GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NGHIỆP VỤ HOÁN ĐỔI LÃI SUẤT TẠI NGÂN HÀNG TMCP XĂNG DẦU PETROLIMEX LUẬN VĂN THẠC SĨ.PDF

PGBANK Petrolimex Group Bank Ngân hàng TMCP X ng D u Petrolimex SIBOR Singapore InterBank Offered... Ch s lãi su t ph bi n khác đó là MIFOR Mumbai Interbank Forward Offered Rate... Ngu n

L I CAM ĐOAN

tài nghiên c u này do chính tác gi th c hi n T t c nh ng ph n k th a, tham

kh o đ u đ c trích d n và ghi ngu n c th trong danh m c tài li u tham kh o

Thành ph H Chí Minh, tháng 4 n m 2013

Tác gi

LÂM QU C TOÀN

M C L C

L I CAM OAN ii

M C L C iii

DANH M C CÁC KÝ HI U, CH VI T T T viii

DANH M C CÁC B NG, BI U, TH VÀ HÌNH V ix PH N M U x

1 Gi i thi u x

2 M c tiêu nghiên c u x

Đ i t ng và ph m vi nghiên c u: xi

4 Ph ng pháp nghiên c u: xi

5 C tài: xi

CH NG 1: T NG QUAN V NGHI P V HOÁN I LÃI SU T 1

1.1 Khái quát v th tr ng Hoán đ i lãi su t 1

1.1.1 M t s đ c tr ng .2

1.1.2 Nguyên nhân phát tri n .2

1.1.2.1 L i th so sánh 3

C i di n 5

1.1.2.3 Quy n ch n thanh toán tr c 6

1.1.2.4 Qu n lý r i ro 6

Đ u c 6

1.1.3 Các thành viên tham gia .7

1.1.4 Các r i ro và ph ng pháp qu n lý r i ro .7

1.2 Nghi p v H i lãi su t 9

Đ nh giá b ng ph ng pháp so sánh th tr ng (Brooks, 1998) 9

1.2.2 Ph ng pháp y t giá .12

1.2.3 K h n thanh toán .14

1.2.4 Kho ng chênh l ch 15

1.2.5 Các nhân t nh h n vi c phát tri n nghi p v HĐLS 17 1.3 Các ch tiêu đánh giá s phát tri n nghi p v hoán đ i lãi su t 18

1.3.1 T l ng .18

1.3.2 T l các h HĐLS u .18

1.3.3 S khách hàng hoán i .19

1.4 Bài h c kinh nghi m m t s n c trên th gi i v hoán i lãi su t 19

1.4.1 Châu Âu 19

1.4.2 Nh t .20

1.4.3 Đ 20

1.4.4 Bài h c kinh nghi m: 22

K T LU N CH NG 1 24

CH NG 2: TH C TR NG NGHI P V HOÁN I LÃI SU T T I NGÂN HÀNG TMCP X NG D U PETROLIMEX 25

2.1 T ng quan v i lãi su t trên th gi i 25

2.2 S phát tri n th tr i lãi su t Vi t Nam 29

C nh v i lãi su t hi n t i .29

C n pháp lý hi n hành 29

Đ u ki H i Lãi su t 29

2.1.2 S phát tri n c a th tr H i lãi su t Vi t Nam th i gian qua .30

2.3 Th c tr ng nghi p v i lãi su t t NHTMCP X D u Petrolimex 33

2.3.1 Quy trình th c hi n .33

2.3.1.1 T p h p thông tin khách hàng: 35

2.3.1.2 Ki m soát r i ro tr c giao d ch 36

2.3.1.3 Giao d ch 37

2.3.2 Th c tr ng ho t đ ng hoán đ i lãi su t nh ng n m qua .38

2.3.2.1 Th c tr ng 38

Đ phát tri n c a nghi p v i lãi su t t i PGBANK 39

Đ 40

Đ .40

K n ch và nguyên nhân .43

2 4.2.1 Nguyên nhân khách quan 44

2.4.2.2 Nguyên nhân ch quan 48

K T LU N CH NG 2 49

CH NG 3: GI I PHÁP PHÁT TRI N NGHI P V HOÁN I LÃI SU T T I NHTMCP X NG D U PETROLIMEX 50

3.1 Tri n v ng phát tri n c a th tr i lãi su t VI T

NAM và t i PGBANK 50

3.1.1 C h i .51

3.1.2 Thách th c 53

3.2 Nhóm các gi i pháp t o n n t ng phát tri n cho nghi p v i lãi su t 54

3.2.1 Phát tri n th tr ng trái phi u .54

3.2.2 Phát tri n th tr ng lãi su t liên ngân hàng (LNH) .56

3.2.3 Xây d ng cong lãi su t .57

3.2.4 Minh b ch thông tin .58

3.2.5 Phát tri i ro tín d c l p .60

3.3 Nhóm các gi i pháp phát tri n nghi p v i lãi su t t NHTMCP X D u Petrolimex 63

3.3.1 Nâng cao hi u qu ti p c n khách hàng .63

Đ i m i công ngh , thông tin, xây d ng c s d li u .65

Đào t o ngu n nhân l c, nâng cao quy trình, nghi p v 66

T ng nâng cao nh n th c r i ro lãi su t c a khách hàng .66

Đ y m c c nh tranh .67

3.4 M t s ki n ngh 68

Đ i v i chính ph 68

Đ i v i NHNN Vi t Nam .69

K T LU N CH NG 3 71

K T LU N 72

TÀI LI U THAM KH O 74

Danh m c tài li u ti ng Vi t 74

Danh m c tài li u ti ng Anh 76

PH L C 78

IRS (Interest Rate Swap) Hoán đ i lãi su t

ISDA (International Swap and

Derivatives Assosiation)

Hi p h i phái sinh và hoán đ i qu c t

Euribor (Euro InterBank Offered Rate) Lãi su t liên ngân hàng Châu Âu

LIBOR (London InterBank Offered

OTC (Over The Counter) Th tr ng phi t p trung

PGBANK (Petrolimex Group Bank) Ngân hàng TMCP X ng D u Petrolimex SIBOR (Singapore InterBank Offered

DANH M C CÁC B NG, BI U Đ TH VÀ HÌNH V

B ng 1.1: R i ro và các ph ng pháp qu n lý [8]

B ng 1.2 Y t giá H LS ngày 13/11/2012 [13]

B ng 1.3 Các quy c k h n thanh toán ph bi n H LS [14]

B ng 1.4 M c tín nhi m và ph n bù r i ro trên th tr ng trái phi u [16]

Bi u đ 2.1 T ng giá tr các h p đ ng giao d ch Lãi su t m trên OTC [25]

Bi u đ 2.2 T ng giá tr các h p đ ng theo s n ph m [26]

B ng 2.1 Giá tr các h p đ ng giao d ch theo s n ph m phái sinh trên OTC vào tháng

12 n m 2011 [26]

B ng 2.2 M t vài h p đ ng H LS tiêu bi u [32]

S đ 2.1 Quy trình giao d ch H LS t i PGBANK [34]

B ng 2.3 Chi ti t các giao d ch H LS PGBANK đã th c hi n [38]

Bi u đ 2.3 T ng tr ng GDP th c t 2002 – 2012 [41]

B ng 2.4 Cán cân thanh toán Vi t Nam 2004 – 2012 [42]

B ng 2.5 X p h ng trình đ phát tri n tài chính Vi t Nam theo m t s ch tiêu ch n

l c, 2011 [44]

th 2.1T ng s d trái phi u (%GDP) [46]

th 3.1 Lãi su t qua đêm trên th tr ng liên ngân hàng g n đây [53]

PH N M Đ U

1 Gi i thi u

Th tr ng H LS là m t trong nh ng th tr ng l i t c c đ nh quan tr ng nh t cho

ho t đ ng giao d ch v n và phòng tránh r i ro lãi su t Các TCKT phi tài chính s d ng

