HOÀN THIỆN HỆ THỐNG XẾP HẠNG TÍN DỤNG NỘI BỘ TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ.PDF

Tìnhăhìnhăho tăđ ngătínăd ng ..... Nguyên nhân ..... tr ng là có tính d báo cao... Tuy nhiên, thông qua các ch tiêu này,... Mô hình c th nh sau:.

-

BỐIăTH H NG G M

HOĨNăTHI N H TH NG X P H NGăTệNă

UăT ăVĨăPHỄTăTRI N VI T NAM

Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng

Mư s : 60340201

TP.H CHệăMINHăậ N Mă2013

L I CAM OAN

Tác gi xin cam đoan s li u trong lu n v n này là chính xác, trung th c và đ tài “Hoàn thi n h th ng x p h ng tín d ng n i b t i Ngân hàng TMCP u t và Phát tri n Vi t Nam” đ c trình bày là nghiên c u c a tác gi , ch a đ c công b trong b t c công trình nghiên c u nào

tài nghiên c u này đ c hoàn thành nh s giúp đ c a Ngân hàng TMCP

u t và Phát tri n Vi t Nam đư h tr tác gi ti p c n các tài li u c n thi t Tác

gi xin chân thành c m n s t n tình h ng d n c a Ti n s Nguy n V n L ng trong su t quá trình hoàn thành đ tài

Nh ng s li u trong các b ng bi u ph c v cho vi c phân tích, nh n xét và đánh giá đ c chính tác gi thu th p t các ngu n khác nhau đ c ghi nh n trong

ph n tài li u tham kh o Ngoài ra, trong lu n v n còn s d ng m t s nh n xét, đánh giá c ng nh s li u c a các tác gi và c quan khác, đ u có chú thích ngu n

g c sau m i trích d n đ d tra c u, ki m ch ng N u phát hi n b t k s gian l n nào, tác gi xin ch u hoàn toàn trách nhi m tr c H i đ ng

BỐIăTH H NG G M

M C L C

TRANG PH BỊA

M C L C

DANH M CăCỄCăKụăHI U, CH VI T T T

DANH M CăCỄCăB NG

DANH M CăCỄCăHỊNH

L I M U 1

CH NGă 1:ă C ă S Lụă LU N V H TH NG X P H NGă TệNă D NG N I B T IăNGỂNăHĨNGăTH NGăM I 4

1.1 Kháiăni m v h th ng x p h ngătínăd ng n i b 4

1.2 Vaiătròăc a h th ng x p h ngătínăd ng n i b 4

1.2.1 H tr cho vi c xét duy t tín d ng 5

1.2.2 Qu n lỦ ch t l ng tín d ng 6

1.2.3 C s phân lo i n và trích l p d phòng r i ro 6

1.3 Cácănhơnăt nhăh ngăđ n h th ng x p h ngătínăd ng n i b 7

1.4 N i dung c a h th ng x p h ngătínăd ng n i b 8

1.4.1 Mô hình t ch c x p h ng tín d ng n i b 8

1.4.2 i t ng x p h ng tín d ng n i b 8

1.4.3 Ph ng pháp x p h ng tín d ng n i b 9

1.4.3.1 Ph ng pháp lu n 9

1.4.3.2 Các ph ng pháp x p h ng tín d ng 11

1.4.4 C n c x p h ng tín d ng n i b 12

1.4.5 C u trúc c a h th ng x p h ng tín d ng n i b 13

1.4.6 T n su t x p h ng tín d ng n i b 16

1.4.7 Quy trình x p h ng tín d ng n i b 17

1.5 Quyăđ nh c a Basel v h th ng x p h ngătínăd ng n i b 18

1.6 Nghiênăc u th c nghi m m t s môăhìnhăx p h ngătínăd ng ph bi n 20 1.6.1 Các mô hình x p h ng tín d ng trên th gi i 20

1.6.1.1 Các mô hình x p h ng tín d ng doanh nghi p 20

1.6.1.2 Các mô hình x p h ng tín d ng cá nhân 22

1.6.2 Các mô hình x p h ng tín d ng Vi t Nam 23

1.6.2.1 Mô hình áp d ng t i Trung tâm Thông tin Tín d ng 23

1.6.2.2 Mô hình x p h ng tín d ng c a Công ty Ernst & Young Vi t Nam 23

1.6.3 Bài h c kinh nghi m v vi c xây d ng và v n hành h th ng XHTDNB đ i v i Ngân hàng TMCP u t và Phát tri n Vi t Nam 25

CH NGă2:TH C TR NG H TH NG X P H NGăTệNăD NG N I B T IăNGỂNăHĨNGăTMCPă UăT ăVĨ PHỄTăTRI N VI T NAM 28

2.1 Kháiăquátăv NgơnăhƠngăTMCPă uăt ăvƠăPhátătri n Vi t Nam 28

2.1.1 Gi i thi u chung 28

2.1.2 Mô hình t ch c ho t đ ng 28

2.1.3 Tình hình ho t đ ng trong giai đo n 2008-2012 30

2.2 Tìnhăhìnhăho tăđ ngătínăd ng 31

2.2.1 Mô hình t ch c ho t đ ng tín d ng 31

2.2.2 Chính sách tín d ng 31

2.2.3 Quy trình tín d ng 32

2.2.4 K t qu ho t đ ng tín d ng c a BIDV t n m 2008-2012 33

2.3 Tìnhăhìnhăh th ng x p h ngătínăd ng n i b 37

2.3.1 Quá trình tri n khai h th ng x p h ng tín d ng n i b 37

2.3.2 Th c tr ng h th ng x p h ng tín d ng n i b 38

2.3.2.1 Mô hình t ch c x p h ng tín d ng n i b 38

2.3.2.2 i t ng x p h ng tín d ng n i b 39

2.3.2.3 Ph ng pháp x p h ng tín d ng n i b 40

2.3.2.4 C n c x p h ng tín d ng n i b 41

2.3.2.5 C u trúc c a h th ng x p h ng tín d ng n i b 42

2.3.2.6 T n su t x p h ng 49

2.3.2.7 Quy trình x p h ng tín d ng n i b 50

2.3.2.8 Các công c h tr h th ng x p h ng tín d ng n i b 51

2.4 ánhăgiáăh th ng x p h ngătínăd ng n i b t iăNgơnăhƠngăTMCPă u

t ăvƠăPhátătri n Vi t Nam 52

2.4.1 So sánh h th ng x p h ng tín d ng n i b c a Ngân hàng TMCP u t và Phát tri n Vi t Nam v i các Ngân hàng Th ng M i Vi t Nam khác 52

2.4.2 K t qu đ t đ c c a h th ng x p h ng tín d ng n i b 53

2.4.3 H n ch và nguyên nhân c a h th ng x p h ng tín d ng n i b 56

2.4.3.1 H n ch 56

2.4.3.2 Nguyên nhân 60

CH NGă 3:ă GI Iă PHỄPă HOĨNă THI N H TH NG X P H NGă TệNă D NG N I B T IăNGỂNăHĨNGăTMCPă UăT ăVĨăPHỄTăTRI N VI T NAM 64

3.1 nhă h ng phátă tri n c aă Ngơnă hƠngă TMCPă uă t ă vƠă Phátă tri n Vi t Nam 64

