Luận văn thạc sĩ Ứng dụng hệ số Bêta trong mô hình định giá tài sản vốn trên thị trường chứng khoán Việt Nam

Trân tr ng HVCH... ng th tr ng ch ng khoán SML-Security Market Line ..... quan tr ng c a th tr ng ch ng khoán... HCM Vi t Nam vào mô hình... Trong tình hình lên xu ng khá th t th ng c a

L U THANH HỐNG

NG D NG H S BÊTA TRONG MÔ HÌNH

NH GIÁ TÀI S N V N TRÊN

Thành ph H Chí Minh ậ N m 2013

L U THANH HỐNG

NG D NG H S BÊTA TRONG MÔ HÌNH

NH GIÁ TÀI S N V N TRÊN

Tôi xin cam đoan r ng lu n v n “ ng d ng h s bêta trong mô hình đ nh giá

tài s n v n trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam” là công trình nghiên c u c a

riêng tôi, do chính tôi th c hi n

Các thông tin, d li u đ c s d ng trong lu n v n là đáng tin c y, các n i

dung trích d n đ u đ c ghi rõ ngu n g c và các k t qu nghiên c u đ c trình bày

trong lu n v n này ch a đ c công b t i b t k công trình nghiên c u nào khác

Trân tr ng

HVCH L u Thanh Hùng

M C L C

DANH M C CÁC CH VI T T T

M C L C CÁC B NG

M C L C CÁC HỊNH

Ch ng 1 T NG QUAN V H S BÊTA TRONG MÔ HỊNH NH GIÁ

TÀI S N V N (CAPM) 1

1.1 T ng quan v quá trình ra đ i c a mô hình CAPM: 1

1.2 LỦ thuy t danh m c Markowitz 2

1.2.1 R i ro trong ho t đ ng đ u t : 2

1.2.2 T su t sinh l i, ph ng sai (đ l ch chu n) c a m t tài s n và c a danh m c các tài s n trong đ u t ch ng khoán 2

1.2.2.1 T su t sinh l i trong đ u t ch ng khoán 2

1.2.2.2 Ph ng sai (đ l ch chu n) c a m t tài s n và danh m c 3

1.2.3 ng biên hi u qu và l i ích c a nhà đ u t 7

1.3 Mô hình đ nh giá tƠi s n v n (CAPM) 9

1.3.1 Các gi đ nh 9

1.3.2 Tài s n phi r i ro 10

1.3.3 K t h p m t tài s n phi r i ro v i m t danh m c tài s n r i ro 10

1.3.4 ng th tr ng v n CML ậl a ch n danh m c t i u khi có s t n t i c a tài s n phi r i ro 11

1.4 Mô hình đ nh giá tƠi s n v n (CAPM) vƠ h s bêta ( ) 16

1.4.1 ng th tr ng ch ng khoán (SML-Security Market Line) 16

1.4.2 H s Beta 21

1.4.2.1 T su t sinh l i c a m t kho n đ u t 21

1.4.2.2 H s Beta 21

K t lu n ch ng 1 23

CH NG 2 TH C TR NG R I RO TRONG U T C PHI U VÀ NG D NG H S BÊTA TRONG MÔ HỊNH NH GIÁ TÀI S N V N TRÊN TH TR NG CH NG KHOÁN VI T NAM 24

2.1 T ng quan 24

2.1.1 Quá trình ra đ i 24

2.1.2 Các giai đo n phát tri n 25

2.2 Nh ng r i ro trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam 34

2.2.1 R i ro h th ng 34

2.2.1.1 R i ro th tr ng 34

2.2.1.2 R i ro lãi su t: 35

2.2.1.3 R i ro s c mua: 37

2.2.2 R i ro phi h th ng 37

2.2.2.1 R i ro kinh doanh 38

2.2.2.2 R i ro tài chính 39

2.3 Các y u t nh h ng đ n giá ch ng khoán Vi t Nam hi n nay 40

2.3.1 Th tr ng t ng tr ng nhanh và nóng 40

2.3.2 Các y u t kinh t v mô 41

2.3.3 B t cân x ng thông tin 42

2.3.4 Chính sách c a nhà n c 43

2.3.5 Hành vi b y đàn 45

2.4 S c n thi t ph i có m t mô hình d báo t su t sinh l i trong đ u t ch ng khoán Vi t Nam 46

2.5 o l ng beta ( ) c a ch ng khoán vƠ th tr ng trên n n t ng mô hình CAPM 49

2.5.1 o l ng beta ( ) b ng ng d ng công th c tính c a mô hình CAPM 50

CH NG 3 GI I PHÁP NỂNG CAO KH N NG NG D NG H S BÊTA TRONG MÔ HỊNH NH GIÁ TÀI S N V N O L NG R I

RO TRÊN TH TR NG CH NG KHOÁN VI T NAM 59

3.1 Gi i pháp, ki n ngh khi s d ng h s bêta t i th tr ng ch ng khoán

PH L C

CAPM : Capital Asset Pricing Model ậ Mô hình đ nh giá tài s n v n

CML : Capital Market Line ậ ng th tr ng v n

CTCP : Công ty c ph n

EMH : Efficient Market Hypothesis - LỦ thuy t th tr ng hi u qu

HOSE : Hochiminh Stock Exchange ậ SGDCK Thành ph H Chí Minh

VNI-Index : Ch s trung bình giá ch ng khoán trên SGDCK TPHCM

UBCKNN : y Ban Ch ng Khoán Nhà N c

B ng 2.2: K t qu h i quy tính toán h s beta( ) cho các c phi u đ c l a

ch n đ tính toán 56

M C L C CÁC HÌNH Hình 1.1: L a ch n m t danh m c đ u t t i u trong th tr ng v i nh ng tƠi s n r i ro trên đ ng biên hi u qu 8

Hình 1.2: K t qu v lỦ thuy t l a ch n danh m c đ u t sau khi có s k t h p c a tƠi s n phi r i ro 12

Hình 1.3: L a ch n m t danh m c đ u t t i u trong th tr ng khi có s t n t i c a tƠi s n phi r i ro 13

Hình 1.4: M i quan h gi a r i ro vƠ l i su t đ i v i m i ch ng khoán riêng l ( ng th tr ng ch ng khoán ậ SML) 18

