Luận văn thạc sĩ Giải pháp phát triển thị trường ngoại hối Việt Nam

--- GI IăPHÁPăPHÁTăTRI NăTH ăTR NGă NGO IăH IăVI TăNAM LU N V NăTH CăS ăKINHăT TP... 9 1.3ăNh ngănhơnăt ătácăđ ngăđ năvi căphátătri năth ătr ngăngo iăh iăc aăm tăqu că gia ..... 26 CH

-

GI IăPHÁPăPHÁTăTRI NăTH ăTR NGă

NGO IăH IăVI TăNAM

LU N V NăTH CăS ăKINHăT

TP H CHÍ MINH ậ N Mă2013

-

NGO IăH IăVI TăNAM

LU N V NăTH CăS ăKINHăT

CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG

MÃăS : 60340201

Lu n v n là do b n thân tôi th c hi n Các c s lỦ lu n đ c tôi tham kh o

tr c ti p t các ngu n tài li u v ngo i h i và t giá h i đoái Th c tr ng th tr ng ngo i h i c a Vi t Nam đư đ c tôi thu th p, ch n l c t nhi u ngu n khác nhau nh sách báo, t p chí, … Các s li u và k t qu nghiên c u tr c đ u đ c trình d n ngu n và tên tác gi

Tôi cam đoan đ tài không sao chép t các công trình nghiên c u khoa h c

khác

H c viên

CÁCăKụăHI UăVÀăTHU TăNG ăVI TăT T

IMF : FED :

ô la Singapore

B ng Anh

ng Malaysia Ringgit WTO :

TTNH : FOREX : TTTC : TCTD : TTKCT : TTNTLNH : BQLNH : TGLNG :

Bình quân liên ngân hàng

T giá liên ngân hàng

DANHăM CăCÁCăB NG

B ng 2.1: T l L i nhu n h at đ ng kinh doanh ngo i h i so v i t ng l i nhu n

tr c thu 36

B ng 2.2 : T giá (VND/USD) t 1990 đ n 1992 41

B ng 2.3: T giá VND/USD t 1994-1998 42

B ng 2.4: Ho t đ ng trên th tr ng ngo i t liên ngân hàng 43

B ng 2.5: Ho t đ ng trên th tr ng ngo i t khách hàng 45

B ng 2.6: T tr ng doanh s giao d ch c a hai th tr ng ngo i t 46

B ng 2.7: T tr ng doanh s giao d ch c a hai th tr ng ngo i t (2006-2012) 47

B ng 2.8: T l mua, bán giao d ch k h n và hoán đ i trong t ng giao d ch th tr ng ngo i h i Vi t Nam 52

B ng 2.9 : L ng ki u h i chính th c chuy n v Vi t Nam t n m 1997-2012 56

B ng 2.10: Di n bi n T giá BQLNH và T giá bình quân th tr ng t do t n m 1999- 2006 65

B ng 2.11: Di n bi n T giá BQLNH và T giá bình quân th tr ng t do t n m 2007- 2012 66

B ng 2.12 : D tr ngo i h i t n m 2005 - 2012 69

DANHăM CăBI Uă

Bi u đ 2.1 : L ng ki u h i v Vi t Nam t n m 1997 – 2012 57

Bi u đ 2.2 : S bi n đ ng c a t giá trên th tr ng chính th c 65

Bi u đ 2.3 : S bi n đ ng c a t giá trên th tr ng chính th c và th tr ng t do giai đo n 2007 -2012 67

M CăL C

TRANGăPH ăBỊA

L IăCAMă OAN

CÁCăKụăHI UăVÀăTHU TăNG ăVI TăT T

DANHăM CăCÁCăB NG

DANHăM CăBI Uă

M CăL C

CH NGă1ăT NGăQUANăV ăTH ăTR NGăNGO IăH I 1

1.1ăNgo iăh iăvƠăth ătr ngăngo iăh i 1

1.1.1 Khái ni m ngo i h i 1

1.1.2 Th tr ng ngo i h i 1

1.1.2.1 Khái ni m 1

1.1.2.2 c đi m c a th tr ng ngo i h i 2

1.1.2.3 Ch c n ng c a th tr ng ngo i h i 3

1.1.2.4 Các ch th tham gia trên th tr ng ngo i h i 3

1.1.2.5 Các nghi p v trên th tr ng ngo i h i 5

1.2ăT ăgiá 7

1.2.1 Khái ni m t giá 7

1.2.2 Bi n đ ng t giá và nh ng nguyên nhân gây bi n đ ng t giá 8

1.2.2.1 Bi n đ ng t giá 8

1.2.2.2 Nh ng nguyên nhân gây bi n đ ng t giá 9

1.3ăNh ngănhơnăt ătácăđ ngăđ năvi căphátătri năth ătr ngăngo iăh iăc aăm tăqu că gia 12

1.3.1 Tác đ ng c a quy lu t th tr ng 12

1.3.2 Quá trình toàn c u hóa và h i nh p kinh t 13

1.3.3 Chính sách qu n lỦ ngo i h i c a qu c gia 15

1.3.3.1 Chính sách t giá 16

1.3.3.2 Chính sách qu n lỦ ngo i h i đ i v i các giao d ch trên tài kho n vưng lai 18

1.3.3.3 Chính sách qu n lỦ ngo i h i đ i v i tài kho n v n 20

1.4ăKinhănghi măcácăn c 23

K TăLU NăCH NGă1 26

CH NGă2ăTH CăTR NGăHO Tă NGăăC AăTH ăTR NGăNGO IăH Iă VI TăNAM 28

2.1ăS ăl căs ăhìnhăthƠnhăvƠăphátătri năc aăTh ătr ngăngo iăh iăVi tăNam 28

2.2ăTh cătr ngăho tăđ ngăc aăth ătr ngăngo iăh iăVi tăNam 31

2.2.1 Nh ng v n b n pháp lỦ quy đ nh ho t đ ng kinh doanh ngo i h i 31

2.2.2 Th c tr ng ho t đ ng kinh doanh ngo i h i c a các ngân hàng trên TTNH Vi t Nam 35

2.2.2.1 Quá trình hình thành và ho t đ ng TTNT liên ngân hàng 37

2.2.2.2 Th c tr ng th tr ng ngo i t khách hàng c a Vi t Nam 44

2.2.2.3 Th c tr ng s d ng các giao d ch ngo i h i phái sinh t i các NHTM Vi t Nam 48

2.2.2.4 Th c tr ng y t giá kinh doanh và mua bán ngo i t 54

2.2.3 Th tr ng ngo i t không chính th c 56

2.2.4 Vai trò c a NHNN đ i v i TTNH Vi t Nam trong giai đo n v a qua 58

2.2.4.1 Th c hi n vai trò can thi p TTNH và đi u hành chính sách t giá 58

2.2.4.2 Nh ng bi n pháp góp ph n h n ch ho t đ ng c a th tr ng ngo i t không chính th c 59

2.3ă ánhăgiáăquáătrìnhăphátătri năTTNHăc aăVi tăNamătrongăth iăgianăquaăvƠă nguyênănhơnăc aănh ngăt năt i 60

2.3.1 Nh ng m t đ t đ c 60

2.3.2 Nh ng h n ch c a Th tr ng ngo i h i Vi t Nam 61

2.3.2.1 Ho t đ ng TTNTLNH còn khiêm t n 62

2.3.2.2 Hàng hóa trên th tr ng ngo i h i ch a đa d ng 62

2.3.2.3 S thi u v ng nhu c u b o hi m r i ro t giá và m c đích tham gia th

tr ng ngo i h i c ng ch a đa d ng 63

2.3.2.4 Th tr ng phái sinh còn s khai 64

2.3.3 Nguyên nhân c a th c tr ng trên 64

2.3.3.1 C ch đi u hành t giá ch a linh đ ng v i di n bi n c a th tr ng 64

2.3.3.2 S t n t i và nh h ng m nh m c a th tr ng ngo i t không chính th c 67

2.3.3.3 Tính chuy n đ i c a VND ch a cao 68

2.3.3.4 D tr ngo i h i th p 69

2.3.3.5 Môi tr ng pháp lỦ ch a hoàn thi n 70

K TăLU NăCH NGă2 70

CH NGă3ăGI IăPHÁPăPHÁTăTRI NăTH ăTR NG NGO IăH IăVI Tă NAM 72

3.1ă nhăh ngăphátătri năth ătr ngăngo iăh iăVi tăNamăđ năn mă2020 72

3.2ăGi iăphápăphátătri năth ătr ngăngo iăh i Vi tăNam 73

3.2.1 Hoàn ch nh khung pháp lỦ 73

3.2.2 V đi u hành t giá 74

3.2.3 V t do hóa tài kho n vưng lai và t do hóa tài kho n v n theo l trình 77

3.2.4 Phát huy vai trò c a NHNN- phát tri n TTNT liên ngân hàng 79

3.2.4.1 Phát huy vai trò c a NHNN 79

3.2.4.2 Phát tri n TTNTLNH v kh i l ng giao d ch và s l ng thành viên 81

3.2.5 T ng c ng ki m soát, h n ch và ti n t i lo i b d n ho t đ ng c a th tr ng ngo i t không chính th c 82

3.2.6 H n ch tình tr ng đôla hóa và t o kh n ng chuy n đ i d n cho đ ng Vi t Nam 84

3.2.6.1 H n ch tình tr ng đôla hóa m t cách tri t đ 85

3.2.6.2 Nâng cao tính chuy n đ i c a VND 86

3.2.7 Nâng cao kh n ng c nh tranh c a các ngân hàng Vi t Nam trong ho t đ ng kinh doanh ngo i h i 87

K TăLU NăCH NGă3 90

K TăLU N

TÀIăLI UăTHAMăKH O

M ă U

V i quy t tâm đ a đ t n c b c sang m t trang m i, h ng đ n m c tiêu phát tri n đ t n c ngày càng giàu m nh c v kinh t l n v th chính tr , Vi t Nam đư th c