H LS nh m qu n lý r i ro lãi su t trong c u trúc n c a mình S tham gia c a ngân hàng vào th tr ng này là m t xu th t t y u v i vai trò v a là m t trung gian v a là

ch th có liên quan m t thi t đ n r i ro lãi su t Các Ngân hàng v i hai m c đ ch chính song hành đó là t i đa hóa l i nhu n đ ng th i v i vi c ph i đ m b o thanh kho n hi u qu đ t đ c các m c tiêu đó, các ngân hàng c n ph i giám sát, duy trì,

và qu n lý các ngu n v n và danh m c đ u t tài s n trong m t t ng th mang tính h

th ng có tính đ n các r i ro khác nhau R i ro B ng cân đ i tài s n có th đ c phân làm hai lo i chính đó là r i ro thanh kho n và r i ro lãi su t Nhu c u qu n lý r i ro lãi

su t ngày càng gia t ng b i vì đi u này nh h ng r t l n đ n kh n ng tìm ki m l i nhu n c a toàn b ngân hàng và đó là lý do các ngân hàng b t đ u áp d ng các công c phái sinh nh là H LS, lãi su t t ng lai, th a thu n lãi su t k h n

Th c hi n các cam k t h i nh p qu c t , Vi t Nam đang d n m c a th tr ng, áp

d ng các lu t ch i chung v i qu c t , ti n t i t do hoá lãi su t, t do hoá tài kho n

v n… Tuy s n ph m H LS đã đ c các ngân hàng m i chào nh ng v n còn r t s khai, nhìn m t cách t ng quát m c đ áp d ng H LS Vi t Nam còn r t h n ch ó

là lý do t i sao tác gi l i ch n đ tài lu n v n nghiên c u “GI I PHÁP TRI N NGHI P V HOÁN I LÃI SU T T I NGÂN HÀNG TMCP X NG D U PETROLIMEX ”

2 M c tiêu nghiên c u

M c tiêu chung:

xu t các gi i pháp nh m phát tri n nghi p v H LS t i Vi t Nam và c th t i ngân hàng TMCP X ng D u Petrolimex

M c tiêu c th :

- Tìm hi u nguyên nhân phát tri n c a th tr ng H LS

- Nghiên c u t ng quan các tính ch t c a th tr ng H LS

- Nghiên c u và phân tích nghi p v H LS

- Rút ra bài h c kinh nghi m t hình thành th tr ng H LS t i Châu Âu, Nh t,

n

- Nghiên c u các v n b n pháp lu t liên quan đ n H LS t i Vi t Nam hi n nay

- S l c v th tr ng H LS t i Vi t Nam trong th i gian qua

- Phân tích, đánh giá th c tr ng nghi p v H LS c a PGBANK

- xu t gi i pháp th c hi n chi n l c đ y m nh nghi p v H LS

Đ i t ng và ph m vi nghiên c u:

- M t s lý lu n và đ c tính c b n c a H LS cùng v i nh ng v n đ c n quan tâm khi giao d ch H LS

- S hình thành c a th tr ng H LS Châu Âu, Nh t và n

- S phát tri n th tr ng H LS t i Vi t Nam trong th i gian qua

- Th c tr ng nghi p v H LS t i PGBANK

4 Ph ng pháp nghiên c u:

Lu n v n đ c nghiên c u d a trên ph ng t ng h p, phân tích, th ng kê, so sánh và

đ i chi u nh m ch n s li u th c t đáng tin c y, x lý đúng đ n và khoa h c Cùng

v i s tham kh o, trao đ i ý ki n c a ng i h ng d n khoa h c, các chuyên viên ph trách nghi p v H LS t i các ngân hàng nh m tham kh o ý ki n đánh giá và nh n đ nh

Ch ng 2: Th c tr ng nghi p v Hoán đ i lãi su t t i Ngân hàng TMCP X ng D u Petrolimex

Ch ng 3: Gi i pháp phát tri n nghi p v Hoán đ i lãi su t t i Ngân hàng TMCP X ng

D u Petrolimex

CH NG 1: T NG QUAN V NGHI P V HOÁN I

LÃI SU T

1.1 Khái quát v th tr ng Hoán đ i lãi su t

Trong l nh v c tài chính, m t h p đ ng hoán đ i là m t th a thu n gi a hai bên nh m trao đ i dòng ti n có liên quan đ n hai ch s khác nhau t i m t hay nhi u th i đi m trong t ng lai Hoán đ i đ c áp d ng đ i v i các ch s có liên quan đ n lãi su t, t giá c ng nh hàng hóa và giá ch ng khoán V i H LS, m t cách c th , t i m t hay nhi u th i đi m trong t ng lai đã đ c đ nh tr c các dòng ti n s đ c trao đ i bao

g m các ngha v thanh toán khác nhau nh ng d a trên m t s ti n g c danh ngh a hay

c s chung không đ i trong toàn b quá trình

Có r t nhi u s n ph m H LS khác nhau nh ng s n ph m H LS c b n và n n t ng chính là H LS thu n M t H LS thu n, hay còn g i là “plain vanilla swap”, là m t tho thu n ràng bu c mang tính pháp lý gi a hai bên, hay còn g i là đ i tác, bên đ u tiên cam k t s thanh toán cho bên còn l i t i các kho ng th i gian đã đ c xác đ nh

tr c theo m t m c lãi su t c đ nh c n c trên “m t s ti n g c danh ngh a”; bên còn

l i c ng cam k t s thanh toán cho bên th nh t t i cùng các kho ng th i gian t ng t

m t m c lãi th n i đã đ c tính theo m t ch s lãi su t th n i d a trên s ti n g c danh ngh a t ng t S n ph m phái sinh này không yêu c u ph i hoán đ i s ti n g c

mà ch yêu c u các bên thanh toán cho nhau ph n chênh l ch lãi su t thu n gi a lãi

su t nh n v và lãi su t ph i thanh toán

Theo quy c qu c t trong giao d ch H LS, bên thanh toán lãi su t c đ nh đ c g i

là bên mua, còn bên thanh toán lãi su t th n i (hay nh n lãi su t c đ nh) thì đ c g i

là bên bán T gi v sau, tr khi đ c tác gi trình bày khác, giao d ch H LS đ c đ

c p chính là giao d ch H LS thu n

1.1.1 M t s đ c tr ng

u tiên đó là th ph n c a các H p đ ng H LS do các đ nh ch tài chính trung gian giao d ch t ng r t nhanh S gia t ng này ph n ánh công d ng và đ c tính thay đ i c a hoán đ i trong nh ng n m g n đây Các giao d ch hoán đ i ban đ u đ c cam k t d a trên n n t ng m t l n duy nh t, bao g m tìm ki m các đ i tác phù h p d a trên s ti n,

k h n và lo i ti n Các ngân th ng m i và các ngân hàng đ u t ch cung c p d ch v

nh m t nhà môi gi i đ n thu n, và s thu m t kho n phí sinh l i trên m t h p đ ng

H LS và không ph i ch u b t k r i ro nào Các H LS c ng có liên quan tr c ti p đ n các ho t đ ng phát hành m i trên th tr ng trái phi u

Qua th i gian, các ngân hàng b t đ u ch p nh n giao d ch các hoán đ i mà không tìm

ki m tr ng thái phù h p, ch p nh n ghi r i ro lãi su t vào s sách Ti n trình này g n

li n v i s phát tri n c a vi c tiêu chu n hóa các đi u kho n h p đ ng khi các ngân hàng b t đ u chú tr ng đ n kh n ng kinh doanh hi u qu hoán đ i và có th b o h

tr ng thái t m th i cho đ n khi tìm th y đ c đ i tác thích h p

Cu i cùng, đó là th ph n c a các H p đ ng H đ nh danh USD gi m d n S thu nh này cho th y các H LS đã t ng b c m t tr i r ng ra các th tr ng m i

