TÁC ĐỘNG CỦA ĐA DẠNG HÓA ĐẦU TƯ ĐẾN HIỆU QUẢ VÀ GIÁ TRỊ CỦA DOANH NGHIỆP LUẬN VĂN THẠC SĨ.PDF

V i lý do đó, tác gi ch có th ki m tra EXVAL theo hai giá tr là doanh thu và EBIT.

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a riêng tôi v i s h ng d n khoa

L I C M N

Tr c h t tôi xin g i l i c m n chân thành đ n Th y h ng d n khoa h c TS.NGUY N T N HOÀNG v nh ng ý ki n đóng góp, nh ng h ng d n, ch

b o r t có giá tr giúp tôi hoàn thành lu n v n này

Tôi xin chân thành g i l i c m n đ n Quý Th y Cô trong Khoa Tài chính, gia đình và b n bè đư h t lòng ng h , đ ng viên tác gi trong su t th i gian th c hi n

lu n v n này

TP H Chí Minh, ngày tháng n m 2013

H c viên

Lê Th Ng c Linh

B ng 3.1 B ng t ng h p các bi n

B ng 3.2 B ng t ng h p các k v ng

B ng 4.1 Phân ngành m u nghiên c u

B ng 4.2 K t c u phân ngành c a doanh nghi p đa ngành

B ng 4.3 Th ng kê mô t các bi n c a mô hình h i qui

B ng 4.4 Mô t bi n giá tr v t tr i theo th i gian

B ng 4.5: K t qu h i quy c a giá tr v t tr i

B ng 4.6: K t qu h i quy c a hi u qu v t tr i

B ng 4.7: M i liên h gi a giá tr v t tr i và hi u qu v t tr i

TÓM T T 2

CH NG 1: GI I THI U 3

CH NG 2: T NG QUAN CÁC NGHIÊN C U TR C ÂY 7

2.1 Các k t qu nghiên c u tr c đơy 7

CH NG 3: PH NG PHÁP NGHIÊN C U 11

3.1 Thi t k và l a ch n mô hình nghiên c u: 11

3.2 Bi n và gi thuy t nghiên c u: 12

3.2.1 Bi n ph thu c và bi n đ c l p trong mô hình nghiên c u: 13

3.2.2 Các k v ng v k t qu nghiên c u: 17

3.3 D li u và x lý d li u: 20

3.3.1 Ngu n d li u 20

3.3.2 X lý d li u và m u nghiên c u 21

CH NG 4: N I DUNG VÀ CÁC K T QU NGHIÊN C U 23

4.1 N i dung nghiên c u 23

4.1.1 Phân tích t ng quát m u nghiên c u 23

4.1.2 Phơn tích đ n bi n 26

4.1.2 Phân tích mô hình h i quy 29

4.2 K t qu nghiên c u 36

CH NG 5: K T LU N 38

5.1 K t qu nghiên c u 38

5.2 H n ch c a đ tài 39 5.3 H ng nghiên c u ti p theo 40

TÓM T T

Qua nghiên c u v m c nh h ng c a đa d ng hóa đ n giá tr doanh nghi p

c a 70 doanh nghi p niêm y t trên sàn ch ng khoán Vi t Nam trong giai đo n

2007-2012, tác gi th y r ng: b c đ u, khi th c hi n ph ng pháp phân tích đ n

bi n và phân tích đa bi n v i ph ng pháp bình ph ng bé nh t d li u b ng, ch y

mô hình Stata đ ki m đ nh s t ng quan và m i lien h gi a các bi n, k t qu cho

th y giá tr v t tr i và hi u qu v t tr i có m i t ng quan âm v i bi n đa d ng

hóa, đ ng th i bi n hi u qu v t tr i l i có m i t ng quan d ng v i giá tr doanh

nghi p Nh ng đ c đi m này phù h p v i th c t c a Vi t Nam hi n nay, và t ng

đ ng v i nghiên c u c a các công trình nghiên c u tr c đó trên th gi i nh c a

Berger và Ofeck (1995), Campa và Kedia (2002), Andre J.Bate (2 007),…

tr doanh nghi p, giá tr v t tr i, hi u qu v t tr i, đ u t đa ngành,…

T i Vi t Nam hi n nay, h u h t các công ty l n đang niêm y t hi n nay đ u có

chi n l c gi ng nhau là đa d ng hóa ngành ngh , nh m vào l nh v c đ u t tài chính,

thành l p ngân hàng và công ty ch ng khoán nh : REE, SAM, FPT, ITA, SJS, GMD Trong khi đó, ti m n ng phát tri n các l nh v c ho t đ ng chính c a doanh nghi p v n

còn cao i u này th hi n s lu n qu n trong vi c ho ch đ nh chi n l c phát tri n và s

d ng ngu n v n c a doanh nghi p

L ch s các th tr ng ch ng khoán trên th gi i đã ch ng minh r ng các t p đoàn

và các công ty l n s v t tr i các công ty nh ch khi h t p trung toàn l c vào l nh v c

ho t đ ng kinh doanh "chuyên ngành" c a h N u phân tán ngu n l c và m r ng ho t

đ ng kinh doanh sang nhi u l nh v c m i, h th ng b nh ng công ty v a và nh v t

qua B n thân th ng hi u c a nh ng t p đoàn này s b gi m sút vì th ng hi u c a h

g n v i r t nhi u l nh v c khác nhau

Trên th gi i, đ n nay đã có r t nhi u công trình nghiên c u v tác đ ng c a đa

d ng hóa đ n giá tr doanh nghi p Theo Campa và Kedia (2002), các doanh nghi p l a

ch n th c hi n đa d ng hóa khi các l i ích c a đa d ng hóa l n h n chi phí c a đa d ng

hóa Nh ng l i ích t đa d ng hóa có th phát sinh t hi u qu kinh t do qui mô l n, gia

t ng kh n ng vay n , hi u qu phân b ngu n l c thông qua các th tr ng v n n i b và

nhi u y u t khác Các chi phí c a đa d ng hóa có th phát sinh t s phân b không hi u

qu các ngu n l c thông qua th tr ng v n n i b , khó kh n trong vi c thúc đ y các h p

