Luận văn thạc sĩ Giải pháp hạn chế rủi ro trong hoạt động cho vay trung và dài hạn tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam - Chi nhánh TP Hồ Chí Minh

CIC Trung tâm Thông tin Tín d ng... Nó không ph i là... + Cho vay tiêu dùng tu n hoàn: Cho vay tiêu dùng tu n hoàn là kho n cho vay trong đó ngân hàng cho phép khách hàng s d ng th tín

TR NG I H C KINH T TP HCM

CHO VAY TRUNG VÀ DÀI H N T I

LU N V N TH C S KINH T

CHO VAY TRUNG VÀ DÀI H N T I

LU N V N TH C S KINH T

TP H Chí Minh – N m 2013

NGUY N TH BÍCH NG C

CHO VAY TRUNG VÀ DÀI H N T I

Tôi xin cam đoan lu n v n này là công trình nghiên c u c a riêng tôi và

ch a t ng đ c công b d i b t k hình th c nào S li u trong lu n v n này xác th c, đ c s d ng t nh ng ngu n rõ ràng, đáng tin c y, các thông tin trích d n trong lu n v n đã đ c ch rõ ngu n g c

Tôi xin hoàn toàn ch u trách nhi m tr c nhà tr ng v s cam đoan này

Tp H Chí Minh, ngày tháng n m 2013

Tác gi lu n v n

Nguy n Th Bích Ng c

L I CAM OAN

M C L C

DANH M C CÁC T VI T T T

DANH M C CÁC B NG, BI U

CH NG 1: C S LÝ LU N V R I RO TRONG CHO VAY

TRUNG VÀ DÀI H N T I NGÂN HÀNG TH NG M I 1

1.1 Khái quát v cho vay trung và dài h n t i ngân hàng th ng m i…… 1

1.1.1 Khái ni m v cho vay trung và dài h n ………….……….… 1

1.1.2 c đi m c a cho vay trung và dài h n……… …… 3

1.1.3 Các hình th c cho vay trung và dài h n………….……… 4

1.1.4 Vai trò c a cho vay trung và dài h n………….……… 6

1.2 T ng quan v r i ro trong cho vay trung và dài h n t i ngân hàng th ng m i……….……… ……… …… 11

1.2.1 Khái ni m v r i ro và h n ch r i ro trong cho vay trung và dài h n 11 1.2.1.1 Khái ni m v r i ro trong cho vay trung và dài h n……… …… 11

1.2.1.2 Khái ni m v h n ch r i ro trong cho vay trung và dài h n … 11

1.2.2 S c n thi t c a vi c h n ch r i ro trong cho vay trung và dài h n… 12 1.2.3 Các ch s đánh giá r i ro tín d ng c a ngân hàng th ng m i 14

1.2.4 Nguyên nhân gây ra r i ro trong cho vay trung và dài h n……… … 17

1.2.4.1 Nguyên nhân khách quan……… 17

1.2.4.2 Nhóm nguyên nhân thu c v khách hàng đi vay 18

1.2.4.3 Nhóm nguyên nhân thu c v ngân hàng cho vay 19

1.2.5 Tác đ ng c a r i ro trong cho vay trung và dài h n………….…… 20

1.3 Cu c kh ng ho ng tài chính c a M n m 2008 và bài h c kinh nghi m cho các NHTM Vi t Nam trong vi c h n ch r i ro trong ho t

1.3.2 Bài h c kinh nghi m cho các NHTM Vi t Nam trong vi c h n ch

r i ro trong ho t đ ng cho vay trung và dài h n qua cu c kh ng ho ng tài

Vi t Nam – Chi nhánh TP.HCM……… ….… 31

2.2 Th c tr ng r i ro trong ho t đ ng cho vay trung và dài h n t i Ngân

hàng TMCP Ngo i th ng Vi t Nam – Chi nhánh TP.HCM…… ….…… 33 2.2.1 Quy trình tín d ng t i Ngân hàng TMCP Ngo i th ng Vi t Nam –

Chi nhánh TP.HCM……… ……… 33 2.2.2 Th c tr ng r i ro trong ho t đ ng cho vay trung và dài h n t i Ngân

hàng TMCP Ngo i th ng Vi t Nam – Chi nhánh TP.HCM……… 35

2.2.2.1 Tình hình huy đ ng v n……… 35 2.2.2.2 Tình hình ho t đ ng cho vay trung và dài h n……… 38 2.2.2.3 Th c tr ng r i ro trong ho t đ ng cho vay trung và dài h n t i

Ngân hàng TMCP Ngo i th ng Vi t Nam – Chi nhánh TP.HCM…… 41

đang áp d ng t i Ngân hàng TMCP Ngo i th ng Vi t Nam – Chi

nhánh TP.HCM……… 47

2.2.4 Nh ng t n t i trong vi c h n ch r i ro trong ho t đ ng cho vay trung và dài h n t i Ngân hàng TMCP Ngo i Th ng Vi t Nam – Chi nhánh TP.HCM……… … 50

2.2.4.1 Tình hình n x u trong ho t đ ng cho vay trung và dài h n t i Ngân hàng TMCP Ngo i Th ng Vi t Nam - Chi nhánh TP.HCM…… 50

2.2.4.2 Nguyên nhân gây ra n x u trong ho t đ ng cho vay trung và dài h n t i Ngân hàng TMCP Ngo i Th ng Vi t Nam – Chi nhánh TP.HCM……….……… 51

2.3 K t qu kh o sát th c t v nguyên nhân gây ra r i ro trong ho t đ ng cho vay trung và dài h n ……….…….… 53

2.3.1 M c đích nghiên c u……… ……… 53

2.3.2 Ph ng pháp, đ i t ng và ph m vi nghiên c u……….… 54

2.3.3 Công c phân tích……… 55

2.3.4 K t qu kh o sát……… 56

2.3.5 K t lu n v k t qu kh o sát……… …… 64

CH NG 3: GI I PHÁP H N CH R I RO TRONG HO T NG CHO VAY TRUNG VÀ DÀI H N T I NGÂN HÀNG TMCP NGO I TH NG VI T NAM – CHI NHÁNH TP.HCM……… 66

3.1 Gi i pháp h n ch r i ro trong ho t đ ng cho vay trung và dài h n t i Ngân hàng TMCP Ngo i th ng Vi t Nam – Chi nhánh TP.HCM… 66

3.1.1 Nâng cao ch t l ng th m đ nh d án đ u t ……… 66

3.1.2 T ng c ng bi n pháp ki m tra, giám sát kho n vay, đ m b o tr n và lãi vay đúng h n……… 70

3.1.3 S d ng có hi u qu các công c b o hi m tín d ng……… 71

phòng bù đ p r i ro đ y đ ……… 72

3.1.6 Ng n ng a, x lý các kho n n vay quá h n……… 73

3.1.7 Nâng cao hi u qu trong công tác thông tin, d báo……… … 74

3.1.8 T ng c ng công tác ki m soát, ki m toán n i b ……… … 75

3.1.9 Nâng cao ch t l ng ngu n nhân l c……… …… 75

3.2 M t s ki n ngh ……… ……… … 77

3.2.1Ki n ngh đ i v i Ngân hàng Nhà n c……… 77

3.2.2 Ki n ngh đ i v i Ngân hàng TMCP Ngo i th ng Vi t Nam……… 78

3.2.2.1 Ki n ngh đ i v i Ngân hàng TMCP Ngo i th ng Vi t Nam… 78 3.2.2.1 Ki n ngh đ i v i Chính ph thông qua Ngân hàng TMCP Ngo i th ng Vi t Nam……… 79

K T LU N……… 82 DANH M C TÀI LI U THAM KH O

PH L C

CIC Trung tâm Thông tin Tín d ng

B ng 2.4 Tcho vay t l cho vay trung và dài h n so v i t ng d n i VCBHCM n m 2008-2012 38

B ng 2.5 T l t ng tr ng d n cho vay trung và dài h n

B ng 2.6 Tình hình cho vay trung và dài hn m 2008-2012 n t i VCBHCM 42

B ng 2.7 T l cho vay trung và dài hhuy đ ng t i VCBHCM n m 2008-2012 n so v i t ng v n 43