1.1.2 Nguyên nhân phát tri n

1.1.2.1 L i th so sánh

ng l c kinh t c b n đ các đ i tác tham gia vào giao d ch H LS là s t n t i c a

l i th so sánh c a nh ng ng i đi vay khác nhau qua các phân khúc c a th tr ng tín

d ng khác nhau Nguyên nhân b t ngu n t quan sát s khác bi t r i ro tín d ng gi a

vi c đi vay lãi su t th n i và lãi su t c đ nh, còn đ c g i là kho ng “chênh l ch ch t

l ng” (nh ng ng i đi vay có ch t l ng th p h n ph i tr m t m c l i su t cao h n) Các chênh l ch ch t l ng này có khuynh h ng gia t ng theo k h n c a món n và

m c tín nhi m c a ng i đi vay

Ví d trên th tr ng trái phi u c đ nh đòi h i chênh l ch ch t l ng r ng h n gi a các doanh nghi p tín nhi m cao và tín nhi m th p so v i trên th tr ng lãi su t th n i

M c chênh l ch ch t l ng theo k h n c a nh ng ng i đi vay có tín nhi m th p

th ng t ng nhi u h n so v i nh ng ng i đi vay có tín nhi m cao Nh ng ng i đi vay v i m c x p h ng tín nhi m cao có đ c l i th tuy t đ i t t c các th tr ng tín

d ng nh ng m t khác ch có đ c l i th so sánh so v i nh ng ng i đi vay có tín nhi m th p h n trong thu hút v n trên th tr ng trái phi u lãi su t c đ nh dài h n Theo đó, hoán đ i mang l i l i ích cho c hai đ i tác có đ c chi phí vay v n ít h n khi

nh ng ng i đi vay có m c x p h n tín d ng th p ch p nh n m c lãi su t th đ i và

ng i đi vay có m c x p h ng cao h n tham gia th tr ng v n c đ nh

C th , c hai doanh nghi p A và B đ u ph i đi vay và doanh nghi p A có m c tín nhi m cao h n doanh nghi p B Do đó, các m c lãi su t mà c hai doanh nghi p A và

B ph i tr cho các nhà đ u t theo b ng sau:

Doanh nghi p A mu n đ u t vào tài s n nh y c m v i lãi su t cho nên mu n đi vay

v i lãi su t th n i Doanh nghi p B, ng c l i, đ u t vào tài s n ít nh y c m v i lãi

su t nên muôn đi vay v i lãi su t c đ nh Ngân hàng chào giá hoán đ i 5.1-5.2 cho lãi

Trong khi doanh nghi p B s vay v i m c lãi su t th n i LIBOR + 0.2% và hoán đ i thành lãi su t c đ nh v i ngân hàng: doanh nghi p B s nh n tr su t c đ nh 5.2% và

nh n lãi su t th n i LIBOR Do đó, m c lãi su t t ng h p doanh nghi p B ph i thanh toán là LIBOR + 0.2% - LIBOR + 5.2% = 5.4%

Qua ví d trên, ta có th th y thông qua nghi p v H LS v i ngân hàng đã mang l i

l i ích cho c hai doanh nghi p

T ng t nh v y, đ i v i hai ngân hàng có m c tín nhi m khác nhau, đ u c n huy

đ ng v i các m c lãi su t khác nhau nh ng m t ngân hàng đang mu n cho vay v i

m c lãi su t th n i còn m t ngân hàng l i đang cung c p tín d ng v i m c lãi su t c

đ nh Thông qua m t nhà môi gi i H LS chuyên nghi p, nghi p v H LS c ng s mang l i l i ích cho c hai ngân hàng

Nh ng nh ng l p lu n trên ch đúng khi các doanh nghi p bi t tr c giá tr t ng lai kho ng chênh l ch ng n h n c a mình Bicksler và Chen (1986) l p lu n r ng doanh nghi p d a vào nh ng bi n đ ng c a ph n bù chênh l ch ch t l ng trong quá kh (ho c ít nh t là giá tr trung bình) đ có th d đoán đ c

L i th so sánh không ph i là l i gi i thích hoàn h o cho hoán đ i b i vì nó v n còn

ch a tr l i đ c câu h i vì sao kho ng chênh l ch ch t l ng v n t n t i theo th i

gian Th t ra n u s khác bi t lãi su t đ n gi n ch do các b t hi u qu c a th tr ng, thì công d ng c a hoán đ i s d n xóa b các khác bi t các chênh l ch ch t l ng đ i

v i các ch ng khoán có cùng k h n Theo Smith, Smithson và Wakerman (1986, 1988), vi c s d ng H LS đ kinh doanh s khác bi t chênh l ch ch t l ng, s làm gia t ng nhu c u vay ng n h n c a các doanh nghi p có m c tín nhi m th p trong khi

gi m nhu c u đ i v i các kho n vay dài h n v i m c lãi su t quá cao Cu i cùng, ti n trình này s làm gi m khác bi t chênh l ch ch t l ng và dó đó s gi m nhu c u đ i

v i H LS Th m chí n u chênh l ch ch t l ng là do tính ch t r i ro tín d ng khác nhau gi a n ng n h n (lãi su t th n i) và dài h n (lãi su t c đ nh) thì hoán đ i c ng không c n thi t ph i s d ng các chênh l ch đó n u chi phí vay n ng n h n t ng theo

th i gian ph n ánh kh n ng t ng cao ng i đi vay v n Lãi su t ban đ u ti t ki m

đ c t giao d ch hoán đ i c a các đ i tác có m c x p h ng cao ch đ n thu n là bù

đ p cho r i ro đ i tác kia không th th c hi n ngh a v c a mình trong giao d ch

Nh ng ngay c khi đó thì các th a thu n giao d ch H LS c ng không có d u hi u gi m

b t mà ng c l i, th tr ng H LS v n ti p t c t ng tr ng theo c p s nhân

1.1.2.2 Chi i di n

M t cách gi i thích khác là do s khác nhau v chi phí đ i di n gi a n ng n h n và dài h n Chi phí đ i di n t ng khi các quan h h p đ ng thúc đ y s phân k lãi su t

gi a các đ i tác Wall (1989) l p lu n r ng sau khi nh ng doanh nghi p có tín nhi m

th p phát hành n dài h n thì th ng có đ ng c đ doanh nghi p ch p nh n r i ro do

nh ng trái ch gánh ch u nhi u h n Các trái ch v ph n mình, nh n th y đ c đ ng

c này và c g ng đ b o v chính mình b ng vi c yêu c u l i t c cao h n so v i m c tín nhi m cao mà doanh nghi p đã thi t l p đ c Tuy nhiên v n đ đ i di n có th

đ c tránh n u nh nh ng doanh nghi p có m c tín nhi m th p phát hành n ng n h n

và hoán đ i thành chi tr lãi su t c đ nh Do các giao d ch H LS không ph i công b trong các báo cáo tài chính

1.1.2.3 Quy n ch n thanh toán tr c

Do tính ch t giao d ch hoán đ i không cho phép đ i tác tr tr c ngh a v theo m nh giá n u lãi su t bi n đ ng theo d ki n Ví d h u h t các trái phi u đ u có quy đ nh mua l i, do đó, khi lãi su t gi m ng i đi vay có xu h ng thanh toán h t trái phi u và tái c c u tài chính v i m c lãi su t th p h n Ng c l i, t t c các giao dch H đ u không áp d ng quy n ch n này Các đi u ki n thanh toán tr c h n trong H LS yêu

c u giao d ch ph i đ c đ nh giá l i theo giá th tr ng, v i t t c kho ng giá tr còn l i

ph i đ c thanh toán đ y đ Do đó, l i th chi phí c a m c lãi su t c đ nh trong giao

dch hoán đ i có th đ c xem nh là chi phí ti t ki m đ c t vi c thanh toán tr c quy n ch n lãi su t

