chênh l ch lãi su t đ u vƠo vƠ đ u ra): là ch

tiêu truy n th ng đánh giá thu nh p c a ngơn hƠng, đo l ng hi u qu đ i v i

ho t đ ng trung gian c a ngân hàng trong quá trình huy đ ng v n và cho vay,

đ ng th i đo l ng c ng đ c nh tranh trong th tr ng c a ngân hàng Trong đi u ki n các nhân t khác không đ i, chênh l ch lãi su t bình quân c a

các ngân hàng s gi m khi c ng đ c nh tranh t ng lên, bu c ngân hàng ph i

tìm cách bù đ p m c chênh l ch lãi su t b m t đi (thu phí t các d ch v m i)

Chênh l ch lãi su t bình quân =

sinh l i, thông th ng trong ho t đ ng c a mình các ngơn hƠng th ng m i c ng

th c hi n vi c ki m soát ch t ch nh ng r i ro mƠ h ph i đ i m t Trong m t n n kinh t có nhi u bi n đ ng nh hi n nay, khi n các nhƠ qu n tr ngơn hƠng t p trung nhi u h n vƠo công vi c ki m soát vƠ đo l ng r i ro trong ho t đ ng c a ngơn hƠng, đó lƠ: r i ro tín d ng, r i ro thanh kho n, r i ro lƣi su t, r i ro phá s n

vƠ r i ro thu nh p

- T l n x u (n x u/t ng cho vay vƠ cho thuê): ch tiêu ph n ánh ch t l ng

c a tín d ng, ch s nƠy cƠng nh th hi n ch t l ng tín d ng cƠng cao

- T l cho vay (cho vay ròng/t ng tƠi s n): ph n ánh ph n tƠi s n có đ c

phơn b vƠo nh ng lo i tƠi s n có tính thanh kho n kém, t l nƠy cho th y, vi c

t ng c ng s d ng ngu n v n vay r t có th gơy ra r i ro thanh kho n n u nh nhu c u rút ti n c a công chúng t ng vƠ ch t l ng c a các kho n cho vay gi m

- T l gi a tƠi s n nh y c m v i lƣi su t vƠ ngu n v n nh y c m v i lƣi

su t: khi quy mô tƠi s n nh y c m v i lƣi su t v t quá ngu n v n nh y c m v i

lƣi su t trong m t th i k nh t đ nh, m t ngơn hƠng có th s r i vƠo tình tr ng b t

l i vƠ thua l có th x y ra n u lƣi su t gi m Ng c l i, khi quy mô v n nh y

c m v i lƣi su t v t quá tƠi s n nh y c m v i lƣi su t, thua l ch c ch n x y ra

n u lƣi su t t ng

- T l đòn b y tƠi chính (t ng tƠi s n/t ng v n ch s h u): ch tiêu nƠy ph n

ánh bao nhiêu đ ng giá tr tƠi s n đ c t o ra trên c s 1 đ ng v n ch s h u vƠ ngơn hƠng ph i d a vƠo ngu n vay n lƠ bao nhiêu Trên th c t cho th y t l nƠy trung bình kho ng trên 15 l n, nh ng vì v n ch có ch c n ng bù đ p thua l nên t l nƠy cƠng l n thì r i ro phá s n c a ngơn hƠng cƠng cao

Ngoài các nhóm ch tiêu trên, trong phân tích hi u qu ho t đ ng c a các ngân

hàng, các nhà qu n tr ngân hàng còn có th s d ng nhi u h s tƠi chính khác nh :

t ng d n /v n huy đ ng (ph n ánh hi u qu đ u t c a m t đ ng v n huy đ ng)

hay ch tiêu v n huy đ ng/v n t có (ph n ánh kh n ng vƠ quy mô thu hút v n t

n n kinh t ) …

Nh v y, đ t i đa hóa l i nhu n vƠ đem l i hi u qu trong ho t đ ng kinh

doanh c a mình, các NHTM c n chú ý và ki m soát h p lý các ch tiêu nh : quy mô

ngân hàng, ki m soát chi phí (chi phí ho t đ ng/ t ng thu ho t đ ng); c c u ti n

g i; đòn b y tài chính; m r ng các d ch v thu phí; t ng tr ng v tài s n, ti n g i

và các kho n cho vay Tuy nhiên không nên coi tiêu chí t ng tr ng v tài s n, ti n

g i và các kho n cho vay nh lƠ m t ch tiêu t t cho l i nhu n vì s t ng tr ng

quá m c có th d n t i tình tr ng m t kh n ng ki m soát, làm chi phí ho t đ ng nhanh h n t ng ngu n thu