đ ng v i đi u ki n t i đa hóa, kho ng cách thông tin gi a trung tâm qu n lý và nhà qu n

lý b ph n, s b t đ ng gi a ng i qu n lý và ch s h u,… Chính s chênh l ch gi a

nh ng l i ích và chi phí đó s làm t ng ho c gi m giá tr c a doanh nghi p, và đi u quan

tr ng đ i v i các doanh nghi p khi th c hi n đa d ng hóa là xem xét các đ c tính nào có

th nh h ng đ n giá tr c ng nh các quy t đ nh đa d ng hóa c a doanh nghi p mình

Bài nghiên c u: “Tác đ ng c a đa d ng hóa đ u t đ n hi u qu và giá tr c a

doanh nghi p” v i m c đích là tìm hi u xem m c đ nh h ng c a đa d ng hóa lên

giá tr và hi u qu c a doanh nghi p t i th tr ng m i n i nh Vi t Nam nh th nào,

li u r ng nó có t ng đ ng v i đa ph n các k t qu nghiên c u đã th c hi n trên th gi i

hay không, đ ng th i tìm ki m nguyên nhân d n đ n s nh h ng đó Doanh nghi p

Vi t Nam hi n nay nên t p trung vào l nh v c kinh doanh mà công ty có s n kinh

nghi m và l i th , tránh đ u t vào nh ng l nh v c ngoài t m hi u bi t hay là m r ng

ngành ngh kinh doanh là đi u đáng xem xét

1.2 M c tiêu và câu h i nghiên c u:

Trong ph m vi đ tài này, tác gi mong mu n cung c p m t cái nhìn rõ h n v v n

đ đa d ng hóa c ng nh nh ng nhân t tác đ ng đ n s thay đ i trong giá tr và hi u

qu doanh nghi p kinh doanh đa ngành

đ t đ c m c tiêu nghiên c u v v n đ đa d ng hóa c ng nh nh ng nhân t tác đ ng đ n s thay đ i trong giá tr và hi u qu doanh nghi p kinh doanh đa ngành,

câu h i nghiên c u đ c đ t ra là:

- Giá tr c a các doanh nghi p đa d ng hóa t ng hay gi m h n so v i các

doanh nghi p kinh doanh đ n ngành?

- Giá tr c a doanh nghi p đa ngành t ng hay gi m h n so v i doanh nghi p đ n ngành có ph i là do vi c đa d ng hóa, hay là do các y u t

khác?

1.3 i t ng, ph m vi vƠ ph ng pháp nghiên c u

tài nghiên c u giá tr doanh nghi p b nh h ng nh th nào khi th c hi n

kinh doanh đa ngành c a các doanh nghi p niêm y t trên sàn ch ng khoán trong

giai đo n 2007 – 2012 S li u đ c trích xu t ra t các báo cáo th ng niên, báo cáo

tài chính đã đ c ki m toán c a các doanh nghi p, ngu n s li u đ c l y t các

website n h www.cophieu68.com , www.fpts.com.vn , …

tài k th a các k t qu và các mô hình nghiên c u t các h c gi trên th

gi i đã th c hi n t i các th tr ng khác nhau, đ nghiên c u th c nghi m t i các

doanh nghi p Vi t Nam

tài s d ng mô hình h i quy theo ph ng pháp bình ph ng nh nh t LS

(Least Squares), mô hình h i quy tác đ ng ng u nhiên REM (Random Effect Model)

mô hình h i quy tác đ ng c đ nh FEM (Fix Effect Model) còn g i là h i quy bi n

gi bình ph ng nh nh t LSDV (Least Squares Dummy Variable) trên d li u b ng

(Pannel data) đ phân tích m i quan h gi a giá tr c a doanh nghi p kinh doanh đa

ngành và kinh doanh đ n ngành, c th :

- So sánh giá tr v t tr i (Excess Value - EXVAL) và hi u qu v t tr i (Excess Performance - EXPER) c a nh ng doanh nghi p đ n ngành v i doanh

nghi p đa ngành, đ xem lo i doanh nghi p nào có giá tr và hi u qu cao h n Bên

c nh đó, đ tài c ng xem xét ch tiêu hi u qu v t tr i EXPER có m i liên h v i

ch tiêu giá tr v t tr i EXVAL n h th nào

- Th c hi n ch y mô hình h i quy theo ph ng pháp bình ph ng nh nh t

LS và mô hình h i quy FEM, REM đ xác đ nh vi c t ng ho c gi m giá tr và hi u

qu c a doanh nghi p đa ngành, t đó xác đ nh nguyên nhân d n đ n s thay đ i giá

tr và hi u qu c a doanh nghi p đa ngành so v i doanh nghi p đ n

C H NG 2: T NG QUAN CÁC NGHIÊN C U TR C ÂY

Andre J.Bate- 2007 đã th c hi n nghiên c u trên 70 doanh nghi p c a New

Zealand t n m 1993-2005 v i m u kh o sát g m 411 n m-doanh nghi p, trong đó

có 56 doanh nghi p đ n ngành v i 325 n m-doanh nghi p đ n ngành và 14 doanh

nghi p đa ngành v i 86 n m-doanh nghi p đa ngành, k t qu đã cho th y r ng giá

tr doanh nghi p kinh doanh đa d ng hóa gi m 35% so v i doanh nghi p kinh

doanh đ n ngành Và k t qu này phù h p v i r t nhi u b ng ch ng đã nghiên c u

tr c đây

Khi c đ nh các thu c tính không đ c quan sát nh ng có nh h ng đ n quy t

đ nh đa d ng hóa (là n m và doanh nghi p – đây là hai đ c tính n i b t nh t) đ ki m

tra nguyên nhân c a vi c gi m giá tr c a các doanh nghi p đa d ng hóa, Andre

J.Bate đã g p ph i th t b i do các h s tìm đ c t ph ng trình h i quy không có ý

ng h a th ng kê Ti p t c ki m tra v tác đ ng c a chi phí đ i di n lên s s t gi m giá

tr doanh nghi p, ông c ng b th t b i vì h s tìm đ c không nh mong đ i c a gi

thuy t ban đ u Ông cho r ng, s gi m sút giá tr c a các doanh nghi p này không

ph i là do vi c đa d ng hóa gây ra, mà có th là do m t s đ c đi m khác c a doanh

nghi p không đ c phù h p khi k t h p v i nhau, ho c c ng có th do s cô l p v

đ a lý và th tr ng c a các doanh nghi p NewZealand, d n đ n tình tr ng là các

doanh nghi p này khai thác c n ki t các c h i t ng tr ng r i sau đó m i ti n đ n

th c hi n đa d ng hóa, và đi u này c ng làm cho các doanh nghi p đa d ng hóa có

giá tr gi m đi

Ngoài ra, khi ki m tra s gi m sút v giá tr và hi u qu c a nghiên c u này, ông không tìm th y đ c m i liên quan nào gi a vi c gi m giá tr v i gi m hi u qu ,