1.1.2.4 Qu n lý r i ro

M t doanh nghi p không mu n ph i đ i di n v i r i ro khi lãi su t t ng lên trong

tr ng h p là ng i đi vay Tuy nhiên, doanh nghi p v n mu n n m gi m t s ti n vay n có lãi su t th n i đ đ phòng tr ng h p n u lãi su t không t ng mà l i gi m Các nhà qu n tr ph i quy t đ nh xem nên bao nhiêu ph n n có lãi su t th n i và bao nhiêu ph n n có lãi su t c đ nh c n c vào nh ng nguy c r i ro mà công ty s n sàng

ch p nh n Và giao dch hoán đ i lãi su t s là m t công c h tr cho vi c cân b ng này

1.1.2.5 Đ u c

ây v a là nguyên nhân th c đ y v a là k t qu c a s t ng tr ng nhanh chóng c a

th tr ng H LS V i vi c ch ph i thanh toán kho ng ti n lãi su t thu n và không

ph i tr ti n g c danh ngh a đã cho phép các nhà đ u t n m gi tr ng thái lãi su t d dàng h n r t nhi u so v i vi c mua m t trái phi u Ví d nh trên th tr ng trái phi u, các nhà đ u t s r t khó kh n trong vi c bán kh ng các ch ng khoán n do nh ng nguyên nhân thanh kho n hay các quy đ nh kinh t , ho c vi c cho vay các ch ng khoán

n không đ c cho phép ho c có cho phép nh ng không đáp ng đ y đ nhu c u c a

nhà đ u t Thay vì bán kh ng, các nhà đ u t có th tham gia giao d ch H LS, nh n

m c lãi su t th n i và tr m c lãi su t c đ nh, do đó có th thu đ c l i nhu n khi lãi

su t th tr ng gia t ng

1.1.3 Các thành viên tham gia

Có hai nhóm thành viên tham gia trên th tr ng H LS: ng i s d ng cu i cùng và trung gian Ng i s d ng cu i cùng mu n hoán đ i m t dòng ti n thanh toán lãi su t

hi n t i thành m t dòng ti n khác ho c mu n đ u t , đ u c lãi su t Các thành viên trung gian tham gia s p x p hoán đ i, thu và chi các kho n ti n thanh toán và ch u trách nhi m r i ro v n thay cho ng i s d ng cu i cùng

Có r t nhi u ng i s d ng cu i cùng khác nhau tham gia th tr ng hoán đ i s c p

u tiên là Các t ch c cho vay qu c t , sau đó, chính ph và các đ n v thành viên

c a mình, và hi n nay ph bi n nh t là các TCKT phi tài chính và các đ nh ch tài chính

Vai trò c a các đ nh ch tài chính nh m t nhà trung gian trong giao d ch H LS phát sinh nh ng r i ro m i và khác nhau Vai trò trung gian H LS yêu c u các ngân hàng

ph i tham gia vào h p đ ng giao d ch nh m t ng i s d ng cu i cùng Thay vì hai

đ i tác trong giao d ch hoán đ i th a thu n chuy n đ i thanh toán lãi su t cho nhau m t cách tr c ti p thì h s thanh toán cho ngân hàng C hai đ u không có ngh a v gì đ i

v i đ i tác còn l i, th m chí h còn không bi t đ i tác là ai Trong nhi u tr ng h p khác nhau, r i ro gia t ng do hoán đ i làm cho các ngân hàng đ i di n r i ro thua l Tình hu ng khác đó là các ngân hàng đ nh giá quá th p các d ch v c a mình và đ nh

ra m c phí không đ đ chi tr cho r i ro h ph i đ i m t Tuy nhiên, các ngân hàng đã phát tri n nhi u ph ng pháp nh m gi i h n nh ng r i ro liên quan đ n vai trò trung gian này

B ng d i đây s mô t chi ti t các r i ro và các ph ng pháp qu n lý đ i v i t ng lo i

r i ro

và các ch s lãi su t bi n đ i

đ c dùng đ thanh toán hoán

đ i

Xem xét và so sánh s khác bi t hi n t i và trong quá kh gi a lãi su t bi n đ i và công

c n có lãi su t bi n đ i đ quy t đ nh d a trên m c đ t ng quan cao hay th p ng

ánh giá l i các lo i thu hi n t i đ c áp

d ng đ i v i giao d ch hoán đ i và đ nh giá

nh ng thay đ i ti m n trong các quy đ nh

ho c m t ngha v b t k theo quy đ nh trong giao d ch hoán

đ i

a d ng hóa khách hàng, đ ng th i giám sát hàng quý h ng m c tín nhi m c a đ i tác, gi i h n các nguy c r i ro đ i v i t ng

đ i tác, yêu c u các tài s n đ m b o đ c quy đ nh nh m gia t ng h ng m c tín nhi m

R i ro h y

ngang h p

đ ng

Nh ng kh n ng x y ra theo các yêu c u b t bu c h y ngang giao dch hoán đ i do khách hàng b h h n m c tín nhi m Vi c h y ngang này

th ng s nh h ng đ n kh

n ng thanh toán n ho c thu

m b o giá c d ch v H ph n ánh t ng thích hoàn toàn v i nh ng r i ro ti m n

c a đ i tác nh giá các nguy c h y ngang đ i v i t t c các giao d ch hi n t i theo giá th tr ng v i các k ch b n t nh t

có th x y ra C p nh t đ nh k k ho ch

đ i phó v i nh ng b t ng đ i v i nguy c

lãi h y ngang h p đ ng

M t trong nh ng quy đ nh ph bi n nh m ki m soát chung các r i ro trong giao d ch

H LS hi n nay đ c các đ nh ch tài chính áp d ng đó là quy đ nh đánh giá hàng n m các nguy c r i ro đ i v i các h p đ ng H LS và báo cáo lên Ban lãnh đ o và ph i

đ c Ban lãnh đ o ch p thu n Báo cáo bao g m các thông tin:

- Mô t các giao dch H LS hi n hành, bao g m các lo i trái phi u có liên quan, các

lo i hoán đ i, lãi su t nh n hay thanh toán, giá tr đ nh danh hi n t i, k h n trung bình, các đi u kho n hi n t i và đ nh giá quy đ nh h y ngang đ i v i các giao d ch m

- Phân lo i các hoán đ i, các công c n th c t theo yêu c u so v i các công c n d

ki n trong các giao d ch hoán đ i

- H n m c tính nhi m c a các đ i tác, ho c bên th ba trong giao d ch hoán đ i (n u có)

- Các tài s n đ m b o, đ i v i m i giao d ch và t ng tài s n đ m b o theo đ i tác

- Các thông tin có liên quan đ n các h p đ ng m bao g m nguy c đ i tác v n ,

- Luôn t n t i nh ng ch ng khoán có dòng ti n t ng lai trong m i giai đo n đã

đ c đ nh giá i u này có ngh a là c u trúc c a lãi su t ph i theo đi u ki n th

tr ng nh m đáp ng đi u ki n chi t kh u các dòng ti n t ng lai v cùng m t

NADi là t ng s ngày l y k c a giai đo n i

NTDYi t ng s ngày trong n m c a giai đo n i

r , là lãi su t th n i t ng lai có r i ro

r là lãi su t c đ nh

Rõ ràng là chúng ta có th s d ng 360 ho c 365 ngày cho NTDYi và 30 ngày/tháng

ho c s ngày quy c tính th c t cho NADi Lãi su t t ng lai đ c kh o sát t khi

b t đ u giai đo n i và lãi su t chi t kh u đ tính giá tr hi n t i c a 1$ hi n nay t i cu i giai đo n i