1.3 Các nhân t nh h ng đ n hi u qu kinh doanh c a các ngân hàng

th ng m i

D a vào nh ng nghiên c u tr c đơy, tác gi t ng h p các nhân t nh

h ng đ n hi u qu kinh doanh c a NHTM

1.3.1 Quy mô ngân hàng

Ngân hàng l n có th t o ra hi u qu kinh t theo quy mô, làm gi m chi phí

trung bình, vƠ có tác đ ng tích c c đ n l i nhu n c a ngân hàng Tuy nhiên, khi

ngân hàng tr nên l n h n thì xu t hi n nh ng khó kh n trong vi c qu n tr , càng

nhi u c p đ phòng ban s gây nh h ng tiêu c c đ n l i nhu n c a ngân hàng

(Athanasouglau, Brissis và Delis, 2005) Alper & Anbar (2011) và Gur, Irshad và Zaman (2011) tìm th y ra đ c m i quan h tr c ti p gi a quy mô c a ngân hàng

và kh n ng sinh l i c a ngân hàng

1.3.2 T l v n ch s h u trong t ng tài s n

C c u v n c a ngơn hƠng, đ c đo l ng b i t s v n ch s h u/t ng tài

s n, cho th y m c đ an toàn v n và s lành m nh c a t ch c tài chính.Nó c ng

cho th y kh n ng c a ngân hàng trong vi c ch u đ ng đ c các kho n l b t

th ng (Javaid vƠ các đ ng nghi p, 2011) Ngân hàng có m c v n ch s h u cao

h n s gi m chi phí s d ng v n vƠ có tác đ ng tích c c đ n kh n ng sinh l i c a ngơn hƠng H n th n a, vi c t ng v n s lƠm t ng l i nhu n k v ng b ng vi c

gi m chi phí ki t qu tài chính k v ng bao g m c vi c phá s n (Berger, 1995)

Ngoài ra, n u h s v n ch s h u/ t ng tài s n l n thì s làm l i nhu n trên v n t

có t ng đ ng th i nó cho bi t vi c tài tr cho tài s n b ng v n ch s h u t ng lƠm

gi m r i ro cho các c đông vƠ các trái ch c a ngân hàng V m t lý thuy t t l

này có th nh h ng tích c c c ng nh tiêu c c đ n m c hi u qu đ ng th i nó

đ c s d ng đ ph n ánh nh ng đi u ki n quy đ nh qu n lỦ đ i v i ngân hàng

Theo Berger và DeYoung (1997) kh n ng thanh kho n và t l an toàn v n c a

ngân hàng càng cao thì các kho n n x u càng th p và b i v y không c n thi t ph i

t ng chi phí đ bù đ p cho các kho n cho vay nƠy Ng c l i, n u t l an toàn v n

th p có th t o ra các hành vi r i ro v đ o đ c, b i vì, khi bi t ngân hàng mình có

v n đ trong kh n ng thanh kho n nh ng vì l i nhu n h v n có th th c hi n các

ho t đ ng kinh doanh và th c hi n các kho n đ u t có r i ro vƠ d nhiên trong ng n

h n có th các ho t đ ng nƠy đem l i hi u qu cho ngân hàng m c dù có th trong

dài h n h ph i tr giá cho nh ng h u qu vì các hành vi m o hi n c a mình Sufian(2011) Gur, Irshad và Zaman (2011), Zeitun (2012) và Trujilo-Ponce (2010) tìm th y m i quan h đ ng bi n gi a ngu n v n và kh n ng sinh l i

1.3.3 T s V n cho vay trên t ng tài s n

ơy lƠ ch tiêu ph n ánh r i ro thanh kho n trong ho t đ ng c a ngơn hƠng,

nó cho bi t ph n tƠi s n có đ c phơn b vƠo nh ng lo i tƠi s n có tính thanh kho n kém nh t B i v y, bi n nƠy ph n nƠo đó cho bi t n ng l c qu n tr ngơn hƠng c a các nhƠ qu n lỦ, theo Isik vƠ Hassan 2003 lỦ gi i thì n u m t ngơn hƠng th c hi n