Hình 1.5: Các tr ng h p đ nh giá tƠi s n trên đ ng SML 20

Hình 2.1: Ch s VN-Index giai đo n 1 27

Hình 2.2: Ch s VN-Index giai đo n 2 28

Hình 2.3: Ch s VN-Index giai đo n 3 29

Hình 2.4: Ch s VN-Index giai đo n 4 30

Hình 2.5: Ch s VN-Index giai đo n 5 31

Hình 2.6: Ch s VN-Index giai đo n 6 32

Hình 2.7: Ch s VN-Index giai đo n 7 33

quan tr ng c a th tr ng ch ng khoán Vi t Nam c ng không n m ngoài quy lu t phát tri n chung đó n u không mu n đi ng c v i xu th c a th i đ i Th tr ng ch ng khoán là kênh huy đ ng v n trung và dài h n, đã ch ng t s hi u qu c a nó trong

m t th i gian t ng đ i dài t i các qu c gia phát tri n, và c ng không ng ng th hi n vai trò quan tr ng c a nó trong th i đ i hi n nay h u h t các qu c gia Tuy nhiên, th

tr ng ch ng khoán là n i bi n đ ng ph c t p và khó l ng Chính ph Vi t Nam đã cho ra đ i và phát tri n th tr ng này t m i ba (13) n m qua, c ng đã tr i qua r t nhi u bi n đ ng th ng tr m theo t ng th i k phát tri n c a n c ta Tuy v y, b ng

nh ng n l c không ng ng ngh , Vi t Nam c ng đã d n d n t ng b c phát tri n th

tr ng ch ng khoán, đ a nó vào qu đ o chung c a s phát tri n kinh t qu c gia, t ng

v n đ đ t ra là c n ph i có nh ng h tr c n thi t cho nhà đ u t khi tham gia th

tr ng ch ng khoán ã có nhi u nghiên c u h tr nhà đ u t , nh ng ph i th a nh n

r ng các nhà đ u t trong n c hi n nay h u h t là đ u t ho c theo c m tính ho c theo

s đông và d ng nh ch a bi t h t đ c các r i ro khi quy t đ nh tham gia sân ch i

đ y may r i này

T i các th tr ng phát tri n, các nhà đ u t th ng tr c khi quy t đ nh luôn có

nh ng công c r t hi u qu giúp h đo l ng đ c r i ro và t su t sinh l i cho t ng

ch ng khoán, t đó có nh ng quy t đ nh đúng đ n trong đ u t c a mình, góp ph n

v n(CAPM) c a William Sharpe đã có nh ng đóng góp c c k h u hi u trong các quy t đ nh đ u t M t trong s đó là h s bêta c a mô hình CAPM M t khi đã bi t

đ c h s bêta c a t ng c phi u, nhà đ u t có th d dàng xác đ nh m t danh m c

r i ro c a mình, song song v i vi c qu n lỦ đ c r i ro trong quá trình đ u t c a

b Ph m vi nghiên c u

V i m c đích nghiên c u nh trên thì lu n v n ch chú tr ng vào vi c phân tích

và x lỦ d li u đ đ a ra k t qu t công th c tính h s bêta trong mô hình, t đó giúp nhà đ u t đ a ra đ c các quy t đ nh chính xác c n c trên k t qu đó

tháng 6 n m 2013, bao g m giá ch ng khoán, ch s VN-Index

4 Ph ng pháp nghiên c u

B ng vi c nghiên c u lỦ thuy t đ u t tài chính, hi u rõ b n ch t và đi u ki n áp

d ng, trên c s đó, đ a d li u giá c a các c phi u đang giao d ch trên S giao d ch

ch ng khoán TP HCM (Vi t Nam) vào mô hình Lu n v n đã ng d ng t i đa các công c x lỦ c a các ph m m m phân tích nh Excel đ cho k t qu nghiên c u m t cách chính xác v h s bêta c a các c phi u đ c l a ch n

5 K t c u lu n v n

Ngoài ph n m đ u và k t lu n, lu n v n có 4 ch ng:

Ch ng 1: T ng quan v h s bêta trong mô hình đ nh giá tài s n v n

Ch ng 2: Th c tr ng r i ro trong đ u t c phi u và ng d ng h s bêta trong

mô hình đ nh giá tài s n v n trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam

Ch ng 3: Gi i pháp nâng cao kh n ng ng d ng h s bêta trong mô hình đ nh giá tài s n v n đ đo l ng r i ro trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam

Ch ng 1

T NG QUAN V H S BÊTA TRONG MÔ HỊNH NH GIÁ TÀI S N

V N (CAPM)

1.1 T ng quan v quá trình ra đ i c a mô hình CAPM:

Th tr ng tài chính ngày nay đ c xem là m ch máu chính c a n n kinh t

và là b ph n không th thi u trong n n kinh t qu c dân T i h u h t các qu c gia trên th gi i hi n nay, vi c phát tri n th tr ng tài chính đ c bi t là th tr ng

ch ng khoán chi m vai trò c c k quan tr ng, đó là ngu n d n v n cho các th

tr ng, t đó giúp cho phát tri n kinh t Trong đó, cách th c xác đ nh giá c a các

c phi u và xác đ nh r i ro trong đ u t c phi u và danh m c đ u t là v n đ luôn

đ c quan tâm c a các nhà đ u t và các nhà nghiên c u B i l , ch có vi c đo

l ng, xác đ nh đ c giá và r i ro c a c phi u góp ph n r t quan tr ng trong vi c phát tri n và bình n th tr ng

N m 1952, b t đ u t lý thuy t l a ch n danh m c đ u t c a Harry

Markowitz (Bài vi t “L a ch n danh m c đ u t ”, Nh t báo tài chính 7 (1952), 91), ng i ta đã b t đ u có các lỦ thuy t nh m l ng hóa các r i ro S ra đ i c a lỦ thuy t này đã làm thay đ i hoàn toàn các đánh giá tr c đây c a các nhà đ u t v

77-ch ng khoán Sau đó 10 n m, các lỦ thuy t này ti p t c đ c phát tri n b i William

Sharpe (1964), John Lintner (1965) và Jan Mossin (1966) B ng cách thi t l p m i quan h gi a danh m c đ u t bao g m t t c các ch ng khoán đ c giao d ch trên

th tr ng và r i ro riêng c a t ng ch ng khoán, Sharpe đã thành công trong vi c

đ n gi n hóa nh ng nghiên c u c a Markowitz T đó b t k m t nhà đ u t

chuyên nghi p hay không chuyên nào c ng có th áp d ng lý thuy t l a ch n danh

m c đ u t T đó, Sharpe đã phát tri n thêm và hình thành lý thuy t mô hình đ nh

giá tài s n v n(CAPM- Capital Asset Pricing Model) N i dung chính c a CAPM là

l i nhu n k v ng cao đi li n v i r i ro m c cao CAPM cho r ng l i nhu n k

v ng c a m t tài s n ph i l n h n t su t l i nhu n phi r i ro và có quan h tuy n tính v i r i ro th tr ng (đo l ng b ng h s beta) Hi n nay, lỦ thuy t này đ c

s d ng r ng rãi trong cu c s ng đ đo l ng hi u qu c a danh m c đ u t , đánh giá t ng lo i ch ng khoán, th c hi n các quy t đ nh đ u t …