Bi u đ 2.4 Tình hình dVCBHCM n m 2008-2012 n cho vay theo k h n t i 39

Bi u đ 2.5 Tình hình dVCBHCM n m 2008-2012 n cho vay trung và dài h n t i 40

Bi u đ 2.6 T l t ng tr ng d n cho vay trung và dài h n

Bi u đ 2.7 Tình hình dv n huy đ ng t i VCBHCM n m 2008-2012 n cho vay trung và dài h n và t ng 44

Bi u đ 2.8 T l d n td n cho vay trung và dài h n so v i t ng i VCBHCM n m 2008-2012 45

Bi u đ 2.9 Hc a cho vay trung và dài h n t i VCBHCM n m s r i ro tín d ng và hi u su t s d ng v n

2008-2012

46

1 Tính c p thi t c a đ tài

Là c u n i trung gian tài chính gi a ng i đi vay và ng i cho vay, ho t

đ ng kinh doanh c a ngân hàng ch a đ ng r t nhi u r i ro, trong đó r i ro tín

d ng là m t trong nh ng lo i r i ro x y ra th ng xuyên mà ngân hàng luôn ph i

đ i m t ây c ng là lo i r i ro mà khi x y ra nó s gây t n th t r t l n cho ngân hàng Trong ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng, r i ro là đi u không th tránh

kh i V n đ đ c các ngân hàng quan tâm không ph i là vi c né tránh r i ro mà chính là vi c ki m soát, h n ch r i ro m c th p nh t có th đ gi m thi u thi t

h i cho ngân hàng

Trong các hình th c c p tín d ng t i ngân hàng, cho vay trung và dài h n là

m t trong các hình th c tín d ng góp ph n không nh giúp các doanh nghi p

m r ng quy mô s n xu t, mua s m máy móc thi t b , đ i m i công ngh , xây

d ng nhà x ng… Ngoài ra, thông qua ho t đ ng cho vay trung dài h n và chính sách h tr lãi su t u đãi c a Chính ph , ngân hàng có th tham gia vào quá trình chuy n d ch c c u kinh t phù h p v i m c tiêu mà Chính ph đ ra trong ti n trình h i nh p kinh t qu c t Cho vay trung và dài h n mang l i l i nhu n cao và n đ nh cho ngân hàng nh ng c ng ti m n r i ro cao do nó có

th i gian đ u t dài, v n đ u t l n nên vi c thu h i v n ch m Nh n th y t m quan tr ng trong vi c h n ch r i ro tín d ng, nh t là trong l nh v c cho vay trung và dài h n, Ngân hàng Th ng m i c ph n Ngo i th ng Vi t Nam - Chi nhánh Thành ph H Chí Minh đã có nh ng bi n pháp nh t đ nh đ ki m soát,

h n ch r i ro tín d ng x y ra Tuy nhiên, trong quá trình th c hi n v n còn

nh ng v n đ t n t i mà ngân hàng c n ph i gi i quy t

tài “Gi i pháp h n ch r i ro trong ho t đ ng cho vay trung và dài h n

r i ro trong ho t đ ng cho vay trung và dài h n t i Ngân hàng Th ng m i c

ph n Ngo i th ng Vi t Nam – Chi nhánh TP.HCM”, góp ph n nâng cao hi u

qu ho t đ ng kinh doanh và đáp ng yêu c u m i trong ti n trình h i nh p kinh t th gi i c a Ngân hàng Th ng m i c ph n Ngo i th ng Vi t Nam – Chi nhánh Thành ph H Chí Minh” nói riêng và c a h th ng Ngân hàng

Th ng m i c ph n Ngo i th ng Vi t Nam c ng nh các Ngân hàng

Th ng m i Vi t Nam nói chung

2 M c tiêu nghiên c u

tài nghiên c u gi i quy t 3 v n đ c b n nh sau:

- H th ng hóa nh ng v n đ lý lu n c b n v r i ro trong ho t đ ng cho vay trung và dài h n t i Ngân hàng Th ng m i

- Phân tích đánh giá th c tr ng r i ro trong ho t đ ng cho vay trung và dài h n t i Ngân hàng Th ng m i c ph n Ngo i th ng Vi t Nam – Chi nhánh Thành ph H Chí Minh c ng nh nguyên nhân d n đ n r i ro trong

ho t đ ng cho vay trung và dài h n

- ra nh ng gi i pháp h n ch r i ro trong ho t đ ng cho vay trung và dài h n nh m t i thi u hóa nh ng thi t h i cho ngân hàng

3 i t ng, ph m vi nghiên c u:

- i t ng nghiên c u: Th c tr ng r i ro trong ho t đ ng cho vay trung

và dài h n t i Ngân hàng Th ng m i c ph n Ngo i th ng Vi t Nam – Chi nhánh Thành ph H Chí Minh

- Ph m vi nghiên c u: tài t p trung nghiên c u th c tr ng và các bi n

pháp h n ch r i ro trong ho t đ ng cho vay trung và dài h n t i Ngân hàng

4 Ph ng pháp nghiên c u

- Ph ng pháp th ng kê t ng h p s li u gi a các n m, so sánh, phân tích

t tr ng, s tuy t đ i, s t ng đ i t đó cho th y t c đ t ng gi m c a t ng ch tiêu qua các n m, qua đó có th đánh giá đ c tình hình th c t là t t hay x u đ đánh giá r i ro trong cho vay trung và dài h n t i ngân hàng

- Ph ng pháp phân tích, t ng h p d a trên các báo cáo c a các c quan ch c n ng, c a ngân hàng th ng m i, tham kh o thông tin trên các t p chí và sách báo, k t h p v i nh ng ý ki n góp ý ch d n c a giáo viên h ng

d n và các cán b tín d ng ngân hàng

- S d ng ph m m m th ng kê SPSS phiên b n 20 đ phân tích k t qu

kh o sát các cán b đang làm vi c t i Ngân hàng Th ng m i c ph n Ngo i

th ng Vi t Nam trên đ a bàn Thành ph H Chí Minh v m c đ nh h ng

c a các nguyên nhân gây ra r i ro trong ho t đ ng cho vay trung và dài h n t i ngân hàng, t đó đ a ra các gi i pháp phù h p

5 Ý ngh a khoa h c và th c ti n c a đ tài nghiên c u

tài đã t ng h p, phân tích, đánh giá và đ a ra nh ng v n đ còn t n

t i trong vi c h n ch r i ro trong ho t đ ng cho vay trung và dài h n t i ngân hàng, đ a ra các nguyên nhân gây ra r i ro t đó đ xu t các gi i pháp nh m

h n ch r i ro trong ho t đ ng cho vay trung và dài h n t i ngân hàng nh m góp ph n nâng cao ch t l ng tín d ng, h n ch r i ro trong ph m vi ch p

nh n đ c đ gi m thi u các thi t h i phát sinh và nâng cao hi u qu ho t

đ ng c a ngân hàng

6 Nh ng đi m n i b t c a lu n v n

còn t n t i c ng nh nguyên nhân c a nó trong vi c h n ch r i ro trong ho t

đ ng cho vay trung và dài h n t i Ngân hàng th ng m i c ph n Ngo i

th ng Vi t Nam – Chi nhánh Thành ph H Chí Minh Ngoài ra, đ tài còn

s d ng ph n m m th ng kê SPSS đ phân tích k t qu kh o sát thông qua

Vi t Nam – Chi nhánh Thành ph H Chí Minh, góp ph n nâng cao ch t

l ng cho vay trung và dài h n, h n ch r i ro đ n m c th p nh t có th đ

gi m thi u các thi t h i phát sinh khi r i ro x y ra, giúp cho ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng đ c n đ nh và hi u qu

Ch ng 2: Th c tr ng r i ro trong ho t đ ng cho vay trung và dài h n

t i Ngân hàng th ng m i c ph n Ngo i th ng Vi t Nam – Chi nhánh Thành ph H Chí Minh

Ch ng 3: Gi i pháp h n ch r i ro trong ho t đ ng cho vay trung và

dài h n t i Ngân hàng th ng m i c ph n Ngo i th ng Vi t Nam – Chi nhánh Thành ph H Chí Minh

