PHÂN TÍCH CHI PHÍ VÀ LỢI ÍCH CỦA VIỆC PHỤC HỒI RỪNG NGẬP MẶN TẠI ĐÀM THỊ NẠI - TỈNH BÌNH ĐỊNH.PDF

Ph ng pháp đánh giá giá tr tài nguyên và môi tr ng..... Quy trình đánh giá giá tr kinh t .... Ph ng pháp giá th tr ng Market Price .... Ph ng pháp đánh giá ng u nhiên Contigent Valuation

L IăCAMă OAN

Tôi cam đoan lu n v n này hoàn toàn do tôi th c hi n Các đo n trích d n và s li u s d ng trong lu n v n đ u đ c d n ngu n và có đ chính xác cao nh t trong ph m vi hi u bi t c a tôi Lu n v n này không nh t thi t ph n ánh quan đi m c a Tr ng i h c Kinh t H Chí Minh hay Ch ng trình Gi ng d y Kinh t Fulbright

Thành ph H Chí Minh, ngày tháng n m 2013

Tác gi lu n v n

Võ Vi t Hùng

M C L C

Trang

L IăCAMă OAN i

M C L C ii

DANH M C CÁC KÝ HI U VÀ CH VI T T T vi

DANH M C B NG BI U vii

Ch ngă1:ăT NG QUAN V Nă NGHIÊN C U 1

1.1 B i c nh nghiên c u và v n đ chính sách 1

1.2 M c tiêu c a lu n v n và câu h i nghiên c u 2

1.2.1 M c tiêu c a lu n v n 2

1.2.1.1 M c tiêu t ng quát 2

1.2.1.2 M c tiêu c th 2

1.2.2 Câu h i nghiên c u 3

1.3 Ph ng pháp nghiên c u 3

1.3.1 Ph ng pháp k th a 3

1.3.2 Ph ng pháp đi u tra xã h i h c 3

1.3.3 Ph ng pháp x lý th ng kê 3

1.3.4 Ph ng pháp phân tích, t ng h p 3

1.3.5 Ph ng pháp đánh giá giá tr tài nguyên và môi tr ng 4

1.4 Ph m vi nghiên c u: 4

1.5 C u trúc lu n v n: 4

Ch ngă2:ăKHUNGăPHỂNăTệCH 5

2.1 Khung phân tích đ nh giá các giá tr kinh t c a r ng ng p m n 5

2.2 Khung phân tích l i ích chi phí c a d án ph c h i r ng ng p m n 6

Ch ngă3:ăPH NGăPHÁPăNGHIÊN C U 8

3.1 Qui trình nghiên c u 8

3.1.1 Quy trình đánh giá giá tr kinh t 8

3.1.2 Quy trình phân tích l i ích – chi phí 10

3.2 Các ph ng pháp đ c s d ng trong lu n v n 13

3.2.1 Ph ng pháp giá th tr ng (Market Price) 14

3.2.2 Ph ng pháp chi phí thi t h i tránh đ c (Cost Avoided Method) 15

3.2.3 Ph ng pháp đánh giá ng u nhiên (Contigent Valuation Method) 15

3.3 Cách thu th p d li u 16

3.4 Cách xác đ nh c m u 17

Ch ngă4:ă ÁNHăGIÁăGIÁăTR KINH T VÀ PHÂN TÍCH L I ÍCH CHI PHÍ C A VI C PH C H I R NG NG P M N T Iă M TH N I 18

4.1 ánh giá các giá tr kinh t c a r ng ng p m n t i đ m Th N i – t nh Bình nh 18

4.1.1 ánh giá các giá tr s d ng tr c ti p c a r ng ng p m n t i đ m Th N i – t nh Bình nh 18

4.1.1.1 Giá tr nuôi tr ng th y s n (NTTS) 18

4.1.1.2 Giá tr đánh b t th y s n ( BTS) 19

4.1.1.3 Thu nh p tr c ti p t vi c khoán nh n ch m sóc b o v RNM 22

4.1.2 ánh giá các giá tr s d ng gián ti p c a r ng ng p m n t i đ m Th N i – t nh Bình nh 22

4.1.2.1 Giá tr h tr sinh thái cho nuôi tr ng th y s n 22

4.1.2.2 Giá tr b o v b đìa cho nuôi tr ng th y s n c a RNM 25

4.1.2.3 Giá tr c đ nh cacbon 26

4.1.3 ánh giá các giá tr phi s d ng c a r ng ng p m n t i đ m Th N i – t nh Bình nh 27 4.1.4 T ng giá tr kinh t toàn ph n c a r ng ng p m n t i đ m Th N i – t nh Bình nh 28

4.2 Phân tích l i ích chi phí c a vi c ph c h i và b o t n r ng ng p m n t i đ m Th N i – t nh Bình nh 29

4.2.1 Chi phí và l i ích d án khôi ph c 150 ha r ng ng p m n 29

4.2.2 Phân tích l i ích – chi phí c a các ph ng án s d ng đ t n c t i đ m Th N i – t nh Bình nh 30

Ch ngă5:ăK T LU N VÀ KHUY N NGH CHÍNH SÁCH 33

5.1 K t lu n 33

5.2 Khuy n ngh chính sách 34

TÀI LI U THAM KH O 36

PH L C 01: 38

PH L C 02: 42

PH L C 03: 53

PH L C 04: 55

PH L C 05: 57

PH L C 06: 63

PH L C 07: 65

PH L C 08: 67

L IăC Mă N

hoàn thành đ c lu n v n này tôi xin chân thành g i l i c m n t i th y TS Tr n H u

Tu n – gi ng viên khoa Kinh T và Phát Tri n – tr ng i h c Kinh T Hu đư tr c ti p

h ng d n tôi trong su t quá trình th c hi n Lu n v n Th y đư có nh ng ch d n t n tình và

nh ng góp ý sâu s c giúp tôi có đ nh h ng và t ng b c hoàn thành nghiên c u này

Tôi xin chân thành c m n th y Nguy n Xuân Thành – gi ng viên Ch ng trình Gi ng d y Kinh t Fulbright - i h c Kinh t TP HCM, th y đư có nh ng ý ki n đóng góp quý báu và giúp tôi đ nh hình n i dung nghiên c u t nh ng ngày đ u tiên ng th i tôi xin chân thành

g i l i c m n t i các quý th y cô t i ch ng trình đư nhi t tình truy n đ t nh ng ki n th c, chia s nh ng hi u bi t th c t giúp tôi có đ y đ ki n th c và k n ng đ th c hi n nghiên

c u này

M c dù đư có nhi u c g ng, tuy nhiên v i s hi u bi t còn h n h p và ngu n l c gi i h n,

Lu n v n không th tránh nh ng thi u sót và h n ch R t mong nh n đ c nh ng ý ki n đóng góp, chia s c a quý th y cô, các anh ch và các b n quan tâm đ n ch đ này đ lu n v n

đ c hoàn thi n h n

DANH M C CÁC KÝ HI U VÀ CH VI T T T

ACCCRN M ng l i các thành ph châu Á có kh n ng ch ng ch u v i bi n đ i

khí h u (Asian Cities Climate Change Resilience Network)

CBDRM Qu n lý r i ro thiên tai d a vào c ng đ ng (Community – based

Disaster Risk Management) CCCO V n phòng đi u ph i v bi n đ i khí h u (Climate Change

EEPSEA Ch ng trình kinh t môi tr ng ông Nam Á Economy and

Environment Program for Southeast Asia

ISET Vi n chuy n đ i môi tr ng và xã h i (Institute for Social and

Environmental Transition) IUCN Liên minh b o t n thiên nhiên qu c t (International Union for

Conservation of Nature)

VEPA T ng C c b o v môi tr ng Vi t Nam (Vietnam Environmental

Protection Agency)

DANH M C B NG BI U

Trang

B ng 3.1 Thi t k các l a ch n chính sách 10

B ng 4.1 Th ng kê mô t v ho t đ ng nuôi tr ng th y s n các h đi u tra 18

B ng 4.2 L i nhu n nuôi tr ng th y s n c a các h đi u tra 19

B ng 4.3 Giá tr đánh b t th y s n bình quân trên h 20

B ng 4.4 Chi phí ho t đ ng đánh b t thu s n bình quân trên h 20

B ng 4.5 L i nhu n bình quân h đánh b t trên n m 21

B ng 4.6 Gi i thích các bi n trong mô hình hàm s n xu t 23

B ng 4.7 K t qu hàm s n xu t nuôi tôm t các h đi u tra 23

B ng 4.8 So sánh hình th c nuôi tr ng th y s n có cây ng p m n và không có cây ng p m n quanh ao 24