N m 1990, Sharpe, Markowitz và Merton Miller đã đ ng nh n gi i Nobel kinh t do nh ng đóng góp trong vi c phát tri n lỦ thuy t CAPM và cho vi c phát tri n kinh t tài chính hi n đ i

1.2 LỦ thuy t danh m c Markowitz

1.2.1 R i ro trong ho t đ ng đ u t :

Cho đ n khi các lỦ thuy t v qu n lỦ và l a ch n danh m c đ u t , lỦ thuy t

th tr ng v n ra đ i, xuyên su t l ch s 200 n m c a các th tr ng ch ng khoán

M và th m chí lâu h n m t vài qu c gia Châu Âu, ch a t ng ai đ nh ngh a đ c

r i ro b ng m t con s Các ch ng khoán đ u ti m n r i ro và m t vài lo i mang nhi u r i ro h n s còn l i, và m i ng i ch p nh n đi u đó R i ro n m trong tính

a m o hi m ch không ph i nh ng con s i v i nh ng nhà đ u t li u l nh, m c tiêu ch đ n gi n là t i đa hóa l i nhu n; nh ng nhà đ u t thân tr ng t p trung nhi u h n vào các tài kho n ti t ki m và trái phi u dài h n đ c đánh giá cao (Peter

L Bernstein, Ch ng l i các v th n: Câu chuy n đáng chú Ủ v r i ro (New York:

John Wiley & Sons, 1996), trang 247)

R i ro là nh ng đi u không ch c ch n c a nh ng k t qu trong t ng lai hay

là nh ng kh n ng c a k t qu b t l i Có th xem xét r i ro mang nhi u đ nh tính

h n là đ nh l ng và ít ai có th l ng hóa đ c b i vì đó ch là nh ng kh n ng có

th x y ra ch th c t ch a x y ra Theo các lỦ thuy t tr c đây, ng i ta ch quan

ni m r i ro là nh ng y u t làm cho m c sinh l i gi m đi nh ng hi n nay quan ni m này đã thay đ i Ng i ta quan ni m r ng t t c m i y u t làm cho m c sinh l i thay đ i so v i d tính, dù làm t ng hay gi m , đ u đ c g i là r i ro

1.2.2 T su t sinh l i, ph ng sai (đ l ch chu n) c a m t tƠi s n vƠ c a danh

m c các tƠi s n trong đ u t ch ng khoán

1.2.2.1 T su t sinh l i trong đ u t ch ng khoán

T su t sinh l i c a tài s n (i) đ c cho b i công th c sau: R

nh sau: wi

E (Rp) =

Trong đó: wi: là t tr ng đ u t tài s n i trong danh m c

i): là T su t sinh l i mong đ i c a tài s n i

1.2.2.2 Ph ng sai (đ l ch chu n) c a m t tƠi s n vƠ danh m c

Tr c tiên, ta xem xỨt ph ng sai (đ l ch chu n) c a t su t sinh l i đ i v i

m t kho n đ u t c th :

Ph ng sai ( 2) và đ l ch chu n ( ) là ph ng pháp c l ng chênh l ch

c a nh ng m c T su t sinh l i có th có, Ri, so v i t su t sinh l i mong đ i E(Ri)

nh sau:

Ph ng sai 2

= [RiậE(Ri)]2 pi

Trong đó pi là kh n ng x y ra t su t sinh l i Ri

l ch chu n = Tuy nhiên, vi c tính toán đ l ch chu n c a các giá tr t su t sinh l i th c nghi m thì chúng ta có th l y t ng bình ph ng các kho n chênh l ch và chia cho

N, v i N là s m u th c nghi m

l ch chu n = 2

Sau đây, ta s xỨt đ n ph ng sai (đ l ch chu n) c a t su t sinh l i đ i v i danh m c đ u t

thi t l p đ c công th c ph ng sai c a T su t sinh l i đ i v i danh

m c đ u t ậ p, chúng ta c n tìm hi u thêm các khái ni m là Hi p ph ng sai và h

s t ng quan

V Hi p ph ng sai, khi phân tích danh m c đ u t , chúng ta th ng quan

tâm đ n hi p ph ng sai c a t su t sinh l i h n là s thay đ i giá c và m t vài th khác Hi p ph ng sai là m t c l ng đ hai m c đ khác nhau “ti n l i g n nhau” nh m t o thành m t giá tr có Ủ ngh a M t giá tr hi p ph ng sai d ng có

ngh a là t su t sinh l i đ i v i hai kho n đ u t có khuynh h ng d ch chuy n v

cùng m t h ng và ng c l i, m t giá tr hi p ph ng sai âm ch ra r ng t su t sinh

l i c a hai kho n đ u t có khuynh h ng d ch chuy n v hai h ng khác nhau so

v i m c trung bình c a chúng trong su t m t kho ng th i gian l n c a hi p

ph ng sai ph thu c vào ph ng sai c a nh ng chu i t su t sinh l i c th c ng

+ i v i tr ng h p phân ph i xác su t t su t sinh l i c a hai tài s n A và

B thì hi p ph ng sai đ c xác đ nh nh sau:

CovAB = RiAậ E(RA)][RiB ậ E(RB)]}

+ Trong tr ng h p t su t sinh l i c a hai tài s n A và B đ c tính toán d a vào th c nghi m thì hi p ph ng sai c a chúng đ c xác đ nh nh sau:

CovAB = RiAậ E(RA)][RiBậ E(RB)]}

Ph n trên ta đã xem xét v Hi p ph ng sai, ti p sau là H s t ng quan, đó

là s “chu n hóa” c l ng hi p ph ng sai do hi p ph ng sai b nh h ng b i tính bi n thiên c a hai chu i TSSL riêng l

AB =

Trong đó: AB là h s t ng quan c a nh ng TSSL

Alà đ l ch chu n c a RiA

B là đ l ch chu n c a RiB

H s t ng quan ch có th thay đ i t -1 đ n +1 Giá tr +1 có th nh n

m nh m i quan h tuy n tính xác đ nh gi a RA và RB, ngh a là TSSL đ i v i hai c phi u cùng thay đ i trong m t ki u tuy n tính xác đ nh hoàn toàn Giá tr -1 có th

nh n m nh m i quan h ph đ nh hoàn toàn gi a hai chu i TSSL nh khi TSSL c a

m t c phi u cao h n m c trung bình, TSSL c a nh ng c phi u khác s th p h n

m c trung bình b ng m t s l ng l n Giá tr 0 có ngh a là TSSL không có m i quan h tuy n tính hay còn g i là t ng quan đ c l p, qua th ng kê chúng không có

ki n cho r ng đ l ch chu n c a DM T c ng đ c tính toán theo cùng cách, ngh a

là tính b ng cách l y trung bình t tr ng c a đ l ch chu n đ i v i nh ng tài s n riêng l ây có th là m t sai l m, Markowitz đã tìm th y công th c t ng quát đ i

n a, trong m t DM T v i s l ng l n các ch ng khoán, công th c này rút g n thành t ng t tr ng hi p ph ng sai