hi n c i cách kinh t toàn di n, b t đ u b ng công cu c đ i m i vào n m 1986 T

n m 1990, công cu c đ i m i đ c đ y m nh h n v i ch tr ng c a ng và Nhà

n c là phát tri n m t n n kinh t hàng hóa nhi u thành ph n v n hành theo c ch th

tr ng có s qu n lỦ c a Nhà n c Công cu c đ i m i c ng đ c ti n hành đ ng th i

v i vi c phát tri n kinh t đ i ngo i, m c a, h p tác và h i nh p, phù h p v i xu

h ng qu c t hóa n n kinh t th gi i ngày càng m nh m

V i vai trò là chi c c u n i gi a kinh t trong n c v i kinh t th gi i, thì vi c phát tri n và nâng cao hi u qu ho t đ ng c a th tr ng ngo i h i Vi t Nam theo

h ng toàn di n, hi n đ i, phù h p v i trình đ và tiêu chu n qu c t là r t c n thi t,

kho n đ u t và tín d ng qu c t , cung c p các công c phòng ch ng rùi ro t giá cho các ngân hàng, các nhà xu t nh p kh u, các nhà đ u t , và đi vay qu c t b ng h p

đ ng kì h n, quy n ch n, hoán đ i hay t ng lai M t th tr ng ngo i h i ho t đ ng

hi u qu còn là đi u ki n đ hình thành t giá theo quan h cung c u và là n i đ Ngân Hàng Trung ng ti n hành can thi p lên t giá theo h ng có l i cho n n kinh t Trong nh ng n m qua th tr ng ngo i h i Vi t Nam đư hình thành và t ng b c phát tri n, nh ng nhìn chung v n non tr và s khai v trình đ , quy mô ho t đ ng

c ng nh k n ng th c hi n nghi p v kinh doanh Do đó gi a th tr ng ngo i h i

Vi t Nam và qu c t còn có m t kho ng cách khá xa

V y lỦ do c a th c tr ng này là gì và ph i làm sao đ thúc đ y th tr ng ngo i h i

Vi t Nam phát tri n? hi u rõ h n v v n đ này, vi c nghiên c u v th tr ng ngo i h i, chính sách qu n lỦ ngo i h i và đi u hành t giá h i đoái c a nhà n c, tác

đ ng c a nh ng chính sách này đ n th tr ng ngo i h i Vi t Nam là vi c làm r t c n

thi t Nghiên c u v n đ này là m t yêu c u c n đ t ra trong quá trình phát tri n m i

c a đ t n c, đó là quá trình h i nh p toàn di n vào n n kinh t th gi i

Nghiên c u v ngo i h i, th tr ng ngo i h i, các c ch t giá h i đoái và nh

h ng c a các c ch này đ n th tr ng ngo i h i

Nghiên c u th tr ng ngo i h i Vi t Nam c ng nh nh ng tác đ ng c a chính sách qu n lỦ ngo i h i và đi u hành t giá h i đoái đ n th tr ng này Giai đo n nghiên c u ch y u t n m 2006 đ n n m 2012

Nghiên c u nh m đ a ra các gi i pháp đ hoàn thi n h n chính sách qu n lỦ ngo i

h i và chính sách đi u hành t giá h i đoái đang áp d ng t i Vi t Nam

Hi n nay, Ngân hàng Nhà n c Vi t Nam đang đ y m nh công tác hoàn thi n l i các v n b n pháp quy v qu n lỦ ngo i h i theo chi u h ng t do hóa ho t đ ng ngo i h i, phù h p v i thông l qu c t , t o l p nhi u công c giao d ch ngo i h i cho doanh nghi p và nhà đ u t l a ch n Hi n nay trên th tr ng ngo i h i, vi c giao

d ch ch y u đ c th c hi n thông qua đ ng USD và nh h ng c a đ ng USD là r t

l n đ i v i m i giao d ch h i đoái c a Vi t Nam, chính vì th , t giá VN – USD s

đ c nghiên c u sâu và đ c l y làm tr ng tâm c a bài nghiên c u này

4.ăPh ngăphápănghiênăc u

Lu n v n đ c nghiên c u trên c s t ng h p các ph ng pháp nghiên c u K t

h p gi a lỦ lu n và th c ti n, phân tích, t p h p các Ủ t ng th c ti n t i Vi t Nam,

c ng nh d a trên quy lu t phát tri n t t y u khách quan c a m t v n đ kinh t xư h i

đ hình thành nên lu n v n

5.ăB ăc căc aălu năv nă

tr ngăngo iăh iătrongăh iănh păkinhăt ă qu căt , ph n này nghiên c u nh ng lỦ

lu n n n t ng liên quan đ n th tr ng ngo i h i

Ch ngă2: Th cătr ngăho tăđ ngăc aăth ătr ngăngo iăh iăVi tăNam, ph n

này đi vào tìm hi u tình hình ho t đ ng c a th tr ng ngo i h i Vi t Nam t khi b t

đ u đi vào ho t đ ng cho đ n th i đi m hi n nay ng th i ti n hành đánh giá nh ng

CH NGă1

Theo pháp l nh s 28/2005/PL-UBTVQH11, ngày 13/12/2005 c a y Ban

Th ng V Qu c H i n c CHXHCNVN, ngo i h i đ c quy đ nh nh sau:

Ngo i h i bao g m:

ng ti n c a qu c gia khác ho c đ ng ti n chung châu Âu và đ ng ti n chung khác đ c s d ng trong thanh toán qu c t và khu v c (sau đây g i là ngo i t )

Ph ng ti n thanh toán b ng ngo i t , g m séc, th thanh toán, h i phi u đòi n ,

h i phi u nh n n và các ph ng ti n thanh toán khác;

Các lo i gi y t có giá b ng ngo i t , g m trái phi u Chính ph , trái phi u công ty,

k phi u, c phi u và các lo i gi y t có giá khác;

Vàng thu c d tr ngo i h i nhà n c, trên tài kho n n c ngoài c a ng i c trú; vàng d i d ng kh i, th i, h t, mi ng trong tr ng h p mang vào và mang ra kh i lưnh th Vi t Nam;

ng ti n c a n c C ng hoà xư h i ch ngh a Vi t Nam trong tr ng h p chuy n vào và chuy n ra kh i lưnh th Vi t Nam ho c đ c s d ng trong thanh toán qu c t Ngo i h i trong đ tài nghiên c u này đ c hi u là đ ng ti n c a qu c gia khác

ho c đ ng ti n chung Châu Âu và đ ng ti n chung khác đ c s d ng trong thanh toán qu c t

Th tr ng ngo i h i là n i các đ ng ti n c a các qu c gia và vùng lưnh th khác nhau đ c mua bán v i nhau

Trong th c t , do ho t đ ng mua bán ti n t x y ra ch y u gi a các ngân hàng

ngo i h i là n i mua bán các đ ng ti n khác nhau gi a các ngân hàng t c th tr ng

liên ngân hàng

Th tr ng l n nh t, doanh s giao d ch cao nh t: doanh s giao d ch trên th

tr ng lên t i g n 4.900 t USD/ngày vào n m 2012 Th tr ng ho t đ ng tích c c

nh t là London, sau đó là Newyork, Tokyo, Singapore, Frankfurt…

Là th tr ng không gian: FOREX không nh t thi t ph i t p trung t i v trí đ a lỦ

h u hình nh t đ nh mà là b t c n i đâu di n ra ho t đ ng mua bán các đ ng ti n khác

nhau

Là th tr ng toàn c u hay th tr ng không ng Do s chênh l ch v múi gi

gi a các khu v c trên th gi i nên các giao d ch di n ra su t ngày đêm Th tr ng b t

đ u ho t đ ng t Australia, Nh t, Singapore, Hongkong, châu Âu, Newyork… và c

nh v y, khi th tr ng khu v c châu Á đóng c a thì th tr ng châu M b t đ u ho t

đ ng theo m t chu k khép kín toàn c u

Các thành viên tham gia th tr ng duy trì quan h v i nhau thông qua đi n tho i,

m ng vi tính, telex và fax

Là m t th tr ng c nh tranh hoàn h o: s l ng ng i mua và ng i bán l n,

các s n ph m đ ng nh t, thông tin l u chuy n t do và không có các rào c n đ i v i

vi c tham gia th tr ng

Là m t th tr ng hoat đ ng hi u qu : các thông tin liên quan đ n t giá luôn

đ c ph n ánh nhanh chóng và chính xác T giá tuy đ c y t trên các th tr ng khác nhau nh ng h u nh là th ng nh t v i nhau (có đ chênh l ch không đáng k )