B ng 4.9 Giá tr cung c p sinh kh i c a m t s khu r ng ng p m n Vi t Nam 27

B ng 4.10 T ng giá tr kinh t c a r ng ng p m n 28

DANH M C HÌNH NH Trang Hình 2.1 T ng giá tr kinh t toàn ph n c a NN 6

Hình 3.1 Quy trình đánh giá giá tr kinh t c a NN 8

Hình 3.2 Quy trình phân tích l i ích – chi phí 10

Hình 3.3 Phân lo i các ph ng pháp đánh giá giá tr kinh t c a NN 14

DANH M C B NG BI U PH N PH L C

Trang

B ng 1.1 T ng chi phí d án khôi ph c 150 ha r ng ng p m n 38

B ng 1.2 : T ng l i ích d án khôi ph c 150 ha r ng ng p m n 39

B ng 1.3 L i ích c a ho t đ ng NTTS và BTS 40

B ng 1.4 Chi phí và l i ích d án khôi ph c 150 ha RNM 41

B ng 1.1: Thông tin v s h và di n tích nuôi tr ng th y s n 3 xư/ph ng 43

B ng 1.2: Phân b m u đi u tra h nuôi tr ng và đánh b t c a 3 xư/ph ng 44

B ng 1.3: Thông tin chung v h đi u tra 44

B ng 1.4: S h đánh b t th y s n trên đ m Th N i 44

B ng 1.5: Phân ph i v ng i tr l i theo xư/ph ng 45

B ng 1.6: T m đ quan tr ng c a các ch c n ng RNM đ m Th N i 49

B ng 1.7: M c đ quan tr ng c a các ch c n ng c a RNM đ m Th N i 49

DANH M C HÌNH NH PH N PH L C Trang Hình 1: B n đ đ m Th N i và đ a bàn nghiên c u 43

Hình 2: Gi i tính c a ng i tr l i 45

Hình 3: Trình đ giáo d c c a nh ng ng i tr l i 46

Hình 4: Ngh nghi p c a ng i tr l i 47

Hình 5: Ý ki n c a ng i tr l i v vi c ph c h i RNM Th N i 48

Hình 6 ánh giá c a ng i tr l i v k ch b n hi n t i c a vi c qu n lý RNM 50

CH NGă1: T NG QUAN V Nă NGHIÊN C U 1.1 B i c nh nghiên c u và v năđ chính sách

Vi t Nam có m t h th ng tài nguyên đ t ng p n c ( NN) r t phong phú và đa d ng v i

ng p m n và 200 ha th m c bi n, b o đ m s sinh tr ng, phát tri n c a ngu n l i th y s n

và duy trì s n đ nh v môi tr ng sinh thái khu v c đ m2

m phá Th N i là m t trong

nh ng đ m phá l n nh t c a Vi t Nam có s t n t i c a r ng ng p m n (RNM), đư và đang đóng m t vai trò quan tr ng trong vi c cung c p các ngu n thu nh p cho các h gia đình và

c ng đ ng ng i dân s ng xung quanh đ m

M c dù có vai trò quan tr ng đ i v i h th ng kinh t , xã h i và môi tr ng nh ng h sinh thái

NN t i Vi t Nam đang b suy gi m m t cách nghiêm tr ng Trong th p k qua, c tính có kho ng 180.000 ha r ng ng p m n ven bi n đư b m t, thay vào đó là các đ m nuôi tr ng th y

s n, các công trình ph c v du lch, giao thông, th ng m i3

Ngoài ra, NN c ng ch u s thay đ i m nh m v ch t l ng do m t s nguyên nhân mà tr c h t là do ô nhi m công nghi p: các ch t th i t s n xu t công nghi p, tàu thuy n gây nh h ng nghiêm tr ng t i ch t

l ng các sông h , kênh r ch ch a n c, ô nhi m do s d ng hóa ch t và thu c b o v th c

v t trong nông nghi p c ng là m t m i đe d a l n đ i v i ch t l ng môi tr ng NN Trong m t th i gian dài, h sinh thái đ m Th N i b h y ho i nghiêm tr ng do bàn tay c a con ng i, khi n ngu n l i th y s n trong đ m ngày càng gi m sút và c n ki t, quanh đ m Th

N i hi n nay có c ng bi n, c u qua đ m, khu kinh t Nh n H i, dân c quanh đ m ngày càng đông đúc, n c th i t thành ph , c m công nghi p ch a x lý tri t đ đ ra đ m gây nh

h ng r t l n v môi tr ng, ch t th i sinh ho tầlà nh ng nguyên nhân tr c ti p gây t n h i

đ n đa d ng sinh h c c a vùng đ m S quá t i sinh h c này đư làm môi tr ng n c trong

đ m ngày càng b ô nhi m n ng, d ch b nh tôm nuôi không ng ng phát sinh

Trong nh ng n m g n đây, đư có nh ng n l c to l n trong vi c khôi ph c và b o v r ng

ng p m n, nhi u ch ng trình tái tr ng r ng l n đư đ c tri n khai và ch ng t đ c giá tr

mà r ng ng p m n có th đem l i cho ng i dân và c ng đ ng đ a ph ng s ng xung quanh

đ m Vi c ph c h i r ng ng p m n khu v c này s không ch giúp gi m t n th ng v i bi n

đ i khí h u mà còn t ng sinh k c a các h gia đình c ng nh t ng thu nh p cho các c ng

đ ng đ a ph ng thông qua các kho n thanh toán cho vi c b o v r ng tr ng ng p m n Chính

t nh ng lý do trên tôi quy t đ nh l a ch n đ tài nghiên c u: “Phân tích chi phí và l i ích

c a vi c ph c h i r ng ng p m n t iăđ m Th N i - t nhăBìnhă nh”

Nghiên c u này s phân tích đ nh l ng giá tr kinh t c a vi c ph c h i r ng ng p m n bao

g m b o v khí h u, sinh k , n ng su t h sinh thái, h p th CO2, và các l i ích v giáo d c và

gi i trí K t qu nghiên c u s không ch cung c p c s ban đ u cho vi c ti p t c b o v và các m c đích b o t n c a khu v c r ng ng p m n Bình nh mà còn đóng góp m t ph n quan tr ng cho vi c phân tích giá tr kinh t c a r ng ng p m n Vi t Nam nh giá các d ch

v h sinh thái t vi c ph c h i r ng ng p m n là m t công c quan tr ng giúp nh ng ng i làm chính sách và qu n lý môi tr ng trong vi c ch ng minh nh ng đ u t công vào vi c b o

H th ng hóa các v n đ lý lu n, c s khoa h c, ph ng pháp lu n và quy trình đánh giá giá

tr kinh t ph c v cho công tác qu n lý NN

nh giá các giá tr s d ng tr c ti p, giá tr s d ng gián ti p và giá tr phi s d ng c a tài nguyên NN t i đ m Th N i – t nh Bình nh và phân tích l i ích – chi phí c a vi c ph c h i

r ng ng p m n đ m Th N i

xu t các bi n pháp qu n lý tài nguyên NN t i đ m Th N i – t nh Bình nh

1.2.2 Câu h i nghiên c u

Câu h i 1: Các giá tr kinh t mà r ng ng p m n mang l i cho ng i dân đ a ph ng và

c ng đ ng xã h i đáng giá bao nhiêu?

Câu h i 2: Chính quy n đ a ph ng có nên ph c h i r ng ng p m n đ m Th N i hay

không?