Theo công th c trên, chúng ta rút ra nh ng nh n đ nh sau:

+ M t là, n u ta thêm m t tài s n vào DM T thì s x y ra hai nh h ng: th

nh t là ph ng sai TSSL c a chính tài s n đó, và th hai là hi p ph ng sai gi a

TSSL c a tài s n m i v i TSSL c a nh ng tài s n khác hi n có trong danh m c

M i liên quan giá tr c a nh ng hi p ph ng sai này v c n b n l n h n ph ng sai

c a m t tài s n m i thêm vào và c ph ng sai c a nh ng tài s n hi n có trong danh

m c i u này có ngh a là nhân t quan tr ng đ c xem xét khi thêm m t kho n

đ u t vào danh m c không ph i là ph ng sai c a chính kho n đ u t đó mà là

hi p ph ng sai trung bình v i t t c nh ng kho n đ u t khác trong danh m c

+ Hai là, r i ro c a DM T ch y u ph thu c vào hi p ph ng sai c a t ng

c p tài s n có trong danh m c, mà hi p ph ng sai l i ch u nh h ng b i h s

t ng quan N u h s t ng quan c a t ng c p tài s n là xác đ nh hoàn toàn thì s không có l i gì trong vi c gi m thi u r i ro danh m c vì khi đó đ l ch chu n c ng

ch đ n gi n là trung bình t tr ng c a nh ng đ l ch chu n đ n l Ng c l i, n u

h s t ng quan là ph đ nh hoàn toàn thì có th gi m thi u đáng k r i ro danh

m c, đ c bi t là đ i v i danh m c ch g m hai tài s n thì r i ro đ c hoàn toàn tri t

tiêu

T vi c đ a ra công th c đo l ng r i ro (đ l ch chu n) và TSSL c a

DM T, Harry Markowitz đã đi đ n m t k t lu n r t có giá tr : đa d ng hóa danh

m c có th làm gi m thi u, th m chí tri t tiêu r i ro khi đ u t

1.2.3 ng biên hi u qu vƠ l i ích c a nhƠ đ u t

Nh ta đã bi t trong lỦ thuy t danh m c c a Harry Markowitz, vi c đa d ng

hóa các ch ng khoán trong danh m c đ u t s có tác d ng gi m thi u r i ro

ng biên hi u qu miêu t t p h p nh ng danh m c đ u t có t su t sinh l i l n

nh t cho m i m c đ r i ro, ho c r i ro th p nh t cho m i m c t su t sinh l i Nh

m t nhà đ u t , b n s có m t đi m m c tiêu n m d c theo đ ng biên hi u qu d a trên hàm l i ích và thái đ h ng đ n r i ro, không có m t danh m c đ u t nào

n m trên đ ng biên hi u qu có th chi m u th h n b t k danh m c đ u t khác trên đ ng biên hi u qu , danh m c có t su t sinh l i càng cao thì r i ro mà nhà

đ u t ph i ch u s càng l n

Hình 1.1 ch ra hai t p h p đ ng cong h u d ng v i m t đ ng biên hi u

qu c a nh ng kho n đ u t ng cong U1 cho th y thái đ không thích r i ro

m nh nh t c a nhà đ u t (so sánh v i U3 và U2) Nh ng đ ng cong h u d ng này hoàn toàn d c đ ng, đi u này ch ra r ng nhà đ u t s không gánh ch u thêm r i ro

đ gia t ng t su t sinh l i T p h p các đ ng cong U’

1, U’2, U’3 cho th y thái đ

không thích r i ro c a nhà đ u t th p h n M t nhà đ u t s s n sang ch p nh n

m t r i ro ít h n đ nh n đ c m t t su t sinh l i mong đ i cao h n

Hình 1.1: L a ch n m t danh m c đ u t t i u trong th tr ng v i nh ng tƠi

s n r i ro trên đ ng biên hi u qu

Ngu n: Sách “ u t tài chính”-tác gi Phan Th Bích Nguy t-trang 34

Danh m c đ u t t i u là danh m c đ u t trên đ ng biên hi u qu , t i đó

l i ích đem l i cho nhà đ u t là cao nh t Nó n m t i đi m ti p tuy n gi a đ ng biên hi u qu và đ ng cong v i m c h u d ng cao nh t M c h u d ng cao nh t

c a m t nhà đ u t th n tr ng là t i đi m X trên hình 1.1, n i mà đ ng cong U2ch

ti p xúc v i đ ng biên hi u qu M c h u d ng cao nh t c a m t nhà đ u t có thái đ m o hi m h n x y ra t i đi m Y, t i đi m này cho th y m t danh m c đ u t

v i m t t su t sinh l i monh đ i cao h n và r i ro cao h n danh m c đ u t t i

1.3 Mô hình đ nh giá tƠi s n v n (CAPM)

(1) Các nhà đ u t là nh ng cá nhân không a thích r i ro nh ng luôn mu n t i

đa hóa l i ích mong đ i T c là, các nhà đ u t thích l a ch n ch ng khoán

có t su t sinh l i cao t ng ng v i r i ro cho tr c ho c r i ro th p nh t

v i t su t sinh l i cho tr c Nh v y, nh ng nhà đ u t trong gi đ nh này

đ c g i là nh ng nhà đ u t th n tr ng

(2) Các nhà đ u t s tìm cách gi m thi u r i ro b ng vi c k t h p nhi u ch ng

khoán khác nhau trong t p h p danh m c đ u t c a mình

(3) Các quy t đ nh đ u t đ c đ a ra và k t thúc trong kho ng th i gian nh t

đ nh Kho ng th i gian này không nh t thi t ph i đ c quy đ nh c th Nó

có th đ c tính b ng 6 tháng, 1 n m, 2 n m…Trong th c t , các quy t đ nh

đ u t thì ph c t p h n nhi u và th ng không ch là m t chu k th i gian

Vi c gi đ nh r ng quy t đ nh đ u t kéo dài và k t thúc trong m t giai đo n

ch là s c n thi t đ đ n gi n hóa trong khi tính toán và phân tích

(4) Các nhà đ u t có chung các k v ng v các thông s đ u vào s d ng đ t o

l p danh m c đ u t h u hi u Markowitz ó là các thông s nh : m c l i

su t, đ r i ro

Nh ng gi thuy t v th tr ng v n

(1) Th tr ng v n là th tr ng c nh tranh hoàn h o i u này có ngh a là trên

th tr ng có r t nhi u ng i bán và ng i mua N ng l c c a m t nhà đ u t

riêng l thì r t nh so v i c th tr ng, vì v y ho t đ ng c a h không làm

nh h ng đ n th tr ng Giá c trên th tr ng ch ch u s quy t đ nh b i

m i quan h cung c u

(2) Không t n t i các lo i phí giao d ch trên th tr ng hay b t k m t s c n tr

nào trong cung và c u c a m t lo i ch ng khoán B gi đ nh này s làm thay

đ i k t qu nh ng không làm thay đ i k t c c c b n trong tính toán Và không có l m phát hay b t k thay đ i nào trong lãi su t, ho c l m phát đ c

ph n ánh m t cách đ y đ ây là m t gi đ nh ban đ u h p lỦ và có th

đ c thay đ i

(3) Trên th tr ng t n t i lo i ch ng khoán không có r i ro mà nhà đ u t có th

đ u t H n th n a, nhà đ u t có th vay v i lãi su t b ng lãi su t không r i

ro đó Nói cách khác, lãi su t vay và lãi su t cho vay cùng b ng nhau và b ng lãi su t không r i ro