đ c nhi u kho n cho vay h p lỦ s lƠm cho chi phí ho t đ ng th p h n vƠ cho

phép ngơn hƠng nƠy có th d n d n t ng ph n chia th tr ng cho vay l n h n Ho t

đ ng c a ngơn hƠng kêu g i v n t các ch th th a vƠ cho vay đ i v i các ch th thi u v n, t ho t đ ng nƠy ngơn hƠng s ki m đ c chênh l ch lƣi su t ròng CƠng cho vay nhi u thì cƠng thu đ c nhi u chênh l ch lƣi su t vƠ l i nhu n cƠng cao Alper & Anbar (2011) đƣ tìm ra m i quan h ngh ch bi n gi a các kho n cho vay

c a ngơn hƠng vƠ kh n ng sinh l i c a ngơn hƠng trong khi các tác gi Gur, Irshad

và Zaman (2011), Sufian (2011) vƠ Sasrosuwito danSuzuki (2011) tìm th y m i quan h tr c ti p gi a kho n cho vay vƠ kh n ng sinh l i c a ngơn hƠng

1.3.4 Qu n tr r i ro tín d ng

R i ro tín d ng hi u theo ngh a r ng h n có th đ c xem là r i ro c a các

thi t h i tài chính liên quan đ n vi c ng i đi vay không th c hi n đ c ngh a v

c a mình R i ro tín d ng c b n có th xu t phát t các ho t đ ng c a các ngân

hàng trong vi c t ng tr ng tín d ng và các ho t đ ng khác nh lƠ ho t đ ng giao

d ch và ho t đ ng trên th tr ng v n (Alexiou và Sofoklis, 2009) T s gi a các

kho n d phòng cho các kho n cho vay m t v n và t ng các kho n cho vay đ c dùng đ đo l ng r i ro tín d ng Khi r i ro tín d ng càng cao s làm t ng chi phí

d phòng và làm gi m l i nhu n c a ngân hàng (Sufian, 2011) Nh v y, n u các

ngân hàng qu n tr t t r i ro tín d ng s làm gi m chi phí d phòng vƠ t ng l i

nhu n c a mình

T l các kho n đ u t trong t ng tài s n

Bên c nh ch t l ng ho t đ ng tín d ng, ch t l ng tƠi s n c a ngơn hƠng còn

th hi n các tƠi s n có khác lƠ các kho n đ u t Nh ng kho n m c nƠy c ng có

nh h ng r t l n đ n kh n ng sinh l i vƠ tính thanh kho n c a m t ngơn hƠng

Trong nghiên c u c a mình, Kolapo vƠ các đ ng nghi p (5/2012) vƠ Syafri (9/2012) đƣ ch ra r ng có m t s t ng quan đ ng bi n gi a các kho n đ u t vƠ

hi u qu kinh doanh c a NHTM

T l cho vay trên ti n g i

LDR lƠ t l cho vay trên ti n g i nh m xem xét nh h ng c a t l nƠy đ n phi hi u qu c a t l đ u vƠo so v i đ u ra M t khác, chúng ta c ng bi t r ng l i nhu n ch y u c a các ngơn hƠng th ng m i chính lƠ chênh l ch gi a thu v lƣi vƠ chi v lƣi Vì v y, m t trong nh ng cách th c lƠm t ng hi u qu ho t đ ng c a ngơn hƠng đó lƠ ph i s d ng t t ngu n v n huy đ ng, b ng vi c cho vay ra đ t o ra thu

nh p t lƣi Nh v y, n u t l LDR th p đi u nƠy có ngh a lƠ ngơn hƠng đƣ không

s d ng t t ngu n v n huy đ ng c a nó vƠ ng c l i thì ngơn hƠng đƣ s d ng t t

v n huy đ ng c a nó M t ngơn s d ng t t v n c a nó t t s có s thu v lƣi l n

h n vƠ hi u qu ho t đ ng t t h n, vì v y m i quan h gi a bi n s nƠy v i đ đo

hi u qu có d u k v ng lƠ d ng Tuy nhiên, t l cho vay trên ti n g i t ng c ng

th hi n s đánh đ i gi a l i nhu n và r i ro Khi t l cho vay trên ti n g i t ng lên thì r i ro thanh kho n c ng t ng theo vì khi đó NHTM đang có ít t m đ m đ tài tr cho t ng tr ng và b o v mình kh i nguy c rút ti n đ t ng t, nh t là các NHTM

ph thu c quá nhi u vào ngu n ti n g i đ tài tr cho t ng tr ng Khi t l này

t ng đ n m t m c t ng đ i cao, nhà qu n tr s ph i xem xét vi c th t ch t tín

d ng đ đ m b o an toàn thanh kho n cho NHTM Nh v y t l này v a có t ng quan ơm vƠ t ng quan d ng đ n hi u qu kinh doanh c a các NHTM

