ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG TIẾP CẬN VỐN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH KHÁNH HÒA

Cu i cùng, SMEs c năSMEsăc năđápă ngăđ cănh ngăyêuăc uăc aăNHTMăkhôngăliênăquanăđ năv năđ ăv ătàiăs năth ăch p... 19 Hìnhă3.2:ăTh ăph năhuyăđ ngăv năc aăh ăth ngăNHTMătrênăđ aă ànăt nhăK

L I CAM OAN

Tôiăxinăcamăđoanălu năv nănàyăhoànătoànădoătôiăth c hi n.ăCácăđo n trích d n và s li u s

d ng trong lu năv năđ uăđ c d n ngu năvàăcóăđ chính xác cao nh t trong ph m vi hi u bi t

c a tôi Lu năv nănàyăkhôngănh t thi t ph năánhăquanăđi m c aăTr ngă i h c Kinh t thành

ph H ChíăMinhăhayăCh ngătrìnhăgi ng d y kinh t Fulbright

NGUY NăH UăM NH

L I C M N

Tôi xin chân thành c mă nă sâuă s că vàă i tă nă chână thànhă đ n PGS.TS.NGUY NăMINHăKI U ăng iăth yăđưădànhănhi u th iăgianăquýă áuăđ t nătìnhăh ng d n tôi trong su t

th i gian th c hi n lu năv nănày.ă

Tôi xin chân thành c mă năcácăth y ăcôăgiáoăvàăcánă ăc aăCh ngătrìnhăgi ng d y kinh t Ful rightăđưăt n tình gi ng d y, truy năđ t nhi u ki n th căquýă áuăchoătôiăvàăgi păđ ătôi trong su t khóa h c

Tôiăc ngăxinăg i l i c mă năchânăthànhăt i TS Tr ng QuangăThông ăng iăđưăgi pă

đ tôi trong vi c xây d ng phi uăđi u tra doanh nghi p ph c v làm lu năv n

Xin chân thành c mă năđ n t t c các thành viên MPP4, nh ngăng iăđưăcùngătôiăchiaă

s nh ngăkhóăkh n ăki n th c và tài li u h c t păvàăđóngăgópăýăki năchoătôiătrongăsu t quá trình h c t p t iăCh ngătrình.ă

Cu i cùng xin chân thành c mă năgiaăđìnhăvàăđ ng nghi pătrongăc ăquanăc aătôiăđưăt o

đi u ki n ăđ ng viên và h tr cho tôi trong su t quá trình h c t p

TP H ChíăMinh ăn mă2013

Ng i th c hi n lu năv n

N U N U M N

TÓM T T LU N V N

M cădùăcóăđóngăgópătoăl n cho GDP c a n n kinh t , gi i quy t vi c làm và thúc

đ y kinh t t ănhânăphátătri n ănh ngărõăràngăSMEsăv n g p nhi uăkhóăkh nătrongăvi c phát tri n s n xu t kinh doanh, mà m t trong nh ngănguyênănhânăđóălàăvi c khó ti p

c năđ c v i ngu n v n c a NHTM Xu t phát t b i c nh trên, tác gi lu năv năl a

ch năđ tàiă“đánhăgiáăkh n ngăti p c n v n c a SMEs t iăNHTM”ăl a ch n m t ph m

vi nghiên c u t i T nh Khánh Hòa nh m tr l i ba câu h i: Th , kh n ngăti p c n

v n c a SMEs t iăNHTMătrênăđ a bàn t nh Khánh Hòa hi nănayănh ăth nào? Th hai, vì sao

vi c ti p c n v n t i các NHTM c a các doanh nghi p v a và nh trênăđ a bàn t nh Khánh Hòa

g păkhóăkh n?ăTh ba, vai trò c a c ăquanăqu nălýănhàăn c trong vi c tháo g khóăkh nătrên

nh ăth nào và các gi i pháp chính sách?