(4) Các th tr ng v n tr ng thái cân b ng i u này có ngh a là chúng ta b t

đ u v i t t c các tài s n đ c đ nh giá đúng v i m c đ r i ro c a chúng

(5) T t c các kho n đ u t có th phân chia tùy Ủ, có ngh a là các nhà đ u t có

th mua và bán các t l ph n tr m c a b t k tài s n hay danh m c nào

(6) Luôn có m t s c đ nh nh ng lo i tài s n và s l ng c a chúng trong m t

k nghiên c u đ l n

1.3.2 TƠi s n phi r i ro

Nhân t ch y u đ Lý thuy t danh m c phát tri n thành Lý thuy t th tr ng

v n là Ủ t ng v s t n t i c a m t tài s n phi r i ro (ví d nh là trái phi u chính

ph ) Vì t su t sinh l i trên tài s n phi r i ro là hoàn toàn ch c ch n nên tài s n này

có ph ng sai b ng không ( f= 0) và không có t ng quan t i t t c các tài s n r i

ro khác (Covf,i = 0)

1.3.3 K t h p m t tƠi s n phi r i ro v i m t danh m c tƠi s n r i ro

Khi k t h p m t tài s n phi r i ro v i m t danh m c các tài s n r i ro ch ng

h n nh các danh m c n m trên đ ng hi u qu Markowitz thì t su t sinh l i c a danh m c m i s là:

E (Rp) = wf rf + (1- wf).E(Ri)

Trong đó wflà t tr ng c a tài s n phi r i ro trong danh m c

E(Ri) là TSSL mong đ i danh m c i c a các tài s n r i ro

ng th i ph ng sai c a danh m c m i đ c xác đ nh b i công th c sau:

Hình 1.2 : K t qu v lỦ thuy t l a ch n danh m c đ u t sau khi có s k t h p

c a tƠi s n phi r i ro

Ngu n: sách “Phân tích ch ng khoán và qu n lý danh m c đ u t ”- tác gi Bùi Kim Y n-trang 84

Trên hình v , đ ng CML ti p tuy n v i đ ng cong Markowitz t i M Phía bên trái c a M bi u hi n s k t h p đ u t gi a nh ng tài s n có kh n ng r i ro và tài s n có lãi su t an toàn Còn phía bên ph i c a M bi u hi n ph ng án mua nh ng tài s n có kh n ng r i ro mà nh ng tài s n này đ c mua b ng ti n đi vay v i lãi

su t an toàn

Chúng ta hãy làm m t s so sánh gi a hai danh m c đ u t : M t n m trên

đ ng th ng PBvà m t n m trên đ ng cong PA Hai danh m c đ u t này có cùng

kh n ng r i ro nh nhau

PBlà s k t h p c a ph ng án đ u t gi a tài s n có lãi su t an toàn và danh

m c đ u t t i u M D nh n th y là PB h a h n đem l i lãi su t cao h n PA

nào n m trên đ ng th ng đó ch duy nh t tr đi m M vì nó n m trên đ ng cong

t i u c a Markowitz

Chúng ta có th k t lu n v lỦ thuy t l a ch n danh m c đ u t là nhà đ u t

s ch n nh ng danh m c đ u t n m trên đ ng cong t i u trong mô hình c a

Markowitz V n đ l a ch n danh m c nào trong s đó ph thu c vào kh n ng

ch p nh n r i ro c a m i nhà đ u t Tr ng h p nhà đ u t có th cho vay và đi

vay theo lãi su t phi r i ro (RF) thì h s ch n m t trong các danh m c đ u t n m

T t c các danh m c n m trên đ ng CML là k t h p c a danh m c tài s n

r i ro M và m t tài s n phi r i ro, và vi c l a ch n danh m c đ u t nào ph thu c vào thái đ đ i v i r i ro c a nhà đ u t

 N u nhà đ u t có m c ng i r i ro cao (không a thích r i ro) thì anh

ta s đ u t m t ph n vào tài s n phi r i ro (cho vay v i lãi su t phi r i

ro - rf) và ph n còn l i đ u t vào danh m c tài s n r i ro M

 Ng c l i, n u nhà đ u t có m c ng i r i ro th o (thích r i ro h n) thì anh ta s đi vay v i lãi su t phi r i ro rfvà đ u t t t c s ti n (v n

hi n có c ng v i ph n vay thêm) vào danh m c tài s n r i ro M

- Xây d ng công th c cho đ ng CML:

rút ra công th c cho đ ng CML, chúng ta gi thuy t r ng nhà đ u t t o

d ng m t danh m c đ u t bao g m ch ng khoán phi r i ro (kF) v i t tr ng v n

đo đ r i ro c a m t danh m c đ u t , chúng ta s tính toán ph ng sai l i su t

c a danh m c đó Chúng ta đã bi t ph ng sai c a danh m c đ u t g m 2 ch ng khoán nh sau:

E(RP) = RF +

ây chính là công th c rút ra cho đ ng th tr ng v n (CML)

- Ý ngh a c a đ ng th tr ng v n

Trong ph n trên, chúng ta đã gi thi t các nhà đ u t có cùng các thông s

đ u vào c a mô hình áp d ng (gi thuy t 4) V i s đ ng nh t v kh n ng thu

đ c, đ l ch chu n th tr ng ( đ l ch chu n c a danh m c đ u t P ( ), s

nh t quán c a th tr ng trong vi c đánh giá l i su t c a danh m c th tr ng và danh m c đ u t P, đ nghiêng c a đ ng CML là:

+ XỨt v ý ngh a kinh t :

T s th hi n ph n v t tr i c a l i su t c tính thu đ c t vi c đ u t vào ch ng khoán r i ro (danh m c th tr ng) so v i m c l i su t thu đ c t vi c

đ u t vào ch ng khoán phi r i ro (tín phi u Kho b c) Nói cách khác, đây là ph n

bù đ p r i ro c a vi c n m gi ch ng khoán r i ro thay cho ch ng khoán phi r i ro

tr ng c a r i ro (Market price of risk)