và s xung đ t gi a l i ích c a các doanh nghi p con

V i nghiên c u c a S.S.Chen và K.W.Ho (2000) nghiên c u 145 doanh nghi p Singapore, các m c đ c a đa d ng hóa doanh nghi p có t ng quan

d ng đ i v i qui mô doanh nghi p, và có t ng quan âm đ i v i các c đông

n m ngoài ban quan lý, tuy nhiên không có b ng ch ng cho th y các c đông

n m trong ban qu n lý thì có t ng quan d ng v i m c đ đa d ng hóa

S.S.Chen và K.W.Ho cho r ng, giá tr c a các doanh nghi p đa d ng hóa

gi m đi trong tr ng h p các doanh nghi p này có s c đông n m quy n qu n lý ít

h n, và vi c gi m giá tr này x y ra có th liên quan đ n v n đ v chi phí đ i di n

Còn các c đông n m ngoài ban qu n lý thì ch a có b ng ch ng th hi n s tác

đ ng đ n giá tr doanh nghi p Tác gi cho r ng, đ i v i các doanh nghi p có giá

tr b gi m đi nh th , thì các c đông n m ngoài ban qu n lý th c hi n các hành

đ ng nh m c n tr vi c đa d ng hóa doanh nghi p, nh ng c ng không có b ng ch ng

cho th y chi phí đ i di n trong tr ng h p này đ c gi m đi

Nghiên c u Hadlock và các tác gi (2001) đ c ti n hành trên m u g m 641

tr ng h p phát hành c phi u t n m 1983 – 1985, cho th y đ i v i doanh nghi p

đa d ng hóa, s t ng lên đáng k nh t là v n đ v đ i di n, khi cho r ng nhà qu n lý

t p trung quá nhi u vào nh ng d án kém hi u qu h n so v i doanh nghi p đ n

ngành Hay nói khác đi, doanh nghi p đa ngành có xu h ng đ c đi u hành b i

nh ng nhà qu n lý thích đ u t tràn lan N u doanh nghi p đa d ng hóa có xu

h ng chi ti n vào nh ng d án kém hi u qu , và n u xem vi c phát hành c phi u

là m t d u hi u cho th y doanh nghi p này đang c n ti n vào nh ng d án kém hi u

qu nh th , thì l ra th tr ng s có nh ng ph n ng tiêu c c đ i v i doanh nghi p

đa d ng hóa khi phát hành c phi u Nh ng trong k t qu th c nghi m thì l i ng c

l i v i lý thuy t này

S.C.Bae và T.H.Kwon (2008) th c hi n nghiên c u trên các doanh nghi p s n

xu t t i Hàn Qu c t n m 1994-2000 v i m u kh o sát bao g m 2.894 n m-doanh nghi p, các doanh nghi p kinh doanh đa ngành b gi m đi so v i các doanh nghi p

kinh doanh đ n ngành Vi c đa d ng hóa c a các t p đoàn Hàn Qu c làm cho giá tr

các t p đoàn này gi m đi, tuy nhiên m c đ nh h ng c a t ng lo i đa d ng hóa s

khác nhau, trong khi các doanh nghi p đa d ng hóa không liên k t có giá tr doanh

nghi p gi m đi, thì nh ng doanh nghi p đa d ng hóa có liên k t l i có giá tr doanh

nghi p gi m không rõ ràng

Theo Burch và Nanda (2001) nghiên c u trên nh ng doanh nghi p chia tách ngành kinh doanh, nh n th y r ng, các doanh nghi p sau khi chia tách đã t o ra giá

tr cao h n so v i doanh nghi p tr c khi chia tách, t c là doanh nghi p kinh doanh

đ n ngành có giá tr cao h n so v i đa d ng hóa

Theo Campa và Kedia (2002), tác gi cho r ng, các doanh nghi p có quy t đ nh

đa d ng hóa khi h không còn c h i t ng tr ng trong l nh v c c a mình n a Do

v y, đ i v i tr ng h p này, giá tr doanh nghi p gi m d n đ n đa d ng hóa ngành

ngh ch không ph i do đa d ng hóa mà làm cho giá tr doanh nghi p gi m

Theo Makoto Nakano (2004) nghiên c u v c u trúc tài chính trên các doanh nghi p đa d ng hóa c a Nh t trong giai đo n 1998 – 2001, cho th y r ng, các doanh

nghi p càng có nhi u ngành ngh thì có l i ích, doanh s và r i ro càng th p và đòn

b y tài chính càng cao ng th i, v i các doanh nghi p th c hi n đa d ng hóa thì

giá tr c a nó gi m 5% Ông c ng ti n hành tìm hi u nguyên nhân d n đ n s s t

gi m đó thì nh n th y, các doanh nghi p th c hi n đa d ng hóa không liên k t có s

s t gi m l n nh t, và nh ng l i ích có đ c t vi c đa d ng hóa nh ti t ki m thu

ho c đòn b y tài chính v n còn quá ít, và không đ đ bù đ p ph n s t gi m đó

CH NG 3: PH NG PHÁP NGHIÊN C U

3.1 Thi t k và l a ch n mô hình nghiên c u:

tài đ c th c hi n theo ph ng pháp nghiên c u đ nh l ng đây, tác

gi s d ng d li u b ng hay còn g i là d li u k t h p các d li u theo chu i th i gian và không gian

i v i mô hình h i quy, tác gi l a ch n xu t phát t nh ng nghiên c u

tr c đây liên quan đ n đánh giá nh h ng c a vi c đa d ng hóa tác đ ng đ n giá tr

doanh nghi p Do đ c đi m c a các doanh nghi p t i Vi t Nam, và m t ph n c ng

do c u trúc c a các b ng báo cáo tài chính nh h ng đ n vi c thu th p s li u nghiên

c u, nên tác gi đã l a ch n mô hình nghiên c u đánh giá giá tr doanh nghi p theo

b i s c a theo Andry J.Bate (2007) d a trên n n t ng c a Berge và Ofeck đ ki m

tra nh h ng c a đa d ng hóa đ n giá tr và hi u qu doanh nghi p, c th nh sau:

- Phân tích đ n bi n các ch tiêu c a doanh nghi p đ n ngành so v i doanhnghi p đa

ngành đ có cái nhìn t ng quát v hai hình th c kinh doanh này.