1.3.7 T l thu nh p lãi c n biên

ơy lƠ t s đ c các ch ngân hàng quan tâm theo dõi vì nó giúp cho ngân

hàng d báo tr c kh n ng sinh lƣi c a ngân hàng thông qua vi c ki m soát ch t

ch tài s n sinh l i và vi c tìm ki m nh ng ngu n v n có chi phí th p nh t T l thu nh p lãi c n biên đ c tính b ng chênh l ch gi a thu nh p lãi và chi phí lãi, t t

c chia cho tích tài s n sinh lãi T l NIM t ng cho th y d u hi u c a qu n tr t t

tài s n N - Có, n u NIM có xu h ng th p và b thu h p thì cho th y l i

nhu n ngân hàng đang b co h p l i Nh v y NIM s có quan h đ ng bi n v i hi u

qu kinh doanh c a các NHTM

1.3.8 S đa d ng hóa các ngu n thu

S đa d ng hóa các ngu n thu đ c th hi n qua các kho n thu nh p ngoài lãi,

các kho n thu này bao g m hoa h ng, phí d ch v , phí đ m b o, phí khác, thu nh p

ròng t vi c bán các kho n ch ng khoán đ u t vƠ kinh doanh ngo i h i T ng các

kho n thu nh p ngoài lãi vay cho th y r ng ngơn hƠng đƣ đa d ng hóa ho t đ ng c a

mình, không ch ph thu c vào các ho t đ ng truy n th ng M t cách lỦ t ng, t

s thu nh p ngoài lãi vay/t ng tài s n (NII/TA) càng cao thì l i nhu n càng cao (Sufian, 2011) Alper và Anbar (2011) c ng tìm th y m i quan h tr c ti p gi a thu

nh p ngoài lãi v i hi u qu kinh doanh c a các NHTM

1.3.9 Hi u qu qu n tr chi phí

L i nhu n c a ngân hàng có th đ c c i thi n b ng vi c s d ng công ngh

tiên ti n v truy n thông, thông tin và công ngh trong ngành tài chính trong qu n lý chi phí ho t đ ng c a ngân hàng T s chi phí ho t đ ng trên t ng tài s n đ c s

d ng đ đo l ng hi u qu c a vi c qu n lỦ chi phí vƠ các chính sách đ nh giá d ch

v T s này càng gi m ch ng t trình đ qu n lý c a ngơn hƠng đang đ c c i

thi n và s lƠm t ng l i nhu n c a ngân hàng (Trujilo-Ponce, 2012), Zeitun (2012)

và Aleksiou & Sofoklis (2009)

T c đ tăng tr ng kinh t

T c đ t ng tr ng kinh t c a m t qu c gia ph n ánh s t ng tr ng các ho t

đ ng kinh t vƠ thu nh p c a qu c gia đó T c đ t ng tr ng kinh t c a m t qu c gia c ng ph n ánh tình tr ng kinh doanh t t bao g m c ngƠnh ngơn hƠng Do đó,

t c đ t ng tr ng kinh t cao c ng có ngh a lƠ l i nhu n c a ngƠnh ngơn hƠng

cao.Gur, Irshad và Zaman (2011), Trujilo-Ponce (2012) c ng tìm th y m i quan h

tr c ti p gi a t ng tr ng kinh t vƠ kh n ng sinh l i c a ngơn hƠng

L m phát

L m phát lƠ m t nhơn t v mô quan tr ng có th đ c s d ng nh lƠ m t ch

s d báo v r i ro kinh doanh, l m phát cao th hi n r i ro kinh doanh cao.N u l m phát t ng, Ngơn hƠng NhƠ n c s ki m soát b ng cách t ng lƣi su t c b n.Vi c

t ng lƣi su t c b n s d n đ n vi c các NHTM t ng lƣi su t cho vay nhi u h n t ng lƣi su t ti n g i cho nên lƠm t ng kh n ng sinh l i c a ngơn hƠng Nh ng n u l m phát t ng quá cao thì lƣi su t ti n g i vƠ ti n vay c ng t ng theo, trong đi u ki n

nh v y ng i ta s g i ti t ki m nhi u h n lƠ vay c a ngơn hƠng, đi u nƠy d n đ n lƠm gi m l i nhu n c a ngơn hƠng.Sufian (2011), Gur, Irshad vƠ Zaman (2011),