CH NG 1: C S LÝ LU N V R I RO TRONG

1.1 Khái quát v cho vay trung và dài h n t i ngân hàng th ng m i 1.1.1 Khái ni m v cho vay trung và dài h n

Quan h tín d ng đã ra đ i t r t lâu và t n t i cùng v i s phát tri n c a

n n kinh t Quan h tín d ng x y ra gi a các ch th trong n n kinh t , gi a

m t bên là ng i có v n t m th i nhàn r i, có nhu c u cho vay v i m t bên

t m th i thi u v n, có nhu c u đi vay Do đó làm n y sinh m i quan h kinh

t mà n i dung c a nó là v n đ c d ch chuy n t n i t m th i th a sang n i thi u v i đi u ki n hoàn tr đ y đ v n vay và lãi ti n vay là l i nhu n thu

đ c do s d ng v n vay

Tín d ng là s chuy n nh ng t m th i m t l ng giá tr tài s n t ng i

s h u sang ng i s d ng trong m t kho ng th i gian nh t đ nh; khi đ n h n

ng i s d ng ph i hoàn tr m t l ng giá tr l n h n giá tr ban đ u Tín

d ng hi u theo m t cách đ n gi n nh t là m i quan h vay m n l n nhau

d a trên nguyên t c có hoàn tr , nó đ tho mãn nhu c u c a c hai bên và mang tính tho thu n l n

Tín d ng có nhi u hình th c: Tín d ng nhà n c, tín d ng doanh nghi p, tín d ng cá nhân, tín d ng ngân hàng Trong đó, tín d ng ngân hàng là m t hình th c tín d ng vô cùng quan tr ng, là quan h tín d ng ch y u cung c p

ph n l n nhu c u tín d ng cho các doanh nghi p và các th nhân khác trong

n n kinh t

Tín d ng ngân hàng là m i quan h vay m n gi a ngân hàng v i t t c các cá nhân, t ch c và các doanh nghi p khác trong xã h i Nó không ph i là

quan h d ch chuy n v n tr c ti p t n i t m th i th a sang n i t m th i thi u

mà là quan h d ch chuy n v n gián ti p thông qua m t t ch c trung gian, đó

là ngân hàng Tín d ng ngân hàng c ng mang b n ch t chung c a quan h tín

d ng, đó là quan h vay m n có hoàn tr c v n và lãi sau m t th i gian nh t

đ nh, là quan h chuy n nh ng t m th i quy n s d ng v n, là quan h c hai bên cùng có l i

Trong khi đó, cho vay là m t hình th c c a tín d ng Cho vay ch có hình

thái giá tr là ti n, tín d ng có hình thái giá tr là ti n, tài s n th c và uy tín Cho vay là quan h vay m n theo đó bên cho vay giao ho c cam k t giao cho bên đi vay m t kho n ti n đ s d ng vào m c đích xác đ nh trong m t

th i gian nh t đ nh theo th a thu n v i nguyên t c có hoàn tr c g c và lãi Thông th ng trong ho t đ ng tín d ng t i NHTM, cho vay là ho t đ ng chi m t tr ng l n nh t và quan tr ng nh t nên thu t ng tín d ng và cho vay

th ng đ c dùng đan xen và thay th cho nhau

Nh v y, cho vay trung và dài h n là vi c bên cho vay cho bên đi vay

m n m t s ti n nh m th c hi n các d án đ u t phát tri n s n xu t, kinh doanh, dch v , đ i s ng v i quy đ nh bên đi vay s tr l i kho n vay và lãi vay trong m t l n vào m t th i đi m n đ nh ho c trong nhi u l n vào các

th i đi m n đ nh khác nhau v i th i h n cho vay t trên 12 tháng đ n 60 tháng đ i v i cho vay trung h n và t trên 60 tháng tr lên đ i v i cho vay dài

- c đ m b o b ng nh ng tài s n l u đ ng đem ra th ch p ho c v n t

c m c tài s n c đ nh

- M c đích c a ho t đ ng cho vay trung và dài h n là đ đ u t d án, xây

d ng m i, mua s m tài s n c đ nh, m r ng s n xu t kinh doanh, đ i m i c i

ti n thi t b công ngh , ng d ng khoa h c k thu t nh m m c tiêu l i nhu n phù h p v i chính sách phát tri n kinh t xã h i và pháp lu t quy đ nh

1.1.2 c đi m c a cho vay trung và dài h n

+ V n đ u t l n, th i gian đ u t dài, thu h i v n ch m: Khác v i cho vay

ng n h n tài tr ch y u cho nhu c u v n l u đ ng th ng xuyên c a doanh nghi p và đ c hoàn tr trong th i h n ng n (d i 1 n m), cho vay trung và dài h n ph n l n tài tr cho b t đ ng s n, tài s n c đ nh, hay đ i m i công ngh c a doanh nghi p nên đòi h i m t kh i l ng v n l n, th i gian đ u t dài Ngu n tr n g c và lãi c a nh ng kho n cho vay này ch y u d a vào

kh u hao và l i nhu n c a d án đ u t Do đó ngân hàng ch ti n hành thu h i

v n đ u t khi d án đi vào ho t đ ng và đ t k t qu , d n đ n th i gian thu h i

v n ch m

+ r i ro cao: Kho n cho vay trung và dài h n v i th i gian đ u t

dài s có nhi u s thay đ i v môi tr ng kinh t c ng nh chính tr xã h i

nh : thay đ i v chính sách, th tr ng, thiên tai, chi n tranh Nh ng thay

đ i này có th gây ra tác đ ng b t l i cho d án, làm cho d án b thua l , không thu h i đ c v n S phân tích và xác đ nh c a ngân hàng v các y u

t này là có h n Bên c nh đó, cho vay trung và dài h n có kh i l ng v n

đ u t l n nh ng th i gian đ u t dài và vi c thu h i v n ch m Do v y, cho vay trung và dài h n có đ r i ro cao h n so v i cho vay ng n h n

+ L i nhu n t các kho n cho vay trung và dài h n là l n: Không n m

ngoài quy lu t r i ro cao thì l i nhu n k v ng càng cao, cho vay trung và dài

h n có đ r i ro cao nên lãi su t các kho n cho vay này r t cao L i nhu n mà ngân hàng thu đ c t các kho n cho vay trung dài h n l n nh m bù đ p cho

nh ng chi phí trong vi c huy đ ng nh ng ngu n v n ph c v cho ho t đ ng cho vay trung dài h n c ng nh chi phí bù đ p r i ro

1.1.3 Các hình th c cho vay trung và dài h n

t ng, d ch v ph c v đ i s ng… n u có hi u qu kinh t , có tính kh thi mà thi u

v n s đ c ngân hàng xem xét cho vay theo d án đ u t , giúp các đ n v ch

đ u t có v n đ hoàn thành d án n v ch đ u t ph i l p h s k ho ch vay

v n g i cho ngân hàng Trên c s h s vay v n c a khách hàng, ngân hàng ti n hành th m đ nh các v n đ nh : hi u qu c a ph ng án SXKD, t cách khách hàng, kh n ng tài chính c a khách hàng, tài s n đ m b o Vi c cho vay theo

d án đ u t v i th i gian dài nên ngân hàng c n ph i nghiên c u h t s c k càng, c n th n tr c khi xét duy t cho vay Hình th c cho vay theo d án g m:

* Cho vay đ ng tài tr (C p tín d ng h p v n):

Cho vay đ ng tài tr là quá trình cho vay c a m t nhóm TCTD (t 2 TCTD tr lên) cho m t d án, do m t TCTD làm đ u m i, ph i h p v i các bên

+ Khách hàng có nhu c u đ c c p tín d ng t nhi u TCTD khác nhau

tín d ng đ c ngân hàng c n c vào ph ng án, k ho ch s n xu t, kinh doanh, nhu c u vay v n c a khách hàng, t l vay v n t i đa so v i giá tr tài s n

b o đ m ti n vay, kh n ng ngu n v n c a ngân hàng đ tho thu n v i khách hàng m t h n m c tín d ng duy trì trong m t th i h n nh t đ nh ho c theo chu

k s n xu t kinh doanh

Tín d ng tu n hoàn đ c coi là tín d ng trung dài h n khi th i h n c a h p

đ ng kéo dài vài n m Trong th i h n h p đ ng có hi u l c, khách hàng đ c rút v n phù h p v i ti n đ và yêu c u s d ng v n th c t nh ng ph i b o đ m không v t quá h n m c tín d ng đã ký k t và đ c tr n khi có ngu n Tín

d ng tu n hoàn có th chuy n thành tín d ng trung dài h n theo th i h n h p

đ ng đã ký n u khách hàng th y c n thi t N u khách hàng có nhu c u đi u

chnh t ng h n m c tín d ng đ đáp ng nhu c u SXKD thì ngân hàng có th nâng h n m c tín d ng cho khách hàng n u th y h p lý Khách hàng c ng có th gia h n kéo dài nhi u n m v i đi u ki n có tài s n th ch p đ m b o kho n vay