- Phân tích h i quy đa bi n v i bi n ph thu c là giá tr v t tr i (EXVAL) và hi u qu

v t tr i (EXPER) Trong ph n này, tác gi s d ng ph ng pháp bình ph ng nh

nh t (LS) đ đánh giá nh h ng c a đa d ng hóa đ n giá tr và hi u qu doanh nghi p:

Bi n ph thu c: mô hình 1 giá tr v t tr i c a doanh nghi p (EXVAL) EXVALi = 0 + 1DDHi+ 2QUYMOi+ 3iDONBAYi+ 4CHIACOTUCi+

5BIENDOi+ i (1)

Bi n ph thu c: mô hình 2 hi u qu v t tr i c a doanh nghi p (EXPER)

EXPERi = 0 + 1DDHi+ 2QUYMOi+ 3iDONBAYi+ 4CHIACOTUCi+ i(2)

Sau ph n h i quy này, tác gi th c hi n h i quy v i bi n ph thu c là EXVAL

và b sung thêm bi n đ c l p là EXPER nh m ki m tra xem ch tiêu hi u qu v t

tr i có m i liên h v i ch tiêu giá tr v t tr i nh th nào?

D a trên mô hình tác đ ng c đ nh FEM (Fixed Effect Model, LS+Dummy)

còn g i là h i quy bi n gi bình ph ng nh nh t LSDV (Least Squares Dummy

Variable) trên d li u b ng (Panel data) đ đánh giá nh h ng c a đa d ng hóa tác

đ ng lên giá tr doanh nghi p ng th i, tác gi th c hi n đi u ch nh các bi n n i suy đ xác đ nh y u t nào đã làm t ng ho c gi m giá tr và hi u qu doanh nghi p

nh k t qu phân tích trên

Th ay đ i bi n đo l ng đa d ng hóa trên b ng ch s Herfidahl và cho ch y

l i h i quy M c đích là đ xem k t qu có đ c trên có ph i là do cách l a ch n

ph ng pháp đo l ng đa d ng hóa hay không?

T hay đ i bi n đo l ng giá tr doanh nghi p b ng h s Tobin’s q và cho ch y

l i h i quy M c đích là đ xem k t qu có đ c trên có ph i là do cách l a ch n

ph ng pháp đo l ng giá tr doanh nghi p hay không?

3.2 Bi n và gi thuy t nghiên c u:

Tác gi s d ng ph ng pháp nghiên c u đ nh l ng làm tr ng tâm đ

nghiên c u tác đ ng c a đa d ng hóa lên giá tr c a các doanh nghi p đang niêm y t

trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam trong giai đo n g n đây c a hai sàn HOSE

và HXN Vi c l a ch n ph ng pháp nghiên c u đ nh l ng làm phân tích chính

trong lu n v n này vì nhi u lý do nh sau:

- ã có nhi u nghiên c u tr c đây v tác đ ng c a đa d ng hóa lên giá tr

doanh nghi p s d ng ph ng pháp nghiên c u đ nh l ng nh Andry J.Bate

(2007), C.Bate và Tae Ho Kwon (2008), S.S.Chen và K.W.Ho (2000), …

- Vi c s d ng ph ng pháp này giúp cho tác gi d dàng so sánh k t qu

nghiên c u c a lu n v n này v i k t qu c a các nghiên c u tr c đây

- Ph ng pháp đ nh l ng đ c đ c tr ng b i vi c s d ng nhi u d li u và

th ng đ c áp d ng khi ki m đ nh các lý thuy t, và đây c ng chính là m c đích c a đ tài này

Vi c ch n các bi n s d ng đ a vào mô hình h i quy xu t phát t nh ng

nghiên c u th c nghi m tr c đây đ đ m b o k t qu phù h p và có th so sánh

đ c v i nh ng nghiên c u khác

3.2.1.1 Các bi n ph thu c c a mô hình h i quy:

K th a các nghiên c u tr c đây, tác gi dùng giá tr v t tr i EXVAL

(Excess Value) và hi u qu v t tr i EXPER (Excess Performance) là bi n ph thu c đ đánh giá so sánh giá tr gi a doanh nghi p đ n ngành và doanh nghi p đa

ngành trong cùng m t giai đo n, EXVAL/EXPER đ c tính b ng chênh l ch giá tr

th c t so v i giá tr k v ng c a doanh nghi p N u EXVAL/EXPER c a doanh nghi p đa ngành l n h n so v i doanh nghi p đ n ngành thì cho ta th y r ng vi c

đa d ng hóa s làm t ng giá tr doanh nghi p, và ng c l i

EXVAL – giá tr v t tr i (Excess Value) – theo Berger và Ofeck (1995)

EXVAL đ c tính b ng chênh l ch c a giá tr doanh nghi p th c t (FV) và giá tr

doanh nghi p k v ng (IFV) Giá tr v t tr i EXVAL đ c tính b ng ln c a giá tr

th c t trên giá tr k v ng, k t qu th hi n giá tr doanh nghi p đ t đ c ho c m t

đi sau khi th c hi n đa d ng hóa EXVAL d ng th hi n giá tr doanh nghi p t ng,

EXVAL âm th hi n giá tr doanh nghi p gi m

Theo Berger và Ofeck (1995), IFV đ c tính d a vào b i s ngành, m i ngành

kinh doanh trong m t doanh nghi p đa ngành đ c xem nh là m t doanh nghi p

đ n ngành đ c l p k t qu đ c tin c y m c cao thì IFV ph i đ c tính theo ba

s nhân là doanh thu, tài s n và l i nhu n Tuy nhiên, do g p khó kh n trong vi c

thu th p s li u là trong các báo cáo c a các doanh nghi p đa ngành, tác gi không

th y đ c s li u v phân b tài s n theo t ng ngành nên không th tính IFV theo b i

s c a tài s n đ c V i lý do đó, tác gi ch có th ki m tra EXVAL theo hai giá tr

là doanh thu và EBIT V i: EXVAL = Ln (FV/IFV)

Trong đó,

FV = (giá s sách c a n ng n h n + giá s sách c a n dài h n + giá s sách c a

v n c ph n u đãi + giá th tr ng c a v n c ph n)

+ Giá s sách c a n ng n h n và n dài h n: s li u nà y đ c trích t b ng báo

cáo tài chính hàng n m c a t ng doanh nghi p

+ Giá s sách c a v n c ph n u đãi: Do hi n nay, thông tin v c ph n u đãi

còn r t h n ch và h u nh không có các doanh nghi p, nên giá tr này tác gi

b qua và xem nh b ng 0

+ Giá tr th tr ng c a v n c ph n = s l ng c phi u x giá c phi u bình quân c a 30 ngày giao d ch tr c ngày k t thúc n m báo cáo tài chính