Trujilo-Ponce (2012) tìm th y r ng có m i quan h tr c ti p gi a l m phát v i hi u

qu kinh doanh c a các NHTM

Nh v y, tác gi đƣ tóm t t các nghiên c u tr c đơy v các nhơn t nh

h ng đ n hi u qu kinh doanh c a các NHTM H u h t các nghiên c u v hi u

qu c a ngơn hƠng đ u t p trung các n c đang phát tri n v i các NHTM có quy

mô l n vƠ hi u qu ho t đ ng cao Các tác gi c ng d a trên các ph ng pháp phơn tích đ nh tính vƠ mô hình đ nh l ng khác nhau trong nh ng giai đo n nghiên c u khác nhau đ đ a ra k t lu n, vì v y các k t lu n c a các tác gi có s mơu thu n v

m c đ vƠ d u c a t ng tác gi a các nhơn t có nh h ng đ n hi u qu kinh doanh c a các NHTM ơy lƠ ti n đ đ tác gi ti n hƠnh ki m đ nh l i nh ng nhơn

t nƠy cho các NHTM VN

Trong bƠi nghiên c u nƠy, tác gi s d ng d li u c a các NHTM VN v i quy

mô vƠ hi u qu ho t đ ng còn khiêm t n so v i các NHTM các bƠi nghiên c u

tr c đơy Bên c nh đó, s l ng m u quan sát d a trên báo cáo tƠi chính c a 33 NHTM VN trong th i gian 5 n m t 2008-2012, đơy lƠ th i gian sau kh ng ho ng kinh t toƠn c u vƠ giai đo n ph c h i, vì v y s có s khác nhau v m c đ vƠ k

v ng d u c a t ng tác gi a các nhơn t so v i các nghiên c u tr c đơy NgoƠi ra,

có th có các nhơn t có tác đ ng v m t lỦ lu n nh ng s không có Ủ ngh a v m t

th ng kê v i b d li u trong giai đo n nƠy

K th a các nghiên c u tr c đơy, mô hình đ nh l ng đ c s d ng trong bƠi

lu n lƠ mô hình h i quy OLS v i b d li u d ng b ng cơn Tác gi s ti n hƠnh

ch y mô hình ba d ng mô hình d li u t ng h p, mô hình tác d ng c đ nh và mô hình tác đ ng ng u nhiên

Trên đơy lƠ nh ng c s lỦ lu n vƠ ph ng pháp nghiên c u c a bƠi lu n giúp tác gi đi vƠo phơn tích th c tr ng hi u qu kinh doanh c ng nh các nhơn t nh

h ng đ n hi u qu kinh doanh c a các NHTM Vi t Nam ch ng ti p theo

K t lu n ch ng 1

NHTM lƠ m t đ nh ch tƠi chính mƠ đ c tr ng lƠ ho t đ ng kinh doanh trong

l nh v c ti n t tín d ng và d ch v ngân hàng cung c p đa d ng các d ch v tƠi chính v i nghi p v c b n lƠ nh n ti n g i, cho vay vƠ cung ng các d ch v thanh toán.NgoƠi ra, NHTM còn cung c p nhi u d ch v khác nh m tho mƣn t i đa nhu

c u v s n ph m d ch v c a xƣ h i V b n ch t NHTM c ng có th đ c coi nh

m t t p đoƠn kinh doanh vƠ ho t đ ng v i m c tiêu t i đa hóa l i nhu n v i m c đ

r i ro cho phép.Tuy nhiên, kh n ng sinh l i là m c tiêu đ c các ngân hàng quan tơm h n c vì thu nh p cao s giúp các ngân hàng có th b o toàn v n, t ng kh

n ng m r ng th ph n, thu hút v n đ u t Vì v y, hi u qu kinh doanh c a các

NHTM trong bài lu n này mà tác gi chú tr ng phân tích là hi u qu v m t kinh

t (t i đa hóa l i nhu n v i chi phí t i thi u)

Trong đánh giá hi u qu kinh doanh c a các NHTM, ng i ta th ng xem

xét các ch tiêu nh l i nhu n sau thu , su t sinh l i trên VCSH, su t sinh l i trên

t ng tài s n, t l thu nh p lãi c n biên,chi phí ho t đ ng trên doanh thu …Bên c nh