1.3 Ph ng pháp nghiên c u

Trong quá trình nghiên c u, tác gi s d ng nh ng ph ng pháp c b n sau:

1.3.1 Ph ngăphápăk th a

Lu n v n k th a các t li u, k t qu c a m t s công trình nghiên c u trong n c và qu c t

đ khái quát và h th ng hóa c s lý lu n trong đánh giá giá tr kinh t ph c v vi c qu n lý NN; cung c p thông tin cho nghiên c u th c nghi m; ng d ng các k t qu nghiên c u đ đ

xu t các gi i pháp qu n lý r ng ng p m n t i đ m Th N i – t nh Bình nh

1.3.2 Ph ngăphápăđi u tra xã h i h c

i t ng th c hi n đi u tra xã h i h c g m các h nuôi tr ng th y s n, ng i dân đánh b t

th y h i s n và các nhà qu n lý i u tra này giúp thu th p d li u đ u vào đ đánh giá giá tr kinh t r ng ng p m n t i đ m Th N i – t nh Bình nh

1.3.5 Ph ngăphápăđánhăgiáăgiáătr tài nguyênăvƠămôiătr ng

Lu n v n s d ng các ph ng pháp th ng đ c các t ch c môi tr ng hi n nay trên th gi i

s d ng nh EEPSEA, IUCN đ đánh giá giá tr tài nguyên c a NN t i đ m Th N i – t nh Bình nh

Ph ng pháp nghiên c u c th s đ c trình bày chi ti t trong ch ng 2 khi đánh giá t ng

Ch ng 2 trình bày các c s lý thuy t và các ph ng pháp đ c s d ng trong lu n v n

nh m đ nh giá t ng giá tr kinh t c a r ng ng p m n trên đ m Th N i – t nh Bình nh

Ch ng 3 ti n hành đ nh giá các giá tr kinh t toàn ph n c a RNM t i đ m Th N i – t nh Bình nh, đ ng th i ti n hành phân tích l i ích – chi phí d án khôi ph c 150 ha RNM do

qu Rockefeller tài tr trong khuôn kh “Ch ng trình M ng l i các thành ph Châu Á có

kh n ng ch ng ch u v i bi n đ i khí h u (ACCCRN) giai đo n 3”

Ch ng 4 lu n v n đ a ra m t s k t lu n và khuy n ngh chính sách

CH NGă2: KHUNG PHÂN TÍCH 2.1 Khungăphơnătíchăđ nh giá các giá tr kinh t c a r ng ng p m n

tài h ng đ n đánh giá ph n đóng góp c a RNM cho h th ng phúc l i xã h i nên s s

d ng cách ti p c n giá tr kinh t toàn ph n, đây là ph ng pháp ti p c n th ng đ c các nhà kinh t h c môi tr ng s d ng đ đ nh giá giá tr kinh t c a các ngu n tài nguyên thiên nhiên (TNTN) nh các h sinh thái, tài nguyên môi tr ng Các TNTN này đ c th a nh n r t

có giá tr, nh ng m t ph n c a giá tr không th hi n d i d ng các s n ph m có th mua bán trên th tr ng C th đ i v i RNM là giá tr th y s n, g , c i ầ đ c khai thác đ bán ho c

s d ng, ngoài ra, có nhi u giá tr khác c a RNM không đ c mua bán nh các giá tr th m

m c a c nh quan thiên nhiên, l i ích l u gi ngu n n c, đi u hòa không khí c a r ng, n i

c trú c a các loài đ ng v t hoang dã,

Barbier và c ng s (1997) đư xác đ nh giá tr kinh t toàn ph n c a NN bao g m giá tr s

d ng và giá tr phi s d ng (Hình 2.2) Trong đó, giá tr s d ng g m có giá tr tr c ti p, giá tr gián ti p và giá tr tùy ch n Giá tr phi s d ng bao g m giá tr hi n h u và giá tr l u truy n Khái ni m c a t ng giá tr này đ c trình bày chi ti t trong Ph l c 03

Hình 1.1 T ng giá tr kinh t toàn ph n c a NN

Ngu n: Tác gi , ph ng theo Barbier và c ng s (1997)

2.2 Khung phân tích l i ích chi phí c a d án ph c h i r ng ng p m n

Thông tin chúng v d án khôi ph c RNM trên đ m Th N i: d án “D ch v h sinh thái t o

kh n ng ch ng ch u v i B KH thành ph Quy Nh n” do Qu Rockefeller tài tr trong khuôn kh Ch ng trình M ng l i các thành ph Châu Á có kh n ng ch ng ch u v i bi n

đ i khí h u (ACCCRN) giai đo n 3 Th i gian d án là 4 n m C quan ch qu n d án là UBND tnh Bình nh, đ n v ch trì th c hi n là V n phòng i u ph i v B KH t nh Bình

nh (CCCO Bình nh) Vi n Chuy n đ i Môi tr ng và Xã h i (ISET) là đ n v đi u ph i

c p qu c gia Nhóm nghiên c u tr ng i h c Kinh t Hu làm t v n

GIÁăTR ăKINHăT ăTOÀNăPH N

Giáătr ăs ăd ng

Giáătr ăs ăd ngătr căti p

M c tiêu c a d án là nh m ph c h i 150 ha r ng ng p m n v i chi phí đ u t tr ng r ng 850.000 USD, d án d ki n hoàn thành vi c tr ng r ng trong 4 n m

M c tiêu t ng th c a d án là gi m tính d b t n th ng v khí h u c a nhóm h nghèo sinh

s ng khu v c ven thành ph Quy Nh n

D án th c hi n 5 h p ph n:

1) ánh giá h sinh thái, l a ch n đ a đi m và tiêu chí h sinh thái

2) Nâng cao nh n th c c ng đ ng và Qu n lý r i ro thiên tai d a vào c ng đ ng

3) Quy ho ch qu n lý tài nguyên và xây d ng m t th a thu n đ ng qu n lý

4) H tr các sinh k thay th

5) Ph c h i r ng ng p m n

xác đ nh chính quy n đ a ph ng có nên ph c h i RNM đ m Th N i hay không, lu n v n

s d ng ph ng pháp phân tích l i ích – chi phí (CBA) đ xác đ nh và so sánh hi u qu c a

d án ph c h i RNM v i ph ng án hi n tr ng

Phân tích l i ích – chi phí là ph ng pháp đ c s d ng ph bi n trong đánh giá và so sánh

hi u qu kinh t c a các ph ng án s d ng NN khác nhau t đó ch n ph ng án mang l i

l i ích l n nh t cho cá nhân ho c xã h i Phân tích l i ích – chi phí có 2 nhóm chính là phân tích tài chính và phân tích kinh t Phân tích tài chính đánh giá vi c s d ng tài nguyên trên quan đi m cá nhân, trong đó ng i phân tích th ng ch quan tâm đ n các l i ích và chi phí

tr c ti p c a d án (đ c c tính thông qua giá th tr ng)

Phân tích kinh t nhìn nh n các ph ng án s d ng tài nguyên trên quan đi m xã h i, quan tâm đ ng th i các dòng chi phí – l i ích tr c ti p và gián ti p Ngoài ra các đi u ch nh đ c

th c hi n đ lo i b sai l ch v giá tr có th gây ra b i nh ng y u t nh : can thi p c a chính

ph (thu , tr c p, ) các hàng hóa phi ngo i th ng, hàng hóa công

CH NGă3: PH NGăPHÁPăNGHIểNăC U 3.1 Qui trình nghiên c u

B c 1: L a ch n cách đánh giá phù h p v i m c tiêu nghiên c u

ây là b c đ u tiên trong quá trình đánh giá là l a ch n cách ti p c n đánh giá phù h p v i

m c tiêu nghiên c u Hi n nay có 3 cách ti p c n trong đánh giá giá tr kinh t NN:

(1) ánh giá phân tích tác đ ng: dùng đ đánh giá thi t h i c a NN khi có tác đ ng

c a môi tr ng bên ngoài

(2) ánh giá t ng ph n: dùng đ đánh giá giá tr kinh t c a hai hay nhi u ph ng án s

d ng tài nguyên NN khác nhau

1 L a ch n cách đánh

giá phù h p v i m c

tiêu nghiên c u

2 Xác đ nh NN c n đánh giá giá tr

3 Nh n di n các giá

tr kinh t quan tr ng

c n đánh giá

4 Thu th p d li u đ đánh giá

(3) ánh giá toàn ph n: dùng đ đánh giá ph n đóng góp t ng th c a tài nguyên NN

cho h th ng phúc l i xã h i

B c 2: Xác đ nh NN c n đánh giá giá tr

Xác đ nh ph m vi, ranh gi i và lo i hình c a khu NN c n xác đ nh giá tr đ ng th i, thu th p thông tin t ng quan v đi u ki n t nhiên, sinh thái và đi u ki n kinh t xã h i t i đ a đi m đánh giá

B c 3: Nh n di n các giá tr kinh t quan tr ng u tiên đánh giá

D a trên các thông tin, d li u và kh o sát hi n tr ng đ nh n di n các ch c n ng, giá tr mà

h sinh thái NN cung c p t i khu v c nghiên c u S p x p danh m c các giá tr nh n đ c theo th t u tiên v m c quan tr ng

B c 4: Thu th p d li u đ đánh giá

Phân lo i các giá tr đư xác đ nh thành các nhóm giá tr s d ng tr c ti p, giá tr s d ng gián

ti p và giá tr phi s d ng ng th i xác đ nh nhu c u v các d li u c n thi t và ph ng pháp thu th p, x lý thông tin t ng ng đ c l ng t ng lo i giá tr