đ trang tr i nhu c u v nhà , đ dùng gia đình Ngân hàng th c hi n cho vay tiêu dùng, c n c vào cách th c hoàn tr , cho vay tiêu dùng tr thành

kho n cho vay trung và dài h n d i hình th c:

+ Cho vay tiêu dùng tr góp: Lo i cho vay th ng áp d ng đ i v i các

kho n vay có giá tr l n hay thu nh p đ nh k c a ng i vay không đ kh

n ng thanh toán h t m t l n s n vay Cho vay tr góp là hình th c tín d ng

mà khách hàng đ c tr g c làm nhi u l n trong th i h n tín d ng đã tho thu n Cho vay tr góp th ng đ c áp d ng đ i v i các kho n vay trung và dài h n, tài tr cho các tài s n c đ nh ho c lâu b n S ti n tr m i l n đ c tính toán sao cho phù h p v i kh n ng tr n c a khách hàng Cho vay tr góp

th ng g p r i ro cao do khách hàng th ng th ch p b ng hàng hoá mua tr góp Kh n ng tr n ph thu c vào thu nh p hàng tháng c a ng i vay N u

ng i vay m t vi c hay m đau, thu nh p gi m sút thì kh n ng thu n c a ngân hàng c ng b nh h ng Chính vì r i ro cao nên lãi su t cho vay tr góp th ng cao nh t trong khung lãi su t cho vay c a ngân hàng

+ Cho vay tiêu dùng tu n hoàn: Cho vay tiêu dùng tu n hoàn là kho n

cho vay trong đó ngân hàng cho phép khách hàng s d ng th tín d ng Trong

th i gian tho thu n, c n c vào nhu c u chi tiêu và thu nh p t ng th i k , khách hàng th c hi n vay và tr n m t cách tu n hoàn theo m t h n m c tín

d ng Hình th c cho vay này có r i ro t ng đ i th p nh ng có lãi su t cao, tuy nhiên ngân hàng ch u nh ng chi phí cao v d ch v và qu n lý

1.1.4 Vai trò c a cho vay trung và dài h n

vi c h i nh p kinh t toàn c u nh hi n nay, các doanh nghi p có r t nhi u

c h i nh ng c ng đ i m t v i không ít khó kh n thách th c có th t n

t i và phát tri n đ ng th i kh ng đ nh v th c a mình trên th tr ng, các doanh nghi p ph i luôn đ i m i cách th c qu n lý, đ i m i dây chuy n công ngh đ nâng cao ch t l ng s n ph m, tái s n xu t m r ng và phát tri n th

tr ng Do v y, doanh nghi p c n có m t ngu n v n trung dài h n l n đ có

th th c hi n yêu c u trên Hình th c cho vay trung dài h n c a ngân hàng s đáp ng nhu c u này c a doanh nghi p i u đó cho th y cho vay trung dài h n đóng m t vai trò vô cùng quan tr ng đ i v i các doanh nghi p trong n n kinh

t th tr ng hi n nay

- Cho vay trung và dài h n là ngu n tài tr giúp doanh nghi p có đi u

ki n m r ng quy mô s n xu t, m r ng th tr ng

Trong s n xu t kinh doanh, vi c m r ng quy mô s n xu t t đó giúp m

r ng th tr ng ho t đ ng là m t m c tiêu mà b t k doanh nghi p nào c ng

mu n đ t đ c có th th c hi n m c tiêu này, doanh nghi p c n ph i có th i gian và đòi h i c n có m t ngu n v n trung dài h n l n Tuy nhiên không ph i doanh nghi p nào c ng có đ v n đ ti n hành m r ng SXKD Doanh nghi p có th huy đ ng v n b ng hình th c phát hành c phi u Tuy nhiên hình

th c này không đ c doanh nghi p a thích, nh t là trong b i c nh th tr ng

ch ng khoán m đ m nh hi n nay Do v y v i nh ng l i th đ c thù, hình

th c cho vay trung và dài h n c a ngân hàng đ c xem là ch n l a hàng đ u

c a doanh nghi p, giúp doanh nghi p có th t ch trong ho t đ ng SXKD

c a doanh nghi p mình mà không ph i phân chia quy n ki m soát v i các c đông n u huy đ ng v n b ng phát hành c phi u

- Cho vay trung và dài h n t o đi u ki n cho các doanh nghi p đ i

m i công ngh , thay đ i c c u s n xu t

Ngu n v n vay trung dài h n t ngân hàng s giúp doanh nghi p có đi u

ki n mua s m máy móc thi t b , xây d ng nhà x ng, đ i m i công ngh đ không ng ng nâng cao n ng su t, ch t l ng s n ph m và gi m chi phí đ n

m c t i thi u, giúp doanh nghi p nâng cao kh n ng c nh tranh c a mình trên

th tr ng t đó giúp doanh nghi p ho t đ ng kinh doanh có hi u qu h n c

bi t đ i v i n n kinh t Vi t Nam hi n nay, nhu c u v n c a các doanh nghi p

là r t l n nh ng doanh nghi p l i ch a có nhi u th i gian đ tích l y v n và

c nh đó, vi c tr n trung và dài h n đ c xây d ng theo m t s phân chia n

đ nh và h p lý giúp doanh nghi p ch đ ng h n trong vi c tìm ngu n tr n Ngoài ra, doanh nghi p c ng th xin gia h n n khi g p khó kh n t i m t th i

đi m nh t đ nh nào đó

- m b o phát tri n kinh t theo chi u sâu: có th th th c hi n chính

sách kinh t v mô đ m b o n n kinh t phát tri n b n v ng trong dài h n, Chính

ph c n th c hi n đ u t vào các công trình c s h t ng nh : đ ng xá, c u

c ng, sân bay, nâng c p, xây m i các đô th vì đây là m t trong nh ng y u t góp ph n thúc đ y n n kinh t phát tri n Vi c vay v n trung dài h n cho phép các t ch c có đ c ngu n v n v i th i h n hoàn v n lâu dài đ đ đ u t vào các d án mang ý ngh a chi n l c, mà các d án này không th đem l i hi u

qu trong ch c lát nh ng nó s mang l i l i ích to l n sau này Ngoài ra, vi c

th c hi n xây d ng nh ng d án l n ho c nh ng công trình phúc l i c a Chính ph góp ph n t o công n vi c làm, n đ nh l m phát, nâng cao đ i s ng

c a dân c , phát tri n l c l ng lao đ ng, giúp n n kinh t t ng tr ng n đ nh

Có th th y r ng cho vay trung dài h n đóng m t vai trò quan tr ng đ m b o

cho n n kinh t phát tri n v ng ch c, theo chi u sâu

- Thúc đ y chuy n d ch c c u kinh t phù h p v i m c tiêu c a Chính ph :

Thông qua ho t đ ng cho vay trung dài h n và chính sách h tr lãi su t u đãi

c a Chính ph , ngân hàng có th cho vay đáp ng nhu c u phát tri n c a ngành kinh t này c ng nh h n ch đ i v i ngành kinh t khác Nh v y qua chính sách tín d ng trong t ng th i k mà các NHTM có th tham gia vào quá trình chuy n d ch c c u kinh t phù h p v i m c tiêu mà Chính ph đ ra

- Thúc đ y m r ng kim ng ch xu t nh p kh u: Nh có ngu n v n vay

trung dài h n c a ngân hàng mà các doanh nghi p có th nh p kh u công ngh m i t đó nâng cao đ c n ng l c s n xu t và ch t l ng s n ph m, đ c

th tr ng qu c t ch p nh n Doanh nghi p có th xu t kh u đ c nhi u hàng hoá ra th tr ng qu c t góp ph n t ng kim ng ch xu t nh p kh u cho qu c gia