đó, các nhƠ phơn tích c ng chú tr ng đ n s lành m nh c a NHTM thông qua các

ch tiêu nh t l VCSH trên t ng tài s n, t l d n trên t ng tài s n, t l n x u

… đ có th đánh giá chính xác h n v hi u qu kinh doanh c a các NHTM.Ngoài

ra, các nhân nh h ng ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM c ng đ c chú tr ng

phân tích D a vào các nghiên c u tr c đơy, tác gi đ a vƠo bƠi lu n này 11 nhân

t có nh h ng đ n hi u qu kinh doanh c a NHTM bao g m: quy mô ngân hàng,

t l v n ch s h u trong t ng tài s n, t s cho vay trên t ng tài s n, qu n tr r i

ro tín d ng,t l các kho n đ u t trong t ng tƠi s n,t l cho vay trên ti n g i, s đa

d ng hóa các ngu n thu, hi u qu qu n tr chi phí, t l thu nh p lãi c n biên, t c đ

t ng tr ng kinh t vƠ l m phát Các nhân t này s lƠm c s cho vi c xây d ng

mô hình đ nh l ng trong vi c phân tích th c trang hi u qu kinh doanh c a các

NHTM Vi t Nam ch ng sau

CH NG 2:

TH C TR NG HO T NG VÀ HI U QU KINH DOANH C A

CÁC NGỂN HÀNG TH NG M I VI T NAM 2.1 Th c tr ng ho t đ ng c a các ngơn hƠng th ng m i Vi t Nam

2.1.1 S l c v h th ng ngơn hƠng th ng m i Vi t Nam

H th ng ngơn hƠng Vi t Nam hi n nay bao g m 3 nhóm ngơn hƠng chính: các NHTM nhƠ n c, các NHTMCP vƠ các NHTM n c ngoƠi NgoƠi ra, còn có các ngơn hƠng liên doanh vƠ các v n phòng đ i di n c a các TCTD n c ngoƠi.C

th , tính đ n cu i n m 2012, có 5 NHTM nhƠ n c (trong đó có 3 ngơn hƠng là: Ngơn hƠng Ngo i th ng Vi t Nam - VCB, Ngơn hƠng Công th ng Vi t Nam - Vietinbank, vƠ Ngơn hƠng u t vƠ Phát tri n Vi t Nam - BIDV đƣ đ c c ph n hóa, tuy nhiên, NhƠ n c v n gi c ph n chi ph i trên 70%), 1 ngơn hƠng chính

sách, 34 NHTMCP, 4 ngân hƠng liên doanh, 5 ngơn hƠng có 100% v n n c ngoƠi,

vƠ 54 chi nhánh ngơn hƠng n c ngoƠi NgoƠi ra còn có các TCTD phi ngơn hƠng, bao g m 18 công ty tƠi chính, 13 công ty cho thuê tƠi chính vƠ h th ng Qu Tín

d ng nhơn dơn (g m 1 Qu Tín d ng nhơn dơn Trung ng v i h n 1.073 qu

thành viên) Tuy nhiên, nh ph n gi i thi u c a bƠi nghiên c u nƠy đƣ đ c p, tác

tr ng vƠo phơn tích ho t đ ng huy đ ng v n t ti n g i vƠ v n ch s h u vì đơy lƠ kho n m c quan tr ng trong t ng ngu n v n c a các NHTM

 Ho t đ ng huy đ ng v n ch s h u

Có th nói r ng, v n ch s h u c a m t NHTM lƠ th c đo t l an toƠn v n

t i thi u c ng nh t l đòn b y tƠi chính VCSH th p d n đ n r i ro ti m n cho ngơn hƠng khi n x u phát sinh t ng v t quá quy mô VCSH Trong tr ng h p

nh v y, VCSH đƣ b n mòn h t H u qu lƠ ngơn hƠng r t d b t n th ng vƠ nguy c phá s n r t cao

đáp ng các ch tiêu an toƠn v n theo thông l Basel II, NHNN đƣ yêu c u các NHTMCP t ng v n đi u l t 70 t đ ng lên 3.000 t đ ng b t đ u th c hi n t

n m 2007 vƠ h n chót lƠ h t n m 2011 theo quy đ nh c a Ngh đ nh 141/2006/N

-CP ban hƠnh Danh m c m c v n pháp đ nh đ i v i các TCTD thƠnh l p vƠ ho t

đ ng t i Vi t Nam.Chính vì v y, v n ch s h u c a các nhóm ngơn hƠng c ng

đ c m r ng t ng ng b i vì v n đi u l lƠ thƠnh ph n chính c a v n ch s h u

V n ch s h u c a NHTMNN vƠ NHTMCP t ng nhanh t n m 2008 đ n

2011 lƠ nh có ngu n v n th ng d t c phi u t các đ t IPO, l i nhu n t ng

tr ng cao trong giai đo n nƠy đƣ kéo theo qu d tr b sung v n đi u l vƠ l i nhu n gi l i t ng lên.Tuy nhiên, v n ch s h u c a nhóm NHTMCP gi m nh