V i s l ng c phi u hàng n m đ c báo cáo trong b ng báo cáo tài chính,

và giá c phi u m i ngày đ c trích ra t l ch s giá c phi u c a d li u do các

trang web http://www.fpts l u tr

Và IFV đ c tính theo hai giá tr :

IFV theo doanh thu = ∑nN doanh thu c a ngành x b i s c a giá tr doanh nghi p theo ngành

+ Doanh thu c a ngàn h: đ c l y t b ng báo cáo th ng niên c a t ng doanh

nghi p trong t ng n m Tùy m i doanh nghi p, có báo cáo ghi s l ng c th theo t ng ngành, có báo cáo ghi t l ph n tr m c a m i ngành, và t c n c này

tác gi s tính ra doanh thu cho t ng ngành c th

+ B i s giá tr doanh nghi p theo ngành = trung bình theo ngành c a (FV/doanh thu)

T ng t đ tính IFV theo EBIT và nh v y, mô hình h i quy (1) s cho ra 2 giá

tr c a EXVAL theo doanh thu và theo EBIT

EXPER – Hi u qu v t tr i (Excess Performance) đ c tính nh sau:

EXPER = ỳ + EBIT th c t : đ c trích t b ng báo cáo tài chính hàng n m c a doanh nghi p,

thông th ng trong b ng báo cáo này doanh nghi p ch báo cáo l i nhu n tr c thu và do v y, tác gi c ng thêm ph n lãi vay vào đ có đ c l i nhu n tr c lãi

vay và thu EBIT

+ EBIT k v ng = nN Doanh thu c a ngành x b i s c a EBIT c a ngành.

+ B i s EBIT c a ngành = trung bình theo ngành c a (EBIT/doanh thu)

3.2.1.2 Các bi n đ c l p trong mô hình

Các bi n đ c l p, bi n ki m soát đ c s d ng trong nghiên c u này là

nh ng bi n ph bi n, c n c vào nh ng nghiên c u c a Andry J.Bate (2007), Sung

C.Bate và Tae Ho Kwon (2008), Seng Syan Chen và Kim Wai Ho (2000)

DDH – bi n gi đa d ng hóa đ đo l ng m c đ đa d ng hóa c a doanh

nghi p, tác gi dùng bi n gi đ đo l ng, bi n này b ng 1 n u doanh nghi p có

nhi u ngành khác nhau đ c s p x p trong b ng phân ngành, b ng 0 n u ng c l i

DDH Doanh nghi p đa ngành Doanh nghi p đ n ngành

QUIMO – qui mô doanh nghi p đ đo l ng qui mô c a doanh nghi p, tác

gi d a vào giá tr c a t ng tài s n, đây qui mô đ c tính b ng logarit c a t ng

tài s n doanh nghi p Theo nghiên c u c a J.Bate (2007), qui mô doanh nghi p còn

đ c tính theo t ng doanh thu, tuy nhiên cách tính này ch ph c v trong tr ng

h p tính giá tr /hi u qu v t tr i theo bi n đi u ch nh là tài s n t ng ngành c a

doanh nghi p Mà vi c thu th p d li u tài s n theo t ng ngành Vi t Nam g p r t nhi u khó kh n do không có c s đ chia tách Do v y, tác gi đã không tính giá

tr /hi u qu v t tr i theo bi n đi u ch nh là tài s n vào đ ch y mô hình và c ng

không áp d ng cách tính qui mô theo t ng doanh thu c a doanh nghi p

QUI MO = Log (T ng tài s n) DONBAY – đòn b y đ c tính b ng chênh l ch c a giá tr s sách c a t ng n trên

t ng tài s n

DONBAY N ng n h n N dài h n

T ng tài s n

COTUC – Bi n gi chia c t c tác gi dùng bi n gi , bi n này có giá tr b ng 1 n u

doanh nghi p chi tr c t c trong n m đó và b ng 0 n u ng c l i

Doanh nghi p không chia c t c

BD LOINHUAN – Bi n biên đ l i nhu n bi n này th hi n kh n ng sinh l i c a

doanh nghi p vàđ c tính b ng l i nhu n tr c lãi vay và thu EBIT trên doanh thu

T ng doanh thu

Bi n tài s n vô hình đ c tính b ng giá tr tài s n vô hình chia cho t ng tài s n

theo s sách Tài s n vô hình bao g m ch t l ng qu n lý, nh ng c h i t ng tr ng,

th ng hi u, th tr ng,… nó th hi n giá tr c a doanh nghi p nh ng không

thông qua b ng báo cáo tài chính Bi n này có m i t ng quan d ng v i giá tr v t

tr i và hi u qu v t tr i, vì n u nh ng doanh nghi p đ u t m nh vào tài s n vô

hình thì s có kh n ng mang l i l i nhu n cao h n Tuy nhiên, do đ c đi m c a

b ng báo cáo tài chính c a Vi t Nam, thì s phân chia tài s n vô hình không đúng

v i yêu c u c a tác gi , chính vì s khó kh n khi thu th p s li u và s li u có đ c

c ng không phù h p nên tác gi đã không đ a bi n này vào nghiên c u

B ng 3.1 B ng t ng h p các bi n

3.2.2 Các k v ng v k t qu nghiên c u:

Các k v ng v k t qu nghiên c u đ c tác gi trình bày chi ti t c n c vào

các k t qu nghiên c u th c nghi m tr c đây và mô t các bi n nghiên c u trong

ph n trên:

STT Tên bi n Ti ng Vi t Tên bi n Ti ng Anh Ký hi u Lo i bi n

thu c

Bi n

đ c l p

hi u qu v t tr i c a doanh nghi p

Theo các nghiên c u tr c đây cùng v i nh n đ nh r ng doanh nghi p đa d ng

hóa s gi m giá tr so v i doanh nghi p đ n ngành, tác gi k v ng vào m i t ng

quan âm (-) gi a đa d ng hóa v i giá tr doanh nghi p và hi u qu ho t đ ng c a

doanh nghi p Có nhi u nghiên c u trên th gi i đã ch ra m i t ng quan âm gi a

đa d ng hóa và giá tr /hi u qu v t tr i Nguyên nhân c a s t gi m này là do s đ u

t tràn lan và tr c p chéo c a các doanh nghi p đa ngành (Berger và Ofeck– 1995),

do các đ ng l c thúc đ y doanh nghi p l a ch n hình th c đa d ng hóa thay vì

kinh doanh đ n ngành (J.Bate – 2007), do nh h ng c a v n đ đ i di n (S.S Chen

d ng v n, và theo nghiên c u v đa d ng hóa c a Berger và Ofeck (1995), J.Bate

(2007), thì qui mô doanh nghi p có m i t ng quan d ng v i giá tr v t tr i và

hi u qu v t tr i i u này có th gi i thích r ng nh ng doanh nghi p có qui mô càng l n thì càng có nhi u l i th trong kinh doanh c ng nh nhi u l i ích khác