1.4 Mô hình đ nh giá tƠi s n v n (CAPM) vƠ h s bêta ( )

1.4.1 ng th tr ng ch ng khoán (SML-Security Market Line)

trên chúng ta đã ch ra r ng đ ng th tr ng v n bi u hi n tr ng thái cân

b ng c a các danh m c đ u t Trong tr ng h p này, r i ro c a các danh m c đ c

đo b ng đ l ch chu n c a l i su t Các nhà đ u t mu n có thu nh p cao s ph i

ch p nh n r i ro cao (t c là t ng lên) ng CML ch ra m i quan h gi a r i ro

và l i su t cho nh ng danh m c đ u t tr ng thái cân b ng

Trong mô hình CAPM, đ r i ro c a m i ch ng khoán không đ c đo b ng

đ l ch chu n vì m t ph n c a đ l ch chu n đã b tri t tiêu b i s đa d ng hóa danh

m c đ u t Nh đã nêu trên, khi các ch ng khoán tham gia vào danh m c thì chúng t ng tác v i nhau đ tri t tiêu b t ph n r i ro không h th ng c a nhau Trong tr ng h p này, danh m c đó là danh m c th tr ng (M) đa d ng hóa hoàn

h o Do v y, r i ro không h th ng c a t ng ch ng khoán riêng l (ch ng khoán i)

đ c coi là tri t tiêu h t, ch còn l i ph n r i ro h th ng đo b ng tích sai c a ch ng khoán i đó v i danh m c M (kỦ hi u )

Nh v y, m t ch ng khoán i có càng l n thì đ r i ro c a nó càng l n, do

đó l i su t đ u t yêu c u càng cao

Chúng ta bi t r ng CML bi u hi n tr ng thái cân b ng mà t i đó l i su t c tính c a m t danh m c đ u t P có quan h hàm b c nh t v i l i su t c tính c a danh m c đ u t th tr ng M M i quan h t ng t nh v y c ng x y ra đ i v i

t ng ch ng khoán riêng l i Tuy nhiên, vì r i ro c a m i ch ng khoán i đo b ng nên m i t ng quan đ c th hi n chính xác h n nh sau:

E(Ri) = Rf +

Vì tích sai c a danh m c th tr ng v i chính nó ( ) b ng ph ng sai c a

nó ( ) nên công th c trên có th vi t l i nh sau:

E(Ri) = Rf +

Công th c trên s d ng các bi n s v r i ro và l i su t đ i v i t ng ch ng khoán riêng l thay cho bi n s v r i ro và l i su t c a danh m c đ u t P trong

m i t ng quan v i danh m c th tr ng (th hi n b ng đ ng CML) th th

hi n m i quan h gi a r i ro và l i su t đ i v i m i ch ng khoán riêng l nh trên

đ c g i là đ ng TTCK (SML) đ c th hi n đ th sau:

Hình 1.4 : M i quan h gi a r i ro vƠ l i su t đ i v i m i ch ng khoán riêng l ( ng th tr ng ch ng khoán ậ SML)

Ngu n: sách “Phân tích ch ng khoán và qu n lý danh m c đ u t ”- tác gi Bùi

Kim Y n-trang 90

Tr c tung c a đ th bi u th l i nhu n mong đ i cho m i ch ng khoán Tr c hoành bi u th h s Beta ậ m c đ r i ro c a m i lo i ch ng khoán M i quan h

m i quan h gi a r i ro và thu nh p đ i v i m i ch ng khoán riêng l đ c g i là

đ ng th tr ng ch ng khoán (Security Market Line ậ SML)

M t cách hi u khác v m i quan h này thông qua s di n gi i c a h s H s

đ c dùng đ đ nh l ng hóa t tr ng c a m i lo i ch ng khoán i ( iM) góp ph n vào r i ro chung c a danh m c th tr ng M ( ) nh sau:

ậ E(RM) : L i nhu n k v ng c a th tr ng

ây chính là m i quan h gi a r i ro và l i su t c tính c a t ng ch ng khoán riêng l đ c th hi n d i d ng ph ng trình

P h ng trình trên đ c g i là mô hình giá tài s n v n Ph ng trình này nh n

đ nh r ng v i nh ng gi thi t v th tr ng v n nh đã nêu, l i su t c tính c a

m i ch ng khoán riêng l có quan h theo đ ng th ng (hàm b c nh t) v i h s r i

ro h th ng ( ) Ch ng khoán có h s càng cao thì yêu c u l i su t càng cao

V i nh ng đi m n m phía trên ho c d i đ ng SML đ u bi u hi n tình tr ng giá không ph n ánh đúng v i giá tr cân b ng trên th tr ng N u là đi m n m phía trên

đ ng SML, ch ng khoán đó đ c đ nh giá th p h n giá tr th c s c a chúng

Trong tr ng h p này, các nhà đ u t nên mua lo i ch ng khoán đó Ng c l i, n u

đi m đó n m d i đ ng SML, không nên mua lo i ch ng khoán này vì giá c a chúng cao h n giá tr th c s c a chúng

Hình 1.5: Các tr ng h p đ nh giá tƠi s n trên đ ng SML

Ngu n: sách “Phân tích ch ng khoán và qu n lý danh m c đ u t ”- tác gi Bùi

Nói cách khác, đây là mô hình đ nh giá cho nh ng ch ng khoán có nguy c

r i ro CAPM cho r ng r i ro h th ng là m i quan tâm đ i v i các nhà đ u t vì chúng không th lo i b đ c b ng bi n pháp đa d ng hóa danh m c đ u t i u

đ c bi t, CAPM cho chúng ta bi t l i su t c tính c a m t ch ng khoán hay m t danh m c đ u t đ c xác đ nh b ng l i su t c a ch ng khoán không có r i ro đ c

nh giá cao

tính toán b ng cách nhân m c đ r i ro ( ) v i giá th tr ng c a r i ro đó [E(rM) ậ

ro so v i tài s n phi r i ro Danh m c các tài s n r i ro (c ph n, trái phi u, tài s n

th c), đôi khi g i là “danh m c th tr ng” ho c là “th tr ng” Vì th :

Ph n bù r i ro trên th tr ng = T su t sinh l i d ki n ậ Lãi su t phi r i ro

c a đ u t thay đ i nh th nào khi giá th tr ng thay đ i

M c sinh l i k v ng c a m t s lo i ch ng khoán có liên h t l thu n v i

r i ro c a ch ng khoán đó, do các nhà đ u t ch ch p nh n r i ro n u h nh n đ c

m t kho n thu nh p x ng đáng Mô hình đ nh giá tài s n ậ v n ch ra r ng Beta là

th c đo r i ro thích h p i u này cho phép chúng ta tính m c sinh l i k v ng đ i

v i m t lo i ch ng khoán nh sau:

M c sinh l i k v ng đ i v i m t lo i CK = M c lãi su t không r i ro hi n

th i + H s Beta c a CK x M c bù r i ro quá kh c a th tr ng

k = rf+ (rmậ rf)