- m b o ngu n thu v ng ch c cho Ngân sách nhà n c: Thu là ngu n

thu ch y u c a ngân sách nhà n c Các doanh nghi p có phát tri n, ho t

đ ng SXKD có hi u qu s t o ra m t ngu n thu l n cho ngân sách t các lo i thu nh thu thu nh p doanh nghi p, thu giá tr gia t ng, thu tiêu th đ c

bi t, thu xu t nh p kh u Trong tr ng h p hàng hoá đ c xu t kh u thì chúng ta s thu đ c m t ngu n ngo i t đáp ng nhu c u nh p kh u

- Ho t đ ng cho vay trung và dài h n thúc đ y quá trình tích t và t p trung v n, đi u hoà l ng cung c u v v n trong n n kinh t : V i ch c n ng là

trung gian tài chính, các ngân hàng đi u hoà l ng cung c u v v n trong n n kinh t b ng cách t p trung các ngu n v n nhàn r i trong dân c và cho vay

đ i v i các đ i t ng có nhu c u Thông qua ho t đ ng cho vay trung và dài h n, ngân hàng giúp các doanh nghi p thi u v n đ c ti p c n ngu n v n nhàn r i

m t cách d dàng T đó doanh nghi p có v n đ đáp ng nhu c u đ i m i

công ngh , xây d ng c s h t ng, đ u t phát tri n SXKD Có th th y

r ng ngân hàng là m t kênh truy n d n v n có hi u qu , qua đó thúc đ y l u thông hàng hoá, đ y nhanh chu chuy n ti n t , thúc đ y quá trình tái s n xu t

m r ng trong n n kinh t

- Cho vay trung và dài h n t o đi u ki n phát tri n các quan h kinh t

đ i ngo i: V i xu h ng h i nh p kinh t toàn c u hi n nay, s phát tri n

kinh t c a m i qu c gia luôn g n v i th tr ng th gi i Ho t đ ng cho vay trung và dài h n đã tr thành m t trong nh ng ph ng ti n n i li n kinh t các n c v i nhau d i các hình th c: cho vay tài tr xu t nh p kh u, cho vay

h tr phát tri n, cho vay vi n tr T đó t o đi u ki n đ các n c m r ng và phát tri n các quan h kinh t đ i ngo i v i các qu c gia khác

c nh tranh hi u qu c a ngân hàng nh m thu hút khách hàng v phía mình

Nó giúp ngân hàng t o ra và duy trì khách hàng c a mình trong t ng lai Khi có đ c m i quan h , ngân hàng có đi u ki n lôi kéo khách hàng s d ng các dch v khác do mình cung c p Ngân hàng thông qua ho t đ ng cho vay trung và dài h n không nh ng thu đ c l i nhu n t ho t đ ng cho vay đem l i

mà còn thu thêm đ c kho n phí t nh ng d ch v khác cung c p cho khách hàng Nh ng kho n cho vay trung và dài h n có quy mô l n và lãi su t cao,

th i gian dài đã mang l i l i nhu n ch y u cho ngân hàng Vi c đa d ng hoá

lo i hình cho vay, đa d ng hoá khách hàng t o đi u ki n đ ngân hàng m

r ng ph m vi ho t đ ng c a mình và ngày càng kh ng đ nh vai trò, v th c a mình trong n n kinh t v i s c nh tranh gay g t c a các ngân hàng khác H n

n a n ng l c cung c p tín d ng trung và dài h n c ng ch ng t kh n ng c nh tranh c a ngân hàng

1.2 T ng quan v r i ro trong cho vay trung và dài h n t i ngân hàng

th ng m i

1.2.1 Khái ni m v r i ro và h n ch r i ro trong cho vay trung và dài

h n

R i ro trong cho vay là vi c bên đi vay không tr đ c n ho c tr n không đúng h n v i bên cho vay

Nh v y, r i ro trong cho vay trung và dài h n trong ho t đ ng ngân hàng là kh n ng x y ra t n th t cho ngân hàng do khách hàng không th c

hi n ho c không có kh n ng th c hi n ngh a v c a mình theo cam k t trong

h p đ ng đ i v i nh ng kho n cho vay trung và dài h n

Ngày nay, nhu c u v v n đ m r ng SXKD, c i ti n trang thi t b k thu t, nâng cao công ngh và các nhu c u ph c v SXKD luôn t ng lên đáp ng nhu c u này, các NHTM c ng ph i luôn m r ng quy mô cho vay,

đi u đó có ngh a là r i ro trong cho vay c ng phát sinh nhi u h n V i th i gian cho vay dài, s ti n cho vay l n, cho vay trung và dài h n là m t trong nh ng hình th c tín d ng có đ r i ro cao Vi c phòng ng a và h n ch nó r t khó

kh n, nó có th x y ra b t c đâu, b t c lúc nào và n u không đ c phát

hi n và x lý k p th i s n y sinh các r i ro khác

R i ro nói chung và r i ro trong cho vay nói riêng là th c tr ng luôn luôn

t n t i trong kinh doanh L i nhu n cao thì r i ro cao, và ng c l i r i ro càng th p, l i nhu n s càng th p, t c là không có l i nhu n ho c l i nhu n

r t th p

Trong ho t đ ng tín d ng, ngân hàng cho vay v i k v ng tìm ki m l i nhu n N u bi t ch c cho vay không có l i nhu n, ngân hàng đã không cho vay Nh ng r i ro c a vi c tìm ki m l i nhu n này là kh n ng khách hàng không tr đ c v n g c và lãi Nói cách khác r i ro v a ti m n thi t h i v a

ti m n l i nhu n Tuy nhiên, r i ro là s không ch c ch n Nó có th x y ra

ho c không x y ra N u bi t ch c ch n cho vay s m t v n thì ngân hàng đã không cho vay V n đ đây không ph i là ngân hàng tìm cách né tránh r i

ro mà ngân hàng ph i tìm cách đ phòng ng a, h n ch r i ro m c th p nh t

có th n u nó x y ra nh m t i đa hóa l i nhu n và t i đa hóa giá tr cho c đông

Nh v y, h n ch r i ro trong cho vay trung và dài h n là vi c đánh giá

r i ro trong ho t đ ng cho vay trung và dài h n c a ngân hàng đ có nh ng

bi n pháp, gi i pháp ki m soát c ng nh x lý nh m h n ch t i đa r i ro x y

ra, gi m c đ r i ro trong cho vay trung và dài h n m c ngân hàng có th

ch p nh n đ c và n m trong kh n ng ki m soát c a ngân hàng H n ch r i

ro trong cho vay trung và dài h n là làm gi m đ n m c th p nh t thi t h i mà

r i ro trong cho vay trung và dài h n có th gây ra nh m t i đa hóa l i nhu n cho ngân hàng

1.2.2 S c n thi t c a vi c h n ch r i ro trong cho vay trung và dài h n

+ i v i b n thân Ngân hàng:

Trong các lnh v c ho t đ ng kinh doanh, l nh v c kinh doanh ti n t tín

d ng có r i ro r t l n R i ro mà ngân hàng ph i đ i m t không nh ng do nguyên nhân ch quan c a ngân hàng mà còn có nguyên nhân r i ro mà khách hàng gây ra Khi r i ro tín d ng x y ra, ngân hàng ph i dùng các ngu n v n và ngu n thu c a mình đ bù đ p làm nh h ng đ n kh n ng thanh kho n c a ngân hàng M c đ r i ro càng l n thì vi c thi u thanh kho n c a ngân hàng

càng tr m tr ng và lòng tin c a khách hàng đ i v i ngân hàng càng gi m sút Khách hàng s t kéo đ n ngân hàng rút ti n khi n cho ngân hàng ph i đ i

m t v i r i ro thanh kho n m c đ nghiêm tr ng và s m d n t i phá s n Cho vay trung và dài h n là m t trong nh ng hình th c tín d ng có kh n ng x y

ra r i ro r t l n do th i gian cho vay dài, s ti n cho vay l n Vì v y vi c h n ch

r i ro trong cho vay trung và dài h n là m t vi c làm c n thi t đ i v i các ngân hàng, tránh gây ra s s p đ , kh ng ho ng cho h th ng ngân hàng nói