Giao d ch t p trung ch y u th tr ng liên ngân hàng: chi m kho ng 85%

t ng doanh s giao d ch ngo i h i toàn c u

USD là đ ng ti n đ c mua bán nhi u nh t: chi m kho ng 41,5% trong t ng s

các đ ng ti n tham gia

Là th tr ng r t nh y c m đ i v i các s ki n kinh t , chính tr , xã h i, tâm lý…

nh t là đ i v i các chính sách ti n t c a các n c phát tri n: m i di n bi n v kinh t ,

m i s ki n v chính tr và ngo i giao trên th gi i đ u có th là nh ng nhân t làm

nh h ng đ n giá c trên th tr ng này

t khác

Thông qua ho t đ ng c a th tr ng ngo i h i, mà s c mua đ i ngo i c a ti n t

đ c xách đ nh m t cách khách quan theo quy lu t cung c u c a th tr ng

Là n i kinh doanh và cung c p các công c phòng ng a r i ro t giá b ng các h p

đ ng nh k h n, hoán đ i, quy n ch n và t ng lai

Là n i đ NHTW ti n hành can thi p đ t giá bi n đ ng theo chi u h ng có l i cho n n kinh t

Các ngân hàng th ng m i ti n hành giao d ch ngo i h i nh m hai m c đích:

khách hàng mua bán l Vì là mua h , bán h nên ngân hàng không ch u r i ro t giá,

- Kinh doanh cho chính mình t c mua bán ngo i h i nh m ki m lưi khi t giá thay

đ i Ho t đ ng kinh doanh này t o ra tr ng thái ngo i h i do đó ngân hàng ch u r i ro

t giá Các ngân hàng ti n hành giao d ch ngo i h i theo hai cách:

Giao d ch tr c ti p gi a ngân hàng v i nhau và v i khách hàng

Giao d ch gián ti p v i nhau thông qua nhà môi gi i

Hình th c giao d ch gián ti p thông qua nhà môi gi i ngo i h i c ng khá phát tri n Nhà môi gi i thu th p h u h t các l nh đ t mua và l nh đ t bán ngo i t t các ngân hàng khác nhau, trên c s đó cung c p t giá chào mua và t giá chào bán cho khách hàng c a mình m t cách nhanh chóng, r ng kh p v i giá tay trong Tuy nhiên các ngân hàng ph i tr cho nhà môi gi i m t kho n phí Nh ng ai mu n hành ngh môi

gi i ngo i h i ph i có gi y phép và các nhà môi gi i ch cung c p d ch v cho khách hàng, ch không mua bán ngo i h i cho chính mình

Nhóm ch th này tham gia vào th tr ng ngo i h i m t m t đ cung c p d ch v cho khách hàng c a mình và m t m t nh m tác đ ng vào t giá h i đoái M c tiêu th

nh t xu t phát t vai trò c a NHTW là ngân hàng c a Chính ph NHTW mua bán trên

th tr ng ngo i h i đ có th thâu tóm ngo i t đ th c hi n các ho t đ ng thanh toán

c a Chính ph Tuy nhiên, m c tiêu c b n c a NHTW khi tham gia th tr ng ngo i

h i là nh m đi u ch nh t giá: trong ch đ t giá c đ nh, NHTW th ng xuyên can thi p v i m c đích duy trì t giá trong m t biên đ t giá nh t đ nh Trong ch đ t giá th n i có đi u ti t, NHTW can thi p nh m tác đ ng lên t giá theo h ng mà NHTW cho là có l i cho n n kinh t M c dù kh i l ng giao d ch c a NHTW th ng không l n nh ng tác đ ng c a các giao d ch do NHTW th c hi n l i r t m nh m vì các ch th tham gia trên th tr ng ngo i h i luôn ch m chú theo dõi các ho t đ ng

c a NHTW đ d đoán các chính sách kinh t v mô trong t ng lai, d báo bi n đ ng

c a t giá và đ a ra quy t đ nh phù h p trên th tr n

1.1.2.5 Các nghi păv ătrênăth ătr ngăngo iăh i

Giao d ch ngo i h i giao ngay là giao d ch trong đó hai bên th a thu n mua bán ngo i h i theo m c t giá đ c th a thu n ngày hôm nay và vi c giao hàng/thanh toán

s đ c th c hi n trong vòng hai ngày làm vi c ti p theo

Giao d ch ngo i h i giao ngay đ c s d ng ph bi n c trên th tr ng mua bán l

l n TTLNH, giúp các ch th tham gia th c hi n các giao d ch th ng m i và đ u t

qu c t , đi u ch nh tr ng thái ngo i h i hay khai thác m t c h i ki m l i nhu n trên

th tr ng… Hàng ngày t giá giao ngay đ c công b trên các báo l n, các b n tin th

tr ng c a đài truy n hình; nó đ c dùng đ phân tích, d báo, là c s đ nhà kinh doanh tính toán các lo i t giá khác nhau

Giao d ch ngo i h i k h n là giao d ch mua bán ngo i h i trong đó t giá đ c hai bên th a thu n ngày hôm nay và vi c giao hàng/thanh toán đ c th c hi n t i m c t giá đó vào m t ngày xác đ nh trong t ng lai Ngày xác đ nh trong t ng lai đây

ph i cách ngày kỦ k t h p đ ng t 3 ngày làm vi c tr lên

Giao d ch ngo i h i k h n là lo i h p đ ng có tính ràng bu c cao C hai phía mua

và bán đ u không có quy n t ch i k c trong nh ng tình hu ng b t l i cho mình

ây không ch là m t công c phòng ng a r i ro t giá mà còn giúp các nhà kinh doanh h n ch đ c nh ng b t tr c v thanh kho n

Giao d ch hoán đ i ngo i h i là giao d ch trong đó m t bên đ ng Ủ th c hi n bán

m t đ ng ti n nh t đ nh cho bên kia t i m t th i đi m nh t đ nh và đ ng th i cam k t

th c hi n mua chính đ ng ti n đó vào m t th i đi m khác trong t ng lai v i các m c

t giá đ c th a thu n t tr c

Giao d ch hoán đ i ngo i h i là m t giao d ch h i đoái kép i v i m i bên tham gia, s có m t giao d ch mua vào và m t giao d ch bán ra m t đ ng ti n nh t đ nh v i

s l ng b ng nhau, tuy nhiên, ngày giá tr mua vào và ngày giá tr bán ra là khác nhau Vì không t o ra tr ng thái ngo i h i ròng nên giao d ch hoán đ i ngo i h i là công c giúp cho nhà kinh doanh qu n lí lu ng ti n m t cách thích h p mà v n tránh

đ c r i ro t giá

Giao d ch ti n t t ng lai là m t giao d ch trong đó hai bên mua bán th a thu n

v i nhau v vi c mua bán m t l ng ti n c a m t lo i ti n xác đ nh theo m c t giá

đ c th a thu n ngay t i th i đi m giao d ch và th i đi m giao hàng/thanh toán đ c

th c hi n vào m t ngày xác đ nh trong t ng lai ây là lo i h p đ ng đ c chu n hóa

c v quy mô h p đ ng l n th i gian đáo h n

Giao d ch ti n t t ng lai là m t giao d ch đ c phát tri n t giao d ch có k h n song nó có nh ng đi m khác bi t khá c b n so v i h p đ ng giao d ch có k h n N u

nh đ a đi m giao d ch có k h n là phi t p trung thì giao d ch h p đ ng t ng lai ch

đ c giao d ch t p trung t i sàn giao d ch N u nh quy mô và th i gian giao hàng c a

m t h p đ ng k h n là tùy Ủ, đ c th ng l ng và th a thu n c th gi a hai bên thì quy mô và th i gian giao hàng h p đ ng ti n t t ng lai đ c tiêu chu n hóa, có tính ch t c đ nh và không th ng l ng đ c

H p đ ng ti n t t ng lai có th dùng đ phòng ng a r i ro t giá đ i v i các kho n ph i thu và ph i tr b ng ngo i t Tuy nhiên, nó không đ c các nhà phòng

ng a r i ro t giá s d ng ph bi n nh h p đ ng k h n do nh ng h n ch nh t đ nh

T ch c giao d ch h p đ ng ti n t t ng lai h p d n các nhà đ u c nhi u h n

H p đ ng quy n ch n ti n t là m t công c ngo i h i phái sinh, cho phép ng i mua quy n ch n có quy n (ch không ph i ngh a v ) mua ho c bán m t đ ng ti n

nh t đ nh vào m t th i đi m xác đ nh trong t ng lai t i m t m c t giá c đ nh đ c

th a thu n ngay khi kỦ k t h p đ ng

Có hai lo i h p đ ng quy n ch n: Quy n ch n mua và quy n ch n bán

- H p đ ng quy n ch n mua ti n t là h p đ ng, trong đó ng i mua quy n ch n sau khi tr phí quy n ch n, có quy n mua m t đ ng ti n nh t đ nh vào m t th i đi m xác đ nh trong t ng lai t i m c t giá quy n ch n đư đ c th a thu n t tr c n u

nh ng i đó quy t đ nh th c hi n quy n ch n mua c a mình Ng i bán quy n ch n, sau khi nh n phí quy n ch n, có ngh a v bán m t đ ng ti n nh t đ nh t i m t m c t giá quy n ch n n u bên mua đó quy t đ nh th c hi n quy n ch n

sau khi tr phí quy n ch n, có quy n bán m t đ ng ti n nh t đ nh vào m t th i đi m xác đ nh trong t ng lai t i m c t giá quy n ch n đư đ c th a thu n t tr c n u

nh ng i đó quy t đ nh th c hi n quy n ch n bán c a mình Ng i bán quy n ch n bán, sau khi nh n phí quy n ch n, có ngh a v mua m t đ ng ti n nh t đ nh t i m t

m c t giá quy n ch n n u bên mua đó quy t đ nh th c hi n quy n ch n

H p đ ng quy n ch n ti n t có th dùng đ b o hi m r i ro t giá cho các kho n

ph i thu và ph i tr b ng ngo i t ho c trong các ho t đ ng đ u th u qu c t Ngoài ra, các nhà đ u t có th k t h p các v th h p đ ng quy n ch n khác nhau đ t o ra các chi n l c quy n ch n nh t đ nh đ ki m l i nhu n