S d ng khung phân tích và k th a nghiên c u c aă TS.ă Tr ngă Quangă Thôngă(2011), tác gi đưăch nh s a b ng câu h i ph ng v n SMEs cho phù h p v i lu năv n ă

k t h p ph ng v năchuyênăgiaăvàălưnhăđ oăcácăc ăquanăs ban ngành c a T nh

Lu năv năti năhànhăđi m l i các nghiên c u ăquanăđi m v SMEs, v kh n ngăti p

c n v n và các y u t v m tăđ nh tính nhăh ngăđ n kh n ngăti p c n v n H u h t các nghiên c uătr căđóăđ uăđ aăraănh năđ nh vi căkhóăkh nătrongăti p c n v n c a SMEs là do b n y u t chính Th nh t là do thi u tài s n th ch p và s b t cân x ng thông tin trong vi c th măđ nh giá tr tài s n c a SMEs Th haiălàăn ngăl c ch ng minh kh n ngătàiăchínhăy u và s thi u minh b ch trong l p báo cáo tài chính c ngă

nh ăm căđíchăs d ng v n không rõ ràng c aăSMEsăgâyăkhóăkh nătrongăvi c ti p c n

v n c a NHTM Th ba là tính d t năth ngăc aăSMEsătr c b i c nh, bi năđ ng c a

n n kinh t v ămôănh ăl m phát, kh ng ho ng kinh t , lãi su tăchoăvayăt ng ăchínhăsáchăkinh t c a Chính ph c ngănh ăm căđ phát tri n c a th tr ng tài chính Th t ălàăchính sách tín d ng và quan liêu gi y t c a NHTM

K t qu kh o sát SMEs và ph ng v n sâu cho th y, m tăvàiăkhóăkh năSMEsăph i

đ i m tăc ngăt ngăđ ng v i nh năđ nh c a các nghiên c uătr căđó.ăTuyănhiên ăk t

qu cu c kh o sát SMEs cho th y, y u t v Tài s n th ch p không ph i là y u t quan

tr ng nh t và quy tăđ nhăđ n vi c SMEs vay v n c a NHTM Ch c n c i thi n vi c l p báo cáo tài chính và l p d ánăđ uăt ăthìăkh n ng có th vay v n c a SMEs là r t cao (47%)

SMEsă c ngă khôngă nh nă đ c nhi u s tr giúp c a UBND T nh Các tr giúp

th ng th y ch là vi c t ch c các bu i h p gi aăđ i di n SMEs, UBND T nh, NHTM

và các s ngành có liên quan Vai trò c a hi p h i (Doanh nghi p v a và nh , h i doanh nghi p tr )ăch aăgi păíchănhi u cho ho tăđ ng c aăSMEs ăđ c bi t là vi c tìm

ki m thông tin c a SMEs v ti p c n v n c a NHTM h uănh ălàădoăSMEsăt tìm hi u

V n t n t i s đ i x không công b ng gi a DNNN và SMEs trong vi c vay v n và

b o lãnh vay v n t NHTM

Tác gi đưăti n hành phân tích ngu n s li uăthuăđ c ăđ aăraăk t lu n vi c ti p c n

v n c a SMEs t iăNHTMătrênăđ a bàn T nh g păkhóăkh n ănguyênănhânălàădoă aănhómănguyên nhân khách quan, ch quan t SMEs và t NHTM T đóătácăgi đ aăraă4ăđ

xu t chính sách nh m giúp tháo g khóă kh nă trongă vi c ti p c n v n c a SMEs t i NHTM c a T nh trong th i gian t i C th là c n g p rút thành l p qu b o lãnh tín

d ng dành cho SMEs c a T nh Th hai là nâng cao vai trò c a hi p h i vàăcácăc ăquanăban ngành trong v năđ tr giúp SMEs Th ba, NHTM c n có chính sách c th v i SMEs, coi tr ngăđ iăt ngăkháchăhàngăSMEsăđ ngăm c và hi u qu Cu i cùng, SMEs

c năSMEsăc năđápă ngăđ cănh ngăyêuăc uăc aăNHTMăkhôngăliênăquanăđ năv năđ ăv ătàiăs năth ăch p