+ i v i n n kinh t :

Trong n n kinh t , ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng liên quan đ n r t nhi u các thành ph n kinh t t cá nhân, h gia đình, doanh nghi p cho t i các TCTD khác V i ch c n ng trung gian tín d ng, ngân hàng đóng vai trò là

c u n i gi a ng i th a v n và ng i có nhu c u v v n Ngân hàng v a đóng vai trò là ng i đi vay, v a đóng vai trò là ng i cho vay và h ng l i nhu n là kho n chênh l ch gi a lãi su t nh n g i và lãi su t cho vay và góp

ph n t o l i ích cho t t c các bên tham gia: ng i g i ti n và ng i đi vay

i v i các doanh nghi p, nhu c u v v n trung và dài h n c a các doanh nghi p là r t l n vì đ có th t n t i và phát tri n trong n n kinh t th

tr ng, các doanh nghi p luôn ph i không ng ng m r ng quy mô s n xu t, mua s m máy móc thi t b , đ i m i công ngh , xây d ng nhà x ng… ây

c ng là yêu c u t t y u đ i v i các doanh nghi p trong th i k toàn c u hoá

n n kinh t nh hi n nay Tuy nhiên, các doanh nghi p l i ch a tích l y đ c nhi u v n, vi c đ u t tr c ti p c a công chúng vào doanh nghi p còn h n

ch Vì v y, doanh nghi p ch y u d a vào vi c vay v n t các ngân hàng Còn đ i v i các ngân hàng, cho vay trung và dài h n ti m n r t nhi u r i ro

vì đây là kho n cho vay l n, th i gian cho vay dài nên vi c thu h i v n ch m

N u ngân hàng g p r i ro trong cho vay trung và dài h n thì không nh ng nh

h ng đ n b n thân ngân hàng, nh h ng đ n khách hàng mà còn nh h ng

đ n các ngân hàng khác d n t i tình tr ng m t n đ nh trên th tr ng ti n t , gây khó kh n cho các doanh nghi p trong vi c s n xu t kinh doanh, làm cho

n n kinh t trì tr , th t nghi p gia t ng, gây tác đ ng tiêu c c đ n đ i s ng xã

h i Do đó, vi c h n ch r i ro trong cho vay trung và dài h n không nh ng

là v n đ c a riêng ngân hàng mà còn là yêu c u c p thi t c a n n kinh t góp

ph n vào s n đ nh và phát tri n c a toàn xã h i

1.2.3 Các ch s đánh giá r i ro tín d ng c a ngân hàng th ng m i

+ N quá h n và t l n quá h n:

N quá h n là toàn b ho c m t ph n n g c và/ ho c lãi đã quá h n

tr không phân bi t vì lý do gì Nói cách khác, n quá h n là nh ng kho n tín

d ng không hoàn tr đúng h n, không đ c phép và không đ đi u ki n đ

đ c gia h n n

Ch s đ c s d ng đ đánh giá m c đ n quá h n là t l n quá h n:

T l trên ch đ c p đ n nh ng kho n n đã quá h n mà không đ c p

đ n nh ng món vay có m t k h n b quá h n (lúc này toàn b d n t k

h n đó tr v sau s b chuy n n quá h n) Do đó, ta có ch s thay th sau:

+ N x u và t l n x u:

N x u là nh ng kho n n quá h n t 91 ngày tr lên mà không đòi

đ c và không đ c tái c c u N x u bao g m nh ng kho n n quá h n có

ho c không th thu h i, n liên quan đ n các v án ch x lý và nh ng kho n

T ng d n cho vay

n quá h n không đ c chính ph x lý r i ro N x u (hay các tên g i khác

nh n có v n đ , n không lành m nh, n khó đòi, n không th đòi…) mang các đ c tr ng sau:

- Khách hàng đã không th c hi n ngh a v tr n v i ngân hàng khi các cam k t này đã h t h n

- Tình hình tài chính c a khách hàng đang và có chi u h ng x u d n

đ n có kh n ng ngân hàng không thu h i đ c c v n l n lãi

- Tài s n đ m b o (th ch p, c m c , b o lãnh) đ c đánh giá là giá tr phát m i không đ trang tr i n g c và lãi

Các kho n n x u t n t i hi n nay t i các NHTM bao g m:

- N quá h n t 91 ngày tr lên

- N liên quan đ n các v án, n đã kh i ki n nh ng ch a th thu h i

H s này cho ta th y t tr ng c a kho n m c tín d ng trong tài s n có, kho n m c tín d ng trong t ng tài s n càng l n thì l i nhu n s l n nh ng

đ ng th i r i ro tín d ng c ng r t cao Thông th ng, t ng d n cho vay c a ngân hàng đ c chia thành ba nhóm:

- Nhóm d n c a các kho n tín d ng có ch t l ng t t: Là nh ng kho n cho vay có m c đ r i ro th p nh ng có th mang l i thu nh p không cao cho ngân hàng ây là kho n tín d ng chi m t tr ng th p trong t ng d n cho vay c a ngân hàng

+ H s hi u su t s d ng v n: H s này cho bi t có bao nhiêu đ ng

v n huy đ ng đ c s d ng đ cho vay đ i v i n n kinh t Ngoài ra, nó còn gián ti p ph n ánh kh n ng huy đ ng v n c a ngân hàng H s này l n

ch ng t v n huy đ ng tham gia vào d n ít, kh n ng huy đ ng v n c a ngân hàng ch a đ c t t Khi hi u su t s d ng v n l n, ngân hàng d g p r i

ro thanh kho n c ng h ng v i r i ro tín d ng s làm cho ngân hàng d g p

kh ng ho ng khi khách hàng t kéo đ n rút ti n hàng lo t Vì v y, ngân

H s r i ro tín d ng = T ng d n cho vay x 100%

T ng tài s n có

hàng ph i cân đ i đ c ngu n v n huy đ ng đ đáp ng nhu c u cho vay m t cách h p lý

1.2.4 Nguyên nhân gây ra r i ro trong cho vay trung và dài h n

nh h ng trên bình di n r ng

- Môi tr ng kinh t (n i đ a, toàn c u) không n đ nh: S bi n đ ng quá nhanh và không d đoán đ c c a th tr ng th gi i; R i ro t t y u c a quá trình t do hóa tài chính, h i nh p qu c t ; S t n công c a hàng nh p l u; S thi u quy ho ch, phân b đ u t m t cách b t h p lý đã d n đ n kh ng ho ng

- S h p tác gi a các NHTM quá l ng l o, vai trò c a CIC ch a th c s

hi u qu : Hi n nay, vi c trao đ i thông tin v khách hàng gi a các ngân hàng còn r t l ng l o Vi c thi u trao đ i thông tin s d n đ n vi c nhi u ngân hàng cùng cho vay m t khách hàng đ n m c v t quá gi i h n t i đa thì r i ro chia

đ u cho t t c ch không ch a m t ngân hàng nào Bên c nh đó, vai trò c a CIC là r t quan tr ng trong vi c cung c p thông tin k p th i, chính xác đ các ngân hàng có các quy t đ nh cho vay h p lý Tuy nhiên thông tin c a CIC

ch a đ y đ và còn quá đ n đi u, ch a đ c c p nh t và x lý k p th i đ có

th đáp ng nhu c u c a các ngân hàng

- S d ng v n sai m c đích, không có thi n chí trong vi c tr n vay: Khi ti n hành phân tích th m đ nh tín d ng đ i v i khách hàng, ngân hàng không th c hi n theo đúng nguyên t c và quy trình cho vay đ đ a ra k

ho ch ki m tra tr c, trong và sau khi cho vay nh m phòng ng a và x lý r i

ro x y ra Do đó d n đ n vi c khách hàng s d ng v n sai m c đích, c ý l a

đ o ngân hàng đ chi m đo t tài s n, khi x y ra th ng đ l i h u qu h t s c

n ng n , làm nh h ng đ n uy tín c a các doanh nghi p khác

- Kh n ng qu n lý kinh doanh kém: a ph n các doanh nghi p ch chú

tr ng t p trung v n đ u t vào tài s n v t ch t đ m r ng quy mô kinh doanh Doanh nghi p th ng ít quan tâm đ n vi c đ i m i công tác qu n lý,