B c 5: L ng hóa thành ti n các giá tr NN

S d ng các ph ng pháp đánh giá đ l ng hóa các giá tr kinh t c a NN t các thông tin

đư thu th p Các ph ng pháp đánh giá có th đ c chia làm 3 nhóm: d a vào th tr ng th c,

d a vào th tr ng thay th , và d a vào th tr ng gi đ nh

B c 6: Liên h k t qu đánh giá v i các bi n pháp qu n lý NN

K t h p các k t qu tính giá tr kinh t v i b i c nh qu n lý đ đ a ra nh ng g i ý cho công tác qu n lý NN

3.1.2 Quy trình phân tích l i ích ậ chi phí

Hình 3.2 Quy trình phân tích l i ích ậ chi phí

tr ng đang di n ra trên đ m Th N i – t nh Bình nh và ph ng án 2 là ph ng án thay th :

th c hi n d án khôi ph c 150 ha r ng ng p m n 2 ph ng án đ c mô t qua b ng sau

Ph ng án 2: Ph c h i r ng ng p

m n theo d án

Ph c h i r ng ng p m n theo d án ACCCRN – thành

ph chi n l c có kh n ng ng phó v i bi n đ i khí h u Ngu n: Tác gi t ng h p

Ph ng án 1:

Chi phí c a ho t đ ng NTTS bao g m các kho n chi phí tr c ti p v con gi ng, th c n công nghi p, th c n t i, chi phí thuê ao nuôi, chi phí c i t o ao nuôi nh đ p b , di t t p, x lý đáy, chi phí thuê lao đ ng ch m sóc, b o v , khai thác và các kho n kho n chi phí b ng ti n khác

Chi phí c a ho t đ ng đánh b t th y s n bao g m các kho n chi phí tr c ti p v mua s m ng

l i c , chi phí nhiên li u, chi phí kh u hao thuy n và công lao đ ng

L i ích c a ho t đ ng NTTS và BTS là ph n l i nhu n thu đ c t ho t đ ng này, đây chính

là giá tr s d ng tr c ti p mà ng i dân nh n đ a ph ng và c ng đ ng xã h i nh n đ c t

đ m Th N i

Ph ng án 2:

Chi phí d án đ c tài tr b i d án “D ch v h sinh thái t o Kh n ng Ch ng ch u v i

B KH thành ph Quy Nh n” do Qu Rockefeller tài tr trong khuôn kh Ch ng trình

M ng l i các thành ph Châu Á có kh n ng ch ng ch u v i bi n đ i khí h u (ACCCRN)

giai đo n 3 nh m khôi ph c 150 ha RNM trên đ m Th N i v i t ng chi phí đ u t 850.000 USD

M c tiêu t ng th c a d án là gi m tính d b t n th ng v khí h u c a nhóm h nghèo sinh

s ng khu v c ven thành ph Quy Nh n

L i ích c a d án chính là t ng giá tr kinh t toàn ph n bao g m các giá tr s d ng và giá tr phi s d ng mà RNM mang l i cho ng i dân đ a ph ng và c ng đ ng xã h i

đ a v giá tr t ng đ ng hi n t i và tính toán các ch s hi u qu

Các ch s c b n đ c tác gi d d ng trong lu n v n đ c tác gi s d ng đ đánh giá hi u

qu c a t ng ph ng án:

Giá tr hi n t i ròng (Net Present Value – NPV)

Giá tr hi n t i ròng là đ i l ng cho bi t quy mô chênh l ch tuy t đ i gi a t ng l i ích và

t ng chi phí đư chi t kh u v hi n t i c a m t ph ng án s d ng

Ngu n: Nguy n Xuân Thành, 2012

T su t l i ích/chi phí (Benefit Cost Ratio – BCR)

T su t l i ích/chi phí là đ i l ng cho bi t qui mô chênh l ch t ng đ i gi a t ng l i ích và

t ng chi phí đư chi t kh u c a m t ph ng án s d ng

BCR =

H s hoàn v n n i b (Internal Rate of Return – IRR)

H s hoàn v n n i b là m t t l chi t kh u mà t i đó NPV = 0 IRR là gi i h n c n trên c a

t l chi t kh u làm cho m t ph ng án s d ng NN không b l

3.2 Cácăph ngăphápăđ c s d ng trong lu năv n

l ng hóa các nhóm giá tr kinh t khác nhau c a RNN, đ tài d a vào nh ng ph ng pháp đánh giá khác nhau

Theo Dixon và các c ng s (1993), các ph ng pháp đánh giá giá tr kinh t c a NN đ c chia thành ba nhóm chính:

a Nhóm ph ng pháp d a trên th tr ng th c (market price method)

b Nhóm ph ng pháp đánh giá d a trên s b c l s thích (reveled preference method)

c Nhóm ph ng pháp đánh giá d a trên tuyên b s thích (staled preference method) Barbier (1997) thì phân chia các ph ng pháp thành ba lo i:

a Các ph ng pháp d a vào th tr ng th c (real market)

b Các ph ng pháp d a vào th tr ng thay th (surrogate market)

c Các ph ng pháp d a vào th tr ng gi đ nh (hypothetical market)

V b n ch t, hai cách phân lo i trên g n gi ng nhau i m khác bi t là cách phân lo i c a Dixon mang tính ch t h c thu t, còn c a Barbier mang tính ch t th c nghi m h n Trong lu n

c a mình tác gi s d ng cách ti p c n c a Barbier vì cách tính đ n gi n, d hi u và phù h p

v i tính ng d ng c a đ tài Ph ng pháp đ nh giá này đ c mô t qua Hình 2.3 d i đây

Hình 3.3 Phân lo i c ácăph ngăphápăđánhăgiáăgiáătr kinh t c aă NN

Ngu n: Barbier và c ng s (1997)

N i dung các ph ng pháp trên đ c trình bày trong Ph l c 05

phù h p v i đ c đi m c a RNM t i đ m Th N i – t nh Bình nh và kh n ng thu th p thông tin, tác gi s d ng ph ngăphápăth tr ng (Market Price) đ đánh giá giá tr s d ng

tr c ti p, ph ngăphápăchiăphíăthi t h iătránhăđ c (Cost Avoided Method) đ đánh giá giá

tr s d ng gián ti p và ph ngăphápăđánhăgiáăng u nhiên (Contigent Valuation Method) đ

đánh giá các giá tr phi s d ng

3.2.1 Ph ngăphápăgiáăth tr ng (Market Price)

Ph ng pháp giá th tr ng đ c s d ng đ c tính giá tr kinh t c a các hàng hóa và d ch

v c a NN đ c trao đ i, mua bán trên th tr ng Gi thi t c b n c a ph ng pháp này là khi giá th tr ng không b bóp méo b i các th t b i th tr ng ho c chính sách c a Chính ph thì nó s ph n ánh chân th c giá tr c a hàng hóa hay chi phí c h i c a vi c s d ng NN

T đó cho bi t giá tr đóng góp c a các hàng hóa và d ch v trong n n kinh t ây là ph ng pháp đ n gi n, d hi u và d th c hi n vì các thông tin liên quan đ n giá th tr ng c a m t s hàng hóa và d ch v mà NN cung c p có th quan sát đ c và d thu th p

Giá tr s d ng tr c ti p đ a ph ng = Thu nh p thu n đ c t o ra đ a ph ng

= ∑{PiQi – Ci} Trong đó:

Pi là giá c a s n ph m i

Qi là kh i l ng s n ph m i đ c thu ho ch

Cilà chi phí liên quan đ n vi c thu ho ch s n ph m i

Trong lu n v n c a mình, tác gi s d ng ph ng pháp giá th tr ng đ đ nh giá giá tr kinh

t c a ho t đ ng nuôi tr ng th y s n và ho t đ ng đánh b t th y s n t nhiên

3.2.2 Ph ngăphápăchiăphíăthi t h iătránhăđ c (Cost Avoided Method)

tính toán giá tr b o v b đìa cho các ao nuôi th y s n, tác gi s d ng ph ng pháp chi phí thi t h i tránh đ c Ph ng pháp này đ c xây d ng trên gi đ nh: n u con ng i ph i gánh ch u nh ng chi phí khi m t d ch v môi tr ng nào đó m t đi (chi phí này có th là

nh ng thi t h i v v t ch t có nguyên nhân t s m t đi c a d ch v môi tr ng ho c chi phí