M C C

L I CAM OAN i

L I C M N ii

TÓM T T LU N V N iii

M C C v

AN M C C C T VI T T T viii

AN M C N ix

AN M C N x

C N 1 M U 1

1.1.ăGi iăthi uăchung 1

1.2.ă iăt ngăvàăph măviănghiênăc u 4

1.2.1 iăt ng nghiên c u:ăSMEsăvàăcácăNHTMătrênăđ a bàn t nh Khánh Hòa 4

1.2.2 Ph m vi nghiên c u 4

1.3.ăPh ngăphápănghiênăc uăvàăngu năs ăli u 4

1.3.1 Ph ngăphápănghiênăc u 4

1.3.2 Ngu n s li u 5

1.4.ăK tăc uălu n v n 5

C N 2 OAN N I P V A V N V N N TI P C N V N 6

2.1.ăKh oăsátăcácăquanăđi măv ăSMEs 6

2.1.1 Khái ni m SMEs 6

2.1.2 Tiêu chí phân lo i doanh nghi p v a và nh 8

2.1.3 uăth và h n ch c a SMEs 9

2.1.3.1.ă uăth c a SMEs so v i doanh nghi p l n 9

2.1.3.2 H n ch c a SMEs 10

2.1.4 Vai trò c aăSMEăđ i v i n n kinh t 10

2.2.ăKh oăsátăcácăquanăđi măv ăkh ăn ngăti păc năv năc aăSME 12

2.3 Kh o sát các y u t nhăh ngăđ n s ti p c n ngu n v n c a SMEs 13

C N 3 T QU O S T N N TI P C N V N C A SM T I N TM TR N A N T N N A 19

3.1 Gi i thi u v ăSMEsăvàăcácăNHTMătrênăđ a bàn t nh Khánh Hòa 19

3.1.1.ăS ăl căv ăKhánhăH a 19

3.1.2.ăS ăl căv ăNHTMătrênăđ aă ànăt nhăKhánhăH a 20

3.1.3 T ng quan v SME Khánh Hòa 22

3.2.ăT ngăquanăv ădoanhănghi păđ căkh oăsát 23

3.2.1.ăV năch s h uăvàăl nhăv căho tăđ ngăc aădoanhănghi păđ căkh oăsát 24

3.2.2.ăLo iăhìnhădoanhănghi păđ căkh oăsát 25

3.2.3.ăTìnhăhìnhăho tăđ ngăs năxu tăkinhădoanhăc aăSMEsătrongă aăn mă2009-2011 26

3.3 Doanh nghi p và v năđ tài tr v n 26

3.3.1.ăNgu nătàiătr ăv năđi uăl ăc aădoanhănghi p 26

3.3.2.ăC ăc uăngu năv năkinhădoanh 28

3.3.3.ăNg iăt ăv năchoădoanhănghi păvayăv n 28

3.4.ăQuanăh ătínăd ngăngânăhàng 29

3.4.1 V năđ tài tr v n c a SMEs 29

3.4.2.ăNguyênănhânăkhôngăđ căngânăhàngăchoăvay 31

3.4.3.ăHìnhăth căđ mă oăvayăv năc aăSMEs 32

3.4.4.ă ánhăgiáăc aăSMEsăv ăcácăy uăt ăquy tăđ nhăchoăvayăc aăNHTM 33

3.4.5.ăCácăs năph măvàăd chăv ămàăSMEsăs ăd ngăc aăNH 34

C N 4 T U N 36

4.1.ăNhómănguyênănhânăkháchăquan 36

4.2.ăNhómănguyênănhânăch ăquanăt ăphíaăSMEs 37

4.3.ăNhómănguyênănhânăđ năt ăNHTM 374.4.ăKhuy năngh ăchínhăsách 384.4.1.ăThànhăl păqu ă oălưnhătínăd ngăSMEsăc aăT nh 384.4.2.ăNângăcaoăhi uăqu ăcácăho tăđ ngătr ăgi păSMEsăc aăhi păh iăvàăcácăc ăquanăc aă