và hi u qu v t tr i

Theo các nghiên c u tr c đây, bi n này có th có m i t ng quan âm ho c

t ng quan d ng so v i giá tr và hi u qu c a doanh nghi p Nó có m i t ng

quan d ng trong tr ng h p nh ng doanh nghi p có đòn b y cao có xu h ng

gi m đ u t ti n m t vào nh ng d án làm phá h y giá tr (Jensen, 1986) ho c n u

nh ng doanh nghi p đã có l i nhu n s gi m đòn b y c a mình nh theo d đoán c a

lý thuy t tr t t phân h ng (Myers và Majlif, 1984) Và ng c l i, nó có m i t ng

quan âm khi nh ng doanh nghi p t ng tr ng có n cao (Myers, 1977) ho c tài s n

c đ nh c a doanh nghi p b thi u h t (Scott, 1976) Vi t Nam hi n nay, theo

th ng kê đ n đ u n m 2013, đã có 200/500 doanh nghi p l n nh t vay n đ n 70%

t ng tài s n i u này cho th y, s l ng doanh nghi p vay n l n đang chi m t

tr ng l n Và n h v y, kh n ng đòn b y có m i t ng quan âm v i giá tr và hi u

qu doanh nghi p là r t l n

tr i và hi u qu v t tr i

Theo Easterbrook (1984), nh ng doanh nghi p có chi tr c t c thì d dàng

ti p c n v i th tr ng v n h n Và c ng theo đó, Lang và Stulz (1994) cho r ng

nh ng doanh nghi p khó ti p c n v i ngu n v n c ng s có nhi u c h i phát tri n

trong t ng lai, dù r ng s khó kh n trong vi c ti p c n ngu n v n có th làm trì

hoãn nh ng d án đ u t hi n t i c a h N u có đi u này, thì bi n chia c t c s có

m i t ng quan âm v i giá tr v t tr i và hi u qu v t tr i, b i vì nh ng doanh

nghi p có nhi u c h i phát tri n s gi ti n l i đ đ u t thay vì chi tr c t c trong

hi n t i (Myers và Majluf, 1984) Ng c l i, bi n chia c t c c ng có th có m i

t ng quan d ng v i giá tr v t tr i và hi u qu v t tr i, vì theo Jensen (1986)

các doanh nghi p chia c t c h ng n m s gi m kh n ng đ u t dòng ti n nhàn r i

cao h n s có giá tr cao h n Do v y, theo k v ng c a tác gi bi n này s có m i

Ngu n d li u nghiên c u đ c thu th p và sàn l c đ ch n ra m u t các

doanh nghi p niêm y t tai Vi t Nam trên c hai sàn ch ng khoán TP.HCM (HOSE)

và sàn Hà N i (HNX) trong th i gian t 2007 đ n 2012 Các thông tin s d ng

trong bài nghiên c u đ c thu th p t các trang web http://www.hsx.vn,

http://www.cophieu68.com ; bao g m tên doanh nghi p, mã ch ng khoán, tên ngành ngh kinh doanh c a doanh nghi p, mô t s n ph m và d ch v doanh nghi p, giá c phi u …Ngoài ra, s li u còn đ c thu th p thêm t các báo cáo tài chính hàng n m

c a doanh nghi p đ l y thêm thông tin v t ng doanh thu, doanh thu t ng ngành,

t ng n dài h n, n ng n h n, t ng tài s n dài h n, tài s n ng n h n, l i nhu n tr c lãi vay và thu , th ng kê s l ng c phi u, tình tr ng chia c t c m i n m,

V phân ngành, tác gi k t h p thông tin danh m c s n ph m c a doanh nghi p,

ngành ngh kinh doanh c a doanh nghi p đ c công b và đ ng ký trong gi y phép

đ ng ký kinh doanh, doanh thu c a t ng ngành trong các báo cáo tài chính, k t h p

v i Báo Cáo c a S Giao d ch ch ng khoán v Danh sách phân ngành c a các doanh nghi p niêm y t trên sàn ch ng khoán 2012 và Quy đ nh v n i dung H th ng

phân ngành kinh t c a Vi t Nam n m 2007 đ l p thành danh sách các ngành c a

t ng doanh nghi p và sau đó phân vào t ng nhóm phù h p

ch n m u kh o sát, tr c h t tác gi xem xét nh ng doanh nghi p có đ y

đ nh ng thông tin c n thi t cho nghiên c u và lo i hình kinh doanh c a doanh

nghi p T nh ng m u này, tác gi s lo i tr các doanh nghi p có thông tin không

đ y đ , và tác gi c ng b qua các doanh nghi p d ch v tài chính trong nghiên c u

này, b i vì báo cáo tài chính c a h khó so sánh so v i các doanh nghi p khác

3.3.2 X lý d li u và m u nghiên c u

Tác gi thu th p d li u c a các doanh nghi p niêm y t trên hai sàn ch ng khoán Hà N i và Thành Ph H Chí Minh, th i đi m 31/12/2012, toàn th tr ng có

687 mã ch ng khoán đ c niêm y t, trong đó có 307 mã ch ng khoán đ c niêm y t

trên sàn HOSE và 380 mã còn l i niêm y t trên sàn HNX Sau khi lo i tr các doanh nghi p ho t đ ng trong ngành Ngân hàng – B o hi m (HOSE: 10 mã ch ng khoán,

HNX: 7 mã ch ng khoán), ngành Ch ng khoán (HOSE: 4 mã ch ng khoán, HNX: 19

mã ch ng khoán) s mã ch ng khoán còn l i là 647 mã, đ lo i tr b t s m u

nghiên c u, tác gi l i ch n ra nh ng doanh nghi p có s v n ch s h u trong n m

2012 l n h n 1.000 t đ ng, t ng c ng là có 78 doanh nghi p, và sau khi lo i tr

nh ng doanh nghi p có thông tin không đ y đ , s m u kh o sát còn l i là 70

doanh nghi p, trong đó có 27 doanh nghi p đ n ngành (v i 160 doanh nghi p – n m

quan sát), 43 doanh nghi p đa ngành (v i 240 doanh nghi p – n m quan sát) Vi c

ch n các doanh nghi p có v n ch s h u trong n m 2012 l n h n 1000 t đ ng là

đ t ng đ ng v i qui mô v n c a các nghiên c u c a J Bate (2007)