3.1.1 nh h ng phát tri n chung 64

3.1.2 nh h ng ho t đ ng tín d ng 65

3.1.3 nh h ng v h th ng x p h ng tín d ng n i b 66

3.2 Gi iăphápăhoƠnăthi n h th ng x p h ngătínăd ng n i b đ i v iăNgơnă hƠngăTMCPă uăT ăVƠăPhátăTri n Vi t Nam 67

3.2.1 Xây d ng mô hình t ch c x p h ng tín d ng phù h p 67

3.2.2 Hoàn thi n quy đ nh v đ i t ng x p h ng 69

3.2.2.1 i v i khách hàng cá nhân và t ch c tín d ng 69

3.2.2.2 i v i khách hàng doanh nghi p 69

3.2.3 Hoàn thi n ph ng pháp x p h ng tín d ng n i b 71

3.2.4 Hoàn thi n ph ng pháp thu th p thông tin làm c n c x p h ng 72

3.2.5 Hoàn thi n c u trúc c a h th ng x p h ng tín d ng n i b 73

3.2.5.1 xu t xây d ng h th ng x p h ng cho tài s n đ m b o 73

3.2.5.2 Hoàn thi n h th ng ch tiêu và thang đo, thang đi m 73

3.2.6 T ng c ng t n su t x p h ng tín d ng n i b 75

3.2.7 Ban hành v n b n c th v quy trình x p h ng 76

3.2.8 Nâng cao ch t l ng c a cán b x p h ng 77

3.2.8.1 Nâng cao trình đ chuyên môn c a cán b x p h ng 77

3.2.8.2 T ng c ng đ o đ c ngh nghi p c a cán b x p h ng 78

3.2.9 Nâng c p h th ng công ngh thông tin 79

3.3 Ki n ngh đ i v iăcácăc ăquanăh u quan 80

3.3.1 Ki n ngh đ i v i Ngân hàng Nhà n c 80

3.3.2 Ki n ngh đ i v i B tài chính 83

3.3.3 Ki n ngh đ i v i các Ban ngành khác 83

K T LU N 85

TĨIăLI U THAM KH O

PH L C

DANH M CăCỄCăKụăHI U, CH VI T T T

Agribank : Ngân hàng Nông nghi p và Phát tri n Nông thôn Vi t Nam

BIDV : Ngân hàng TMCP u t và Phát tri n Vi t Nam

CIF : Customer Information File- H s thông tin khách hàng

HDBank : Ngân hàng TMCP Phát tri n Nhà TP.HCM

Maritimebank : Ngân hàng TMCP Hàng H i Vi t Nam

S&P : Standard & Poor

SIBS : Silverlake Integrate Banking System- h th ng thông tin tích h p các nghi p v ngân hàng c a BIDV

XHTDNB : X p h ng tín d ng n i b

Vietcombank : Ngân hàng TMCP Ngo i Th ng Vi t Nam

Vietinbank : Ngân hàng TMCP Công Th ng Vi t Nam

DANH M CăCỄCăB NG

B ng 1.1: Ngu n thông tin làm c n c x p h ng tín d ng n i b c a các NHTM 13

B ng 1.2: H th ng x p h ng tín d ng cá nhân c a Công ty Ernst & YoungVN 24

B ng 1.3: H th ng XHTD doanh nghi p c a Công ty Ernst & Young VN 25

B ng 2.1 Tình hình tài chính và k t qu kinh doanh c a BIDV giai đo n 2008-2012 30

B ng 2.2: Tình hình d n tín d ng theo đ i t ng khách hàng c a BIDV giai đo n 2008-2012 35

B ng 2.3: Tình hình phân lo i n c a BIDV giai đo n 2008-2012 36

B ng 2.4: H th ng th h ng trong mô hình x p h ng tín d ng n i b c a BIDV 43

B ng 2.5: T tr ng đi m trong mô hình XHTDNB cá nhân c a BIDV 44

B ng 2.6: H th ng thang đi m và th h ng trong mô hình XHTDNB cá nhân c a BIDV 45

B ng 2.7: H th ng thang đi m và th h ng TS B trong mô hình XHTDNB cá nhân c a BIDV 45

B ng 2.8: M i quan h gi a đ tin c y c a BCTC và h th ng thang đi m trong mô hình XHTDNB doanh nghi p c a BIDV 46

B ng 2.9: M i quan h gi a hình th c s h u và h th ng thang đi m phi tài chính trong mô hình XHTDNB doanh nghi p c a BIDV 47

B ng 2.10: H th ng thang đi m và th h ng trong mô hình XHTDNB doanh nghi p c a BIDV 47

B ng 2.11: M i quan h gi a đ tin c y c a BCTC và h th ng thang đi m trong

B ng 2.15: K t qu x p h ng tín d ng n i b c a BIDV giai đo n 2008-2012 54

B ng 2.16: Chính sách tín d ng d a trên k t qu x p h ng tín d ng n i b c a BIDV 54

B ng 2.17: Chính sách phân lo i n và trích l p d phòng d a trên k t qu x p h ng tín d ng n i b c a BIDV 56

B ng 3.1: Các ch tiêu c b n theo k ho ch c a BIDV đ n 2015 65

B ng 3.2: xu t b ng đi m quy mô đ i v i khách hàng doanh nghi p 70

B ng 3.3: xu t h th ng ch tiêu và thang đi m c a TS B trong mô hình XHTDNB 73

B ng 3.4: xu t h th ng th h ng TS B trong mô hình XHTDNB 73

B ng 3.5: xu t h th ng ch tiêu và thang đi m đ i v i các ch tiêu phi tài chính

c a khách hàng doanh nghi p trong mô hình XHTDNB 74

B ng 3.6: xu t v t n su t x p h ng c a mô hình XHTDNB 75

DANH M CăCỄCăHỊNH

Hình 2.1: Mô hình c c u t ch c t i h i s chính BIDV 29Hình 2.2: C c u t ch c t i Chi nhánh c a BIDV 29Hình 2.3: Tình hình d n cho vay c a BIDV giai đo n 2008-2012 34Hình 2.4: Tình hình d n tín d ng theo k h n c a BIDV giai đo n 2008-2012 35Hình 2.5: Tình hình d n và t l n x u c a BIDV giai đo n 2008-2012 36

L I M U

1 LỦădoăch năđ tƠi

Ho t đ ng tín d ng là m t trong nh ng ho t đ ng kinh doanh quan tr ng c a các NHTM v i d n tín d ng th ng chi m trên 50% t ng tài s n ây c ng là

ho t đ ng đem l i thu nh p l n cho ngân hàng (t 50% đ n 70% t ng thu nh p) Tuy nhiên, cùng v i vi c đem l i thu nh p đáng k thì l nh v c này c ng ti m n nhi u r i ro RRTD n u x y ra s có tác đ ng r t l n, nh h ng tr c ti p đ n s

t n t i và phát tri n c a ngân hàng c ng nh c a toàn n n kinh t Vì v y, qu n tr RRTD luôn là v n đ c p thi t đ i v i NHTM

Hi p c Basel II khuy n khích các ngân hàng xây d ng và phát tri n h

th ng XHTDNB nh m ph c v cho công tác qu n tr r i ro tr nên hi u qu BIDV

là ngân hàng đ u tiên xây d ng và tri n khai h th ng XHTDNB nh m nh n d ng,

đo l ng và c nh báo RRTD Tuy nhiên, h th ng này b c l m t s h n ch nh t

đ nh ch a đáp ng đ c m c tiêu đ ra T nh ng v n đ trên, tác gi quy t đ nh

ch n đ tài “Hoàn thi n h th ng x p h ng tín d ng n i b t i Ngân hàng TMCP

u t và Phát tri n Vi t Nam”

2 M cătiêuăc aăđ tƠiănghiênăc u

Trên c s ti p c n lỦ lu n hi n đ i v x p h ng tín d ng, t vi c nghiên c u các mô hình x p h ng tín d ng trên th gi i và c a Vi t Nam, lu n v n s đi sâu phân tích h th ng XHTDNB t i BIDV, đ rút ra nh ng đ c tr ng c b n, các u

đi m c ng nh h n ch còn t n t i c a h th ng x p h ng này T đó đ xu t m t s

gi i pháp nh m hoàn thi n h th ng XHTDNB c a BIDV

3 iăt ngăvƠăph măviănghiênăc u

i t ng nghiên c u: h th ng XHTDNB t i BIDV

Ph m vi nghiên c u: nghiên c u mô hình x p h ng tín d ng c a m t s t

ch c trong n c và th gi i Trong đó, t p trung nghiên c u và kh o sát mô hình XHTDNB c a BIDV

4 Ph ngăphápănghiênăc u

Bên c nh ph ng pháp quan sát và ph ng v n th c t , tác gi s d ng ph ng pháp th ng kê, mô t , t ng h p và phân tích d li u v các mô hình x p h ng tín

d ng Qua đó, áp d ng vào phân tích, so sánh v i mô hình XHTDNB t i BIDV và

d a vào ph ng pháp suy lu n nh m đ a ra các đ xu t và gi i pháp h u hi u Các s li u nghiên c u đ c th ng kê t n m 2008 đ n 2012

5 K t c u c a lu năv n

B c c c a lu n v n đ c chia thành ph n gi i thi u và ba ch ng v i k t c u chi ti t đ c xây d ng bao g m:

Ph n gi i thi u là các n i dung nh m s l c lỦ do nghiên c u, xác đ nh đ tài nghiên c u, đ i t ng và m c tiêu nghiên c u, các ph ng pháp đ c s d ng trong nghiên c u, Ủ ngh a và th c ti n c a đ tài

Ch ng 1: C s lỦ lu n v h th ng XHTDNB t i Ngân hàng th ng m i

Ch ng 2: Th c tr ng h th ng x p h ng tín d ng n i b t i Ngân hàng TMCP u t và Phát tri n Vi t Nam

Ch ng 3: Gi i pháp hoàn thi n h th ng x p h ng tín d ng n i b t i Ngân hàng TMCP u t và Phát tri n Vi t Nam

th ng m i đư đ c công b t i các công trình sau:

i Lâm Thanh Phi Qu nh (2008), “Xây d ng h th ng x p h ng tín d ng

n i b t i Ngân hàng TMCP ông Á”

ii Nguy n Tân S n (2008), “Xây d ng h th ng x p h ng tín d ng n i b

cho T ch c tín d ng t i Vi t Nam - ng d ng cho Ngân hàng TMCP ông Á”

iii Tr n Th Nam Trung (2011), “Hoàn thi n h th ng x p h ng tín d ng n i

b t i Ngân hàng TMCP Á Châu”

iv Nguy n Phúc Th c (2008), “Hoàn thi n h th ng ch m đi m x p lo i

khách hàng nh m gi m thi u r i ro tín d ng t i h th ng Ngân hàng u t và Phát

tri n Vi t Nam”

v Lê Minh V ng (2011), “Hoàn thi n h th ng x p h ng tín d ng n i b

đ i v i khách hàng doanh nghi p t i Ngân hàng u t và Phát tri n Vi t Nam – Chi nhánh Kon Tum”

vi Tr n Th Thúy Hà (2011), “Nghiên c u v h th ng x p h ng tín d ng

n i b c a Ngân hàng Th ng m i C ph n Nhà Hà N i”

vii V Th T ng Linh (2012), “Hoàn thi n công tác x p h ng tín d ng n i

b đ i v i doanh nghi p t i Ngân hàng Nông nghi p và Phát tri n Nông thôn Vi t

Nam – Chi nhánh T nh Gia Lai”

7 ụăngh aăkhoaăh căvƠăth c ti n

Lu n v n trình bày s c n thi t ph i hoàn thi n h th ng XHTDNB t i BIDV tài nghiên c u t p trung vào mô hình x p h ng t đó đ a ra gi i pháp nh m hoàn thi n h th ng này v i m c đích nâng cao hi u qu qu n tr RRTD b ng công c tiên ti n phù h p v i thông l qu c t K t qu nghiên c u c a đ tài này có th

đ c áp d ng vào công tác th c ti n vì BIDV đang trong quá trình hoàn thi n h

th ng XHTDNB nh m phù h p v i mô hình t ch c c ng nh tình hình kinh t

hi n t i

CH NGă1:ăC ăS LụăLU N V H TH NG X P H NG

1.1 Kháiăni m v h th ng x p h ngătínăd ng n i b

X p h ng tín d ng là vi c đ a ra các nh n đ nh hi n t i v m c đ RRTD c a nhà phát hành đ i v i m t trách nhi m tài chính nào đó, ho c là đánh giá m c đ

r i ro g n li n v i các lo i đ u t khác nhau, có th d i d ng ch ng khoán nh là trái phi u, c phi u, gi y nh n n , ho c các công c khác nh vay và ti n g i t i ngân hàng, th ng phi u

Vi c x p h ng tín d ng đ c th c hi n trong m i quan h m t thi t gi a quá

kh và hi n t i, trên c s đó đ a ra các d đoán v r i ro thanh toán hi n t i và

t ng lai c a nhà phát hành Trong k t qu đó ch a đ ng Ủ ki n ch quan c a các chuyên gia x p h ng

X p h ng tín d ng th ng đ c các t ch c x p h ng chuyên nghi p x p h ng

r i cung c p s n ph m x p h ng ra th tr ng đ các t ch c và cá nhân s d ng

Hi n t i có ba t ch c l n trong l nh v c x p h ng tín d ng là S&P, Moody và Fitch Trong khi đó XHTDNB t i các NHTM là do ngân hàng t x p h ng khách hàng c a mình nh m ph c v cho chính ho t đ ng kinh doanh c a chính mình

H th ng XHTDNB t i NHTM là m t h th ng bao g m các ch tiêu tài chính

và phi tài chính, các quy trình đánh giá khách hàng trên c s đ nh tính và đ nh

l ng v m t tài chính, tình hình kinh doanh, qu n tr , uy tín c a khách hàng H

th ng XHTDNB ph i đ c xây d ng cho t ng đ i t ng khách hàng khác nhau Qua h th ng ch tiêu này ngân hàng có th ti n hành so sánh, l ng hóa m c đ r i

ro cho t ng đ i t ng khách hàng đ t đó có nh ng chính sách tín d ng phù h p cho khách hàng

1.2 Vaiătròăc a h th ng x p h ngătínăd ng n i b

H th ng XHTDNB v i ch c n ng đánh giá n ng l c tài chính, tình hình ho t

đ ng hi n t i và tri n v ng phát tri n trong t ng lai c a khách hàng qua đó xác

đ nh đ c m c đ RRTD c a khách hàng Nh v y v i ch c n ng này, h th ng XHTDNB đ m nhi m vai trò h tr cho vi c xét duy t c p tín d ng, qu n lỦ ch t

l ng tín d ng và xây d ng chính sách d phòng r i ro phù h p v i ph m vi ho t

đ ng và tình hình th c t c a ngân hàng

1.2.1 H tr cho vi căxétăduy tătínăd ng

Th nh t, h th ng XHTDNB góp ph n đ nh h ng trong vi c thu th p h s thông tin khách hàng, h tr đ c l c trong vi c ra quy t đ nh tín d ng H th ng này giúp h n ch nh ng sai sót trong quá trình th m đ nh c a các cán b tín d ng ng

th i giúp cho ngân hàng có cái nhìn toàn di n h n, chính xác h n v tình hình tài chính, s n xu t kinh doanh, m c đ tín nhi m c a m t khách hàng, hay m c đ r i

ro c a m t kho n vay

Th hai, h th ng XHTDNB có th góp ph n đ n gi n hóa quá trình ki m tra kho n vay đ i v i khách hàng và nâng cao t c đ x lỦ h s tín d ng, góp ph n đáng k trong vi c nâng cao kh n ng c nh tranh trong ho t đ ng tín d ng c a ngân hàng

Th ba, h th ng XHTDNB giúp ngân hàng d dàng so sánh m c đ tín nhi m gi a nh ng khách hàng v i nhau, đây là c s đ đ a ra chính sách khách hàng Chính sách khách hàng bao g m:

 Chínhăsáchăc pătínăd ng: Thông qua vi c ch m đi m và x p h ng khách

hàng, ngân hàng s đ a ra quy t đ nh có c p tín d ng hay không và n u có thì c p theo hình th c nào, th i h n c p tín d ng, lo i hình tín d ng…

 Chínhă sáchă v TS B: h th ng XHTDNB s cung c p thông tin cho

ngân hàng và đ a ra đánh giá v m c đ r i ro c a khách hàng t đó quy t đ nh các chính sách TS B nh t l d n /giá tr TS B c th , hình th c đ m b o…

 Chínhăsáchăv giá: Lưi su t cho vay đ c hi u là giá c c a kho n vay

và ph thu c l n vào m c đ r i ro c a kho n vay đó i v i khách hàng đ c

đ nh h ng cao (r i ro th p) thì ngân hàng s xem xét có nh ng chính sách u đưi v

giá (lưi su t c ng nh phí)