T nh 384.4.3.ăCoiătr ngăđ iăt ngăkháchăhàngăSMEsăđ ngăm c 394.4.4.ăSMEsăc năđápă ngăđ cănh ngăyêuăc uăc aăNHTMăkhôngăliênăquanăđ năv năđ ăv ătàiăs năth ăch p 40

TÀI LI U THAM KH O 41

P C 43

IFC International Finance Corporation Công ty tài chính qu c t

JICA The Japan International Cooperation Agency C ăquanăH p tác Qu c t Nh t B n MPI Ministry of Planning & Investment Portal ăK ăho chăvàă uăt

UNDP United Nations Development Programme Ch ngătrìnhăPhátătri n LHQ

AN M C N

ngă2.1:ăCácăđ nhăngh aăc a Ngân Hàng Th Gi i v SME 6

ngă2.2:ă nhăngh aăSMEăc a liên minh Châu Âu 6

ngă2.3:ăM cădoanhăthuătrungă ìnhăkhiăxácăđ nhă NălàăSMEăc aăNH 7

ngă2.4:ăPhânălo i doanh nghi p v a và nh theoăN ă56/2009/N ă- CP 7

ngă2.5:ăGi iăngânăc aă9ăQu ă oălưnhătínăd ngăđ aăph ngăsoăv i nhu c u vay v n c a SMEs t n mă2009ăđ năn mă2011ă đvt:ăt ăđ ng) 16

ngă3.1:ăM tăs ăch ătiêuăkinhăt ăquanătr ngăt nhăKhánhăH aăgiaiăđo nă2001-2011 20

ngă3.2:ă oanhănghi p t nh Khánh H aăchiaătheoăquyămôălaoăđ ngăgiaiăđo n 2000-2010 22

ngă3.3:V năch s h uăc aăSMEsăđ căkh oăsátăchiaătheoăl nhăv căkinh doanh 24

ngă3.4:ăNgu nătàiătr ăv năđi uăl ăc aăSMEs 27

ngă3.5:ăV năđ ătàiătr ăv năc aăSMEs 29

ngă3.6:ăNh ngăy uăt ăSMEsăchoălàăquanătr ngăđ ăNHăquy tăđ nhăchoăvay 34

ngă3.7:ăS năph m/d chăv ăSMEsăs ăd ngănhi uănh tăc aăNH 35

AN M C N

Hình 1.1: T tr ng SMEs trong t ng s Doanh nghi p Vi t Nam 1

Hình 1.2: T l n x u c aăcácăNHTMătrênăđ a bàn t nhăKhánhăH aăgiaiăđo n 2007-2011 3

Hình 2.1: T l đóngăgópăvàoăG Pătheoănhómăn c 11

Hình 2.2: M căđóngăgópăvàoăG Păc aăcácăthànhăph năkinhăt 11

Hình 2.3: T ng quan m t s nghiên c u v SMEs 18

Hìnhă3.1:ăGiáătr ăt ngăs năph măt nhăKhánhăH aătheoăgiáăth căt 19

Hìnhă3.2:ăTh ăph năhuyăđ ngăv năc aăh ăth ngăNHTMătrênăđ aă ànăt nhăKhánhăH a 21

Hình 3.3: T ătr ngăchoăvayăng năh năvàădàiăh năc aăh ăth ngăNHTMătrênăđ aă ànăt nhăKhánhă H aăgiaiăđo nă2007-2011 22