đ u t cho b máy giám sát kinh doanh, tài chính, k toán theo đúng chu n

m c, t duy qu n lý không theo k p quy mô kinh doanh ngày càng l n là nguyên nhân d n đ n s phá s n c a các doanh nghi p m c dù ph ng án kinh doanh đ y kh thi

- Tình hình tài chính doanh nghi p y u kém, thi u minh b ch: Các doanh nghi p có quy mô nh , ngu n v n không l n, t l n so v i v n t có cao

S sách k toán c a các doanh nghi p này ch a đ c tuân th nghiêm túc, thi u tính minh b ch, ch mang tính ch t hình th c là ch y u Khi cán b ngân hàng l p các b n phân tích tài chính c a doanh nghi p d a trên s li u

do các doanh nghi p cung c p, th ng thi u tính th c t và xác th c Vì v y, ngân hàng th ng d a vào tài s n th ch p khi cho các doanh nghi p này vay

- Ho t đ ng kinh doanh không thu n l i, g p khó kh n: Khi g p khó

kh n trong ho t đ ng kinh doanh, khách hàng s không th tr đ c n và lãi

vay cho ngân hàng N u tình hình kéo dài d n đ n kh n ng khách hàng ph i phá s n, ngân hàng s không thu h i đ c n vay, nh h ng đ n k t qu kinh doanh c a ngân hàng

- L ng l o trong công tác ki m tra n i b các ngân hàng: Ki m tra n i b

có đi m m nh h n thanh tra NHNN tính th i gian vì nó nhanh chóng, k p

th i ngay khi v a phát sinh v n đ và tính sâu sát c a ng i ki m tra viên, do

vi c ki m tra đ c th c hi n th ng xuyên cùng v i công vi c kinh doanh Công tác ki m tra n i b c n ph i đ c xem tr ng Có nh v y ho t đ ng tín

d ng c a ngân hàng m i an toàn, hi u qu , tránh cho ngân hàng nh ng r i ro

có th x y ra

- B trí cán b thi u đ o đ c và trình đ chuyên môn nghi p v : o đ c

và trình đ chuyên môn nghi p v c a cán b ngân hàng là m t trong các y u

t r t quan tr ng trong vi c h n ch r i ro tín d ng M t cán b tha hóa v đ o

đ c khi đ c b trí trong công tác tín d ng là vô cùng nguy hi m M t s v

án kinh t l n trong th i gian v a qua có liên quan đ n cán b NHTM đ u có

s ti p tay c a m t s cán b ngân hàng cùng v i khách hàng làm gi h s vay, hay nâng giá tài s n th ch p, c m c lên quá cao so v i th c t đ rút

ti n ngân hàng Bên c nh đó, m t cán b y u kém v trình đ chuyên môn thì khi th m đ nh khách hàng đ cho vay s d n đ n vi c đánh giá sai v khách hàng, n u khách hàng đó đúng ra là đ c x p h ng tín nhi m th p l i đ c

x p h ng tín nhi m cao và đ c quy t đ nh cho vay thì vi c x y ra r i ro tín

đ ng c a khách hàng vay nh m tuân th các đi u kho n đ ra trong h p đ ng tín d ng gi a khách hàng và ngân hàng Tuy nhiên trong th i gian qua các NHTM ch a th c hi n t t công tác này M t ph n do y u t tâm lý ng i gây phi n hà cho khách hàng c a cán b ngân hàng, m t ph n do h th ng thông tin qu n lý ph c v kinh doanh t i các doanh nghi p quá l c h u, không cung

c p đ c k p th i, đ y đ các thông tin mà ngân hàng yêu c u Các ngân hàng

c n th c hi n nghiêm túc vi c giám sát và qu n lý sau khi cho vay i u này giúp ngân hàng ch đ ng trong vi c qu n lý kho n vay, đ m b o kho n vay s

đ c hoàn tr đ y đ c v n và n g c

1.2.5 Tác đ ng c a r i ro trong cho vay trung và dài h n

- Tác đ ng đ n ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng: Khi r i ro trong cho vay trung và dài h n x y ra, ngân hàng không thu đ c v n cho vay đã

c p và lãi cho vay nh ng ngân hàng v n ph i tr v n và lãi cho kho n ti n huy đ ng khi đ n h n, đi u này làm cho ngân hàng m t cân đ i trong thu chi, gia t ng chi phí ho t đ ng Do đó, ngân hàng ph i s d ng các ngu n thu khác và ngu n v n c a mình đ tr cho ng i g i ti n, làm gi m sút l i nhu n

c a ngân hàng, làm ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng kém hi u qu , n ng

l c tài chính gi m sút M t ngân hàng kinh doanh thua l liên t c s làm gi m

uy tín, s c c nh tranh c a ngân hàng, k t qu kinh doanh c a ngân hàng ngày càng x u d khi n ngân hàng r i vào tình tr ng m t kh n ng thanh toán, d n

đ n nguy c g p r i ro thanh kho n khi khách hàng rút ti n hàng lo t, đ a ngân hàng t i b v c phá s n n u không có bi n pháp x lý, kh c ph c k p

th i

- Tác đ ng đ n n n kinh t xã h i: Khi ngân hàng b thua l và b phá

s n, thì không nh ng ngân hàng ch u thi t h i mà quy n l i c a ng i g i ti n

c ng b nh h ng M t ngân hàng g p r i ro trong cho vay trung và dài h n

v i s ti n thi t h i l n s gây tâm lý hoang mang cho ng i g i ti n, làm cho

ng i g i ti n lo s và kéo nhau đ n rút ti n hàng lo t không ch ngân hàng

có s c mà còn các ngân hàng khác i u này s làm cho toàn b h th ng ngân hàng g p khó kh n khi kh ng ho ng thanh kho n x y ra, làm cho n n kinh t b suy thoái, giá c t ng, s c mua gi m, th t nghi p t ng, gây r i lo n

tr t t xã h i… Trong đi u ki n h i nh p và toàn c u hóa kinh t th gi i hi n nay, r i ro tín d ng c a m t n c s nh h ng tr c ti p đ n n n kinh t các

n c có liên quan Th c t đã ch ng minh qua cu c kh ng ho ng tài chính Châu Á (1997), cu c kh ng ho ng tài chính c a M (2008)

1.3 Cu c kh ng ho ng tài chính c a M n m 2008 và bài h c kinh nghi m cho các NHTM Vi t Nam trong ho t đ ng cho vay trung và dài

h n

1.3.1 Cu c kh ng ho ng tài chính c a M n m 2008

M , vi c vay ti n t các ngân hàng đ mua nhà v i th i h n h p

đ ng t 10-30 n m là vi c bình th ng Khi th tr ng nhà đ t phát tri n

m nh, các ngân hàng và các t ch c đã ào t cho vay b t ch p có nh ng h p

đ ng không đ t tiêu chu n ho c nh ng h p đ ng v i lãi su t r t th p trong

nh ng n m đ u và sau đó đi u ch nh l i theo lãi su t th tr ng ng th i, đ

h tr cho vay t o l p nhà , Chính ph M còn cho l p Hi p h i qu c gia tài

tr b t đ ng s n (Federal National Mortgage Association – g i t t là Fannie Mae) và T p đoàn cho vay th ch p qu c gia (Federal Home Loan Mortgage Corporation - g i t t là Freddie Mac) đ mua l i nh ng món n vay th ch p

b ng b t đ ng s n, đ c bi t là các kho n vay th ch p "d i chu n" c a các ngân hàng r i dùng b t đ ng s n th ch p đ phát hành “trái phi u tái th

ch p” (Mortgage-backed Securities - MBS) bán cho các nhà đ u t khác

nh m t ng tính thanh kho n cho ngân hàng Các trái phi u này l i đ c các t

ch c giám đ nh h s tín nhi m đánh giá cao s đ c các ngân hàng, công ty

b o hi m, qu đ u t , qu h u trí trên toàn th gi i mua đ đ u t

Khi th tr ng b t đ ng s n h nhi t, ng i vay không có ti n tr n cho ngân hàng, b t đ ng s n dùng làm tài s n đ m b o kho n vay không bán