1.2 T ăgiá

H u h t các qu c gia trên th gi i đ u có đ ng ti n riêng Th ng m i, đ u t và các quan h tài chính qu c t … đòi h i các qu c gia ph i thanh toán v i nhau Thanh toán gi a các qu c gia d n đ n vi c mua bán các đ ng ti n khác nhau, đ ng ti n này

l y đ ng ti n kia Hai đ ng ti n đ c mua bán v i nhau theo m t t l nh t đ nh, t l này g i là t giá

V y có th đ nh ngh a: T giá là giá c c a m t đ ng ti n đ c bi u th thông

qua đ ng ti n khác

các th tr ng hàng hóa, giá c đ c bi u th nh là s đ n v ti n t trên m t

đ n v hàng hóa Trên th tr ng ngo i h i, hàng hóa là ti n t , khi m t đ ng ti n đ c

đ nh giá b i m t đ ng ti n khác thì đ ng ti n này đ c g i là đ ng y t giá, đ ng ti n

Y t t giá gián ti p là cách th hi n s đ n v ngo i t trên m t đ n v n i t Nh

v y trong cách y t t giá này n i t đóng vai trò là hàng hóa và đ c đo l ng giá tr

b ng đ ng ngo i t Cách y t t giá này đ c s d ng t i các n c nh : New Zealand,

Úc, Anh và các n c đ ng ti n chung EURO

1 2.2.1ăBi năđ ngăt ăgiá

n đ nh giá tr đ ng ti n qu c gia là m c tiêu quan tr ng trong chính sách ti n t

c a m i n c T giá đ c n đ nh s t o đi u ki n thu n l i cho kinh t phát tri n, chính vì đi u này mà trong quá kh , nhi u qu c gia đư c g ng c đ nh đ ng ti n c a

qu c gia mình so v i ngo i t m nh, đ c bi t là USD đ t o đi u ki n phát tri n kinh

ti n qu c gia mình trong th i gian dài, hành đ ng c a h đư d n đ n nh ng h u qu nghiêm tr ng cho n n kinh t , c th là cu c kh ng ho ng tài chính Châu Á n m 1997 – 1999 xu t phát t nguyên nhân ch đ t giá c đ nh c a đ ng ti n Thái Lan so v i

đô la M Th m chí, Bretton Woods g n v i ch đ t giá c đ nh c ng b s p đ Nguyên nhân là do t giá luôn bi n đ ng, đó là m t t t y u khách quan và s bi n

đ ng c a t giá xu t phát t quan h cung c u v các đ ng ti n liên quan ây là quy

lu t khách quan c a n n kinh t , do đó m i bi n pháp can thi p tr c ti p và g ng ép

đ u s gây ra nh ng h u qu x u cho n n kinh t

Nh v y, s bi n đ ng c a t giá là m t th c t khách quan, nó xu t phát t s

bi n đ ng c a cung c u các đ ng ti n Cung c u các đ ng ti n ch u nh h ng c a b i nhi u y u t và chính các y u t này là nguyên nhân gây ra bi n đ ng t giá

T giá h i đoái đ c hi u là giá c a m t đ n v ngo i t tính theo đ ng ti n trong n c ây là giá c c a ngo i t trên th tr ng và đ c xác đ nh d a trên quan

tác đ ng ng c tr l i các m i quan h kinh t , lên giá c hàng hóa trong n c và l u thông ti n t …

S hình thành t giá là quá trình tác đ ng c a nhi u y u t ch quan và khách quan Nh ng nhìn chung, có ba y u t chính tác đ ng đ n t giá ó là m i quan h cung c u ngo i t , chênh l ch v lưi su t và l m phát gi a các n c, ngoài ra còn có các nhân t khác nh chính sách c a chính ph , k v ng và tâm lỦ,…

v mô n n kinh t , nó kích thích t p trung ngu n l c tài chính và phân b ngu n l c đó

m t cách có hi u qu , thúc đ y n n kinh t phát tri n, n đ nh m c tiêu c a chính sách

ti n t qu c gia c bi t, lưi su t còn là công c đ c s d ng đ đi u ch nh t giá h i đoái trên th tr ng, đi u ch nh giá tr đ i ngo i c a đ ng n i t Chính sách lưi su t cao có xu h ng h tr s lên giá c a đ ng n i t , b i vì nó h p d n các lu n v n

n c ngoài ch y vào trong n c, n u lưi su t trong n c cao h n lưi su t n c ngoài hay lưi su t ngo i t s d n đ n nh ng dòng v n ch y vào hay s làm chuy n hóa

l ng ngo i t trong n n kinh t sang đ ng n i t đ h ng lưi su t cao h n i u này làm cho t ng cung ngo i t trên th tr ng (c ng có ngh a làm t ng c u đ i v i đ ng

n i t ), t đó đ ng ngo i t s có xu h ng gi m giá trên th tr ng, hay đ ng n i t s

t ng giá Trong tr ng h p ng c l i, n u lưi su t trong n c th p h n so v i lưi su t

n c ngoài hay lưi su t ngo i t , đ ng ngo i t có xu h ng t ng giá trên th tr ng hay đ ng n i t s gi m giá

* Cán cân thanh toán qu c t :

đ ng c a t giá h i đoái Cung c u ngo i t l i ch u nh h ng c a nhi u y u t khác nhau, trong đó có cán cân thanh toán qu c t N u cán cân thanh toán qu c t d th a

có th d n đ n kh n ng cung ngo i t l n h n c u ngo i t và ng c l i Khi n n kinh

t có m c t ng tr ng n đ nh, nhu c u v hàng hóa và d ch v s t ng, do đó nhu c u

v ngo i t cho thanh toán hàng nh p kh u s t ng lên Ng c l i, khi n n kinh t r i vào tình tr ng suy thoái thì các ho t đ ng s n xu t kinh doanh và xu t nh p kh u b đình tr làm cho ngu n cung ngo i t gi m đi Trong khi nhu c u nh p kh u ch a đ c

đi u ch nh k p th i, trong ng n h n vi c gi m cung ngo i t s đ y t giá lên cao

* Chính sách c a chính ph :

Chính ph c a b t k m t n c nào c ng có th th c hi n các chính sách thu khóa và ti n t riêng c a mình đ ki m soát n n kinh t Xét trên góc đ chính sách

ti n t , chính ph có th tác đ ng đ n giá tr c a đ ng n i t đ c i thi n kinh t , h giá

ho c t ng giá đ ng n i t khi c n V c b n, t giá h i đoái tr thành m t công c ,

gi ng nh các lu t l v thu và m c cung ti n, qua đó có th giúp chính ph đ t đ c

các m c tiêu kinh t mong mu n M i n c có m t c quan chính ph có th can thi p

th tr ng ngo i h i đ kh ng ch giá tr c a m t đ ng ti n, thông th ng là ngân hàng trung ng (NHTW)

Chính ph có th tác đ ng đ n t giá h i đoái b ng ph ng pháp tr c ti p hay gián

ti p:

mua vào ngo i t ho c bán n i t ra th tr ng Khi NHTW can thi p vào th tr ng

hoái đ i mà có s đi u ch nh thay đ i m c cung ti n t , đi u này g i là can thi p

không vô hi u hóa Ng c l i, n u mu n can thi p vào th tr ng hoái đ i, trong khi

v n duy trì m c cung ti n t , NHTW s s d ng can thi p vô hi u hóa b ng cách áp

d ng các giao d ch trên th tr ng ngo i h i đ ng th i v i các ho t đ ng trên th

tr ng m

b ng cách tác đ ng đ n các y u t nh h ng đ n đ ng n i t nh lưi su t, các bi n pháp ki m ch l m phát,…M t chính ph c ng có th tác đ ng đ n t giá hoái đ i

b ng cách áp đ t các hàng rào đ i v i tài chính và m u d ch qu c t nh thu nh p

kh u, h n ng ch nh p kh u, thu đánh trên b t k thu nh p nào do đ u t n c đó

c a các nhà đ u t ngo i qu c

* K v ng và tâm lý:

K v ng c a th tr ng vào t giá t ng lai c ng là m t trong nh ng nhân t tác đ ng đ n t giá Nh các th tr ng tài chính khác, th tr ng ngo i h i ph n ng

l i v i các thông tin trong t ng lai có liên quan đ n t giá Ví d thông tin d đoán

n n kinh t M s y u đi trong th i gian t i có th làm nh ng nhà đ u c bán đ ng USD i u này gây áp l c gi m giá tr đ ng USD ngay l p t c Và n u ng i tiêu dùng có tâm lỦ thích dùng hàng ngo i h n hàng n i thì s làm t ng c u nh p kh u t

đó làm t ng c u ngo i t , t giá t ng lên Hay ng i s h u v n có tâm lỦ gi m s tin

t ng vào m t đ ng ti n s làm c u đ ng ti n đó gi m i u này s tác đ ng làm đ ng

ti n đó có xu h ng gi m giá trên th tr ng, t giá s thay đ i

Gi i đ u c c ng là tác nhân gây ra s bi n đ ng t giá Các nhà đ u c ho t đ ng

d a trên k v ng v s bi n đ ng c a t giá trong t ng lai H s t ng mua nh ng

đ ng ti n nào mà h k v ng là s t ng giá trong t ng lai, do đó tác đ ng lên cung

c u ngo i t làm cho t giá thay đ i

Nh ng y u t này không tác đ ng m t cách riêng l mà chúng tác đ ng cùng lúc lên cung c u ngo i t t đó làm thay đ i t giá và k t qu là khó có th d đoán chính xác t giá s bi n đ ng nh th nào và bi n đ ng bao nhiêu Vi c xác đ nh chính xác

t giá s bi n đ ng ra sao trong t ng lai là m t bài toán vô cùng ph c t p, bài toán này ch a nhi u bi n s và vi c d đoán s thay đ i c a các bi n s này v n d đư không ph i là chuy n d th c hi n Do đó, m c dù hi n nay đư có nh ng ch ng trình hay k thu t d đoán t giá hi n đ i đ c bi t trong kinh doanh ngo i h i, song không

ai có th d đoán chính xác t giá s bi n đ ng nh th nào

S bi n đ ng c a t giá đ a đ n hai v n đ Th nh t, t giá bi n đ ng gây ra

nh ng r i ro cho nh ng ch th có ho t đ ng liên quan đ n t giá, đó là nh ng doanh nghi p xu t nh p kh u, nh ng nhà đ u t , nh ng ng i đi vay, cho vay b ng ngo i t

và c các ngân hàng Th hai, t giá bi n đ ng là m nh đ t màu m đ các nhà đ u c tìm ki m c h i ki m l i H t n t i khi nào còn có s bi n đ ng c a t giá, h không quan tr ng t giá bi n đ ng theo h ng nào cái chính h c n là ph i có s bi n đ ng

c a t giá

Tr c s bi n đ ng c a t giá và nh ng h qu c a nó, công c phái sinh đư ra đ i

và h tr đ c l c cho các ch th ph i đ i m t v i r i ro t giá ho c mong mu n ki m

l i t s bi n đ ng c a t giá

1.3ăNh ngănhơnăt ătácăđ ngăđ năvi căphátătri năth ătr ngăngo iăh iăc aăm tăqu că

gia

Trong n n kinh t th tr ng m i ho t đ ng s n xu t kinh doanh, th ng m i c a

tr ng, đó là quy lu t giá tr , quy lu t cung-c u, quy lu t c nh tranh Nh ng quy lu t

này chi ph i vi c l p k ho ch, chi n l c s n xu t và kinh doanh c a các doanh nghi p, các cá nhân, t ch c tài chính có giao d ch liên quan đ n ngo i t , tác đ ng đ n nhu c u v ngo i t c a nh ng ch th đó s thay đ i d n đ n s bi n đ ng c a t giá

là giá c c a hàng hóa trên TTNH N u m t c ch t giá c ng ng c s làm tri t tiêu

đ ng l c b o hi m r i ro t giá và ng n c n nh ng ng i tham gia th tr ng phát tri n

k n ng qu n lỦ r i ro ngo i h i và làm ch m s phát tri n c a th tr ng phái sinh

Ng c l i, t giá bi n đ ng d n đ n làm thay đ i l i nhu n c a các ch th có giao

d ch liên quan đ n ngo i t và làm t ng nhu c u b o hi m r i ro t giá C ng nh t o

c h i cho nhà đ u c tham gia mua bán ti n t đ tìm ki m l i nhu n thông qua s k

v ng v bi n đ ng c a t giá

M t TTNH đ c đi u hành và ho t đ ng b ng nh ng bi n pháp hành chính, áp đ t

t giá theo Ủ mu n ch quan c a nhà đi u hành tách r i v i giá th tr ng s vi ph m

ngh a, giao d ch trên h th ng ngân hàng s b thu h p l i, t o c h i cho th tr ng không chính th c ho t đ ng

TTNH s tri t tiêu s c nh tranh gi a các ch th tham gia th tr ng b ng nh ng chính sách u tiên cho ch th kinh t nhà n c h n các ch th kinh t khác, khi đó s

d n t i nh ng hành vi tiêu c c trong kinh doanh h n ch s phát tri n c a th tr ng Tôn tr ng quy lu t khách quan c a th tr ng s t o đi u ki n cho th tr ng v n hành đúng v i ch c n ng v n có c a nó V n đ đ t ra cho nh ng nhà qu n lỦ là hưy

l p và đi u hành chính sách phù h p v i c ch th tr ng đ thông qua qui lu t th

tr ng đ t đ c các m c tiêu kinh t , xư h i đư đ ra

1.3.2ăQuáătrìnhătoƠnăc uăhóaăvƠăh iănh păkinhăt

Xu h ng phát tri n kinh t c a các qu c gia hi n nay là h ng t i h i nh p kinh

t , là m c a n n kinh t và tùy thu c vào m i qu c gia mà có m c đ m c a khác nhau i u này nói lên r ng các qu c gia không th t th a mưn nhu c u c a chính mình, mà ph i ti n hành chuyên môn hóa s n xu t xu t kh u nh ng hàng hóa và d ch

v có l i th so sánh và nh p kh u nh ng hàng hóa và d ch v không có l i th so

sánh Nh v y, khi quá trình toàn c u hoá càng phát tri n, m c đ m c a c a các n n kinh t càng l n thì chu chuy n hàng hóa và d ch v gi a các qu c gia s càng t ng,

ho t đ ng th ng m i qu c t s ngày càng phát tri n Và m t khi còn t n t i các đ ng

ti n khác nhau gi a các qu c gia, gi a các khu v c thì d n đ n nhu c u trao đ i ti n t càng nhi u đ đáp ng v i đà phát tri n c a th ng m i và d ch v qu c t t đó tác

đ ng đ n ho t đ ng c a TTNH

Bên c nh chu chuy n hàng hóa và d ch v phát tri n, toàn c u hóa còn đ a đ n

vi c m c a trong l nh v c chu chuy n v n qu c t M t qu c gia m c a TTTC s mang l i nh ng l i ích nh t đ nh, t ng ngu n v n đ xây d ng c s h t ng và phát tri n s n xu t Nh ng nhà đ u t , nh ng ng i đi vay s có c h i ti p c n v i các dòng v n có chi phí và lưi su t c nh tranh thông qua TTTC, bên c nh đó trên TTTC

qu c t còn cho phép nh ng nhà đ u t tài chính tìm ki m kh n ng sinh l i cao và

gi m đ c r i ro thông qua đa d ng hóa danh m c đ u t qu c t Nh v y, khi m

c a TTTC s t o đi u ki n đ quá trình luân chuy n v n gi a các qu c gia phát tri n nhu c u chuy n đ i ti n t s càng t ng giúp cho ho t đ ng trên TTNH phát tri n

ây là m t tác đ ng v a mang y u t khách quan v a có y u t ch quan: khách quan là b i vì n n kinh t th gi i hi n nay đ ng tr c nhu c u v l ng th c, th c

ph m, nguyên li u càng gia t ng mà ngu n tài nguyên càng c n ki t thì s liên k t h p tác đ t n d ng nh ng th m nh c a nh ng qu c gia, khu v c khác là s v n đ ng theo

chính sách m c đ h i nh p cu t ng qu c gia Khi m t n n kinh t m c a v i th

gi i, nhu c u nh p kh u s t ng tr ng m nh cùng v i lu ng v n đ u t n c ngoài đ

ph c v cho t ng tr ng kinh t , đ c bi t là trong tr ng h p Vi t Nam khi kho ng 90% t ng giá tr nh p kh u là hàng t li u s n xu t và xu t nh p kh u ph thu c nhi u vào cung c u và giá c trên th tr ng th gi i

Nh ng bi n đ ng c a giá nguyên v t li u c ng nh c u gi m sút do kh ng ho ng kinh t là nh ng nhân t nh h ng đ n nh p siêu c a Vi t Nam và nh h ng đ n ngu n cung c u ngo i t