Hìnhă3.4:ăPhânălo iădoanhănghi păđ căkh oăsátăchiaătheoăhìnhăth căphápălý 25

Hìnhă3.5:ăNh năđ nhăv ătìnhăhìnhăkinhădoanhăc aăSMEsăđ căkh oăsát 26

Hìnhă3.6:ăS ăngânăhàngămàăSMEsăđưăti păc năxinăvay 29

Hìnhă3.7:ăNguyênănhânăSMEsăkhôngăvayăngânăhàng 30

Hìnhă3.8:ăNguyênănhânăngânăhàngăđưăt ăch iăchoăSMEsăvay 32

Hìnhă3.9:ăCácăhìnhăth căđ mă oăvayăv năc aăSMEsăv iăNH 33

và Demirgüç-Kunt (2007), trung bình SMEs t o ra kho ng 60% vi călàmătrongăl nhăv c s n

xu t c aăcácăn căđangăphátătri n và phát tri n Theoă“Sáchătr ngădoanhănghi păv aăvàănh ”ăThái Lan (2011) ăSMEsăđóngăgópă36 6%ăvàoăG Păc aăn cănàyăn mă2011 ătrongăđóănhómădoanhănghi pănh ăđóngăgópă24 5%ăt ngăG Păsoăv iănhómădoanhănghi păv aălàă12 1%.ă àiăLoanăc ngăcóăt iă1.279.784ăSMEsătrongăt ngăs ă1.310.791ă N ăchi măt ăl ă97 63%ă “Sáchă

tr ngădoanhănghi păv aăvàănh àiăLoan”ă 2012))

T i Vi t Nam, t l SMEs trong t ng s DN c ngăchi m m t t l g nănh ătuy tăđ i và có xuăh ngăngàyăcàngăt ng.ăTheoăniêmăgiámăth ngăkêă2011 ătínhăđ n 31/12/2010 t l SMEs trong t ng s DN c a Vi t Nam là 98,34%, trong khi t l nàyăn mă2000ălàă91 95%

Hình 1.1.T tr ng SMEs trong t ng s Doanh nghi p Vi t Nam

Ngu n: Niêm giám th ng kê 2007, 2011, T ng c c th ng kê

Tuy nhiên, vi c phát tri n c aăSMEăth ng g p m t s tr ng i l n ătrongăđóăn i b t nh t

là vi c ti p c n v i ngu n l c tài chính Do có quy mô nh , ti m l c tài chính y u, c u trúc

đ năgi n, ít chú ý t i công tác qu n tr tài chính, nhân s vàăđ c bi tălàăkhôngăđápă ngăđ c v tài s n th ch p vì v yăSMEsăth ng g p tr ng iăh nălàăcácăcôngătyăcóăquyămôăl n trong vi c vay v n m r ng ho tăđ ng s n xu t kinh doanh Vòng lu n qu n v s thi u h t tài chính l i

b tăđ u và c n tr m nh m s phát tri n c aăSMEătrongăt ngălai ăđ c bi t là khi n n kinh t

v ămôăg p b t n ănh ăkh ng ho ng tài chính th gi i 2008 v a qua

Trongăkhiăđó ăcácăt ch cătrungăgianătàiăchínhăđ c bi tălàăNHTMăth ngăcoiăSMEălàăđ i

t ng khách hàng r i ro và có chi phí ph c v cao Vì v yăSMEsăth ng khó th c hi n các kho năđ uăt ăc n thi tăđ t ngăn ngăsu t và kh n ngăc nh tranh, phát tri n các th tr ng m i

và tuy n d ngăthêmălaoăđ ng

Theo báo cáo c a WB (2008), m c dù chính ph cácăn căđưăcóănhi u chính sách h tr phát tri n nh m duy trì vai trò quan tr ng c a các SMEs v i n n kinh t nh ng các NHTM v n

g nănh ăgi vai trò quan tr ng nh t trong vi c tài tr v n cho các doanh nghi p này

Theo Beck, Demirgüç-Kunt, and Maksimovic (2005), nh ng tr ng i chính v i s t ngă

tr ng c a SMEs là “khó ti p c n tài chính do không có tài s năđ m b o, lãi su t quá cao và

NH thi u ti năđ ăchoăvayăc ngănh ăquanăliêuăgi y t ”