Nhìn chung, đây không ph i là m u quá l n nh nghiên c u c a Campa và

Kedia (2002) v i l ng m u kh o sát lên đ n 8.815 doanh nghi p trong giai đo n

1978 – 1996 Nó b ng v i nghiên c u c a J.Bate (2007) bao g m 70 doanh nghi p,

trong đó có 56 doanh nghi p đ n ngành v i m u kh o sát là 325 n m-doanh nghi p

và 14 doanh nghi p đa ngành v i m u kh o sát là 86 n m-doanh nghi p V i s m u

này, tác gi nh n th y có th ng d ng đ ch y các ch ng trình h i quy và có th

cho ra các k t qu mang tính đ i di n cho t ng th nghiên c u

CH NG 4: N I DUNG VÀ CÁC K T QU NGHIÊN C U

4.1 N i dung nghiên c u

u tiên, tác gi phân tích đ n bi n các ch tiêu c a doanh nghi p đ n ngành

so v i doanh nghi p đa ngành đ có cái nhìn t ng quát v hai hình th c kinh doanh

này

Th hai, tác gi phân tích h i qu y đa bi n v i bi n ph thu c là giá tr v t

tr i (EXVAL) và hi u qu v t tr i (EXPER) Trong ph n này, tác gi s

d ngph ng pháp bình ph ng nh nh t (LS) đ đánh giá nh h ng c a đa d ng

hóa đ n giá tr và hi u qu doanh nghi p:

Bi n ph thu c: mô hình 1 giá tr v t tr i c a doanh nghi p (EXVAL) EXVALi = 0 + 1DDHi+ 2QUYMOi+ 3iDONBAYi+ 4CHIACOTUCi+

5BIENDOi+ i (1)

Bi n ph thu c: mô hình 2 hi u qu v t tr i c a doanh nghi p (EXPER) EXPERi = 0 + 1DDHi+ 2QUYMOi+ 3iDONBAYi+ 4CHIACOTUCi+ i(2)

Sau ph n h i quy này, tác gi th c hi n h i quy v i bi n ph thu c là EXVAL

và b sung thêm bi n đ c l p là EXPER nh m ki m tra xem ch tiêu hi u qu v t

tr i có m i liên h v i ch tiêu giá tr v t tr i nh th nào?

4.1.1 Phân tích t ng quát m u nghiên c u

S li u đ c thu th p t i th i đi m 31/12/2012, toàn th tr ng có 687 mã ch ng khoán đ c niêm y t, trong đó có 307 mã ch ng khoán đ c niêm y t trên sàn HOSE và

380 mã còn l i niêm y t trên sàn HNX sau khi lo i tr các doanh nghi p ho t đ ng

trong ngành Ngân hàng – B o hi m (HOSE: 10 mã ch ng khoán, HNX: 7 mã ch ng

khoán), ngành Ch ng khoán (HOSE: 4 mã ch ng khoán, HNX: 19 mã ch ng khoán) s

mã ch ng khoán còn l i là 647 mã, đ lo i tr b t s m u nghiên c u, tác gi l i ch n ra

nh ng doanh nghi p có s v n ch s h u trong n m 2012 l n h n 1.000 t đ ng, t ng

c ng là có 78 doanh nghi p, và sau khi lo i tr nh ng doanh nghi p có thông tin không đ y đ , s m u kh o sát còn l i là 70 doanh nghi p, trong đó có 27 doanh

nghi p đ n ngành (v i 160 doanh nghi p – n m quan sát), 43 doanh nghi p đa ngành

(v i 240 doanh nghi p – n m quan sát)

B ng 4.1 Phân ngành m u nghiên c u

Khi thu th p d li u v ngành ngh kinh doanh c a doanh nghi p, các doanh nghi p

đa ph n đ ng ký kinh doanh r t nhi u ngành ngh , tuy nhiên doanh thu và l i nhu n

mang l i cho doanh nghi p thì ch t m t ho c m t s ngành kinh doanh chính Th i gian qua, tr c làn sóng đ u t t vào nhi u ngành ngh khác nhau đ đa d ng hóa đ u

t , m r ng th tr ng c a các doanh nghi p thì trong 70 doanh nghi p có v n ch s

h u đ n n m 2012 t 1000 t tr lên, có t i 43 công ty đa ngành, chi m 61% so v i 27 công ty đ n ngành, chi m 39% i u này cho th y các công ty Vi t Nam giai đo n

2007-2012 có s v n ch s h u l n th ng có xu h ng kinh doanh nhi u ngành ngh

h n đ m r ng th tr ng Trong m u nghiên c u, s quan sát v công ty đa ngành c ng

vì th mà nhi u h n S quan sát c a công ty đa ngành là 240 doanh nghi p – n m,

chi m t l 60% so v i 160 doanh nghi p- n m c a công ty đ n ngành

Theo s li u t b ng th ng kê trên cho th y, nhóm doanh nghi p đa ngành có s

ngành kinh doanh là 3 ngành chi m t l l n nh t 32% (77 quan sát), 5 ngành chi m

t l 12% (29 quan sát), 2 ngành chi m t l 19% (45 quan sát) g n b ng 4 ngành v i

t l 22% (52 quan sát) Trong các doanh nghi p đa ngành, đ l a ch n ra ngành kinh

doanh chính và ngành ph , bài nghiên c u d a vào doanh thu mà các ngành đó mang

l i trong Báo cáo tài chính k t h p v i Báo cáo c a s giao d ch ch ng khoán v Danh sách phân ngành c a các doanh nghi p niêm y t trên sàn ch ng khoán 2012 và Quy đ nh v n i dung H th ng phân ngành kinh t c a Vi t Nam n m 2007 đ

l p thành danh sách các ngành c a t ng doanh nghi p và sau đó phân vào t ng

nhóm phù h p Trong các doanh nghi p này, có th s ngành kinh doanh đ c c p

phép và ho t đ ng nhi u h n nh ng nh ng ngành này mang l i doanh thu th p nên không đ c đ a vào báo cáo Trong m t s báo cáo tài chính c a doanh nghi p, ph n

doanh thu c a m t s ngành c ng không đ c tách ra riêng bi t nên s đ a chung vào

m t ngành đ thu n ti n cho vi c th ng kê

4.1.2 Phơn tích đ n bi n

Vi c phân tích đ n bi n các ch tiêu c a doanh nghi p đ n ngành so v i

doanh nghi p đa ngành đ có cái nhìn t ng quát v hai hình th c kinh doanh này

Th ng kê mô t các bi n kh o sát, bao g m các ch tiêu t ng doanh thu, t ng tài s n,