1.2.2 Qu nălỦăch tăl ngătínăd ng

D a vào h th ng XHTDNB, ngân hàng có th giám sát riêng r tình hình tài chính c a t ng khách hàng vay đ phát hi n k p th i nh ng d u hi u x u v ch t

l ng kho n vay qua đó đ a ra nh ng bi n pháp qu n lỦ và thu h i n thích h p

nh m ng n ch n r i ro có th x y ra

Trên c s k t qu x p h ng tín d ng, ngân hàng có th đánh giá toàn b danh

m c tín d ng c a ngân hàng, t đó giúp nhà qu n tr ngân hàng so sánh khách quan

m c đ r i ro c a các s n ph m tín d ng hi n t i đ phân b ngu n v n hi u qu

nh m cân b ng gi a l i nhu n k v ng và m c đ r i ro có th ch p nh n đ c

1.2.3 C ăs phơnălo i n vƠătríchăl p d phòngăr i ro

Phân lo i n đóng vai trò r t quan tr ng trong vi c đánh giá ch t l ng ho t

đ ng tín d ng; đ ng th i thông qua vi c phân lo i n , ngân hàng ti n hành trích l p

d phòng nh ng t n th t có th x y ra, đ m b o an toàn cho ho t đ ng kinh doanh

ti n t tín d ng

Thông th ng có hai ph ng pháp phân lo i n đó là theo ph ng pháp d a

trên tình tr ng c a kho n n (t c là d a trên l ch s thanh toán g c và lưi c a khách hàng) và ph ng pháp phân tích dòng ti n t ng lai

H th ng XHTDNB giúp đánh giá m t cách toàn di n và nh t quán tình hình

s c kh e tài chính c a khách hàng vay d a trên c s ch m đi m v i r t nhi u ch tiêu tài chính và phi tài chính, không nh ng ch rõ ra tình tr ng n (theo ph ng pháp th nh t) mà còn đánh giá các thông s tài chính, tri n v ng kinh doanh, tri n

v ng ngành, ch t l ng qu n lỦ n i b … c a khách hàng t đó đánh giá đ c dòng

ti n trong t ng lai (theo ph ng pháp th hai) Vì v y, h th ng XHTDNB góp

ph n làm cho vi c phân lo i n đ m b o tính khoa h c, đánh giá sát th c và quan

tr ng là có tính d báo cao Do đó, h th ng XHTDNB là c s đ phân lo i n và trích l p d phòng

V y, thông qua vi c h tr vi c xét duy t tín d ng, qu n lỦ ch t l ng tín

d ng, h tr phân lo i n và trích l p d phòng, h th ng XHTDNB hoàn toàn có

kh n ng tác đ ng và nâng cao hi u qu qu n tr RRTD thông qua vi c nh n d ng

r i ro, thi t k và v n hành các chính sách, quy trình tín d ng

1.3 Cácănhơnăt nhăh ngăđ n h th ng x p h ngătínăd ng n i b

Khi xây d ng m t h th ng x p h ng tín d ng n i b , các ngân hàng đ u cân

nh c đ n các y u t nh : chi phí và l i ích c a vi c thu th p và đánh giá thông tin, tính nh t quán c a các tiêu chí đánh giá, tính h p lỦ c a các m c x p h ng t ng

ng v i các m c r i ro xác đ nh, các chính sách và chi n l c ho t đ ng kinh doanh

c a ngân hàng c ng nh vi c ng d ng các k t qu x p h ng vào ho t đ ng qu n tr ngân hàng Các nhân t nh h ng đ n k t qu c a h th ng x p h ng tín d ng n i

b bao g m các nhân t bên trong và bên ngoài ngân hàng:

- Các nhân t bên trong ngân hàng th ng m i:

+ Y u t k thu t: Mô hình t ch c x p h ng, đ i t ng x p h ng, ph ng pháp x p h ng, c u trúc c a h th ng x p h ng (h th ng ch tiêu, h th ng thang

đo, thang đi m, h th ng các th h ng), t n su t và quy trình x p h ng

+ Y u t con ng i: N ng l c c a đ i ng xây d ng, v n hành, ki m tra – giám sát h th ng x p h ng tín d ng n i b

+ Y u t khác: các công c h tr nh h th ng công ngh thông tin…

- Các nhân t t bên ngoài ngân hàng th ng m i

+ V khung pháp lỦ

+ Ch t l ng ngu n thông tin…

+ Tính đ c l p, minh b ch, công khai

+ Tuân th các nguyên t c đ o đ c ngh nghi p trong khi x p h ng

s r t t n kém H n n a, khi m t kho n vay c a m t khách hàng phát sinh r i ro thì

r t d d n đ n r i ro kéo theo cho các kho n vay còn l i c a khách hàng đó Vì v y, các ngân hàng th ng x p h ng theo khách hàng vay Có th h th ng các đ i t ng XHTDNB thành 2 nhóm đó là cá nhân và doanh nghi p

i v i doanh nghi p, do có c u trúc và quy mô ph c t p nên có th ti p t c

đ c chia nh thành nhi u nhóm khác nhau d a trên nh ng tiêu chí nh t đ nh Các tiêu chí đ c l a ch n đ phân nhóm ph i th a mưn đi u ki n là sau khi đư phân chia thì các nhóm đ c phân chia s có nh ng đ c tr ng riêng bi t, d nh n bi t và các tiêu chí đánh giá áp d ng c ng phân bi t rõ m c đ cho t ng nhóm Các đ i

t ng x p h ng có th đ c phân lo i c n c trên nh ng tiêu chí v quy mô, ngành ngh kinh doanh và hình th c s h u

1.4.3 Ph ngăphápăx p h ngătínăd ng n i b

1.4.3.1 Ph ng pháp lu n

Hi n nay có nhi u ph ng pháp xây d ng mô hình x p h ng nh ng nhìn chung các ph ng pháp xây d ng mô hình có đ c đi m sau:

 nh chu n khi x p h ngă tínă d ng: có th đánh giá chính xác h

th ng x p h ng ph i đ nh chu n “ nh chu n là xác đ nh các y u t quy chi u, t c là các y u t đ c dùng làm c s đ so v i k t qu mong mu n” Nói cách khác, chu n

là mô hình c a đ i t ng Chu n th ng có hai y u t : nh tính và đ nh l ng

nhătính:ăM i chu n th ng ch a nhi u tiêu chí đ c x p thành t ng

nhóm bao g m nh ng tiêu chí có cùng tính ch t, các tiêu chí này ph i th a mưn hai yêu c u sau:

 Tính m c tiêu: Các tiêu chí đ c ch n tùy thu c vào m c tiêu

 Tính quan sát đ c: Các tiêu chí l a ch n ph i quan sát đ c t đó có

th nh n đ nh đ c đ i t ng x p h ng

nhăl ng: nh l ng v a ph n ánh m c tiêu mong mu n, v a ph n

ánh kh n ng đ t đ n m c tiêu c a đ i t ng V i m t s tiêu chí đ nh l ng có th tính toán đ l ng hóa tr c ti p đ c V i m t s tiêu chí đ nh tính thì có th l ng hóa b ng cách gán cho m t giá tr nào đó nh l ng đ c áp d ng trong các

tr ng h p các d li u trong quá kh không có s n ho c đ i v i các v n đ mà m i quan h gi a các bi n s không có tính n đ nh Thông th ng có các cách đ nh

l ng nh sau:

 o l ng:

- Tính h u ích: Vi c đo l ng ph i giúp ng i phân tích đánh giá k t qu khi c n đo l ng

- Tính tin c y: o l ng b ng nhi u cách khác nhau thì các k t qu thu

th p đ c ph i n m trong ph m vi sai s cho phép tin c y ph thu c vào công

c đo l ng, cách đo và sai s

- Tính ti t ki m: Khi đo l ng đ có k t qu chính xác càng cao, t n phí càng l n, vì th ph i cân nh c gi a l i ích do đo l ng chính xác đem l i và t n th t

do phí t n gây ra

 nh l ng hóa tiêu chí ho c nhóm tiêu chí: nh l ng hóa tiêu chí

ho c nhóm tiêu chí là bi u hi n m i quan h gi a các tiêu chí ho c nhóm các tiêu chí trong chu n Có hai cách đ nh l ng hóa:

- Cách th nh t là đ nh l ng hóa b ng cách cho đi m, xác đ nh đi m t i

đa cho m i tiêu chí ho c nhóm mô t trình đ đ t đ c t ng ng v i m i đi m

- Cách th hai là đ nh l ng hóa b ng cách phân lo i: thông th ng

ng i ta hay s d ng cách phân chia t 3 đ n 5 lo i, mô t m c đ đ t đ c m i

lo i, ng i ta c ng có th đ nh l ng theo cách cho đi m r i sau đó x p thành lo i

 ánhăgiáăb ngăl ng chu năhóa:

đánh giá t ng h p c n ph i đ nh l ng hóa chu n nh l ng hóa chu n

bi u hi n m i quan h các tiêu chí ho c các nhóm tiêu chí trong chu n Có hai cách

đ nh l ng hóa chu n:

M t là, đ nh l ng hóa chu n b ng cách cho đi m: Mu n đ nh l ng hóa chu n, tr c tiên ph i đ nh l ng hóa các tiêu chí ho c các nhóm tiêu chí Có th

ch n cùng thang đi m kèm theo h s ho c khác thang đi m đ i v i các tiêu chí

ho c nhóm các tiêu chí trong cùng chu n đó Vì t m quan tr ng và Ủ ngh a c a m i tiêu chí ho c nhóm các tiêu chí có s khác nhau nên tiêu chí ho c nhóm tiêu chí nào

càng quan tr ng thì đi m t i đa ho c h s c a nó càng l n

 u đi m c a cách này: d làm, đ n gi n, d th c hi n

 Nh c đi m: Khi c ng đi m thì m c nhiên công nh n l y m t này bù

cho m t kia

Hai là, đ nh l ng hóa chu n b ng cách phân lo i: thu n ti n cho vi c

l ng hóa t ng h p, s lo i c a t ng tiêu chí không ph n ánh quan h gi a các tiêu chí đ u b ng nhau S lo i c a m i tiêu chí không ph n ánh quan h gi a các tiêu chí nh cách cho đi m mà đ c bi u th qua cách phân lo i t ng h p Hình th c này

th ng đ c trình bày b ng ma tr n, trong đó m i dòng bi u th m t lo i chu n còn các c t bi u th lo i các tiêu chí t ng ng

 u đi m: Tránh đ c nh c đi m c a cách đ nh l ng hóa chu n

 Nhómăph ngăphápăchuyênăgia: Quá trình x p h ng d a trên vi c thu

th p và x lỦ nh ng đánh giá b ng cách t p h p và h i Ủ ki n c a các chuyên gia

gi i thu c l nh v c h p c a khoa h c k thu t, s n xu t… v đ i t ng x p h ng Trong tr ng h p các s li u th c nghi m không đáp ng đ c yêu c u nghiên c u

ho c đ i t ng x p h ng là m t t p h p các d u hi u ch t l ng không th đ nh

l ng, ho c có th đ nh l ng nh ng r t t n kém thì ph i s d ng nhóm ph ng pháp chuyên gia

 Nhómăph ngăphápămôăhìnhăhóa:

Mô hình kinh t l ng: là ph ng pháp d a trên lỦ thuy t kinh t l ng

đ l ng hóa thông qua ph ng pháp th ng kê Th c ch t c a ph ng pháp này là

mô t các m i quan h gi a các đ i l ng kinh t b ng m t ph ng trình ho c m t

h ph ng trình đ ng th i

Mô hình nhân t : Là ph ng pháp phân tích t ng quan gi a các ch tiêu (nhân t ) v i nhau và l ng hóa m i quan h này

 Nhómăph ngăphápăk t h p: Ph ng pháp này cho phép k t h p nh ng

th m nh c a hai ph ng pháp trên là mô hình hóa và ph ng pháp chuyên gia

Vi c k t h p này có th k t h p theo nhi u h ng khác nhau

Ph ng pháp k t h p này đ c ti n hành theo m t quy trình c p nh m

th c hi n vi c xích l i g n nhau gi a các ph ng án nh n đ c t vi c mô ph ng theo mô hình hóa v i các Ủ ki n c a chuyên gia cho đ n khi đ t đ c s th ng nh t

d ng đ làm rõ, c th hóa các n i dung theo các h ng ti p c n

Ph ng pháp k t h p đan xen gi a các ph ng pháp Theo cách k t h p này, quá trình x p h ng s đ c xem xét c th mà tùy tr ng h p, tùy tiêu chí, th i

đi m… mà có th áp d ng ph ng pháp chuyên gia hay ph ng pháp mô hình hóa hay cùng th c hi n c hai ph ng pháp

1.4.4 C năc x p h ngătínăd ng n i b

Thông tin là c n c quan tr ng đ c bi t trong x p h ng tín d ng, th m chí quy t đ nh đ n ch t l ng x p h ng tín d ng th c hi n công tác XHTDNB

đ c hi u qu thì c s d li u, ngu n thông tin làm c n c x p h ng ph i phù

h p, rõ ràng và đáng tin c y C n c đ x p h ng là ngu n thông tin thu th p đ c bao g m:

B ng 1.1: Ngu năthôngătinălƠmăc năc x p h ngătínăd ng n i b c aăcácăNHTM

N iădungăthôngătin Cáchăth c thu th p Ngu n thu th păthôngătin

- Thông tin khác nh thông

tin v môi tr ng kinh

- Báo chí và ph ng ti n thông tin đ i chúng

- Báo cáo nghiên c u th tr ng

c a các t ch c chuyên nghi p

- Công ty b o hi m mà khách hàng kỦ h p đ ng b o hi m

 Nhómăch tiêuătƠiăchính

Các ch tiêu tài chính đ c ph n ánh trong BCTC c a doanh nghi p Thông qua vi c phân tích các t s tài chính có th xác đ nh tình hình tài chính

c a doanh nghi p th i đi m hi n t i ng th i, các t s tài chính c ng t o

đi u ki n cho vi c so sánh s c kh e tài chính c a các doanh nghi p gi a các th i

k khác nhau và so sánh v i các doanh nghi p khác Các ch s tài chính doanh nghi p bao g m các ch s nh sau:

- Ch tiêu thanh kho n

- Ch tiêu ho t đ ng

- Ch tiêu cân n và c c u tài s n, ngu n v n

 Nhómă ch tiêuă phiă tƠiă chính: Nhóm các ch tiêu phi tài chính là

nhóm ch tiêu không đ c ph n ánh tr c ti p trong các BCTC c a doanh ngh p

nh ng có nh h ng quan tr ng và tr c ti p đ n kh n ng th c hi n các cam k t tài chính c a doanh nghi p Các nhóm ch tiêu phi tài chính bao g m:

 H th ngăthangăđi m: Xây d ng h th ng thang đi m là vi c đ nh chu n

cho h th ng XHTDNB H th ng thang đi m ph i đ m b o m c đ chi ti t cao, d

phân nhóm và thu n ti n trong vi c tính toán

i v i nhóm các ch tiêu phi tài chính, ngân hàng s d ng thang đo đ nh danh và thang đo th b c đ thu n ti n trong vi c đánh giá và nh n xét B i vì b n

thân các ch tiêu này không t th hi n qua các con s c th , do đó không th tr c

ti p th c hi n các phép tính thông th ng Tuy nhiên, thông qua các ch tiêu này,

TCTD có th gián ti p nh n xét, đánh giá đ c đ i t ng đang xem xét B ng

nh ng kinh nghi m, s phán đoán và thông qua các k t qu th ng kê, TCTD có th xây d ng các thang đo đ c l ng các ch tiêu này v d ng có th tính toán đ c,

th ng nh t v i các ch tiêu khác trong t ng th k t qu đi u tra

i v i nhóm các ch tiêu tài chính đ c th hi n b i các con s c th và

có th d dàng tính toán, c l ng vào k t qu t ng th đánh giá Do đó, ngân hàng s d ng thang đo kho ng và thang đo t l đ đ nh chu n

Tùy thu c vào m i lo i hình doanh nghi p và quan tr ng h n h t là tùy thu c vào chính kh n ng phán đoán, nh n xét, quan sát, c ng nh thông qua các

k t qu nghiên c u th ng kê, TCTD có th xác đ nh t m quan tr ng và m c đ đóng góp vào k t qu x p h ng cu i cùng doanh nghi p trong hai nhóm ch tiêu trên

đ xác đ nh tr ng s c a các nhóm ch tiêu đó Do v y, đi m dùng đ t ng h p x p

h ng khách hàng s là tích s gi a đi m ban đ u và tr ng s

Theo Quy t đ nh s 57/2002/Q -NHNN ngày 24/01/2002 v “Tri n khai thí

đi m đ án phân tích, x p lo i tín d ng doanh nghi p” h ng d n h th ng thang đo các ch tiêu tài chính d a trên thang đo kho ng và thang đo t l theo t ng ngành ngh , l nh v c kinh t nh ngành nông – lâm – ng nghi p, ngành th ng m i d ch

v , ngành xây d ng, ngành công nghi p i v i m i ch tiêu, đi m thành ph n có thang đi m t 1 đ n 5 đi m i m t ng h p t i đa cho m t doanh nghi p là 135