MCA d a trên các gi đ nh ít c ng nh c nh t đ n n i đ c coi là ph ng pháp ch n

l a V i các gi đ nh không phí giao d ch ho c các rào c n th tr ng khác và t n t i

th tr ng LIBOR k h n, do đó chúng ta có th d dàng thay đ i m c lãi su t th n i

r i ro t ng lai b ng m t th a thu n lãi su t k h n (t ng lai) (FRA) m t cách mi n phí B i vì tham gia FRA hoàn toàn mi n phí, chúng ta có th thay th lãi su t th n i

b ng cách đ nh giá v i lãi su t th tr ng FRA C th là giá tr th tr ng c a lãi su t

th n i là giá tr k h n hi n t i Do đó, chúng ta có th chuy n ph ng trình trên thành:

Vswap ≈ mi=1DFiNP (r , r )

Bây gi ph ng trình đ nh giá không còn bi n ng u nhiên và do đó, không c n ph i

đi u ch nh lu ng ti n hay chi t kh u

Lãi su t chi t kh u gi chính là lãi su t LIBOR (không chênh l ch do r i ro), c th :

- Xác đ nh m c lãi su t c đ nh trong giao d ch H

Các m c lãi su t k h n t ng lai đ c xác đ nh c n c vào th tr ng giao d ch lãi

su t t ng lai ph bi n hi n nay là th tr ng t ng lai Euro-dollar ây là m t th

tr ng t p trung, các h p đ ng t ng lai giao d ch Euro-dollar đ c giao d ch trên sàn Chicago Mercantile Exchange (CME) và Chicago Board of Trade (CBOT), hai sàn giao d ch s n ph m phái sinh tài chính l n nh t M , bao g m m t m c lãi su t k

h n cho kho ng ti n g i có th i h n 3 tháng đ c b t đ u vào m t ngày nh t đ nh trong

t ng lai dùng đ b o h các m c đ r i ro bi n đ ng lãi su t ng n và trung h n, có th lên đ n 10 n m

Vi c bán m t chu i các h p đ ng lãi su t k h n Euro-dollar d a trên m c Libor k

h n 3 tháng v i các ngày đ n h n liên ti p nhau giúp đ nh đ c m c lãi su t hoán đ i

c đ nh: vi c gia t ng m c lãi su t Libor s đ c bù tr b ng các h p đ ng giao d ch

t ng lai và ng c l i Ví d c th : m t giao d ch hoán đ i 2 n m, giá tr đ nh danh là 1,000,000 USD v i lãi su t c đ nh là 5.5%, lãi su t th n i tính theo quý c n c lãi

su t LIBOR 3 tháng Theo đó, giao d ch hoán đ i chính là m t chu i 8 giao d ch lãi

su t k h n Libor 3 tháng liên t c hoán đ i v i m c lãi su t c đ nh 5.5%

Ngoài ra, giá tr m t H LS còn đ c xem nh m t k t h p bán/ mua đ ng th i m t trái phi u có lãi su t c đ nh và m t trái phi u có lãi su t th n i L y v d trên ta có

th nói giao dch hoán đ i 5.5% lãi su t c đ nh chính là mua m t trái phi u có m nh giá 1,000,000 USD k h n 2 n m thanh toán ti n lãi hàng quý c n c vào lãi su t LIBOR 3 tháng và bán m t trái phi u t ng t nh ng thanh toán l i t c c đ nh 5.5% hàng quý

H u h t các H y t lãi su t c đ nh đ u y t giá d a trên n n t ng kho ng chênh l ch so

v i m c lãi su t LIBOR và lãi su t tín phi u Kho b c M Tuy nhiên, k tính lãi l đ u

tiên có th nh h ng chi phí t ng đ i c a các bên H n n a, m c lãi su t s khác nhau cho s ngày thanh toán khác nhau LIBOR s d ng t l s ngày th c/360, trong khi lãi su t c đ nh s d ng s ngày th c/365, ho c 30/360

Ví d :

B ng 1.2: y t giá H LS ngày 13/11/2012

Ngu n: ICAP plc

B ng giá theo giá đóng c a phiên giao d ch London Lãi su t H USD đ c y t trên

c s s ngày th c n m/360 so v i lãi su t Libor 3 tháng Lãi su t H £ và Yen đ c

y t theo c s bán niên s ngày th c/365 so v i lãi su t Sibor 6 tháng v i tr ng h p ngo i l m c lãi su t GBP 1 n m đ c y t trên c s s ngày th c nguyên n m so v i lãi su t Libor 3 tháng Lãi su t H EURO và Franch Th y S đ c y t trên c s trái phi u n m 30/360 so v i m c lãi su t Euribor/Libor 6 tháng

Theo B ng trên, t i c t EURO 10 n m Bid 1.64 và Ask 1.68 ngh a là ngân hàng Hoán

đ i đ ng ý tr m c lãi su t Euro c đ nh 1.64% đ nh n m c lãi su t EURO Libor ho c

nh n m c lãi su t Euro c đ nh 1.68% d thanh toán m c lãi su t Euro Libor

Trong khi h u h t các Ngân hàng Hoán đ i đ u y t m c lãi su t theo Libor “ph ng”

đ i v i hoán đ i “plain vanilla”, thì đ i v i các lo i hoán đ i khác, các ngân hàng H

y t theo ph ng th c ch s lãi su t c ng hay tr m t s

Ví d : l i su t trái phi u kho b c 10 n m là 8.35% Giao d ch viên H LS y t giá 40-50

d a trên l i t c trái phi u kho b c 10 n m, ngh a là giao d ch viên s n sàng nh n lãi

su t LIBOR và tr lãi su t c đ nh b ng l i t c trái phi u 10 n m c ng 40 đi m c b n,

ng c l i s n sàng tr lãi su t LIBOR và nh n lãi su t c đ nh b ng l i t c trái phi u

10 n m c ng v i 50 đi m c b n

H p đ ng H LS có ngày giá tr là T+2 Lãi su t b t đ u đ c tích l y k t ngày giá

tr Các kho n thanh toán lãi th n i đ c đi u ch nh đ nh k vào ngày đi u ch nh d a trên giá tr th tr ng t t nh t c a lo i LS th n i đ c áp d ng, v i các kho n thanh toán ti p theo đ c th c hi n vào các ngày tr lãi t ng ng ti p theo (đ c g i là ngày thanh toán) đ c quy đ nh c th trong h p đ ng swap Thông th ng thì t n su t xác đ nh l i LS th n i trùng v i k h n c a lo i LS th n i đ c áp d ng.Ph n lãi su t

th n i thông th ng đ c tính d a trên k h n 3 ho c 6 tháng Kho ng th i gian gi a các k thanh toán b ng v i k h n ch s lãi su t LIBOR

B ng sau đây đ c p đ n các quy c thanh toán chu n c a các giao d ch H LS thu n

B ng 1.3 Các quy c k h n thanh toán ph bi n H LS

GBP 1Y 0 1Y ACT/365 LIBOR 3M ACT/365 GBP >1Y 0 6M ACT/365 LIBOR 6M ACT/365

Ngu n: H ng d n các quy c th tr ng và công c lãi su t (OpenGamma)

- l ch giao ngay chính là đ l ch đ c tính theo s ngay gi a ngày giao d ch và ngày tích l y đ u tiên lãi su t c đ nh

- ACT: s ngày th c t

1.2.4 Kho ng chênh l ch

Kho ng chênh l ch hoán đ i là ph n bù gi a lãi su t hoán đ i c đ nh n-n m và l i t c trái phi u c đ nh danh ngh a có cùng k h n Theo các l p lu n kinh doanh chênh l ch giá thì trong m t th tr ng không hoàn h o và không t n t i r i ro v n , m c lãi su t hoán đ i s b ng v i l i su t danh ngh a trái phi u phi r i ro cùng k h n, hàm ý r ng chênh l ch hoán đ i b ng không hay nói cách khác, kho ng chênh l ch hoán đ i s khác không n u ít nh t m t trong hai đ i tác giao d ch không th vay n b ng m c lãi

su t phi r i ro,(Alworth, 1993)