đ ph c h i l i d ch v môi tr ng đư m t) thì d ch v môi tr ng s có giá tr b ng chi phí mà con ng i ph i chi tr đ có d ch v t ng đ ng

3.2.3 Ph ngăpháp đánhăgiáăng u nhiên (Contigent Valuation Method)

Ph ng pháp đánh giá ng u nhiên đ c phát tri n b i Davis (1963) trong l nh v c phân tích marketing, sau đó đ c áp d ng trong đánh giá môi tr ng Qua vi c xây d ng các k ch b n

gi đ nh v ch t l ng môi tr ng và thu th p thông tin v hành vi và s l a ch n tiêu dùng

c a cá nhân đ i v i k ch b n gi đ nh này, có th c l ng s thay đ i trong phúc l i c a cá nhân khi ch t l ng môi tr ng thay đ i T đó tính th ng d tiêu dùng c a cá nhân khi tham gia th tr ng gi đ nh, đây đ c xem là giá tr c a môi tr ng đ i v i chính cá nhân đó N m

1989, Mitchell and Carson c ng d a trên vi c phát tri n m t th tr ng gi đ nh đ các cá nhân phát bi u m c s n lòng tr c a h cho vi c b o t n m t d ch v môi tr ng t i m t đ a

đi m c th

u đi m c a ph ng pháp này là có th tính các giá tr kinh t c a nhi u hàng hóa d ch v ,

g m t t c các giá tr s d ng và phi s d ng Ngh a là xác đ nh đ c giá tr kinh t toàn ph n

c a tài nguyên môi tr ng nói chung và RNM nói riêng Vì th , tác gi s d ng CVM đ đánh giá m c s n lòng tr c a các cá nhân cho vi c b o t n và ph c h i RNM đ m Th N i CVM có nhi u bi n th khác nhau và ngày càng hoàn thi n nh ng m t qui trình chung g m

m t s b c c b n:

1 Xác đ nh nhóm đ i t ng và ph m vi đánh giá

2 Xây d ng b ng h i và đi u tra th đ đi u ch nh b ng h i và cách ti p c n l y s li u

3 Xây d ng b ng h i chi ti t bao g m các thông tin v th tr ng gi đ nh, tình hu ng

gi đ nh, ph ng ti n chi tr và câu h i v giá s n sàng chi tr (WTP)

4 Thu th p s li u hi n tr ng và x lý d li u

5 Tính toán phúc l i d a trên mô hình th c nghi m và suy r ng k t qu tính toán

Có nhi u d ng câu h i CVM đ c s d ng nh d ng liên t c (continuous), trò ch i đ u giá (bidding game), th tr ti n (payment card), hay CVM d ng nh phân (dichotomous CVM)

Lu n v n kh o sát thông tin b ng câu h i v i các m c giá cho tr c và s d ng ph ng pháp

c l ng tham s b ng mô hình h i qui, v i bi n ph thu c là xác su t h gia đình tr l i

“có” ho c “không” ch p nh n các m c giá s n lòng tr cho các giá tr phi s d ng c a RNM

đ c đ a ra trong kh o sát Các bi n đ c l p g m thu nh p h gia đình, kích th c h gia đình, giáo d c, đ tu i, gi i tính, các m c giá s n lòng tr (bids)

T k t qu h i quy, tính đ c giá tr trung bình c a WTP T m c s n lòng chi tr WTP có th

c tính đ c giá tr kinh t phi s d ng mà ng i dân đ a ph ng nh n đ c t RNM đ m

Th N i

3.3 Cách thu th p d li u

D a trên nh ng n i dung lu n v n, b ng câu h i đi u tra đ c thi t k s đ c đi u tra th đ

đ m b o r ng các câu h i và v n đ liên quan đ c nêu trong các câu h i có ý ngh a th c ti n

và ng i tham gia ph ng v n có th tr l i đ c đ m b o thu th p đ c thông tin chuyên sâu v các l i ích kinh t mang l i t các d ch v sinh thái c a vi c ph c h i RNM Các ho t

đ ng c th sau đây s đ c th c hi n:

Ph i h p v i các h p ph n khác đ t ch c 3 cu c tham v n c ng đ ng đ tham v n các chuyên gia và cán b các c p đ a ph ng v vi c qu n lý và s d ng tài nguyên, kh n ng

ph c h i RNM và các ngu n l i mà RNM mang l i cho ng i dân đ a ph ng và c ng đ ng

qu c t

Th c hi n ph ng v n chuyên sâu nh ng ng i cung c p thông tin ch ch t đ thu th p nh ng thông tin chuyên sâu v hi n tr ng qu n lý, s d ng và phát tri n RNM đ a ph ng

Th c hi n đi u tra t i 3 xư/ph ng (Ph c S n, Ph c Thu n, Nh n Bình) đ ki m tra đ tin

c y c a thông tin thu th p và th c hi n đi u tra h đ i v i nhóm h có ho t đ ng s d ng tài

đ c kho ng 7%, Do d đoán t l các câu h i không đ c tr l i và tr l i không hoàn t t do tính ph c t p c a b ng h i, t ng s ng i tr l i theo d đ nh vào kho ng 220 h Con s này

đ c phân ph i theo t ng xư/ph ng trong hai đ n v hành chính này, s d ng t ng s h trên xư/ph ng là c s đ phân ph i K t qu có 271 b ng h i đ c hoàn t t, ki m tra và đ a vào SPSS đ phân tích

S phân ph i c a kích th c m u đ c ch n m t cách ng u nhiên trong danh sách thành ph Quy Nh n và huy n Tuy Ph c B n xư/ph ng thu c huy n Tuy Ph c g m Ph c S n,

Ph c Hòa, Ph c Th ng, Ph c Thu n, và 7 xư/ph ng thu c thành ph Quy Nh n

CH NGă4: ÁNHăGIÁăGIÁăTR KINH T VÀ PHÂN TÍCH L I ÍCH CHI PHÍ

4.1 ánhăgiáăcácăgiáătr kinh t c a r ng ng p m n t iăđ m Th N i ậ t nhăBìnhă nh

Nh trình bày b c 3 m c 2.1.1 nh n di n các l i ích r ng ng p m n đ m Th N i mang l i cho ng i dân đ a ph ng và c ng đ ng xã h i bao g m giá tr s d ng tr c ti p, giá tr s

d ng gián ti p và giá tr phi s d ng Giá tr s d ng tr c ti p đ c đo l ng qua các thông s

v doanh thu hay thu nh p c a các h gia đình và c ng đ ng xã h i s ng quanh đ m Giá tr s

d ng gián ti p đ c c tính trên c s nh ng thi t h i hay phí t n v kinh t có th tránh

đ c hay ti t ki m đ c n u nh b o t n đ c RNM

4.1.1 ánhăgiáăcácăgiáătr s d ng tr c ti p c a r ng ng p m n t iăđ m Th N i ậ t nh Bìnhă nh

Theo đi u tra đ a bàn nghiên c u, giá tr s d ng tr c ti p bao g m giá tr thu đ c t ho t

đ ng nuôi tr ng th y s n, giá tr đánh b t th y s n và thu nh p tr c ti p t vi c khoán nh n

ch m sóc b o v RNM

4.1.1.1 Giá tr nuôi tr ng th y s n (NTTS)

Theo đi u tra kh o sát thì ho t đ ng NTTS trêm đ m Th N i đa ph n các h đây đ u nuôi theo hình th c xen ghép gi a 3 đ i t ng tôm, cua và cá

B ng 4.1 Th ng kê mô t v ho tăđ ng nuôi tr ng th y s n các h đi u tra

Ch ătiêu Trung bình ăl chă

S ngày công lao đ ng gia đình

(ngày/ha/n m)

Ngu n: X lý s li u đi u tra n m 2012

Chi phí trung bình trên 1 ha/n m là 24,20 tri u đ ng ây là các kho n chi phí b ng ti n mà các h gia đình đ u t cho vi c nuôi tr ng th y s n, bao g m các kho n chi phí con gi ng,

th c n công nghi p, th c n t i, chi phí thuê ao nuôi, chi phí c i t o ao nuôi nh đ p b ,

di t t p, x lý đáy, chi phí thuê lao đ ng ch m sóc, b o v , khai thác và các kho n kho n chi phí b ng ti n khác S ngày công lao đ ng mà h nuôi tr ng b ra cho vi c ch m sóc, b o v , khai thác và c i t o ao nuôi trung bình 137 ngày/ha/n m Trên c s đó tính toán l i nhu n c a các h đi u tra NTTS