đi m, đi m t i thi u là 27 đi m Hi n t i v n ch a có h ng d n c th v h th ng thang đi m đ i v i khách hàng cá nhân và thang đo các ch tiêu đ nh tính đ i v i khách hàng doanh nghi p

 H th ng th h ng

Vi c xác đ nh s l ng các th h ng và mô t đ c đi m c a t ng th h ng trong h th ng XHTDNB là h t s c quan tr ng S l ng các th h ng ph i thích

h p và đ m b o bao quát t t c các m c đ r i ro c a các khách hàng hi n có t i ngân hàng M t khác, s l ng các th h ng c ng ph i đ m b o tính đ ng nh t trong t ng th h ng (ngh a là m c x p h ng c a m i khách hàng ph i ph n ánh

đúng đ c m c đ RRTD c a khách hàng đó trong th c t và các khách hàng có cùng m c đ RRTD ph i đ c x p cùng m t m c x p h ng)

Trên th gi i hi n nay có r t nhi u t ch c th c hi n vi c x p h ng tín d ng

M i t ch c x p h ng đ u có m t h th ng các th h ng đ x p h ng khác nhau

M c x p h ng c a S&P, m t trong nh ng t ch c x p h ng tín d ng có uy tín M , bao g m 10 m c x p h ng đ c kỦ hi u t AAA đ n D, v i AAA là m c x p h ng cao nh t Moody thì có h th ng các thang đi m t Aaa đ n C và Fitch thì t AAA

đ n D Nhìn chung, h th ng thang đi m x p h ng bao g m 10 m c t AAA đ n D

đ c s d ng ph bi n nh t t i các t ch c x p h ng tín d ng trên th gi i

Theo Quy t đ nh s 57/2002/Q -NHNN ngày 24/01/2002 v “Tri n khai thí

đi m đ án phân tích, x p lo i tín d ng doanh nghi p” thì doanh nghi p đ c x p thành 6 h ng, có kỦ hi u nh sau: AA, A, BB, B, CC, C Hi n t i v n ch a có quy

 X p h ngătínăd ng n i b đ nh k : M c tiêu c a XHTDNB là đ phân

lo i n và trích l p d phòng Hi n t i, theo quy đ nh c a Quy t đ nh s 493/Q NHNN ngày 22/04/2005, ít nh t m i quỦ m t l n, trong th i h n 15 ngày làm vi c

-đ u tiên c a tháng ti p theo, các TCTD ph i th c hi n phân lo i n g c và trích l p

d phòng r i ro đ n th i đi m cu i ngày làm vi c cu i cùng c a quỦ tr c Riêng

đ i v i QuỦ IV, trong th i h n 15 ngày làm vi c đ u tiên c a tháng 12, các TCTD

ph i th c hi n vi c phân lo i n và trích l p d phòng r i ro đ n th i đi m cu i

ngày 30/11 Do v y, công tác XHTDNB đ c th c hi n đ nh k m i quỦ ít nh t

m t l n tr c th i đi m phân lo i n và trích l p d phòng theo quy đ nh t i Quy t

đ nh s 493/Q -NHNN ngày 22/04/2005

 X p h ngătínăd ng n i b đ t xu t: Ngân hàng th c hi n x p h ng tín

d ng đ t xu t trong các tr ng h p nh : khi th m đ nh c p tín d ng cho khách hàng

ho c khi có nh ng di n bi n b t l i, tác đ ng tiêu c c đ n môi tr ng, l nh v c kinh doanh c a khách hàng ho c khách hàng có nh ng thay đ i v tình hình ho t đ ng, tài chính, kh n ng hoàn tr n vay mà ngân hàng đánh giá là có kh n ng thay

đ i h ng tín d ng c a khách hàng

1.4.7 Quyătrìnhăx p h ng tínăd ng n i b

công tác XHTDNB đ c th c hi n m t cách khoa h c, k t qu ph n ánh trung th c tình tr ng c a khách hàng, quy trình x p h ng ph i đ c xây d ng theo các b c chính sau đây:

B c 1: Thu th păthôngătinăvƠăx lỦăthôngătin

B ph n x p h ng ti p nh n và phân lo i khách hàng t đó xác đ nh nh ng thông tin c n ph i thu th p

Ngu n thu th p thông tin: t nhi u ngu n (chính th c và phi chính th c) mà

b ph n đánh giá x p h ng có th ti p c n đ c

Sau khi đư thu th p thông tin, b ph n đánh giá ti n hành sàng l c, phân tích thông tin B ph n đánh giá ki m tra tính xác th c c a thông tin thông qua vi c áp

d ng nhi u ph ng pháp (đ i chi u chéo, ph ng v n, nh n đ nh, kh o sát th c

t …) xác đ nh ngu n g c thông tin và m c đ nh h ng, chi ph i c a thông tin,

cu i cùng là xem xét m c đ đáp ng đ y đ l ng thông tin c n thi t đ th c hi n

B c 3: T ng h păđi m - Quy tăđ nh th h ng

Sau khi thu th p thông tin, toàn b các ch tiêu đư đ c x lỦ và ch m đi m thích h p B c ti p theo b ph n đánh giá ti n hành t ng h p đi m t ng m ng đánh giá c a ngân hàng và c n c trên thang đo tiêu chu n t đó s gán k t qu

t ng ng m c đi m doanh nghi p đ t đ c

Trong tr ng h p n u có đ y đ thông tin đánh giá th h ng c a khách hàng cao/th p h n h ng thông th ng thì b ph n x p h ng có th đi u ch nh k t qu

x p h ng

1.5 Quyăđ nh c a Basel v h th ng x p h ngătínăd ng n i b

Các Hi p c Basel I, Basel II và Basel III đ c y ban Basel nghiên c u đ a

ra nh m khuy n khích các ngân hàng th c hi n các ph ng án QLRR đ nâng cao tính an toàn và hi u qu trong ho t đ ng c a ngân hàng nói riêng và h th ng tài chính nói chung Basel II đ a ra 2 ph ng pháp đánh giá RRTD c a các ngân hàng bao g m ph ng pháp tiêu chu n và ph ng pháp d a trên h th ng XHTDNB

Ph ng pháp tiêu chu n là ph ng pháp đ n gi n nh t trong các ph ng pháp đánh giá RRTD c a Basel II Theo đó, đ đo l ng RRTD các ngân hàng c n

có s h tr c a các t ch c x p h ng bên ngoài (Moody, S&P, Fitch…) và t đó xác đ nh h s r i ro theo quy đ nh M c dù, ph ng pháp này đ n gi n nh ng có nhi u h n ch xu t phát t chi phí đáng k đ có đ c đánh giá c a các t ch c x p

h ng đ c l p y ban Basel khuy n khích các t ch c tài chính xây d ng và phát tri n h th ng XHTDNB đ ph c v cho công tác QLRRTD

Ph ng pháp đánh giá d a trên h th ng XHTDNB là ph ng pháp đánh giá RRTD r t m i và đ c bi t c a Basel II, cho phép t b n thân ngân hàng quy t đ nh và

c tính nh ng thành t trong công th c tính toán nhu c u v n c a h Ph ng pháp này d a trên các y u t đ nh tính và đ nh l ng Do đó, ph ng pháp này đánh giá r i

ro chi ti t h n và phân chia rõ ràng các nhân t c u thành r i ro D a vào k t qu XHTDNB, các NHTM t mình đánh giá các thành ph n r i ro và m c đ r i ro c a danh m c tài s n có c a mình đ xác đ nh m c v n tín d ng an toàn t i thi u Ph ng

pháp XHTDNB quy đ nh các thành ph n r i ro g m: xác su t v n (Probability of Default - PD), m t v n do v n (Loss given Default - LGD), r i ro v n (Exposure

at Default - EAD) và k h n hi u l c (Effective Maturity - EM) th c hi n

ph ng pháp này, tr c h t các NHTM c n phân lo i giá tr r i ro ng v i m i nhóm khách hàng và NHTM s xác đ nh t n th t d ki n (Expected Loss- EL) và không d

ki n (Unexpected Loss - UL) i v i t n th t d ki n (EL), NHTM c n trích l p d phòng đ bù đ p t ngu n chênh l ch kinh doanh t o ra i v i t n th t không d

ki n, hi p c quy đ nh m t m c tính toán v n an toàn tín d ng c n c theo t ng ch tiêu PD, LGD, EAD c a t ng nhóm r i ro phân lo i trên