N u th tr ng H và th tr ng trái phi u chính ph đ c đ nh giá m t cách hoàn

h o, thì chênh l ch hoán đ i ch ph n ánh các khía c nh r i ro h th ng trong ngành ngân hàng i u này là do r i ro th t b i mang tính h th ng c a ngành ngân hàng g n

li n v i các m c lãi su t Tuy nhiên, n u ng c l i thì các quan đi m v vi n c nh kinh

t , và các b t cân đ i trong quan h cung c u trong c th tr ng H và th tr ng trái phi u s đi u ch nh kho ng chênh l ch H này

Kho ng chênh l ch c a trái phi u doanh nghi p, nh m t m i quan h nhân qu , hi n nay có m i t ng quan r t l n đ n kho ng chênh l ch hoán đ i

B ng 1.4 M c tín nhi m và ph n bù r i ro trên th tr ng trái phi u

Trong các nghiên c u phân tích v kho ng chênh l ch, r t nhi u tác gi đã nh n ra r ng các bi n đ ng c a chênh l ch hoán đ i là không ng u nhiên và các y u t gi i thích kho ng chênh l ch và các bi n đ ng c a nó có th xác đ nh đ c Các mô hình hi n nay cho th y các y u t sau đây có th gi i thích cho s bi n đ ng c a các chênh l ch này: lãi su t ng n h n, các r i ro v n , và r i ro thanh kho n trên th tr ng H M c

đ nh h ng c a các nhân t trên đ i v i kho ng chênh l ch nhi u hay ít tùy thu c vào t ng giai đo n c th khác nhau

S phát tri n c a nghi p v H LS t i các ngân hàng v a là nguyên nhân, v a là k t

qu c a vi c th tr ng hoán đ i t ng tr ng ph n ánh nh ng bi n đ ng m nh c a lãi

su t Tuy nhiên, có r t nhi u nhân t nh h ng đ n nghi p v này u tiên đó là l i nhu n biên đang gi m d n do s c nh tranh ngày càng nhi u h n b i các nghi p v truy n th ng khác c a ngân hàng ngày càng khó kh n nên chính b n thân các ngân hàng t p trung nhi u h n vào các nghi p v mang l i thêm các kho ng phí v i vai trò trung gian, và các quy đ nh pháp lý đ c n i l ng Th hai là vi c áp d ng các công

c phái sinh đ qu n lý r i ro yêu c u ngân hàng c n ít v n h n Th ba đó là b n thân

vi c s d ng công c H LS nh m t bi n pháp phòng h r i ro lãi su t và là m t

ph ng pháp có th mang l i ngu n v n r h n

H u h t các ngân hàng hi n nay tham gia th tr ng H LS đ u v i vai trò là ng i s

d ng cu i cùng, có th tìm m t đ i tác đ i ng ngay trên th tr ng đ thu phí trung gian ho c ch p nh n r i ro gi l i tr ng thái hoán đ i Các ngân hàng c ng là ng i tham gia th tr ng v i nhu c u s d ng hoán đ i đ đ m b o các m c l i nhu n và

qu n lý tài s n – ngu n v n c a mình

Theo nghiên c u c a Boukrami (2001) v các y u t nh h ng đ n vi c áp d ng các nghi p v hoán đ i nh m qu n lý r i ro lãi su t c a tài s n và ngu n v n c a chính b n thân các ngân hàng đã nh n th y các ngân hàng có ch t l ng tài s n t t h n th ng có

khuynh h ng s d ng hoán đ i nhi u h n so v i nh ng ngân hàng có ch t l ng tài

s n th p h n, và các ngân hàng có quy mô l n h n c ng có nghi p v H LS phát tri n

Ch tiêu này dùng đ so sánh s t ng tr ng t ng giá tr danh ngh a các h p đ ng H qua các n m đ đánh giá t c đ phát tri n c a nghi p v H LS Ch tiêu càng cao thì nghi p v càng n đ nh và hi u qu , t c đ phát tri n càng t t và ng c l i là ngân hàng đang g p khó kh n, nh t là trong vi c tìm ki m khách hàng

Ch tiêu này còn có th phân nh thành ch tiêu t ng s l ng các h p đ ng H

- T l t ng giá tr các h p đ ng hoán đ i/ t ng tài s n (%)

D a vào ch tiêu này, so sánh qua các n m đ đánh giá quy mô c a nghi p v H LS so

T l này đ c phân theo t ng giá tr danh ngh a các h p đ ng H theo m c tín nhi m

c a khách hàng Khách hàng đ c phân làm 3 m c tín nhi m: AAA, AA và d i AA

ho c t ng đ ng theo cách đánh giá c a m t trong 3 t ch c đánh giá tín nhi m hàng

đ u th gi i (Moody, Standard and Poor’s và Fitch Rating) Th c ch t ch tiêu th hi n

ch t l ng nghi p v H LS t i các đ nh ch tài chính T l các khách hàng t AA tr lên càng cao th hi n ch t l ng càng t t và ng c l i

1.3.3 S khách hàng hoán đ i

Ch tiêu này ph n ánh s l ng khách hàng qua các th i k , cho th y kh n ng thu hút khách hàng Khi áp d ng ch tiêu này c n so sánh v i các n m li n k tr c đó nh m

th hi n s t ng tr ng c ng nh hi u qu qua các n m ng th i có th so sánh v i các đ nh ch tài chính khác ho c c a trung bình ngành đ th y hi u qu h n

1.4 Bài h c kinh nghi m m t s n c trên th gi i v hoán đ i

m nh đã thúc đ y vi c áp d ng hoán đ i sang đ u c và b o h tr c nh ng bi n đ ng

c a lãi su t(Remolona và Wooldridge, 2003)

Ch s bình quân hoán đ i qua đêm Châu Âu (EONIA) là m t công c b o h và đ u

t ph bi n trên th tr ng tài chính EU Ch s EONIA là m t ch s lãi su t bình quân gia quy n đ c giao d ch gi a các món vay liên ngân hàng không đ c đ m b o qua đêm Ch s OENIA ch giao d ch v i k h n ng n, t 3 tháng tr xu ng, và là đ ng cong tham chi u chính cho th tr ng ti n t ng n h n Các ngân hàng, qu h u trí, công ty b o hi m, qu đ u t , qu b o h đ u s d ng OENIA đ b o h và đ u c

bi n đ ng lãi su t ng n h n

S t ng tr ng m nh c a th tr ng H LS EU c ng đ ng th i v i s phân c p ngày càng l n c a nh ng đ i tác tham gia Tr c khi EU th ng nh t, H LS là giao d ch

gi a các thành viên liên ngân hàng, sau n m 1999 phân khúc giao d ch viên khách hàng b t đ u l n m nh, và k t n m 2002 là s th ng tr c a các khách hàng tài chính