B ng 4.2 L i nhu n nuôi tr ng th y s n c a các h đi u tra

Ngu n: X lý t s li u đi u tra n m 2012

Chi phí ngày công lao đ ng gia đình t i đ a ph ng dao đ ng trong kho ng t 50 đ n 150 (ngàn VND), lu n v n l y trung bình giá ngày công lao đ ng gia đình là 70.000 VND, thì chi phí lao đ ng gia đình là 9,69 tri u VND/ha

K t qu tính toán cho th y, v i doanh thu trung bình c a các h đi u tra là 38,02 tri u VND/ha, chi phí trung bình là 24,20 tri u VND/ha thì l i nhu n trung bình mà các h NTTS đây đ t đ c là 4,23 tri u VND/ha/n m

gia đình N i dung kh o sát t p trung vào k t qu đánh b t, s ngày đánh b t, giá bán s n

ph m, t đó xác đ nh doanh s hay thu nh p trung bình trong 1 n m c a các h đánh b t th y

s n Trên c s đi u tra 61 h đánh b t th y s n 3 xư/ph ng thu c đ a bàn nghiên c u, k t

qu đi u tra đ c ph n ánh b ng d i đây

B ng 4.3 Giá tr đánhăb t th y s n bình quân trên h

TT

iăt ngăđánhăb t S năl ng

(kg/ngày)

Giá bán BQ (VND/kg)

S ngƠyăđánhăb t/n m

(ngày)

Thu nh p BQ (tr VND /n m)

Ngu n: X lý s li u đi u tra n m 2012

Ngoài các đ i t ng chính mà đa s các h đánh b t chuyên th ng khai thác nh tôm, cua,

cá, các h còn đánh b t m t s đ i t ng khác nh hàu, trùn bi n, tùy thu c vào th i v V i các đ i t ng này lu n v n không th ng kê s n l ng mà ch th ng kê thu nh p trung bình trong n m trên 1 h gia đình có đ c t các đ i t ng này

L u ý v s ngày đánh b t trong n m, có th trong cùng 1 ngày các h có th đánh b t cùng lúc nhi u lo i khác nhau nên t ng s ngày đánh b t đây s l n h n s ngày mà h th c t đánh b t trong n m

Nh v y, t ng thu nh p trung bình n m c a 1 h chuyên đánh b t trên các bãi tri u quanh khu

v c RNM đ m Th N i là 26,94 tri u đ ng n m Chi phí ho t đ ng đánh b t th y s n đ c mô

Chi phí lao đ ng ch y u là công lao đ ng gia đình (trong 61 h đi u tra không có h nào thuê lao đ ng bên ngoài) Chi phí lao đ ng gia đình đ c tính b ng s ngày công trung bình mà h tham gia đánh b t nhân v i giá ngày công lao đ ng trung bình đ a ph ng

K t qu đi u tra cho th y, giá ngày công lao đ ng gia đình dao đ ng trong kho ng t 50 đ n

140 ngàn VND/ngày công, trong lu n v n tác gi l y m c trung bình là 70 ngàn VND/ngày

S ngày trung bình m i h gia đình th c hi n vi c đánh b t trung bình là 250 ngày, chi phí công lao đ ng gia đình trung bình tính đ c là: 250*70 ngàn VND/ngày = 17,50 tri u VND/n m

Qua th ng kê các kho n m c chi phí, chúng ta th y r ng chi phí lao đ ng chi m t tr ng l n

nh t (chi m 75,37% t ng chi phí), chi phí nhiên li u (chi m 22,08%), chi phí mua s m ng

l i c (1,85%), và chi m t l th p nh t là chi phí kh u hao thuy n (chi m 0,7%)

L i nhu n bình quân c a h đánh b t th y s n đ c th hi n b ng sau:

B ng 4.5 L i nhu n bình quân h đánhăb tătrênăn m

Ngu n: X lý s li u đi u tra n m 2012

Hi n nay s h đánh b t chuyên trên các bãi tri u đ m Th N i 3 xư/ ph ng nghiên c u là

798 h V y t ng l i ích ròng (giá tr kinh t ròng) tính đ c: 3,71*798 = 2.960,58 (tri u VND)

M c tiêu c a lu n v n là c tính giá tr kinh t trên m t đ n v hecta m t n c khu v c nghiên c u, vì v y c n chuy n đ i giá tr đánh b t trên h sang giá tr đánh b t trên m t đ n v

di n tích làm đ c vi c này, c n ph i c l ng di n tích đánh b t trên đ a bàn 3

ph ng/xã nghiên c u Qua tìm hi u t i đ a bàn nghiên c u tác gi đ c bi t ho t đ ng đánh

b t ch th ng t p trung các bãi tri u n i t p trung nhi u th y s n vì th trong tính toán thay

n c bãi tri u c a các ph ng/xã đ a bàn nghiên c u là Ph c Thu n: 50 ha, Ph c S n:

200 ha, và Nh n Bình: 100 ha Nh v y t ng di n tích m t n c bãi tri u c tính c a 3 xư/ph ng vào kho ng 350ha Giá tr kinh t t đánh b t th y s n/ha c tính: 2.960,58/350 = 8,458 tri u VND/ha/n m

M t th c t hi n nay vi c đánh b t th y s n đ a bàn nghiên c u là r t ph c t p, nghiên c u

m i ch d ng l i vi c xác đ nh l i ích mang l i t các h đánh b t chuyên, th c t l c l ng đánh b t không chuyên tham gia đánh b t r t đông đ o (ng i dân đ a ph ng tham gia đánh

b t vào lúc nông nhàn) Tuy nhiên, đ xác đ nh đ c thu nh p và l i ích kinh t t đ i t ng đánh b t không chuyên là vi c làm ph c t p Không tính đ n giá tr đánh b t c a các h không chuyên s cho m t c l ng th n tr ng v k t qu tính toán H n ch th 2 trong vi c xác

Theo đi u tra giá tr s d ng gián ti p r ng ng p m n bao giá tr h tr sinh thái, giá tr b o v

b đìa cho ho t đ ng nuôi tr ng th y s n và giá tr h p th cacbon

4.1.2.1 Giá tr h tr sinh thái cho nuôi tr ng th y s n

Các quan sát th c t t i khu v c NTTS vùng RNM đ m Th N i cho th y có m t s chênh

l ch đáng k gi a n ng su t nuôi tôm t i các đ m nuôi không có r ng ng p m n (nuôi c nh quang) và đ m có cây ng p m n trong các ao nuôi (nuôi sinh thái) S chênh l ch v n ng su t nuôi tr ng này là do vai trò c a RNM trong vi c t o ra đi u ki n môi tr ng thu n l i cho sinh

v t t ng tr ng nh : đi u hòa vi khí h u, n đ nh n n ao và cung c p chu i dinh d ng trong

ao Giá tr h tr sinh thái cho nuôi tr ng th y s n c a RNM đ c đánh giá trong nghiên c u này b ng ph ng pháp hàm s n xu t h gia đình và giá tr tr ng

đánh giá m c đ nh h ng c a RNM đ i v i n ng su t nuôi th y s n đ tài s d ng mô hình Cobb–Douglas

Trong mô hình th c nghi m, lu n v n s d ng k t h p gi a ý t ng c a mô hình lý thuy t và

ph ng trình hàm s n xu t Cobb–Douglas đ xem tác đ ng c a nh ng y u t n i sinh và ngo i sinh t i n ng su t nuôi tr ng th y s n, trong đó ngoài v n và lao đ ng là hai y u t c

b n, mô hình l ng ghép thêm y u t ngo i sinh là di n tích nuôi tr ng và bi n gi (dummy) có

ho c không có cây RNM quanh ao nuôi

N ng su t N ng su t thu ho ch trên 1 ha ao nuôi T /ha/n m

Lao đ ng T ng s ngày lao đ ng/1 ha ao nuôi S ngày/ha/n m

R ng ng p m n

Bi n phân bi t gi a ao nuôi có cây ng p m n

quanh ao (nuôi sinh thái) và không có cây

ng p m n quanh ao (nuôi c nh quang)

Có cây RNM ao nuôi = 1,

Không có cây RNM ao nuôi = 0

K t qu c l ng c a mô hình hàm s n xu t v i ao qu ng canh và sinh thái đ c trình bày khái quát trong b ng d i