Các quy đ nh quan tr ng trong vi c xây d ng và v n hành h th ng XHTDNB c a y ban Basel c th nh sau:

- H th ng XHTDNB ph i tách b ch và phân bi t rõ hai hình th c x p h ng

tín d ng: x p h ng tín d ng khách hàng và x p h ng tín d ng kho n vay C th x p

h ng tín d ng khách hàng dùng đ ph n ánh r i ro v n c a khách hàng trong m t kho n th i gian nh t đ nh, còn x p h ng tín d ng kho n vay dùng đ ph n ánh r i ro

- Ngân hàng ph i thu th p t t c các thông tin có liên quan khi x p h ng tín

d ng Các thông tin chính dùng trong x p h ng: thông tin ph n ánh r i ro c a khách hàng vay và thông tin ph n ánh r i ro c a t ng giao d ch Các thông tin này ph i

đ y đ , phù h p và c p nh t Theo quy đ nh này thì m c h ng tín d ng c a khách hàng s đ c đánh giá l i đ nh k tùy vào nh ng thông tin v r i ro c a khách hàng

mà ngân hàng c p nh t đ c và nh ng thông tin này có nh h ng đáng k đ n xác

su t v n c a khách hàng

- Ngân hàng ph i thu th p thông tin c a khách hàng trong vòng 5 n m tr c

đó đ có th c l ng xác su t v n PD Nh ng d li u, thông tin đ c phân theo

3 nhóm:

+ Nhóm d li u tài chính liên quan đ n s li u tài chính c a khách hàng (thu

th p t b ng cân đ i k toán, b ng thu nh p và trình bày dòng ngân l u c a khách hàng vay)

+ Nhóm các d li u đ nh tính phi tài chính liên quan đ n trình đ qu n lỦ, kh

n ng nghiên c u và phát tri n

+ Nhóm d li u mang tính c nh báo liên quan đ n các hi n t ng báo hi u kh

n ng không tr đ c n cho ngân hàng nh s d ti n g i, h n m c th u chi

- H th ng XHTDNB c a ngân hàng ph i bao g m t t c các ph ng pháp, quy trình, h th ng c p nh t d li u, h th ng công ngh thông tin đ xác đ nh RRTD c a khách hàng

- i v i m i khách hàng, ngân hàng có th s d ng k t h p nhi u ph ng pháp x p h ng khác nhau và s ch n ph ng pháp nào ph n ánh t t nh t RRTD c a khách hàng

1.6 Nghiênăc u th c nghi m m t s môăhìnhăx p h ngătínăd ng ph bi n 1.6.1 Cácămôăhìnhăx p h ngătínăd ngătrênăth gi i

1.6.1.1 Các mô hình x p h ng tín d ng doanh nghi p

 MôăhìnhăZ-score:

Adward Altman (1968) nghiên c u m i t ng quan gi a các t s tài chính

“V n l u đ ng ròng/T ng tài s n”, “L i nhu n gi l i/T ng tài s n”, “L i nhu n

tr c thu và lưi vay/T ng tài s n”, “Th giá c phi u/Giá tr ghi s c a n dài h n”,

“Doanh thu thu n/T ng tài s n” đ n xác su t phá s n c a doanh nghi p trong t ng lai g n Altman s d ng ph ng pháp h i quy đ i v i m u là 66 doanh nghi p t

n m 1946 đ n n m 1965 K t qu nghiên c u xác su t phá s n c a doanh nghi p

ph thu c vào 5 ch s trên c th :

Trong đó:

Z là xác su t phá s n c a doanh nghi p

X1= t s “V n l u đ ng ròng/T ng tài s n”

X2= t s “L i nhu n gi l i/T ng tài s n”

X3= t s “L i nhu n tr c thu và lưi vay/T ng tài s n”:

X4= t s “Th giá c phi u/Giá tr ghi s c a n dài h n”

X5= t s “Doanh thu thu n/T ng tài s n”

T ch s Z ban đ u, n m 1993 Altman phát tri n thêm Z’ và Z’’đ có th áp

d ng cho t ng lo i hình doanh nghi p:

i v i doanh nghi p đư c ph n hoá, ngành s n xu t:

d ng không ch t i M mà còn đ c ph bi n nhi u qu c gia trên th gi i

Mô hình này có u đi m là d tính toán do s d ng các d li u t BCTC đ tính toán Tuy nhiên, mô hình còn nhi u h n ch do ch a th ph n ánh đ y đ tình hình tài chính c a doanh nghi p c bi t mô hình này ch a đánh giá các y u t phi tài chính c a doanh nghi p; đ ng th i s phân chia lo i hình, ngành ngh c a doanh nghi p c ng ch a phù h p

 Môăhìnhăx p h ngăMoody,ăS&PăvƠăFitch

Mô hình x p h ng c a Moody (1909), S&P (1916) và Fitch (1924) nghiên c u các nhân t tài chính và phi tài chính tác đ ng đ n RRTD c a các doanh nghi p hay

m t qu c gia K t qu nghiên c u cho th y các y u t bao g m môi tr ng ngành,

ho t đ ng s n xu t kinh doanh, tình hình tài chính và n ng l c qu n tr … nh h ng

đ n xác su t v n c a doanh nghi p C 3 mô hình này đ u s d ng ph ng pháp đan xen gi a ph ng pháp chuyên gia và ph ng pháp mô hình đ đánh giá xác

su t v n c a khách hàng

Các mô hình này đ c s d ng các n c phát tri n n i mà ch t l ng thông tin t t Nh c đi m c a mô hình là k thu t ph c t p và đòi h i c s d li u cho vi c thi t l p các thông s cho mô hình l n và chi ti t

1.6.1.2 Các mô hình x p h ng tín d ng cá nhân

 Môăhìnhăđi m s tínăd ngăcáănhơnăc a Fair Isaac Corp

Mô hình Fair Isaac Corp (1956) đư nghiên c u RRTD c a ng i đi vay

Ph ng pháp nghiên c u là ph ng pháp mô hình kinh t l ng K t qu nghiên

c u cho th y m i quan h gi a các y u t l ch s tr n , d n t i các TCTD, đ dài

c a l ch s tín d ng, s l n vay m i, các lo i tín d ng đ c tr tác đ ng đ n RRTD

c a ng i đi vay

Mô hình này có đi m th p nh t là 300 và cao nh t là 850 Theo mô hình này,

cá nhân có đi m s tín d ng m c 700 đ c xem là t t, đ i v i cá nhân có s đi m

th p h n 620 s có th b ngân hàng e ng i khi cho vay

Mô hình đi m s tín d ng Fico đ c áp d ng r ng rưi M do các thông tin liên quan đ n tình tr ng tín d ng c a khách hàng có th đ c ngân hàng rà soát d dàng qua các công ty d li u tín d ng

u đi m c a mô hình là d tính toán nh ng không phù h p áp d ng Vi t Nam do ch t l ng thông tin đ u vào không đ c t t và ch a xem xét đ n các y u

t khác

 Môăhìnhăđi m s tínăd ngăcáănhơnăVantageăScore

Mô hình Vantage Score (1970) nghiên c u RRTD c a cá nhân ng i đi vay

Ph ng pháp nghiên c u là ph ng pháp mô hình kinh t l ng K t qu nghiên c u cho th y các nhân t l ch s tr n , tình tr ng s d ng tín d ng, tình tr ng s d có,

đ sâu tín d ng và tình tr ng tín d ng s n có tác đ ng đ n RRTD c a ng i đi vay

Mô hình này áp d ng phù h p nh ng qu c gia phát tri n n i mà thông tin tín d ng d ti p c n

u đi m c a mô hình là tính toán Nh c đi m là ch a xem xét các thông tin quan tr ng khác nh v nhân thân, tài s n

1.6.2 Cácămôăhìnhăx p h ngătínăd ng Vi t Nam

1.6.2.1 Mô hình áp d ng t i Trung tâm Thông tin Tín d ng

CIC nghiên c u mô hình x p h ng các doanh nghi p ho t đ ng t i Vi t Nam theo Quy t đ nh s 1253/Q -NHNN ngày 21/6/2006 Ph ng pháp nghiên c u là

ph ng phá k t h p gi a ph ng pháp chuyên gia và ph ng pháp mô hình K t

qu nghiên c u đánh giá các ch tiêu tài chính đ n RRTD c a doanh nghi p

Mô hình này có u đi m là d tích toán nh ng là ch a đánh giá các thông tin phi tài chính c a doanh nghi p Do đó, k t qu mang l i là không cao