M c dù ph m vi tham gia giao d ch H đ c m r ng, nh ng s l ng các trung gian

l i gi m d n C th là h u h t các giao d ch viên chính trên th tr ng H LS có xu

h ng đ u là nh ng ngân hàng có m c tín nhi m ít nh t t AA tr lên

1.4.2 Nh t

Theo nghiên c u c a Ito (2009), m c đích chính c a th tr ng H LS Nh t là qu n lý

r i ro c a các NHTM và các ngân hàng tín d ng dài h n i m này r t khác so v i th

tr ng H LS c a M , đ c phát tri n d a trên các giao d ch trái phi u chính ph Ví

d , các NHTM có ngu n ti n g i ng n h n s d ng hoán đ i đ cho vay dài h n, m t khác, các ngân hàng tín d ng dài h n ph thu c vào các ngu n trái phi u tài chính dài

h n s d ng th tr ng hoán đ i đ cho vay ng n h n

H u h t các giao dch H LS đ ng Yên đ u đ c y t giá theo m t giá tr tuy t đ i, r t khác so v i cách y t giá thông th ng d a vào m t ch s hay m t trái phi u chính ph

có cùng k h n ó là m t ph n do nh ng y t t l ch s phát tri n c a th tr ng H

Nh t Vào gi a nh ng n m 1980, khi H LS b t đ u đ c áp d ng, các Ngân hàng

Nh t đ u hình thành b ph n Hoán đ i đ b o h các tr ng thái hoán đ i c a mình B t

đ u t n m 1986, Các ngân hàng M b t đ u thâm nh p vào th tr ng H Nh t C ng trong th i gian này, th tr ng trái phi u Chính ph Nh t l i r t khép kín, cho nên ch

s tham kh o này không hi u qu Do đó, th tr ng H không l y l i t c trái phi u

Nh t th i gian này đ làm tham chi u Nh ng đi u ki n th tr ng b t đ u có nh ng thay đ i vào cu i nh ng n m 1990 Các bi n pháp ng n c m d n đ c g b , B Tài chính Nh t đã b t đ u phát hành trái phi u v i nhi u k h n khác nhau

1.4.3 n Đ

M t trong nh ng ch ng ng i chính c n tr s phát tri n c a th tr ng H LS n

tr c đây đó là s thi u v ng đ ng cong lãi su t c a th tr ng ti n t do thi u tính thanh kho n (Hohensee and Lee, 2004)

Nh m đ nh h ng thúc đ y th tr ng ti n t và t o đi u ki n cho các ngân hàng;

nh ng ng i giao d ch s c p và t t c các đ nh ch tài chính n nh m m c đích phòng h các r i ro lãi su t, NHTW n (RBI) đã cho phép các NHTM theo l ch trình, nh ng ng i giao d ch s c p, và t t c các đ nh ch tài chính đ c t do tham gia th tr ng H LS t n m 1999 Tuy nhiên, vi c th tr ng t ng tr ng m t cách đáng k thì l i nh vào ch s Overnight Index Swap (OIS) Hi n nay, giao d ch H LS

đ ng Rupee d a vào 4 ch s tham kh o chính, đó là MIBOR, MIFOR, INBMK, MIOIS, trong đó ch s tham chi u MIBOR đ c s d ng ch y u Sàn ch ng khoán

qu c gia n (NSE) công b ch s lãi su t MIBOR (Mumbai Interbank Offered Rate) đ i v i 3 k h n 14 ngày, 1 tháng và 3 tháng Ch s lãi su t ph bi n khác đó là MIFOR (Mumbai Interbank Forward Offered Rate) Reuters th ng công b ch s MIFORs k h n 1 tháng, 3 tháng, 6 tháng và 1 n m làm tiêu chu n th tr ng C hai

ch s OIS và MIFOR đ u đ c s d ng r ng rãi v i kho ng chênh l ch 5 đi m c b n cho giá chào bán, chào mua k h n d i 5 n m và đ i v i k h n dài h n là 15-20

đi m c b n

Do nhu c u s d ng các công c phái sinh ngày càng t ng, và đ đ m b o các nhà đ u

t đ u nh n bi t đ c các r i ro khi giao d ch các công c ph c t p này, RBI đã phát hành Sách tham kh o h ng d n v các s n ph m phái sinh vào tháng 4 n m 2007

Nh ng đi m chính bao g m: i) các giao d ch, ng i t o l p th tr ng và ng i s

d ng ii) đ nh rõ m c tiêu c a nh ng thành viên khác nhau khi tham gia giao d ch phái sinh Trong khi nh ng ng i t o l p th tr ng là m t đ i tác trong giao d ch phái sinh

v a v i nh ng ng i s d ng v a v i chính nh ng thành viên t o l p th tr ng khác

Nh ng ng i s d ng thì dùng s n ph m phái sinh đ phòng h - c th là làm gi m hay ch m d t nh ng r i ro t n t i đích danh trong quá trình phát tri n su t chu k giao

d ch phái sinh – ho c đ chuy n đ i r i ro

Khi phát sinh giao d ch H LS, các ngân hàng, đ nh ch tài chính và các Giao d ch viên (GDV) S c p ph i báo cáo v i Vi n Chính sách ti n t (MPD), NHTW n theo

m u quy đ nh Các thành viên tham gia th tr ng H LS ch đ b o h đ i v i nh ng

r i ro th c, riêng đ i v i vai trò r t quan tr ng c a các nhà t o l p th tr ng, RBI đã cho phép h đ c th c hi n các giao d ch mà không vì m c đích b o h S ti n danh ngha t i thi u cho m i giao d ch c a các nhà t o l p th tr ng khi niêm y t giá đ c quy đ nh trong giao d ch H LS là 50 tri u Rupees Nh ng đ đ m b o các nhà t o l p

th tr ng không đ u c quá m c, RBI quy đ nh h ph i không đ c v t quá gi i h n

tr ng thái H cho phép Các nhà t o l p th tr ng ph i áp d ng các bi n pháp đ đánh giá r i ro nh Value at Risk (VaR) ho c Potential Credit Exposure (PCE), và ph i báo cáo tr c ti p cho Vi n Chính Sách Ti n T i v i các giao d ch t o l p th tr ng

ph i đ c đánh giá theo giá th tr ng (ít nh t trong kho ng th i gian hai tu n m t

l n)

Các thành viên tham gia th tr ng ph i có m t h th ng ki m soát n i b , ph i có s phân chia ch c n ng gi a hai b ph n quan h khách hàng và b ph n ki m soát Các giao d ch ph i đ c h ch toán trong ngày và ph i đ c báo cáo cho c p qu n lý cao

nh t V m t ch ng t , các đ i tác giao d ch H LS tr c khi th c hi n giao d ch ph i

ký m t h p đ ng nguyên t c theo m u c a ISDA

1.4.4 Bài h c kinh nghi m:

Qua nghiên c u quá trình phát tri n c a ba th tr ng H LS trên, t th tr ng các

n c có n n kinh t r t phát tri n nh Châu Âu và Nh t, cho đ n th tr ng đang phát tri n r t nhanh nh n , ta có th rút ra đ c bài h c kinh nghi m:

- t o n n t ng cho m t th tr ng H LS phát tri n c n tr c h t có m t th tr ng trái phi u và m t th tr ng liên ngân hàng phát tri n m nh t o n n t ng cho xây d ng

đ ng cong lãi su t

- C n có các ch s lãi su t tham chi u các m c lãi su t ng n, trung và dài h n theo quy

lu t cung c u trên th tr ng đ xây d ng các m c lãi su t làm c s cho vi c đ nh giá trong nghi p v H LS nh n thì có ch s lãi su t liên ngân hàng MIFOR, MIBOR, Châu Âu thì có ch s Euribor

- Vai trò r t quan tr ng c a các đ nh ch tài chính trong vi c tham gia và t o l p th

tr ng, đ ng th i v i vi c h tr đ nh h ng c a Ngân hàng nhà n c trong các chính sách xây d ng và phát tri n th tr ng