T i Vi tăNam ăSMEsăđưăcóănh ngă c phát tri n nhanh chóng T đóănhàăn căđưăcóă

nh ngăchínhăsáchă uăđưi ăh tr phát tri n SMEs

Ch ng h nănh ăNgh đ nh s 56/2009/N -CP ngày 30/6/2009 c a Chính ph v tr giúp phát tri n SMEs, Ngh đ nh s 75/2011/N -CP ngày 30/8/2011 c a Chính ph v tín d ngăđ u

t ăphátătri n và tín d ng xu t kh u ăNgh ăquy tă01ăvàă02ăc aăChínhăph ă anăhànhăn mă2012ă

nh m h tr cho SMEs trong b i c nh n n kinh t g p nhi uăkhóăkh n ăđ c bi t là do cu c suy thoái kinh t toàn c u b tăđ u t kh ng ho ngăchoăvayăd i chu n M n mă2008.ă

M c dù v y, theo B K ho chăvàă uăt ăhi n nay ch có kho ng 32% SMEs có kh n ngă

ti p c n v n, 35% doanh nghi p khó ti p c n và kho ng 33% không th ti p c n ngu n

v n…Trongă i c nh kh ng ho ng tài chính và suy thoái kinh t toàn c u, s b t n c a h

th ngăNHTMătrongăn c ậ nhà cung c p v năvayăchínhăchoăSMEsăđangăđeăd a nghiêm tr ng

t i s phát tri n c a các SMEs nói riêng và n n kinh t nói chung

V năđ khóăkh nătrongăti p c n v n t i các NHTM không còn là m t v năđ riêng t măv ă

mô c a t ng qu c gia mà ngay c t iăcácăđ aăph ngăc ngă trong tình tr ngăkhóăkh năt ngă

t Ch ng h n, t iăKhánhăH aătínhăđ n 31/12/2010 có 3.668 SMEs chi m t l 96,55%% t ng

s doanh nghi p c a T nh (T ng c c Th ng kê, 2011) Theo C c th ng kê Khánh Hòa, t ng

m căđóngăgópăvàoăc ăc u thu c a T nh t các doanh nghi păn mă2011ălàă39 67%ătrongăđóăs thu t các SMEs c a T nh liên t c gi m t n mă2008.ăTr cătácăđ ng c a cu c kh ng ho ng tài chính th gi iătrongăgiaiăđo n t n mă2008ăt i nay, ho tăđ ng c a các doanh nghi păđ c

bi t là SMEs g p r t nhi uăkhóăkh n.ăM cădùătrênăđ a bàn T nhăcóăh nă30ăchiănhánhăNHTMăvàăcác t ch c tín d ng khácăđangăho tăđ ng ănh ngăvi c SMEs ti p c n v i ngu n v n c a các t

ch c tín d ngăđ c bi t là NHTM v n h t s căkhóăkh n.ăH u h tăcácăSMEsăđ uă“kêuăkhó”ăkhiăkhông ti p c năđ c v n ătrongăkhiăđóăho tăđ ng s n xu t kinh doanh c a SMEs ph thu c nhi u vào ngu n v n t NHTM phíaăng c l i ăcácăNHTMăth ng cho r ngăđ iăt ng khách hàng m c tiêu c a h là SMEs ătuyănhiênăSMEsăth ngăkhôngăđ tăđ c nh ng yêu c u

v m căđ an toàn tín d ng c n thi tăđ cho vay T l n x u c aăcácăNHTMătrênăđ a bàn

T nh ti p t căgiaăt ng ăđ c bi tălàăđ iăt ng SMEs, chính vì v yăNHTMăth ngăr tăth nătr ngăkhi cho SMEs vay