1.6.2.2 Mô hình x p h ng tín d ng c a Công ty Ernst & Young Vi t Nam

Công ty Ernst & Young Vi t Nam đư xây d ng mô hình x p h ng cho cá nhân

và doanh nghi p Ph ng pháp nghiên c u là ph ng pháp k t h p gi a ph ng

pháp chuyên gia và ph ng pháp mô hình

Mô hình x p h ng tín d ng cá nhân trên c c hai nhóm ch tiêu: kh n ng tr

n và nhân thân T tr ng hai nhóm này trong t ng s đi m x p h ng tín d ng t ng

ng 40% - 60% Các m c đi m chu n ch m đi m cho t ng ch tiêu c a hai nhóm là

0, 25, 50, 75, 100 Nhóm kh n ng tr n bao g m 07 ch tiêu thành ph n, có tr ng s

khác nhau dao đ ng t 10% – 15% Nhóm thông tin nhân thân g m 10 ch tiêu, có

tr ng s t ng ch tiêu là 10% H th ng thang đi m và th h ng c th nh sau:

B ng 1.2: H th ng x p h ngătínăd ngăcáănhơnăc aăCôngătyăErnstă&ăYoungVN

59 C+ D i trung bình Trung bình – Nhóm 3 (d i tiêu chu n)

49 C D i chu n Cao – Nhóm 3 (d i tiêu chu n)

39 C- Kh n ng không thu h i cao Cao – Nhóm 4 (Nghi ng )

35 D Kh n ng không thu h i r t cao Cao – Nhóm 5 (Kh n ng m t v n)

Ngu n: HTXHTD c a Công ty Công ty Ernst & YoungVi t Nam

Mô hình x p h ng tín d ng doanh nghi p đ c xây d ng d a trên hai nhóm

y u t là tài chính và phi tài chính Y u t tài chính bao g m 4 nhóm ch tiêu (thanh kho n; ho t đ ng; cân n ; thu nh p) đ c c u thành t 14 ch tiêu Y u t phi tài chính bao g m 5 nhóm ch tiêu (kh n ng tr n t l u chuy n ti n; trình đ qu n lỦ

và môi tr ng n i b ; quan h v i ngân hàng; các nhân t bên ngoài và các đ c

đi m ho t đ ng c a doanh nghi p) đ c c u thành t 25 ch tiêu

Hai nhóm y u t trên đ c s d ng đ đánh giá tình hình tr n ngân hàng (t t; trung bình; x u) và kh n ng tài chính (t t; t ng đ i t t; trung bình; d i trung bình; t i) Sau đó, s d ng ma tr n k t h p hai đánh giá trên đ xác đ nh k t qu :

B ng 1.3: H th ng x p h ng tínăd ng doanh nghi p c aăCôngătyăErnstă&ă

Ngu n: HTXHTD c a Công ty Công ty Ernst & YoungVi t Nam

Mô hình x p h ng này có tính ng d ng cao Vi t Nam u đi m là đánh giá đ c nh ng ch tiêu tài chính và phi tài chính đ n r i ro c a doanh nghi p, đ i

v i khách hàng là cá nhân thì đánh giá đ c RRTD c a khách hàng thông qua l ch

nh sau:

- Mô hình XHTDNB ph i đ m b o tính đ c l p và chuyên nghi p i u này

có ngh a xây d ng và v n hành mô hình ph i t n d ng đ c kinh nghi m và ki n

th c chuyên sâu c a cán b tín d ng, các chuyên gia tài chính đ phân tích và x p

h ng ng th i, BIDV chú tr ng vi c b trí các ch t ki m soát trong t ch c x p

h ng đ đ m b o tính đ c l p, khách quan cho vi c đ nh h ng khách hàng

- i t ng: đ ti t ki m chi phí, BIDV x p h ng đ i t ng là khách hàng thay vì x p h ng t t c các kho n vay T ng d n c a đ i t ng x p h ng ph i đ m

b o ph n l n t ng d n vay c a BIDV

- Ph ng pháp x p h ng: k t h p gi a ph ng pháp chuyên gia và ph ng pháp mô hình

- Mô hình x p h ng: do ch t l ng ngu n thông tin tài chính Vi t Nam không cao nên BIDV xây d ng mô hình không quá t p trung vào các ch tiêu tài chính nh mô hình h s Z, mô hình VantageScore, mô hình c a CIC mà thi t l p

mô hình bao g m c ch tiêu đ nh l ng và đ nh tính, ch tiêu tài chính l n phi tài chính đ có th ph n ánh t ng đ i t t m c đ r i ro c a khách hàng nh mô hình

c a Công ty Ki m toán Ernst & Young Vi t Nam

- C n c : Ngu n thông tin thu th p đ ph c v cho vi c x p h ng ph i t

nhi u ngu n và ph i đ c ki m tra, đ i chi u đ ng th i xem xét m c đ tin c y

c ng nh kh n ng thu th p c a ngu n thông tin

- T n su t: do vi c x p h ng ph c v cho công tác phân lo i n nên t n su t

x p h ng ít nh t ph i t ng đ ng v i t n su t phân lo i n theo quy đ nh

- Quy trình: xây d ng quy trình x p h ng tín d ng ph i rõ ràng và bao g m

các b c c b n nh thu th p, x lỦ thông tin, ch m đi m và đ nh h ng khách hàng;

đ ng th i có c ch giám sát vi c v n hành quy trình x p h ng đó

- Có c ch ki m đ nh mô hình đ t đó s a đ i hoàn thi n h th ng

XHTDNB BIDV phù h p v i t ng th i k , t ng giai đo n kinh t nh t đ nh

Ngân hàng TMCP u t và Phát tri n Vi t Nam là ngân hàng TMCP; ho t

đ ng kinh doanh trong l nh v c ngân hàng, phi ngân hàng; theo đi u l t ch c và

ho t đ ng do H QT ban hành và ch u s qu n lỦ toàn di n m i ho t đ ng c a NHNN

Tên ti ng Vi t: Ngân hàng TMCP u t và Phát tri n Vi t Nam

Tên ti ng Anh: Joint Stock Commercial Bank for Investment and Development of Viet Nam

Riêng đ i v i ho t đ ng ngân hàng, t i H i s chính và các chi nhánh BIDV,

t tháng 09/2008, mô hình đ c chuy n đ i theo ph ng án t i D án h tr k thu t giai đo n II (TA2) theo h ng m t ngân hàng hi n đ i, qu n lỦ theo t ng kh i tách bi t và t p trung ph c v khách hàng t t nh t

H i s chính c a BIDV đ c t ch c theo 7 kh i ch c n ng bao g m: Kh i ngân hàng bán buôn, Kh i ngân hàng bán l , Kh i V n và Kinh doanh v n, Kh i QLRR,

Kh i tác nghi p, Kh i Tài chính K toán, Kh i h tr Mô hình c th nh sau:

T i chi nhánh, BIDV v n ho t đ ng theo mô hình chi nhánh h n h p Trong

th i gian t i, BIDV s c u trúc tách b ch các chi nhánh theo mô hình bán buôn ho c chi nhánh bán l đ mang đ n d ch v t t h n cho khách hàng và phù h p h n v i

t m nhìn dài h n c a BIDV đ i v i vi c phát tri n và m r ng

- Kh i KD v n và ti n t : Ban Kinh doanh v n và ti n t

- Kh i QLRR: Ban QLRRTD, Ban QLRRTT&TN, Ban QLTD

- Kh i tác nghi p: TTTT, TTDVKH, TTTNTTTM, TT QL&DV Kho Qu

- Kh i TC-KT: Ban K toán, Ban Tài chính, Ban MIS&ALCO

K Tác nghi p

P hòng QTTD Các P.GDKH P/T TT-KQ P/T TTQT

K QL n i b Phòng TC-KT P.TC-HC P.KH-TH P/T i n toán

K tr c thu c

P giao d ch

Qu ti t ki m

Hìnhă2.2:ăC ăc u t ch c t iăChiănhánhăc a BIDV

Ngu n: Báo cáo th ng niên c a BIDV (2012)