B ng 4.7 K t qu hàm s n xu t nuôi tôm t các h đi u tra

Theo k t qu c l ng, R2 đi u ch nh c a mô hình đ t 0,65, ngh a là có 65% s bi n đ ng

c a n ng su t nuôi tr ng c a các h do nh h ng b i các nhân t đ n mô hình

Bi n R ng ng p m n có d u d ng và có m c ý ngh a = 1%, có ngh a là ao nuôi có cây

r ng ng p m n quanh ao (nuôi sinh thái) s cho n ng su t cao h n ao nuôi không có cây r ng

ng p m n quanh ao (nuôi c nh quang) S khác bi t v n ng su t gi a ao nuôi sinh thái và ao nuôi c nh quang đ c xem là l i ích mang l i t giá tr d ch v h tr h sinh thái c a RNM

đ i v i ho t đ ng NTTS

T k t qu c l ng mô hình Cobb–Douglas cho th y r ng bi n R ng ng p m n có ý ngh a

đ i v i n ng su t c a ho t đ ng NTTS, tác gi ti n hành so sánh n ng su t c a hai tr ng h p:

ao nuôi có r ng ng p m n và ao nuôi không có r ng ng p m n bao quanh ao đ t đó làm c

s cho vi c c l ng giá tr gián ti p mà r ng ng p m n mang l i cho ho t đ ng NTTS Theo k t qu đi u tra có 44 h có ao nuôi có cây ng p m n trong và quanh ao (nuôi sinh thái);

26 h nuôi không có cây ng p m n quanh ao nuôi (nuôi c nh quang)

Có s khác bi t đáng k gi a s n l ng nuôi tr ng c a ao nuôi có cây ng p m n và ao nuôi không có cây ng p m n quanh ao C th , t ng s n l ng c a tôm, cua, cá c a ao nuôi có cây

ng p m n đ t 364,38 kg/ha và c a ao nuôi không có cây ng p m n đ t 290,91kg/ha

B ng 4.8 So sánh hình th c nuôi tr ng th y s n có cây ng p m n và không có cây ng p

S ngày lao đ ng trên m t đ n v di n tích c ng có s khác bi t gi a hai nhóm h nuôi: trong

đó s ngày trung bình lao đ ng t i ao có cây ng p m n là 121,49 ngày còn ao nuôi không có cây ng p m n là 155,27 ngày

S ngày lao đ ng ch y u ph c v cho các công vi c chính là ch m sóc, b o b , n o vét và tu

b ao nuôi S khác bi t này đ c gi i thích là do: v i ao nuôi có cây ng p m n trong và quanh ao s góp ph n b o v b ao, h n ch s t l so v i ao nuôi không có cây ng p m n quanh ao do đó s ngày công lao đ ng ch m sóc, b o v ao nuôi có cây r ng ng p m n s ít

h n ao nuôi không có cây r ng ng p m n trong và quanh ao

Trên c s đó lu n v n tính toán giá tr d ch v h tr h sinh thái c a RNM đ i v i 1 ha ao nuôi Theo k t qu tính toán n ng su t chênh l ch gi a hai sinh thái so v i ao nuôi c nh quang

là (346,38–290,91)/290,91 = 19% Theo k t qu tính toán v giá tr s n l ng c a 1ha ao NTTS đ a bàn nghiên c u là 38,02 tri u VND/ha, nh v y m c t ng l i nhu n hay chính là giá tr d ch v h tr sinh thái c a RNM là 38,02*19% = 7,22 (tri u VND/ha)

4.1.2.2 Giá tr b o v b đìa cho nuôi tr ng th y s n c a RNM

R ng ng p m n th ng có vai trò nh m t “t m đ m” ch n sóng có kh n ng b o v gi m b t thi t h i c a bưo gây ra cho đê bi n, giúp duy trì đ c tính b n v ng c a h th ng đê bi n Trong quá trình đi u tra kh o sát t i đ a ph ng, tác gi nh n th y RNM đ m Th N i có

ch c n ng b o v b đê quanh các ao nuôi tr ng th y s n, vì v y trong nghiên c u này tác gi

ti n hành thu th p thông tin, d li u đ đ nh giá l i ích kinh t c a giá tr này

tính toán giá tr b o v b đìa cho các ao nuôi th y s n, tác gi s d ng ph ng pháp chi phí thi t h i tránh đ c (Cost Avoided Method)

K t qu đi u tra cho th y, nh ng ao nuôi có cây ng p m n quanh ao (ao sinh thái) s ít b xói

l , h h i h n so v i nh ng ao nuôi không có cây ng p m n quanh ao (nuôi c nh quang) S khác bi t này đ c th hi n s ngày công lao đ ng mà h nuôi tr ng b ra đ duy tu, b o

d ng và c i t o ao nuôi

Theo s li u thì s ngày công chênh l ch gi a ao nuôi có cây ng p m n quanh ao và không có cây ng p m n quanh ao là 155,27 – 129,49 = 26,78 (ngày/ha/n m)

V i đ n giá ngày công lao đ ng t i đ a ph ng mà lu n v n s d ng là 70.000 VND/ngày thì

m c chênh l ch v ti n công lao đ ng trên 1ha nuôi tr ng là 26,78*70.000 = 1,87 (tri u VND/ha/n m)

ây đ c xem là l i ích kinh t mang l i t vi c b o v b đìa cho ho t đ ng NTTS do RNM

đư góp ph n gi m chi phí công lao đ ng trong vi c duy tu, b o d ng, c i t o ao nuôi

4.1.2.3 Giá tr c đ nh cacbon

Trong m t khu r ng, cây g và cây b i t o thành ph n ch y u c a sinh kh i trên m t đ t,

t ng sinh kh i c a m t lâm ph n bi n đ ng m nh và ph thu c vào y u t th i ti t và đ t i

v i RNM sinh kh i r ng còn ph thu c vào t n xu t và th i gian ng p n c do th y tri u Sinh kh i và cacbon c ng b chi ph i b i đ tu i c a r ng và các cây trong r ng

M i quan h gi a kích th c cây và sinh kh i c a chúng không ph i là quan h đ ng th ng,

đi u này có ngh a là khi đ ng kính và chi u cao t ng lên, sinh kh i c a cây c ng t ng nh ng

v i t l hoàn toàn khác Kích th c cây r ng và m t đ là nh ng nhân t chính quy t đ nh sinh kh i lâm ph n M t đ g trong cây nh h ng đ n hàm l ng cacbon trong cây và nh

v y nó c ng nh h ng đ n lâm ph n th c v t

Cacbon trong sinh kh i cây đ u b t ngu n t khí CO2 trong không khí thông qua quá trình sinh tr ng c a cây Vi c m t th m th c v t che ph , đ t r ng ho c phân h y g s làm cacbon tr l i b u không khí d ng CO2 ho c CH4 n u cây b phân h y Nh v y, có th nói

r ng r ng là các kho ch a đ ng cacbon h p th đ c trong không khí, m c dù có m t s chu trình luân chuy n v c b n lo i khí này di n ra hàng ngày M t trong nh ng chu trình luân chuy n s làm cacbon quay tr l i b u khí quy n, nh ng m t ph n s đi vào chu i th c n

ho c đ c gi l i trong đ t Cacbon th ng t n t i n đ nh trong đ t trong m t th i gian dài,

tr m tích môi tr ng nh h sinh thái r ng ng p m n có th xúc ti n vi c l u tr sinh kh i

d i lòng đ t và đôi khi hình thành than bùn trong môi tr ng đ c bi t khi phân h y sinh kh i các vùng đ t có RNM Do v y, s suy thoái và làm thay đ i ch c n ng t nhiên c a các vùng đ t ng p n c có th là nguyên nhân chính gây ra s phát th i cacbon nh ô xít cacbon

đ t vào b u khí quy n

Vi c xác đ nh sinh kh i c a m t khu r ng là r t ph c t p và t n kém, đòi h i ph i đ c ti n hành trong th i gian dài, do v y trong lu n v n tác gi k th a k t qu c a m t s nghiên c u khác đư đ c th c hi n Vi t Nam đ xác đ nh sinh kh i cacbon

B ng 4.9 Giá tr cung c p sinh kh i c a m t s khu r ng ng p m n Vi t Nam

V ătríăkhuăRNM Lo iăcơy Ch ăs ăt ngăsinhă

kh iă(t n/ha/n m)

H păth ăcacbonă (t n/ha)

Xuân Th y, Nam nh 6 Trang, sú, m m 4,3 - 7,7 2,1- 4,9

Trong lu n v n, tác gi gi đ nh giá tr cung c p sinh kh i c a RNM đ m Th N i t ng

đ ng v i giá tr cung c p sinh kh i c a RNM Xuân Th y, t nh Nam nh Giá tr h p th Cacbon trên 1ha/n m trung bình c a RNM VQG Xuân Th y là 2,8 t n/ha/n m

chuy n hóa thành ti n giá tr h p th cacbon c a RNM đ m Th N i, nghiên c u s d ng giá qu c t c a vi c c t gi m m t đ n v cacbon Các m c giá dao đ ng t 150 USD/t n cacbon (theo đ nh m c giá t i Nauy) cho đ n 15 USD/t n cacbon (đ nh m c giá t i Argentina)

V i m c giá đ c tính trong lu n v n là 15 USD/t n cacbon, t đó giá tr gián ti p h p th cacbon c a 1 ha RNM đ m Th N i là: 15 USD/t n * 2,8 t n/ha/n m = 42 USD/ha/n m, t ng

đ ng 0,87 tri u VND/ha/n m (tính theo t giá chuy n đ i 1USD = 20.820 VND8

V i t ng s dân c a 2 đ n v hành chính này là 463.891 kh u9, gi đ nh r ng 1 h có trung bình 5 ng i thì s h trên đ a bàn tính đ c 463.891/5 = 92.779 (h ).