Quá trình t do hóa ki m soát ngo i h i v a thúc đ y s phát tri n c a TTLNH v a

t o đi u ki n cho th tr ng ngo i t phái sinh ho t đ ng b i vì trong th gi i mà chính sách t giá th n i đ c toàn c u hóa, thì r i ro t giá s gia t ng m t cách m nh m

và nh ng nhà kinh doanh xu t nh p kh u, nhà đ u t c ng nh các ngân hàng s gia

t ng nhu c u b o hi m r i ro t giá

Tuy nhiên, bên c nh nh ng tác đ ng thu n l i t o c h i cho TTNH phát tri n thì quá trình m c a s làm cho n n kinh t c a m t qu c gia đ i m t v i nh ng bi n

đ ng t bên ngoài Trong m t th gi i mà đó các th tr ng liên k t v i nhau s làm

ch u nh h ng l n nhau và n u đó là nh ng s ki n nh kh ng ho ng kinh t , tài chính c a khu v c s làm suy gi m ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a các qu c gia,

gi m kim ng ch xu t nh p kh u, tác đ ng đ n doanh s giao d ch trên TTNH s s t

gi m

Bên c nh đó, còn có tác đ ng c a các y u t : s phát tri n công ngh thông tin, qui

mô ngày càng l n c a các giao d ch tài chính và nh ng rào c n v tài chính th ng

m i b bưi b theo yêu c u c a h i nh p, đư d n đ n s t ng t c đ chu chuy n các

lu ng v n và trao đ i th ng m i, hình thành nên m t m ng l i tài chính toàn c u v i

s g n bó và ph thu c l n nhau gi a các trung tâm tài chính Nh ng tin t c th tr ng

quy t đ nh c a các nhà đ u t , đ u c trên toàn c u c ng nh d dàng gây ra hi u ng

“domino” trên toàn c u khi m t th tr ng tài chính c a khu v c nào b kh ng ho ng

1.3.3ăChínhăsáchăqu nălỦăngo iăh iăc aăqu căgia

TTNH c a m i qu c gia là n i mà các chính sách kinh t , ti n t đ c th c hi n,

nh ng chính sách này s tác đ ng đ n ho t đ ng và phát tri n c a TTNH mà tr c ti p

là chính sách qu n lỦ ngo i h i Qu n lỦ ngo i h i hay còn đ c g i là ki m soát ngo i

h i, là m t h th ng nh ng qui đ nh pháp lỦ mà trong đó có nh ng h n ch trong trao

đ i, vay, m n, nh ng kho n thu và chi trong cán cân thanh toán c a m t qu c gia

i v i nh ng m c tiêu đ u t qu c t qu n lỦ ngo i h i nh m ki m soát, qu n lỦ các

lu ng v n di chuy n vào và ra kh i qu c gia

Vì th , chính sách qu n lỦ ngo i h i bao g m: chính sách t giá, chính sách k t h i, chính sách l u thông, kinh doanh và thanh toán ngo i h i vv Xây d ng và th c hi n chính sách qu n lỦ ngo i h i là nh m đ t m c tiêu n đ nh TTNH, t o s cân b ng trong cán cân thanh toán qu c t , n đ nh giá tr ti n t , b o t n ngu n v n trong n c

và thu hút đ u t n c ngoài t o đi u ki n n đ nh và phát tri n kinh t

Chính sách t giá là nh ng ch tr ng bi n pháp c a chính ph thông qua c ch

đi u hành nh m duy trì m t m c t giá c đ nh hay tác đ ng đ t giá bi n đ ng đ n

m t m c c n thi t phù h p v i m c tiêu chính sách ti n t qu c gia

Trong m t n n kinh t m , đ ng c ho ch đ nh chính sách là nh ng m c tiêu cân

đ i bên trong và cân đ i bên ngoài Tuy nhiên nh ng m c tiêu này có quan h m t thi t v i nhau, nh ng thay đ i cân đ i bên trong s tác đ ng đ n nh ng thay đ i bên ngoài và ng c l i H n n a, trong xu th h i nh p hi n nay nh ng y u t c a cân đ i bên trong còn ch a đ ng nh ng y u t bên ngoài và ng c l i

T giá là m t bi n s kinh t quan tr ng, tác đ ng đ n n n kinh t v i m c nh

h ng khác nhau các m t ho t đ ng khác nhau, v i TTNH chính sách t giá s có

nh ng tác đ ng tr c ti p và gián ti p nh sau:

đ ng khuy n khích xu t kh u, ki m soát nh p kh u và phát tri n s n xu t, l u thông hàng hoá gia t ng l ng ngo i t trên TTNH

(2) T giá đ c xác đ nh đúng là giá c c a th tr ng s t o c s cho các giao

d ch trên TTNH phát tri n

ni m tin cho các nhà đ u t qu c t thu hút lu ng v n đ u t ch y vào gia t ng l ng ngo i t t o c h i cho dòng ch y ngo i t đ c thông su t

L a ch n m t chính sách t giá h p lỦ ph i tu thu c vào đ c đi m kinh t , th ch chính tr , ph ng h ng phát tri n kinh t và nh t là m c tiêu phát tri n kinh t xư h i

t giá đ c tr ng là:

Ch đ t giá c đ nh: là ch đ theo đó NHTW công b và cam k t đ duy trì t

giá c đ nh (g i là t giá trung tâm) trong m t biên đ h p đư đ c đ nh tr c Vai trò

c a NHTW bu c ph i mua vào hay bán ra đ ng n i t trên th tr ng ngo i h i nh m duy trì t giá c đ nh và ch bi n đ ng trong m t biên đ h p

Ch đ t giá th n i hoàn toàn: là ch đ t giá đ c xác đ nh hoàn toàn t do

theo qui lu t cung c u trên TTNH mà không có b t k s can thi p nào c a NHTW.Vai trò c a NHTW ch tham gia trên TTNH v i t cách là m t thành viên bình

th ng, ngh a là NHTW có th mua hay bán m t đ ng ti n nh t đ nh đ ph c v cho

m c đích ho t đ ng c a mình ch không nh m m c đích can thi p lên t giá hay đ c

đ nh lên t giá Trên th c t tuy tuyên b áp d ng ch đ t giá th n i nh ng chính

ph không hoàn toàn th tr c s bi n đ ng th t th ng c a t giá, nên c ng có can thi p đ gi m s bi n đ ng c a t giá, tuy nhiên can thi p c a chính ph là tùy Ủ không đ t ra b t c m c tiêu b t bu c nào ph i đ t đ c

Ch đ t giá th n i có đi u ti t: là ch đ t giá, theo đó NHTW ti n hành can

thi p tích c c trên TTNH nh m duy trì t giá bi n đ ng trong m t vùng nh t đ nh NHTW không cam k t duy trì m t m c t giá c đ nh nào, nh ng cam k t can thi p đ

t giá ch bi n đ ng trong m t gi i h n Ch đ t giá th n i có đi u ti t là s k t h p

gi a ch đ t giá th n i hoàn toàn và ch đ t giá h i đoái c đ nh

Trong th c t h u nh ít có m t qu c gia nào áp d ng ch đ t giá c đ nh ho c

th n i thu n tuỦ mà thay vào đó là m t chính sách t giá k t h p gi a th n i và c

đ nh v i nh ng đ c tr ng đa d ng phù h p v i đ c đi m c a t ng qu c gia

Ch đ t giá là công c c a chính sách kinh t cu chính ph vì v y ch đ t giá

ph thu c vào Ủ chí ch quan c a chính ph , m i qu c gia s có nguyên t c xác đ nh

t giá và c ch đi u hành t giá khác nhau và chính t đó hình thành các chính sách

t giá khác nhau N i dung chính c a chính sách t giá chính là ch đ t giá và h

th ng các công c can thi p Tu thu c vào t ng th i k xác đ nh chi n l c phát tri n kinh t , d tr ngo i h i, đ c thù v hoàn c nh l ch s c a m i qu c gia mà có s l a

v , các kho n thu nh p t đ u t tr c ti p gián ti p, các kho n ti n lưi và tr lưi n c ngoài, các kho n chuy n ti n m t chi u cho m c đích tiêu dùng Qu n lỦ ngo i h i đ i

v i giao d ch trên tài kho n vưng lai g m nh ng n i dung c th sau:

Theo dõi ngu n thu xu t kh u

M i qu c gia v i trình đ phát tri n kinh t nh t đ nh và v i l i ích c a n c đó s

có nh ng chính sách qu n lỦ ngo i h i đ i v i các giao d ch trên tài kho n vưng lai khác nhau, qua đó s có quy đ nh v vi c ki m tra qu n lỦ các ngu n thu xu t kh u, khi l ng ngo i t trong n c quá ít thì các n c th ng có chính sách t p trung ngo i

t vào m t đ u m i do nhà n c qu n lỦ đ t ng m c d tr ngo i h i cho qu c gia và cân đ i cung c u ngo i t c a đ t n c, nh có qu c gia th c hi n chính sách bu c

ph i bán l i t t c nh ng kho n ngo i t t thu xu t kh u cho ngân hàng hay th c hi n chính sách k t h i có t l qui đ nh Nh ng quy đ nh v ki m soát ngo i h i nh v y

s gây b t l i cho vi c phát tri n TTNH mà nh ng n c trong khu v c ông Nam Á

đư t ng th c hi n tr c đây

Là nh ng bi n pháp nh m qu n lỦ c u ngo i t , đ đ m b o kh n ng thanh toán

ti n hàng nh p kh u, th ng có nh ng bi n pháp nh h n ch nh p kh u nh ng hàng hóa xa x , u tiên cho hàng hóa là máy móc thi t b ph c v cho s n xu t, áp d ng

nh ng qui đ nh v các ch ng t b t bu c ph i xu t trình khi thanh toán và qui trách nhi m ki m tra ch ng t , xu t trình ch ng t ch ng minh ngu n g c h p pháp, h p l

c a kho n ti n thanh toán, nh m qu n lỦ ch c ch vi c s d ng ngo i t và đáp ng

nh ng yêu c u c a các qui đ nh trong công c ch ng r a ti n mà hi n nay h u h t các

qu c gia trên th gi i đ u có tham gia

Chính sách ki u h i

Ki u h i là ngo i t do ng i không c trú chuy n v cho ng i c trú trong n c

ây là ngu n cung ng ngo i t cho qu c gia mà không có nh ng r i ro hay ph i tr lưi nh nh ng ngu n v n vay c a n c ngoài Vì th các qu c gia th ng t o m i đi u

ki n d dàng cho ho t đ ng ki u h i, t vi c s d ng m c phí h p d n đ n rút ng n

th i gian nh n ti n, cho phép nh n ngo i t m t hay m tài kho n ti t ki m b ng ngo i

t vv…Tuy nhiên m i qu c gia s có nh ng bi n pháp đ qu n lỦ ngu n ngo i t này,

nh m h n ch tình tr ng đola hóa và nâng cao hi u qu ngu n ngo i t này

Chính sách mua, chuy n, mang ngo i t ra n c ngoài

Ban hành nh ng quy đ nh v vi c đ c mua, chuy n ngo i t , hay nh ng quy đ nh

c th v s l ng ngo i t m t đ c phép mang theo khi xu t ngo i hay khi nh p

c nh Trong n c có h n ch hay th n i vi c thanh toán, c t gi , đ nh giá b ng ngo i

t c a ng i c trú

M tài kho n ngo i t t i n c ngoài

Ngo i t c a ng i c trú n m trong tài kho n n c ngoài có th đ c xem là kho n đ u t ra n c ngoài, vì th đ i t ng này c ng ph i đ c qu n lỦ b ng nh ng

qui đ nh v vi c m tài kho n ngo i t n c ngoài, v m c đích và cách s d ng tài kho n c a ng i c trú là cá nhân hay các t ch c

Tóm l i, qu n lỦ ngo i h i trên tài kho n vưng lai có th đ c áp d ng theo nh ng

chính sách th t ch t hay t do

Áp d ng nh ng chính sách qu n lỦ ngo i h i th t ch t nh nhà n c đ c quy n trong ho t đ ng ngo i th ng, ho t đ ng thanh toán qu c t ch do nhà n c th c

hi n, t t c nh ng giao d ch chuy n ngo i t vào ph i bán l i cho nhà n c, n u mu n chuy n ti n ra ph i đ c s cho phép c a nhà n c mà đ i di n là NHNN Hay n i

l ng h n là nh ng chính sách mà nhà n c không đ c quy n v ho t đ ng ngo i

th ng nh ng giám sát ch t ch ngu n ngo i t thu đ c bu c ph i bán cho nhà n c, hay nhà nh p kh u ch đ c mua ngo i t thông qua ngân hàng theo t giá c a nhà

n c n đ nh trong t ng th i k , mà t giá này th ng theo Ủ mu n ch quan c a nhà

n c ch không ph i do cung c u trên th tr ng xác đ nh

Ng c l i, chính sách qu n lỦ ngo i h i t do đ i v i nh ng giao d ch trên tài kho n vưng lai, là nhà n c ch giám sát đ đ m b o nh ng ho t đ ng thanh toán hay

nh ng giao d ch liên quan đ n ngo i t có h p pháp hay không, không c n ph i xin

gi y phép cho nh ng kho n chuy n ti n m t chi u ra n c ngoài, hay đ c ngân hàng cung ng ngo i t theo nhu c u h p pháp, h p lỦ theo t giá th tr ng

1.3.3.3ăChínhăsáchăqu nălỦăngo iăh iăđ iăv iătƠiăkho năv n

Qu n lý ngo i h i đ i v i ho t đ ng đ u t

Là nh ng quy đ nh đ i v i các giao d ch trên tài kho n v n nh m m c đích thu hút,

qu n lỦ hi u qu các lu ng v n đ u t n c ngoài và các lu ng v n đ u t ra n c ngoài Giao d ch v n(GDV) là nh ng giao d ch chuy n v n gi a ng i c trú và ng i không c trú trong các l nh v c liên quan đ n đ u t tr c ti p, đ u t gián ti p, vay tr

n n c ngoài, cho vay và thu h i n n c ngoài

Vi c qu n lỦ các giao d ch trên tài kh an v n có th th c hi n theo nh ng bi n

pháp:

M t là, là qu n lỦ ch t ch nh ng lu ng v n vào và ra kh i đ t n c, ch có các t

ch c nhà n c m i đ c th c hi n chu chuy n v n theo đúng qui đ nh c a nhà n c,

nh v y ch có nh ng kho n đ u t tài tr , theo đúng ngh a vi n tr không hoàn l i, là

đ c nh n v n đ u t c ng nh chuy n v n đ u t ra n c ngoài và th ng vi c chuy n v n này gi a các qu c gia nh m m c đích phi l i nhu n

nh ng giao d ch này i v i ng i dân, t do hóa GDV cho phép h th c hi n các

ho t đ ng n c ngoài nh m tài kho n ngân hàng, tham gia ho t đ ng đ u t nh m

đ t l i nhu n cao Các doanh nghi p đ c phép đ u t và s h u nh ng công ty khác, các lu ng v n đ c t do l u chuy n t n i có t su t sinh l i th p sang n i có t su t sinh l i cao

T do hóa GDV s mang l i nh ng l i ích sau:

chuy n linh ho t và hi u qu , t o đi u ki n ti p c n các lu ng v n qu c t , t ng v n

đ u t trong n c, phát tri n th tr ng tài chính

trong và ngoài n c v i chi phí th p, nâng cao tính t ch c a nhà đ u t ;

tr c nh ng bi n đ ng v hàng hóa và l i nhu n

Tuy nhiên bên c nh nh ng thu n l i, t do hóa GDV c ng t o ra s đa d ng hóa các r i ro phát sinh N u chính sách v mô không đ m nh và qu n lỦ tài chính y u kém, vi c gia t ng lu ng v n vào quá m c s gây ra nh ng r i ro đáng k đ i v i n n kinh t

Nh ng r i ro do quá trình t do hóa GDV mang l i:

NHTW và ho t đ ng kinh doanh c a các TCTD, các t p đoàn và ngân hàng l n ngày càng có nh h ng m nh đ n chính sách c a các qu c gia Quá trình t do hóa GDV

nh h ng đ n các NHTM – thành viên tr c ti p tham gia các GDV qu c t và thông qua ho t đ ng c a nh ng khu v c khác trong n n kinh t , gây khó kh n v qu n lỦ tài

s n, nh t là trong vi c đi u ch nh t giá, lưi su t, phòng ng a r i ro nh m cân b ng l i ích gi a vi c n m gi ngo i t và n i t c ng nh c c u ti n g i và cho vay

lu ng v n vào quá m c có th d n đ n t ng tr ng kinh t quá nóng, n u ti n cung

ng t ng quá m c so v i t ng tr ng GDP th c t s làm t ng t ng ph ng ti n thanh

cân vưng lai, nh t là khi s n xu t trong n c ph thu c vào nguyên li u nh p kh u,

ti m n r i ro cán cân thanh toán và tính thanh kho n c a h th ng ngân hàng

Trong xu th toàn c u hóa, chu chuy n các lu ng v n gi a các qu c gia t ng m nh

c v qui mô và t c đ , m i qu c gia c n có chính sách và bi n pháp đ i phó thích h p

nh m đ m b o n đ nh kinh t v mô và t ng tr ng b n v ng

Qu n lý ngo i h i đ i v i ho t đ ng vay tr n n c ngoài

Vay n n c ngoài là kho n vay c a các NHTM, các t ch c tín d ng n c ngoài dành cho các ch th đ c phép Kho n vay này th ng đ c tính b ng ngo i t

m nh, sau m t th i gian các ch th ph i hoàn tr kho n v n vay và lưi vay cho các t

Vi c vay n n c ngoài t o nên ngh a v tr n g c và lưi khi h p đ ng vay v n

đ n h n ây là ngh a v b t bu c, d d n đ n kh n ng không hoàn tr đ c n , v

n , gây nh h ng l n đ n n n kinh t , đ c bi t là nh h ng đ n h th ng tài chính,

ti n t Vì v y, các n c th ng giám sát và qu n lỦ ch c ch kho n vay này

Vi t Nam xây d ng và phát tri n TTNH trong b i c nh trên th gi i đư có

nh ng TTNH c a các khu v c và th gi i, vì th Vi t Nam có th k th a kinh nghi m

c a các qu c gia trong khu v c mà có nh ng y u t kinh t n n t ng t ng đ ng v i

Vi t Nam Tuy nhiên kinh nghi m v n hành và phát tri n th tr ng s tùy thu c vào

nh ng đi u ki n c s c a m i qu c gia, v n đ quan tr ng là h c h i kinh nghi m v

đi u hành chính sách t giá c ng nh qu n lỦ ngo i h i đ v a t o c s phát tri n TTNH v a đ m b o an toàn h th ng tài chính trong b i c nh toàn c u hóa ngày nay