n m 2012 so v i n m 2011; trong khi v n ch s h u c a các NHTMNN v n t ng

S s t gi m v n ch s h u c a nhóm NHTMCP trong n m 2012 lƠ do n x u phát

sinh t ng, ngu n l i nhu n ch a phơn ph i c a n m 2011 s đ c k t chuy n cho

m c đích trích l p d phòng r i ro đ gi m t l n x u xu ng m c an toƠn vƠ lƠm trong s ch b ng t ng k t tƠi s n h n Các NHTMNN v n gi đ c t c đ t ng lƠ do

th ng d v n c ph n, mƠ trong đó m t ph n có s đóng góp không nh c a vi c Vietcombank bán 15% v n c ph n cho ngơn hƠng Mizuho c a Nh t B n, t ng

tƠi s n vƠ c ng th hi n r ng các ngơn hƠng nƠy đang ph thu c n ng n h n vƠo

ngu n v n vay n bên ngoƠi, đ c bi t là th tr ng liên ngân hàng và các ngu n vay

m n khác (t n c ngoài, t NHNN,…) vƠ quy mô v n ch s h u đang gi m sút

t ng đ i so t ng tƠi s n Vi c gia t ng s d ng đòn b y tƠi chính trong giai đo n

này s lƠm gia t ng l i nhu n nh ng c ng đ ng th i lƠm t ng r i ro tài chính c a các NHTM, đi u này ch c ch n s nh h ng r t l n đ n l i nhu n c a các NHTM

nêu thi u s h p lý trong phân b và s d ng tài s n khi mà m c đ an toàn v n đang suy gi m

NgoƠi ra, các NHTM c ng c n chú ý r ng vi c t ng VCSH c a các NHTM s

g p khá nhi u tr ng i khi mƠ th tr ng ch ng khoán m đ m vƠ ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM đang g p khó kh n.N u t ng VCSH theo ph ng pháp c

h c thông qua phát hƠnh c phi u hƠng n m vƠ trích d tr b sung v n đi u l 5%

t ngu n l i nhu n đ l i thì quy mô t ng v n ch s h u r t ch m C th , t l

t ng tr ng v n bình quơn c a khu v c NHTMCP giai đo n 2008-2012 là 20%, và khu v c NHTMNN lƠ 25%.T ng v n theo hình th c nƠy s có gi i h n nh t đ nh

b i l i nhu n không th t ng tr ng vô h n Gi i pháp đ t ng tr ng nhanh h n lƠ

l a ch n hình th c mua, bán, sáp nh p v i các TCTD khác

 Ho t đ ng huy đ ng ti n g i khách hƠng

Huy đ ng v n ti n g i t n n kinh t c a hai kh i ngơn hƠng đƣ có s chuy n

bi n rõ r t v i s bùng n m ng l i chi nhánh c a m t s ngơn hƠng l n nh Vietcombank, BIDV, ACB, Sacombank, Techcombank đƣ d n đ n t c đ t ng

tr ng v t b c v huy đ ng v n, khai thác hi u qu ngu n v n nhƠn r i trong dơn

c T c đ t ng tr ng huy đ ng v n bình quơn c a khu v c NHTMCP t ng 33%/n m trong giai đo n 2008-2012, trong khi NHTMNN ch t ng trung bình 18%

Nh t c đ t ng tr ng huy đ ng v n cao nên kho ng cách s d huy đ ng gi a hai khu v c NHTMNN vƠ NHTMCP gi m r t nhi u, ti m c n ngay t n m 2010