V i s h dân đ a bàn là 92.779 h thì giá tr phi s d ng mà 150 ha r ng ng p m n mang

l i cho ng i dân đ a ph ng đ c c tính: 50.000 đ ng/h /n m*92.779 h = 4.638.910 ngàn đ ng/n m

4.1.4 T ng giá tr kinh t toàn ph n c a r ng ng p m n t iăđ m Th N i ậ t nh Bình

1 Giá tr h tr sinh thái cho nuôi tr ng th y s n 361.000,00

2 Giá tr b o v b đìa cho nuôi tr ng th y s n c a RNM 93.500,00

3 Giá tr c đ nh cacbon hay t ng sinh kh i 130.500,00

Giáătr ăkinhăt ătoƠnăph n 6.311.410,00 100%

Nh v y giá tr tr kinh t toàn ph n hàng n m c a đ m Th N i mang l i cho ng i dân đ a

ph ng và c ng đ ng xã h i x p x 6.311.410.000 VND L i ích này thu đ c t các giá tr s

d ng tr c ti p, giá tr s d ng gián ti p và giá tr phi s d ng mà ng i dân và c ng đ ng đ a

ph ng s ng xung quanh đ m đ c h ng Con s này ch a ph n ánh đ c t ng giá tr th c

9

Dân s huy n Tuy Ph c n m 2011 có 181.291 nhân kh u và dân s c a thành ph Quy Nh n n m 2011 g m

282.600 kh u (Niên giám Th ng kê t nh Bình nh n m 2012)

vì lu n v n ch a tính đ n các giá tr ti m tàng c a RNM nh các giá tr v duy trì đa d ng sinh

h c, c i thi n môi tr ng, đi u ti t n c ng m,ầ

4.2 Phân tích l i ích chi phí c a vi c ph c h i và b o t n r ng ng p m n t iăđ m Th

N i ậ t nhăBìnhă nh

4.2.1 Chi phí và l i ích d án khôi ph c 150 ha r ng ng p m n

Vi c khôi ph c r ng ng p m n đ c ti n hành trên di n tích 150ha r ng ng p m n đ m Th

N i và đ c tài tr b i d án v i t ng chi phí đ u t 850.000 USD Th i gian c n đ hoàn thành vi c tr ng r ng ng p m n cho 150 ha trên đ m Th N i đ c c tính trong 4 n m T

n m th 5 đ n h t n m th 22 thì chi phí khôi ph c b ng 0

i u quan tr ng c n l u ý đây, theo k t qu đi u tra và th o lu n v i các nhà làm chính sách

đ a bàn nghiên c u, vòng đ i c a r ng ng p m n là 22 n m tính t th i đi m sau khi tr ng

Do v y trong lu n v n c a mình, tác gi s d ng 22 n m làm th i gian đ đánh giá l i ích và chi phí c a d án khôi ph c r ng ng p m n

T ng chi phí d án trên 150 ha r ng ng p m n đ c quy đ i t ng đ ng v i 17.697.000.000 VND (t giá 1USD = 20.820 VND), do v y chi phí tr ng tính trên 1ha r ng ng p m n: 17.697.000.000/150 = 117.980.000 (VND/ha) Trong th i gian tr ng r ng ng p m n, chi phí

b o v r ng ng p m n đ c c đ nh m c 200.000 VND/ha/n m, k t n m th 5 đ n n m

th 22 k t thúc vòng đ i d án chi phí b o v r ng ng p m n gi m xu ng còn 150.000 VND/ha/n m, đi u này là h p lý vì trong th i gian tr ng r ng, đòi h i công lao đ ng ch m sóc

r ng non nhi u h n, nên chi phí cho ch m sóc và b o v trong th i gian 4 n m đ u tiên tr ng

r ng cao h n so v i sau khi cây RNM đư tr ng thành

T ng chi phí d án khôi ph c r ng ng p m n trong th i gian 22 n m đ c mô t b ng 1.2 -

ph l c 01

T ng chi phí d án khôi ph c 150 ha r ng ng p m n bao g m 117.980.000 (VND/ha) nh m

tr ng 150 ha r ng ng p m n trong th i gian 4 n m và 3.500.000 (VND/ha) đ duy trì và b o

v r ng ng p m n trong th i gian 22 n m T ng chi phí khôi ph c r ng ng p m n là 121.480.000 (VND/ha)

T ng l i ích c a r ng ng p m n tính đ c m c 4.1.4

Theo kh o sát đ a bàn nghiên c u, trong th i gian 4 n m đ u tiên tr ng r ng ng p m n thì trong n m đ u tiên r ng ng p m n ch phát sinh 10% l i ích, k t n m th 2 RNM phát sinh

l i ích và đ t 25% t ng l i ích, n m th 3 đ t 50% t ng l i ích, n m th 4 đ t 75% t ng l i ích, và đ t 100% t n m th 5 đ n khi k t thúc chu k c a r ng ng p m n là n m th 22

L i ích d án khôi ph c 150 ha r ng ng p m n đ c mô t qua b ng d i v i gi đ nh r ng l i ích c a d án mang l i cho ng i dân và c ng đ ng đ a ph ng là không đ i t n m th 5

m n và so sánh v i ph ng án c s : 150 ha di n tích m t n c đ c s d ng cho m c đích NTTS và BTS

Trong phân tích l i ích – chi phí các ph ng án thay th tác gi gi đ nh r ng nguy c d ch

b nh, bi n đ i khí h u và ô nhi m môi tr ng không nh h ng đ n l i ích c ng nh chi phí

c a các ph ng án Th c t n u r i ro đó x y ra thì chi phí c a vi c NTTS và BTS s t ng lên và l i ích s gi m xu ng m t cách đáng k , tuy nhiên trong nghiên c u này tác gi b quan

s tác đ ng c a các y u t đó lên ho t đ ng NTTS và BTS

Ph ngăánă1: Ph ng án c s

Hi n nay di n tích m t n c đ m Th N i đ c s d ng ch y u cho m c đích NTTS và BTS Các ch tiêu c a ho t đ ng NTTS và BTS đư đ c tính m c 4.1.1.1 và 4.1.1.2 nên trong ph n phân tích l i ích – chi phí c a ph ng án hi n tr ng, tác gi l y l i ích c a ph ng

án c s b ng t ng doanh thu c a 2 ho t đ ng NTTS và BTS và gi đ nh r ng l i ích c a 2

ho t đ ng này không đ i trong 22 n m phân tích

Hi n nay, 150 ha di n tích m t n c đ c s d ng cho 2 ho t đ ng NTTS và BTS, trong đó

50 ha di n tích đ c s d ng cho m c đích NTTS và 100 ha di n tích còn l i đ c s d ng cho m c đích BTS

L i ích ph ng án 1 đ c tính = 4.230 * 50 + 8.460*100 = 1.057.500.000 (VND)

L i ích c a ho t đ ng NTTS và BTS đ c mô t qua b ng 1.3 – ph l c 01 V i su t chi t

t n m th 5 đ n khi k t thúc vòng đ i c a cây RNM (22 n m) là không đ i

S d ng su t chi t kh u 10%, NPV d án khôi ph c 150 ha RNM thu đ c 28.590.841.830 (VND)

T giá tr NPV tính đ c c a các ph ng án chúng ta th y r ng giá tr NPV c a d án khôi

ph c r ng ng p m n đ t giá tr l n nh t, cao h n so v i hi n tr ng là k t h p nuôi tr ng th y