Ví d : Gi s , m c sinh l i không r i ro hi n th i là 7% và m c bù r i ro quá

kh c a th tr ng là 8,5% N u h s Beta c a công ty X là 0,8 thì m c sinh l i k

v ng đ i v i c phi u c a công ty X là bao nhiêu? S d ng mô hình CAPM, chúng

Cho đ n nay trên th gi i đã có r t nhi u công trình nghiên c u v mô hình

CAPM, đ u tiên là công trình “công tác đi u hành c a qu đ u t trong giai đo n

1945- 1964” c a Michael C Jensen là Fisher Black (1972) đã đ xu t mô hình CAPM Beta Zero trong công trình “S cân b ng c a th tr ng v n khi có s h n

ch c a vi c vay m n” Sau đó là các công trình ph n bi n mô hình CAPM c a các tác gi nh là Richard Roll (1977) trong công trình “Ph n bi n đ i v i ki m đ nh lỦ thuy t đ nh giá tài s n”, Eugene F Fama và Keneth R.French v i công trình “D

li u chéo đ i v i thu nh p k v ng c a các ch ng khoán” đã đ a ra b ng ch ng

th c nghi m bác b hi u l c c a mô hình CAPM lỦ thuy t Sau này M c ng có công trình “Ki m đ nh mô hình CAPM và mô hình ba nhân t Fama French” n m

2004 c a tác gi Nima Billou đã so sánh và ki m tra tính hi u qu c a hai mô hình

trên

Riêng t i Vi t Nam c ng có các nghiên c u liên quan đ n mô hình CAPM

Ví d nh lu n v n th c s “ ng d ng m t s mô hình đ u t tài chính hi n đ i vào

th tr ng ch ng khoán Vi t Nam” c a inh Tr ng H ng (Ti n s L i Ti n D nh

h ng d n) Ho c lu n v n “ ng d ng các lỦ thuy t tài chính hi n đ i trong vi c đo

l ng r i ro c a các ch ng khoán niêm y t t i S giao d ch ch ng khoán Thành ph

H Chí Minh” c a tác gi Tr n Minh Ng c Di m (2008) do Giáo s Ti n s Tr n

Ng c Th h ng d n Ho c bài báo “Tính toán h s bêta c a m t s công ty niêm

y t t i sàn giao d ch ch ng khoán Hà N i” c a tác gi Nguy n Ng c V (2010) thu c i h c à N ng Ho c bài báo “Ki m đ nh m i quan h gi a l i nhu n và

r i ro c a c phi u niêm y t trên s giao d ch ch ng khoán TP HCM” c a PGS.TS

Tr ng ông L c và ThS Tr n Th H nh Phúc (2011) Có th k thêm đó là công trình “ ng d ng mô hình CAPM và Fama French d báo t su t sinh l i đ kinh doanh ch ng khoán trên th tr ng Vi t Nam” c a nhóm sinh viên kinh t d thi

gi i th ng nghiên c u khoa h c sinh viên “Nhà kinh t tr -2011”

K t lu n ch ng 1

có th đo l ng r i ro trong đ u t c phi u trên th tr ng ch ng khoán

Vi t Nam nói chung và S giao d ch ch ng khoán TP H Chí Minh (HOSE) nói riêng thì nh t thi t ph i có đ c mô hình chu n cho công tác này Do v y, mô hình

c l ng h s (beta) nhân t đã đ c ch n nh m m c tiêu l ng hóa các r i ro cho t ng mã giao d ch ch ng khoán, t đó s khuy n ngh các nhà đ u t nên u tiên l a ch n nh ng c phi u nào v a có đ c r i ro v a có đ c l i nhu n ch p

nh n đ c, ho c có th giúp các nhà đ u t l a ch n danh m c và t tr ng đ u t cho tài s n trong danh m c đó, t đó có chi n l c đ u t phù h p, có đ c l i nhu n cao nh t trên c s ch p nh n đ c r i ro l n nh t Trong ch ng 2 ti p theo

s đ c p đ n các v n đ v th c t hi n nay c a TTCK VN, t đó nh n đ nh s c p thi t c a mô hình đ nh giá tài s n v n (CAPM) trong đ u t c phi u trong b i c nh

Vi t Nam hi n nay

n c v i s hình thành và phát tri n c a th tr ng ch ng khoán s t o môi tr ng ngày càng công khai và lành m nh h n

T i Vi t Nam, tháng 11/1996, y ban Ch ng khoán Nhà n c (SSC) đ c thành l p Ngày 20/07/2000, TTCK VN chính th c đ c khai tr ng b i phiên giao

d ch ch ng khoán đ u tiên t i Trung tâm giao d ch ch ng khoán TP H Chí Minh (HoSTC), sau này đ i thành S Giao d ch ch ng khoán TP H Chí Minh (HoSE), đánh d u m t kh i đ u trong vi c hình thành và phát tri n TTCK VN N m n m sau, Trung tâm giao d ch ch ng khoán th hai đ c thành l p t i Hà N i (HaSTC)

vào tháng 3/2005

Vào nh ng n m đ u, kh i l ng giao d ch và v n hóa TTCK VN là t ng

đ i th p, c th vào n m 2002 là kho ng 2.000 t đ ng Tuy nhiên, con s này t ng lên nhanh chóng vào nh ng n m sau đó, đi n hình là vào tháng 5 n m 2007, m c

v n hóa th tr ng đã là 504 ngàn t đ ng (ngu n www.vietstock.com.vn) x p x

b ng 40% GDP, v t qua m c mà Chính ph đ ra trong Quy t đ nh s 163/2003/Q -TTg ra ngày 5/8/2003 là ph i ph n đ u đ a t ng giá tr th tr ng đ n

n m 2005 đ t m c 2-3% GDP và đ n đ u n m 2010 đ t m c 10-15% GDP T c đ phát tri n nhanh c a TTCK VN đã h p d n các nhà đ u t trong và ngoài n c, do

đó, s l ng tài kho n ch ng khoán đ ng kỦ t ng lên nhanh chóng Theo ngu n báo cáo c a Trung tâm truy n d li u (VDC) và B Công nghi p Vi t Nam thì con s này vào cu i n m 2000 m i ch có kho ng 5.000 tài kho n giao d ch, đ n cu i n m

2006, con s này đã t ng lên 106.000 tài kho n và tính đ n tháng 5/2008 thì s

l ng tài kho n c a nhà đ u t m t i các công ty ch ng khoán đã lên t i trên 430.000 tài kho n Tuy nhiên, sau đó TTCK r i vào tình tr ng suy thoái và m đ m kéo dài do nh h ng t các y u t kinh t v mô trong n c Tính đ n cu i n m