Kinh nghi m c a Singapore

tuy nhiên theo Singapore ch đ t giá c a h có nh ng đ c đi m r t riêng, là ch đ

t giá d a trên m t r ti n t , có biên đ dao đ ng r ng và đi u ch nh theo đ nh k T

tr ng c a các ngo i t trong r c n c vào m c đ tham gia vào ho t đ ng th ng m i

qu c t c a các đ i tác c a Singapore, lo i ti n t và t tr ng đ c đi u ch nh tùy thu c vào s thay đ i trong ho t đ ng th ng m i c a Singapor, tuy nhiên C quan

qu n lỦ ti n t c a Singapore(MAS) không công b c th thành ph n c a r ti n t

c ng nh t tr ng c a các lo i ti n.V i m c tiêu theo đu i ch đ t giá th n i có

đi u ti t MAS s can thi p n u nh t giá SGD v t quá biên đ dao đ ng và h ng dao đ ng có th t ng lên ho c gi m xu ng tùy thu c vào s bi n đ ng c a các ch s kinh t c b n, Singapor đ c xem là qu c gia thành công nh t khi theo đu i chính sách t giá th n i có đi u ti t v i các đ c đi m riêng v i tên g i là BBC (Basket Band Crawl) Nó đ c xem là hình m u cho các ch đ t giá c a Trung Qu c c ng nh các

qu c gia thu c Asean

NHTW Singapore thi t l p y ban theo dõi và giám s phát tri n c a TTNH g i

là y ban ngo i h i (Forex Exchange Committee) bao g m MAS và các NHTM

M t trong nh ng chi n l c ki m soát khu v c kinh t đ i ngo i là ki m soát

ch c ch các giao d ch ngo i h i gi a ng i c trú và ng i không c trú thông qua s

li u thanh toán qu c t c a các NHTM Vi c n p mu n báo cáo ho c báo cáo sai s

ch u ph t n ng tính t ngày đ n h n n p báo cáo ho c s a sai báo cáo Khi bi t có nhi u giao d ch không qua h th ng NHTM, NHTW m r ng ph m vi ki m soát ngo i

h i b ng cách yêu c u các công ty ngo i h i tr c thu c các NHTM báo cáo tr c ti p

t t c các giao d ch ngo i h i cho NHTW, ngoài ra NHTW còn đi u tra các giao d ch qua biên gi i hàng tháng đ n m b t đ c t t c các giao d ch mà h th ng NHTM không th ng kê đ c

Kinh nghi m Thái Lan

T n m 1985 Thái Lan đư có nh ng b c đi m nh m trong quá trình t do hóa giao d ch v n nh m thu hút dòng v n n c ngoài, d b nh ng đi u ki n đ i v i dòng

v n đ u t tr c ti p, t do hóa dòng v n gián ti p và vay n n c ngoài ch đ ng kỦ

v i NHNN, h n ch dòng v n đ u t ra n c ngoài Tuy nhiên vi c phát tri n quá nhanh TTCK v i lu ng v n vào t đư gây b t n cho th tr ng, sau kh ng ho ng đư

đi u ch nh qu n lỦ ch c ch dòng v n vào đ ng th i thay đ i c ch t giá tr c

kh ng ho ng tài chính n m 1997, Thái Lan duy trì vi c thông báo t giá h i đoái chính

th c, t giá h i đoái chính th c c ng đ c neo v i r ti n t , trong đó USD chi m đ n 90% Tuy nhiên t giá h i đoái chính th c đ c h y b hoàn toàn vào ngày 2/7/1997, sau đó chính sách t giá đ c th n i nh ng ch a hoàn toàn, NHTW s can thi p khi

th tr ng có bi n đ ng l n

Kinh nghi m c a Philippine

NHTW Philippine (BSP) duy trì m t chính sách t giá th n i, t giá đ c xác

đ nh trên c s cung –c u trên TTNH Tuy nhiên BSP s n sàng can thi p khi t giá

bi n đ ng b t th ng T giá đ c xác đ nh theo th tr ng là phù h p v i chính sách

c i cách theo đ nh h ng th tr ng c a chính ph và chi n l c c nh tranh h ng ngo i v i giá c n đ nh và hi u qu

BSP đ c giao quy n h p pháp và toàn di n trong vi c qui đ nh và giám sát TTNH, theo đó BSP đ c phép ch đ nh nh ng nhà giao d ch và đ i lỦ ngo i h i đ c

y quy n đ giao d ch trên TTNH Các NHTM đ c phép t do kinh doanh trên tài kho n ngo i t c a mình mà không b b t bu c ph i bán ngo i t cho NHTW nh

tr c n m 1985 và NHTW can thi p vào TTNH thông qua m t NHTM c a nhà n c

Philippine giao d ch peso-dolla đ c th c hi n gi a các ngân hàng là thành viên c a Hi p h i các NH c a Philippine (Bankers Association of the Philippines-BAP) và gi a nh ng NH này v i NHTW thông qua h th ng giao d ch Philippine (

giao d ch pesos-dollar thông qua màn hình Reuters Dealing, đ giao d ch v i đ ng ti n

th ba h u h t nh ng ngân hàng đ u s d ng Reuters Dealing và d ch v tài chính c a

Bloomberg

NHTW Philippine đư thành l p Trung tâm giao d ch ngo i h i t n m 1967, đây

là m t d ng th tr ng giao d ch t i m t đ a đi m c th đư t o đi u ki n thu n l i đáng k cho vi c phát tri n TTNH m i n i

V qu n lỦ ngo i h i Philippine và Indonesia cho phép ng i c trú và không

c trú đ c m tài kho n ti n g i b ng ngo i t và v i khu v c kinh t đ i ngo i vi c

ki m soát các giao d ch ngo i h i b ng vi c yêu c u các t ch c và cá nhân có giao

d ch ngo i h i báo cáo k t h p đ ng kỦ t i NHTW Philipine H th ng qu n lỦ này r t khác bi t so v i các n c khác và n c này r t thành công trong vi c ki m soát ngo i

h i thông qua vi c s d ng h th ng đ ng kỦ giao d ch

th c có biên đ dao đ ng, sau khi có kh ng ho ng tài chính Thái Lan thì b biên đ

nh ng cho phép t giá d ch chuy n thông qua vi c can thi p vào th tr ng ngo i h i

đ c xác đ nh b i th tr ng, nh ng NHTW Malaysia v n can thi p nh m n đ nh t giá Sau kh ng ho ng, NHTW Malaysia nâng t giá MYR lên 10% và g n k t v i USD, k t h p nghi p v th tr ng m đ h p th ngo i t khi can thi p vào th tr ng

ngo i h i ch không hoàn toàn s d ng chính sách ti n t đ n đ nh t giá đ ng th i

áp d ng các bi n pháp ki m soát v n toàn di n

Tóm l i v i nh ng kinh nghi m c a các qu c gia v phát tri n TTNH, Vi t Nam

có th xem xét đó là: Th nh t, v chính sách t giá đ phát tri n TTNH và gi m

nh ng cú s c do kh ng ho ng kinh t trong đi u ki n h i nh p, là th c hi n chính sách

t giá th n i không hoàn toàn, nh ng linh ho t h n và neo v i r ti n t ch không neo ch t v i m t ngo i t (th ng là USD) Nâng cao vai trò c a NHNN trong quá trình đi u hành chính sách t giá, theo xu h ng n đ nh t giá, can thi p m nh khi

c n thi t nh m gi m b t nh ng tác đ ng c a kh ng ho ng kinh t và khu v c Th hai,

an toàn h th ng tài chính qu c gia Th ba,quan tâm đ n vi c thi t l p m t khung th

ch cho ho t đ ng c a TTNH, ph i có c quan chuyên trách v ho t đ ng ngo i h i đ

t ch c, qu n lỦ và giám sát ho t đ ng c a TTNH, m r ng đ i t ng tham gia th

tr ng và trang b c s h t ng, h th ng thanh toán, trao đ i thông tin hi n đ i, phát tri n c th tr ng giao d ch t p trung và không t p trung

K tălu năch ngă1

Ch ng 1 đư đ a ra nh ng lỦ thuy t nghiên c u tr c đây v TTNH v i đ y đ các khái ni m, đ c đi m, phân lo i th tr ng, các thành viên tham gia và nh ng giao

d ch trên th tr ng ngo i h i

Bên c nh đó, trong ch ng 1 lu n v n c ng đư trình bày nh ng nhân t tác

đ ng đ n TTNH đ làm c s lỦ lu n cho quá trình đánh giá và phân tích th c tr ng

c a TTNH

Cu i ch ng 1, lu n v n đư gi i thi u nh ng kinh nghi m v đi u hành chính sách t giá và chính sách qu n lỦ ngo i h i và cách th c t ch c và qu n lỦ TTNH c a các n c trong khu v c đ làm c s th c ti n cho nh ng nh n đ nh và các đ xu t

nh m phát tri n TTNH Vi t Nam trong b i c nh h i nh p kinh t