đòn b y, chia c t c, biên đ , s ngành B ng s li u đ c chia thành hai ph n, ph n

A mô t s li u c a toàn doanh nghi p c a các ch tiêu trên, và ph n B mô t s li u riêng t ng ngành và ch xét riêng cho hai bi n t ng doanh thu và t ng tài s n Các

bi n này s đ c đ a ra đ so sánh gi a doanh nghi p đ n ngành và doanh nghi p đa

ngành

B ng 4.3: Th ng kê mô t các bi n c a mô hình h i qui

n ngành a ngành Trung bình Trung v Trung bình Trung v

T ng doanh thu (tri u đ ng) 4,327,848 1,237,743 3,305,369 1,734,038

S quan sát 160 160 240 240

T ng doanh thu (tri u đ ng) 4,327,848 1,237,743 909,634 441,924

T ng tài s n (tri u đ ng) 6,126,026 3,313,755 1,517,958 843,486

(Ngu n: Th ng kê t m u nghiên c u)

S li u t b ng k t qu trên cho ta th y, khi xét trên góc đ toàn doanh nghi p,

bình quân c a t ng tài s n và t ng doanh thu c a doanh nghi p đ n ngành l n h n so

v i doanh nghi p đa ngành, do v y có th nói, k t qu kinh doanh và qui mô c a doanh

nghi p đ n ngành l n h n so v i doanh nghi p đa ngành Khi xét trên góc đ th ng kê

theo ngành, t ng tài s n và doanh thu bình quân t ng ngành c a doanh nghi p đ n

ngành l n h n c a doanh nghi p đa ngành i u này cho th y r ng, m c dù qui mô và

k t qu kinh doanh c a doanh nghi p đa ngành r t l n nh ng khi xét theo t ng ngành

riêng l thì bình quân m i ngành kinh doanh ch đ c phân ph i m t l ng giá tr tài

s n th p h n và k t qu kinh doanh mang l i c ng th p h n so v i các doanh nghi p

đ n ngành K t qu này c ng phù h p v i k t qu nghiên c u c a Andre J.Bate (2007)

khi so sánh giá tr c a doanh nghi p đ n ngành và doanh nghi p đ n ngành

i v i ch tiêu đòn b y, bình quân c a doanh nghi p đa ngành l n h n so v i

doanh nghi p đ n ngành, k t qu này phù h p v i mô hình c a Shleifer và Vishny

(1992) K t qu này có đ c, có th là do các doanh nghi p đa ngành khai thác đ c

nh ng ngu n tài tr n d i dào h n so v i doanh nghi p đ n ngành, m t ph n là vì

doanh nghi p đa ngành th ng có qui mô l n nên có uy tín nhi u h n do v y d dàng huy đ ng n h n, ho c có th là vì các doanh nghi p đa ngành s có nhi u c h i c ng

nh kh n ng ti p c n đ đ u t vào các d án và đây là lý do đ các doanh nghi p này

đi vay n

Còn đ i v i ch tiêu v chia c t c và ch tiêu biên đ l i nhu n, xét đ n thu n v

m t s li u thì bình quân c a doanh nghi p đa ngành l n h n so v i doanh nghi p đ n

ngành

B ng 4.4: Mô t bi n giá tr v t tr i theo th i gian

Doanh nghi p đ n ngành Doanh nghi p đa ngành

(Ngu n: Th ng kê t m u nghiên c u)

Nhìn vào b ng trên ta th y, trong giai đo n nh ng n m 2007-2008, n n kinh t đang trên đà phát tri n m nh và nh t là s ki n gia nh p WTO 2007 khi n cho các

nhà đ u t quá l c quan vào tình hình phát tri n kinh t V i mong mu n đón đ u xu

th phát tri n, h không ng ng m r ng và thâm nh p vào các ngành ngh kinh doanh khác nhau m t cho ngàn h đó không liên quan và không thu c s tr ng c a

mình Tuy nhiên, cu c kh ng ho ng kinh t 1 n m sau đó kéo theo tình tr ng t i t

c a các doanh nghi p đ n ngành l n đa ngành, giá tr doanh nghi p liên t c b gi m

xu ng n n m 2012, giá tr v t tr i m c th p nh t M t khác, trong su t giai

đo n 2007 - 2012, giá tr v t tr i tính theo bi n doanh thu c a doanh nghi p đ n

ngành luôn luôn l n h n so v i doanh nghi p đa ngành, và khi tính trung bình chung

cho c giai đo n này, giá tr v t tr i c a doanh nghi p đ n ngành là t ng

0,001% trong khi c a doanh nghi p đa ngành là gi m 32%

i v i tr ng h p giá tr v t tr i tính theo bi n l i nhu n tr c lãi vay và thu , tác gi c ng nh n th y giá tr bình quân c a các doanh nghi p đa ngành gi m

nhi u h n so v i doanh nghi p đ n ngành (ch có m t tr ng h p ngo i l giá tr

v t tr i c a doanh nghi p đ n ngành th p h n là c a n m 2007), và khi tính trung

bình chung cho c giai đo n, giá tr v t tr i c a doanh nghi p đ n ngành là gi m

3,5% trong khi c a doanh nghi p đa ngành là gi m 33%

K t qu trên cho th y r ng, vi c đa d ng hóa c a các doanh nghi p s làm

cho giá tr doanh nghi p b gi m đi K t qu này c ng phù h p v i các nghiên c u

tr c đây các th tr ng khác, c th là đ i v i nghiên c u th tr ng các doanh

nghi p c a New Zealand giá tr v t tr i tính theo doanh thu c a doanh nghi p đ n

ngành là t ng 11%, c a doanh nghi p đa ngành là gi m 32%, còn giá tr v t tr i tính

theo l i nhu n đ i v i doanh nghi p đ n ngành là t ng 34%, c a doanh nghi p đa

ngành là gi m 83%

Theo nghiên c u c a Berger và Ofeck (1995), khi tính ra k t qu c a giá tr

v t tr i EXVAL, thì các ông cho r ng vi c đa d ng hóa s làm cho giá tr doanh

nghi p b gi m đi t 13% đ n 15% so v i doanh nghi p đ n ngành

4.1.2 Phân tích mô hình h i quy

Trong ph n này, tác gi trình bày m i liên h gi a vi c đa d ng hóa và giá tr

v t tr i c a doanh nghi p thông qua mô hình 1

EXVALi = 0 + 1DDHi+ 2QUIMOi+ 3iDONBAYi+ 4COTUCi+

5BDLOINHUANi+ i