2012, giá tr v n hóa toàn th tr ng ch chi m kho ng 28% GDP v i t ng s l ng tài kho n nhà đ u t vào kho ng 1,2 tri u

2.1.2 Các giai đo n phát tri n

Tính đ n h t ngày 31 tháng 10 n m 2012, th tr ng ch ng khoán Vi t Nam

đã thu hút đ c 310 công ty đ i chúng đang niêm y t trên S giao d ch ch ng khoán

TP H Chí Minh và 314 công ty đ i chúng niêm y t trên S giao d ch ch ng khoán

Hà N i

M t đi u đáng chú Ủ là ph n l n các nhà đ u t t i TTCK VN là nhà đ u t

cá nhân, chi m kho ng 90% t ng s l ng tài kho n đ ng kỦ và chi m kho ng 70%

t ng giá tr giao d ch (ngu n: www.ssc.org.vn) Nh ng nhà đ u t này th ng là

nh ng ng i ít kinh nghi m và thi u ki n th c v ch ng khoán H ch y u đ u t theo tâm lỦ đám đông và c ng là nh ng ng i b thua l nhi u nh t khi th tr ng

có nh ng đ t đi u ch nh Trong tình hình lên xu ng khá th t th ng c a TTCK VN,

thì vi c xem xét các y u t nh h ng đ n t su t sinh l i c a c phi u đ gi m thi u các r i ro cho t t c các nhà đ u t nói chung và các nhà đ u t cá nhân nói riêng là m t bài toán khó i u này d n đ n vi c tìm ra m t mô hình phân tích đ t

đó xác đ nh các y u t nh h ng đ n t su t sinh l i c phi u t i TTCK VN là r t

c n thi t, nó không nh ng giúp cho các nhà đ u t có thêm m t công c đ tham

kh o trong quá trình đ u t c a mình mà còn giúp góp ph n làm cho ho t đ ng đ u

t t i TTCK VN tr nên chuyên nghi p h n

Giai đo n 1: B t đ u t khi TTCK Vi t Nam m i thành l p đ n cu i n m 2001

Th tr ng ch ng khoán VN b t đ u ho t đ ng t n m 2000, kh i thu là s ki n thành l p Trung tâm ch ng khoán TP H Chí Minh ngày 11 tháng 7 n m 1998 theo Quy t đ nh s 127/1998/Q -TTg và th c hi n phiên giao d ch đ u tiên vào ngày 28 tháng 07 n m 2000 ây là giai đo n giá c phi u t ng liên t c, đ c bi t là t đâu

n m 2001 và đ t m c cao nh t vào ngày 25/06/2001, VNI-Index th i đi m đó là 571,04 đi m n cu i giai đo n này, hàng hóa trên th tr ng c ng t ng t 2 lên 5 công ty niêm y t giai đo n t t đ p này, v i s chào đón n ng nhi t c a công chúng đ u t trong đi u ki n hi m hàng (do có ít công ty niêm y t), th tr ng nóng lên là không có gì khó hi u Chính cái b y t ng nóng, tình tr ng thi u đáp ng nhi u

m t, cùng s tho mãn, th t v ng và s hãi đan xen vào th i k s khai này đã kéo

th tr ng xu ng đáy sâu ch a đ y hai n m sau đó ây c ng là giai đo n mà các nhà đ u t ch ng khoán c ng ch p ch ng b c vào th tr ng và c ng ch d ng

m c tò mò ho c hi u k Và sau giai đo n này c ng b t đ u m t th i k suy gi m

khá sâu trên TTCK VN

Hình 2.1: Ch s VN-Index giai đo n 1

Ngu n: tính toán c a tác gi

Giai đo n 2: T gi a n m 2001 đ n cu i n m 2005

Giai đo n này có th nói là giai đo n suy gi m sâu và ti n vào th i k ng đông c a TTCK, t ng c ng th i gian kéo dài g n 4 n m Sau khi th tr ng t ng nóng vào

gi a n m 2001 đã nhanh chóng suy gi m m nh, có nh ng lúc VNI-Index gi m ch

xung quanh 180- 200 đi m, và ngày 24/10/2003, ch s này đã gi m “sàn” ch còn 130,90 đi m Vào giai đo n b c c này, có lúc c c phi u tên tu i c ng b đ y xa v phía d i m nh giá T đó, th tr ng r i vào giai đo n ng đông cho đ n h t n m

2005, và ch s VNI-Index c ng xoay quanh kho ng 300 đi m

Trong giai đo n này, trung tâm giao d ch ch ng khoán Hà N i thành l p vào ngày

08 tháng 03 n m 2005 Kh i thu , th tr ng ch ng khoán Vi t Nam ch có 2 mã C phi u niêm y t là SAM và REE, đ n n m 2005, s công ty niêm y t đã lên 32 công

Hình 2.2: Ch s VN-Index giai đo n 2

nh ng c h i r t l n đ phát tri n Giai đo n này là các s ki n thành l p S giao

d ch ch ng khoán TP H Chí Minh ngày 11 tháng 05 n m 2007 theo Quy t đ nh s 599/Q -TTg c a Th t ng Chính Ph và S giao d ch Hà N i tr c thu c U ban

ch ng khoán Nhà n c

Tr c nh ng thông tin l c quan nh v y, th tr ng t ng ngùn ng t, đ t đ nh đi m

c a nó là VNI-Index 1170,67 đi m vào ngày 12/03/2007 Ngay sau đó th tr ng

b t đ u gi m nhi t vì nh ng d u hi u và nh ng c nh báo r ng th tr ng đã t ng quá

nóng Tính đ n cu i n m 2007, c hai sàn giao d ch ch ng khoán đ t t ng giá tr

v n hóa 491 nghìn t đ ng, chi m kho ng 43% GDP, có t t c 253 doanh nghi p và

ch ng ch qu đ u t niêm y t, h n 22 công ty qu n lỦ qu , 70 qu đ u t trong và ngoài n c, cùng s tham gia c a h n 70 công ty ch ng khoán

Hình 2.3: Ch s VN-Index giai đo n 3

Ngu n: tính toán c a tác gi

Giai đo n 4: B t đ u t đ u n m 2008 đ n ngày cu i tháng 02/2009

Có th nói đây là giai đo n th tr ng suy gi m, tu t d c không phanh n ngày 24/02/2009, th tr ng r i v đáy khi VNI-Index ch còn 235,5 đi m, th p nh t k t

n m 2003 M t khung c nh h n lo n đã di n ra và tháo ch y trên toàn th tr ng, không ch di n ra t i Vi t Nam mà còn di n ra trên t t c các th tr ng giao d ch

ch ng khoán l n trên th gi i Nguyên nhân chính có th k đ n đó là cu c kh ng

ho ng kinh t th gi i mà n c M là qu c gia châm ngòi, b t đ u t s đ v c a

th tr ng cho vay mua b t đ ng s n Chính do y u t v mô có tính ch t toàn c u