Huy đ ng v n ti n g i c a khu v c NHTMCP có b c t ng đ t bi n trong 3 n m t

2009-2011 lƠ do giai đo n nƠy các NHTMCP v n đ c quy n s d ng công c lƣi

su t đ c nh tranh huy đ ng v n, đi u nƠy c ng cho th y s b t n đ nh trong

ngu n v n huy đ ng, do các ngơn hƠng thay vì nơng cao ch t l ng s n ph m l i

c nh tranh d a trên lƣi su t, khi n cho các kho n ti n g i th ng nhanh chóng b

rút ra vƠ đem g i t i ngơn hƠng có m c lƣi su t cao h n Tuy nhiên, t c đ t ng

tr ng huy đ ng v n n m 2012 c a NHTMCP ch ng l i trong khi nhóm NHTMNN

có t c đ t ng cao h n h n nhóm NHTMCP i u nƠy m t ph n do tác đ ng c a

chính sách tr n lƣi su t huy đ ng c ng nh gi i h n tín d ng c a NHNN.Tr n lƣi

su t huy đ ng khi n nhi u ng i l a ch n ngơn hƠng có uy tín g i ti n thay vì l a

ch n ngơn hƠng có m c lƣi su t cao h n H n m c tín d ng c ng lƠm xoa d u s c ép

nhu c u v n c a nhi u ngơn hƠng, đ c bi t các ngơn hƠng s d ng t i đa ngu n v n

huy đ ng t n n kinh t đ cho vay

Huy đ ng v n c a khu v c NHTMNN t ng nhanh h n trong n m 2012 so v i

khu v c NHTMCP lƠ do s c t i m t s NHTMCP Thông tin v s d ch chuy n

nhơn s t i các NHTMCP hƠng đ u t i Vi t Nam nh : ACB, Sacombank vƠ

Eximbank đƣ t o ra nh ng tin đ n v m t kh n ng thanh kho n t i các ngơn hƠng

nƠy H u qu lƠ m t l ng ti n l n đ c rút ra trong m t m t th i gian ng n t i các ngơn hƠng nƠy vƠ đ c chuy n t i các NHTMNN

th h n v kinh nghi m qu n lỦ, công ngh vƠ s phát tri n đa d ng s n ph m d ch

v trong vƠ ngoƠi n c Kho ng cách huy đ ng v n gi a nhóm NHTMNN vƠ NHTMCP đƣ thu h p đáng k t n m 2008 đ n 2012 N u kho ng cách gi a 2 nhóm ngơn hƠng nƠy lƠ trên 300 nghìn t n m 2008 thì kho ng cách đó đƣ thu h p

xu ng d i 60 nghìn t n m 2012 i u nƠy kh ng đ nh s n l c c a các NHTMCP trong vi c m r ng th ph n huy đ ng v n nh m ti n t i gi m s ph thu c ngu n v n t các NHTMNN c ng nh t ch h n n a trong qu n tr thanh kho n

 Ho t đ ng huy đ ng ti n g i liên ngơn hƠng

Giai đo n 2008-2011 ch ng ki n s t ng lên r t m nh m ngu n v n ti n g i liên hƠng c a c hai nhóm NHTM c v quy mô l n t tr ng trong t ng tƠi s n, trong đó t c đ t ng v quy mô vƠ t tr ng trong t ng tƠi s n c a nhóm NHTMCP nhanh h n nhi u so v i nhóm NHTMCP NgoƠi ra, ta c ng có th d dƠng th y

r ng, t c đ t ng c a ngu n v n liên ngơn hƠng còn nhanh h n c t c đ t ng t ng tƠi s n c a c hai nhóm NHTM, đi u nƠy cho th y trong giai đo n nƠy các NHTM đang tham gia m nh m vƠo th tr ng liên ngơn hƠng v i vai trò lƠ m t kênh giao

d ch v n ch y u c a các NHTM, c tr c ti p l n gián ti p thông qua y thác đ u

t , t o nên nh ng vòng quay thúc đ y quy mô t ng tƠi s n vì trong giai đo n nƠy,liên ngơn hƠng lƠ m t kênh c i m ; đ ng v n trao đi - đ i l i, ngơn hƠng v a

g i v a cho vay; h có th s d ng th thu t “b t t ng” v n qua l i l n nhau đ

t i m t s NHTMCP quy mô nh có kho n ti n vay t các NHTM quy mô l n c ng

v i th c tr ng vay n ch ng ch t gi a các ngơn hƠng cƠng khi n cho m c đ r i ro

c a c h th ng ngơn hƠng Vi t Nam tr nên l n h n Lƣi su t liên ngơn hƠng trong quỦ cu i n m 2011 t ng cao liên t c đƣ b c l rõ vi c thi u h t thanh kho n t i m t

s NHTM L n đ u tiên trên th tr ng liên ngơn hƠng Vi t Nam xu t hi n hi n

t ng các ch th tham gia giao d ch yêu c u ngơn hƠng đi vay ph i có tƠi s n b o