K T LU N CH NG 1

Công c H LS không ph i là m t bi n pháp m i nh m huy đ ng v n nh ng đây th t

s là m t cu c cách m ng trong l nh v c tài chính và là m t công c đ c các đ nh ch tài chính s d ng ph bi n trên th gi i nh m h n ch r i ro lãi su t và tránh s khác

bi t gi a nh ng quy đ nh và lu t l trên th tr ng v n qu c t và có th đ u c nh ng

bi n đ ng lãi su t Các giao d ch hoán đ i không đ c ph n ánh trong B ng cân đ i k toán và có th đ n gi n xem nh là m t t p h p các giao d ch hoàn ch nh t ng lai/ k

h n hay m t t p h p các lu ng ti n m t mua và bán m t trái phi u có lãi su t th n i và

m t trái phi u có lãi su t c đ nh Nh ng đi u đó không có ngh a là giao d ch H LS

ch là m t giao d ch không c n thi t do nh ng lý do sao i k h n c a các hoán đ i

đ c đi u ch nh và thích nghi cao h n so v i các giao d ch k h n/ t ng lai; ii H

hi u q a h n; iii H có tính thanh kho n cao h n Ph n bù chênh l ch ch t l ng trên

th tr ng v n mang l i l i ích cho các đ i tác trong giao d ch H và c ngân hàng trung gian, nh ng vi c phân chia l i không đ m b o luôn luôn công b ng gi a các bên

Hi n nay v n ch a có nh ng quy đ nh trong các tiêu chu n k toán nh m công khai phân lo i m c đích s d ng H LS bao g m phòng h , đ u t , đ u c hay t t c

CH NG 2: TH C TR NG NGHI P V HOÁN Đ I LÃI

2.1 T ng quan v hoán đ i lãi su t trên th gi i

Th tr ng tài chính OTC t ng tr ng v t b c k t n m 1981, trong đó chi m t

tr ng r t l n là các giao d ch có liên quan đ n lãi su t Bi u đ bên d i th hi n s

t ng tr ng v t b c c a t ng giá tr các H p đ ng giao d ch lãi su t trên th tr ng OTC k t n m 1998 đ n n m 2011

Bi u đ 2.1

n v : T USD

Ngu n: BIS.ORG

Th tr ng giao d ch các s n ph m lãi su t t ng tr ng r t m nh và cho đ n tháng 6

n m 2011 t ng giá tr đã đ t g n con s kh ng l 550,000 t USD i u đ c bi t là k

t khi cu c kh ng ho ng kinh t th gi i n m 2008 lan r ng, t ng giá tr v n duy trì

m c r t cao và gia t ng m nh trong th i gian g n đây

BI U 2.2

n v : t USD

Ngu n: Phân tích bán niên th tr ng OTC c a BIS

Trong đó, t Bi u đ 2.2, ta có th th y đ c t tr ng c a th tr ng H LS so v i các

th tr ng khác r t l n c v m t giá tr , đi u này đã th hi n t m quan tr ng c a th

tr ng H LS trong toàn b th tr ng OTC C th , B ng 2.1 bên d i s th hi n giá

83.3 _ 79.87

Tháng 6/2010

Tháng 12/2010

Tháng 6/2011

Tháng 12/2011

T NG GIÁ TR CÁC H P NG THEO S N

PH M

FX IRS Equity Commodity CDS

Hàng hóa 3.09 0.51

Ngu n: BIS, phân tích bán niên th tr ng OTC và tính toán c a tác gi

T tr ng các h p đ ng giao d ch H LS chi m g n 70% toàn b giá tr th tr ng OTC, còn n u ch tính riêng các giao dch có liên quan đ n lãi su t thì t ng giá tr các h p

đ ng H LS chi m g n 80% th ph n

H u h t các giao d ch H LS hi n nay đ c th a thu n thông qua đi n tho i và xác

nh n l i qua fax, telex hay th (xác nh n) Các đ i tác s th a thu n các đi u kho n ban đ u và giao d ch H hoàn t t khi các đ i tác ký m t h p đ ng H theo các tiêu chu n c a International Swaps and Derivatives Association (ISDA) ho c BBAIRS (Bristish Bankers Association’s Interest Rate Swap) M t b ch ng t giao dch H LS hoàn t t bao g m m t H p ng xác nh n, m t l ch trình li t kê k ho ch thanh toán

và m t h p đ ng m u bao g m các thu t ng tiêu chu n, các gi đ nh và các đi u kho n khác

Theo thông l , các đ i tác đ u ch s d ng m t H p đ ng m u cho t t c các giao d ch

H Do đó, hai hoán đ i khác nhau có th có các xác nh n và l ch trình thanh toán khác nhau nh ng đ u ph i s d ng m t h p đ ng m u gi ng nhau M t h p đ ng m u bao g m các đi u kho n: (1) các s ki n ch m d t h p đ ng, (2) các ph ng pháp

ch m d h p đ ng và đánh giá t n th t trong tr ng h p m t kh n ng thanh toán ho c thanh lý s m h p đ ng, (3) bù tr thanh toán, (4) đ a đi m thanh toán, (5) tài s n đ m

b o, (6) các đi u kho n thu và lu t l , (7) các ghi chú theo th i gian v đ a ch , s đi n tho i ho c nh ng thông tin quan tr ng khác

Các thành viên tham gia th tr ng h u h t đ u đ c x p h ng m c tín nhi m t A tr lên, đi u này đ ng ngh a v i các thành viên có m c tín nhi m t BBB ho c th p h n s

b t ch i giao d ch ho c yêu c u các công c gia t ng m c tín nhi m hay ph i ch u các

đi u kho n nghiêm ng t h n trong h p đ ng H LS Các đi u kho n đó bao g m (i)

đi m ch m d t tín nhi m, đó là đi u kho n cho phép đ i tác có m c tín nhi m cao có quy n h y h p đ ng n u nh đ i tác còn l i b gi m m c tín nhi m xu ng BBB ho c

th p h n, (ii) ph i đ a vào tài s n đ m b o theo giá tr th tr ng c a h p đ ng H LS,

và (iii) yêu c u ph i có th b o lãnh ho c b o đ m t bên th ba có m c tín nhi m cao

h n

Các h p đ ng H LS giao d ch hi n nay giao d ch trên các ngo i t m nh ph bi n USD, JPY, EUR, CHF và GBP Theo BIS th ng kê đ n cu i tháng 10/2010, Giá tr các giao dch H LS đ nh danh USD chi m t l 38.6%, chi m t tr ng cao nh t, đ ng k

ti p là đ ng EUR (chi m t l 33.8%), đ ng JPY và GBP đ ng th 3 và 4 v i t l l n

l t là 12.4% và 8.6% Rõ ràng là t tr ng c a b n lo i ngo i t m nh trên đã chi m

h n 90% t ng giá tr các giao d ch H LS

Vào cu i n m 2010, ISDA đã ti n hành cu c kh o sát v i vi c ph ng v n 295 nh ng

ng i s d ng cu i cùng các s n ph m phái sinh trên th tr ng OTC thu c các đ nh

ch tài chính, các nhà qu n lý qu và các doanh nghi p phi tài chính khác t B c M

và Châu Âu M c đích c a cu c kh o sát nh m quan sát và nh n đ nh tính thanh kho n, tính minh b ch giá và tính c nh tranh c a các giao d ch H LS USD và EUR

Trong t ng s nh ng ng i tham gia kh o sát có 80% hay 234 ng i đã s d ng công

c H LS K t qu cu c kh o sát theo chi ti t nh sau:

 i v i s minh b ch giá tr c khi giao d ch: h u h t các ng viên tham gia kh o sát đ u đánh giá cao tính minh b ch tr c khi giao d ch c a th tr ng IRS: theo thang đi m t 1 đ n 5 thì 59% ng viên cho đi m 4 ho c 5

 H u h t các kh o viên đ u cho r ng giá c a th tr ng IRS có tính minh b ch ngang

ho c t t h n giá c a th tr ng FX, ch ng khoán, trái phi u và th tr ng ch ng khoán có tài s n th ch p

 H u h t các kh o viên đ u cho r ng giá c chào mua hay bán đ u r t c nh tranh V i thang đi m t 1-5, 62% kh o viên cho đi m 4 – 5, ch 10% cho đi m 1 – 2