đ c ho c bán v i giá tr gi m th p không đ đ thanh toán các kho n vay n

Vì v y, m t s l n các trái phi u MBS tr thành n khó đòi, m t giá ho c không mua bán đ c trên th tr ng, khi n cho các nhà đ u t , trong đó có các ngân hàng b thua l n ng và m t kh n ng thanh toán Thêm vào đó, tr m

tr ng h n là các “h p đ ng b o lãnh n khó đòi - Credit Default Swap – CDS” do các t ch c tài chính và các công ty b o hi m qu c t bán ra, theo

đó, bên mua CDS đ c bên bán b o đ m s hoàn tr đ y đ s n cho vay

n u bên vay không tr đ c n khi n cu c kh ng ho ng tài chính không ch làm rung đ ng th tr ng tài chính M mà còn khi n nhi u th tr ng tài chính, ngân hàng trên kh p th gi i b rung đ ng theo Trong n m 2008 m t

lo t các t ch c tài chính l n c a M b phá s n, b thâu tóm ho c chuy n sang mô hình ngân hàng khác nh :

- Ngày 30/5/2008: Bear Stearns, ngân hàng đ u t l n th 5 c a M

đ c bán l i cho JP Morgan

- Ngày 01/7/2008: Countrywide Financial, t ch c ti t ki m và cho vay

l n th 3, đ ng th i là ngân hàng có t c đ phát tri n nhanh nh t trong l ch s

n c M đ c bán cho ngân hàng M

- Ngày 11/7/2008: IndyMac, t ch c cho vay và g i ti t ki m l n nh t Los Angeles và là t ch c th ch p l n th 7 M b T p đoàn B o hi m

Ti n g i Liên bang M FDIC ti p qu n

- Ngày 07/9/2008: Freddie Mac - công ty công l n th 20 trên th gi i

và là công ty tài chính l n th 2 v th ch p t i M và Fannie Mae - t ch c

hàng đ u trong th tr ng th ch p d i chu n c a M b C c d tr Liên bang M giành quy n ki m soát.

- Ngày 14/9/2008: Merrill Lynch, x p th 32 trong danh sách Global

2000 (các công ty l n nh t th gi i) đ c bán cho Bank of America

- Ngày 15/9/2008: Lehman Brothers, m t trong 4 ngân hàng đ u t l n

nh t c a M n p đ n xin phá s n ây là v phá s n l n nh t trong l ch s

M

- Ngày 26/9/2008: Ngân hàng Washington Mutual, ngân hàng ti t

ki m l n nh t M đ c chính ph ti p qu n và sau đó đ c bán l i cho JP Morgan Chase& Co

- Ngày 30/9/2008: Ngân hàng kh ng l Wachovia c a M , đ ng th i là ngân hàng cho vay d i chu n l n nh t M đ ng ý bán l i b ph n ngân hàng bán l cho đ i th Citigroup

Nguyên nhân c b n gây ra cu c kh ng ho ng tài chính c a M là:

- Gia t ng ngu n v n tài tr đ mua bán nhà thông qua k thu t

“ch ng khoán hóa b t đ ng s n th ch p” trong khi h th ng ki m soát không theo k p

- Cho vay mua nhà d i chu n nh ng thi u c ch giám sát ch t ch

- Giá b t đ ng s n t i M t ng liên t c đã lôi kéo các nhà đ u t và c

ng i dân đ xô vào kinh doanh b t đ ng s n làm cung v t quá c u

1.3.2 Bài h c kinh nghi m cho các NHTM Vi t Nam trong vi c h n ch

r i ro trong ho t đ ng cho vay trung và dài h n qua cu c kh ng ho ng tài chính c a M n m 2008

Cu c kh ng ho ng tài chính c a M n m 2008 xu t phát t vi c các ngân hàng cho vay mua b t đ ng s n v i th i gian vay dài h n, các h p đ ng

cho vay không đ t tiêu chu n quy đ nh Các kho n cho vay không đ t chu n này l i đ c ch ng khoán hoá đ bán cho các nhà đ u t trên th tr ng tài chính th gi i đã làm cho cu c kh ng ho ng lan r ng ra và m c đ nh h ng nghiêm tr ng h n khi nó không ch gi i h n t i M mà còn làm điêu đ ng nhi u ngân hàng l n t i các qu c gia khác nh ngân hàng IKB c a c, Northen Rock – ngân hàng cho vay th ch p l n th 5 c a Anh, ngân hàng Dexia SA c a Pháp, ngân hàng Fortis c a B , ngân hàng Glitnir Bank c a Iceland, Ngân hàng Roskilde Bank c a an M ch, T p đoàn tài chính Centro Properties c a Úc, v.v… Qua cu c kh ng ho ng tài chính c a M n m 2008,

m t s bài h c kinh nghi m đ c rút ra cho các NHTM Vi t Nam trong ho t

đ ng cho vay trung và dài h n, đ c bi t là cho vay mua b t đ ng s n v i tài

nh t

+ Vi c xác đ nh lãi su t cho vay dài h n trong l nh v c cho vay b t

đ ng s n c n đ c tính đ n s tác đ ng c a các y u t nh l m phát, t giá…

vì khi cho vay v i th i gian dài, lãi su t vay cao có th làm t ng nguy c x y

ra r i ro khi khách hàng không có kh n ng tr n trong t ng lai Ngân hàng

c n có nh ng bi n pháp phòng ng a đ gi m thi u r i ro có th x y ra

+ Nâng cao công tác giám sát, qu n tr , d báo và phòng ng a r i ro trong các ho t đ ng c a ngân hàng, đ c bi t là ho t đ ng cho vay v i th i h n dài, r i ro cao

+ i v i l nh v c cho vay b t đ ng s n, ngân hàng c n có quy ch c

th , rõ ràng, nâng cao h n n a công tác th m đ nh giá tr tài s n là b t đ ng

s n nh m đ nh giá đúng giá tr th t c a tài s n đ m b o tr c khi quy t đ nh cho vay

Cu c kh ng ho ng tài chính c a M n m 2008 v a qua là s c nh t nh cho các NHTM các n c nói chung và các NHTM Vi t Nam nói riêng Các NHTM Vi t Nam c n ph i th ng xuyên rà soát và ki m tra m c đích s

d ng v n vay c a khách hàng có đúng v i cam k t đã ký trong h p đ ng tín

d ng không Trong tr ng h p ngân hàng cho vay dài h n mua b t đ ng s n,

t l cho vay trên giá tr b t đ ng s n không đ c cao quá và ph i đ c ngân hàng th m đ nh các d án th t k v i vi c tính đ n c ph n r i ro khi th

tr ng b “đóng b ng” Bên c nh đó, ngân hàng tuy t đ i ch cho vay đ i v i

nh ng khách hàng có l ch s tín d ng t t và có ph ng án tr n vay hi u

qu Có nh v y, các NHTM Vi t Nam m i không l p l i sai l m mà các ngân hàng M đã v p ph i và ph i tr giá b ng s phá s n c a hàng lo t các ngân hàng l n t i M

K t lu n ch ng 1

Cho vay trung và dài h n là m t trong nh ng ho t đ ng tín d ng có r i ro cao trong ho t đ ng kinh doanh t i các NHTM Ch ng 1 đã khái quát nh ng

v n đ c b n c ng nh vai trò c a ho t đ ng cho vay trung và dài h n trong

n n kinh t ng th i, ch ng 1 c ng đã nêu lên s c n thi t c a vi c h n

ch r i ro trong cho vay trung và dài h n, ch ra nh ng nguyên nhân gây ra r i

ro trong cho vay trung và dài h n và đ a ra các ch s đánh giá r i ro tín d ng

c a ngân hàng Ngoài ra, ch ng 1 c ng nêu ra nguyên nhân c a cu c kh ng

ho ng tài chính c a M n m 2008 làm điêu đ ng các ngân hàng t i M và các

n c châu Âu, đ ng th i đ a ra bài h c kinh nghi m cho các NHTM Vi t Nam trong vi c h n ch r i ro trong ho t đ ng cho vay trung và dài h n ây

là nh ng ti n đ cho vi c phân tích và đánh giá th c tr ng ho t đ ng cho vay trung và dài h n t i VCBHCM ch ng ti p theo