Hình 1.2: T l n x u c a á N TM r đ a bàn t á òa a đo n 2007-2011

Ngu n: NHNN t nh Khánh Hòa 0.00%

V phía UBND t nh Khánh Hòa, m cădùăđưăt ch cănhi uăh i ngh ătháoăg ăkhóăkh năv ă

v năchoăSMEsănh ngă“v năch aătìmăđ c ti ngănóiăchung”ăgi aăNHTMăvàăSMEsăvàăU N ă

T nh.ăTr c b i c nhătrên ătácăgi ăl aăch năđ ătàiăắ á á a á

oa a N TM r đ a á òa nh m tìm ra nh ngăv ng

m căchínhăquaăđóăđ xu t chính sách nâng cao kh n ngăti p c n v n cho SMEs, t oăđ ng l c

th căđ yăt ngătr ng kinh t c a t nh Khánh Hòa năđ nh và b n v ngătrongăt ngălai

gi i quy t v năđ ătrên ă aăcâuăh iănghiênăc uăsauăđâyăđ cătácăgi ăđ aăraănh mătìmăcâuă

tr ăl i: Th , kh n ng ti p c n v n c a SMEs t i NHTM trênăđ a bàn t nh Khánh Hòa

hi nănayănh ăth nào? Th hai, vì sao vi c ti p c n v n t i các NHTM c a các doanh nghi p

v a và nh trênăđ a bàn t nh Khánh Hòa g păkhóăkh n?ăTh ba, vai trò c a c ăquanăqu n lý

nhàăn c trong vi c tháo g khóăkh nătrênănh ăth nào và các gi i pháp chính sách?

1.2

1.2.1 ng nghiên c u: SMEs và các NHTM trênăđ a bàn t nh Khánh Hòa

1.2.2 Ph m vi nghiên c u

tài t p trung phân tích kh n ngăti p c n v n c a SMEs t iăcácăNHTMătrênăđ a bàn

tnhăKhánhăH a ănh ngăy uăt ă nhăh ngăđ năkh ăn ngăti păc năv năc aăSMEătrênăđ aă ànă

oăquyămôăchiănhánhăNHTMătrênăđ a bàn t nh Khánh Hòa ch có 34 chi nhánh, vì v y tác gi l a ch n vi c ph ng v năsâuălưnhăđ o m t s NHTM (t c pătr ng phòng tín d ng tr lên) thay vì s d ng b ng câu h i Ngoài ra, tác gi còn th c hi n vi c ph ng v nălưnhăđ o m t

s c ăquanănh ăU N ă T nh, s Tài chính, Hi p h i doanh nghi p v a và nh , H i doanh nghi p tr Tnh…

1.3.2 Ngu n s li u

Ngu n s li u chínhăđ c s d ngăt ăthôngătină ngăph ngăv năSMEsăvàăph ngăv nă

tr căti păkhác.ăNgoàiăra ăđ ătàiăc năs ăd ngăngu năthôngătinăth ăc păkhácănh :ăNiêmăgiámă

th ngăkêăc aăT ngăc căth ngăkê ăC căth ngăkêăKhánhăH a ă áoăcáoăc aăNHNNăChiănhánhăKhánhăH a ăS ăK ăho chăvàăđ uăt ăvàăcácăngu năthôngătinăkhácăcóăliênăquan.ă

1.4

Lu năv nă aoăg mă4ăch ng.ăNgoàiăch ngă1ăm ăđ uălu năv n ăch ngă2ătácăgi ătrìnhă àyăcácăquanăđi măv ăSMEs ăkh n ngăti p c n ngu n v năvàăcácăy u t nhăh ngăđ n s

ti p c n ngu n v n c aăSMEs.ăCh ngă3ătácăgi ătrìnhă àyăvàăphânătíchăth c tr ng ti p c n v n

c a SMEs t iăcácăNHTMătrênăđ a bàn t nhăKhánhăH aăthôngăquaăngu năs ăli uăthuăth păđ că

t ăcu căkh oăsátăđ cătácăgi ăti năhànhătrênăđ aă ànăT nhăđ iăv iăSMEsăvàăNHTM ăđ ătìmăraăcâuătr ăl iăchoăhaiăcâuăh iănghiênăc uăđ căđ aăra.ăCu iăcùng ătrongăch ngă4 ătácăgi ăđ aăraă

nh năđ nhăv ăvaiătr ăc aănhàăn cătrongăvi căt oăđi uăki năchoăSMEsăti păc năv năvàăđ ăxu tă

m t s khuy n nghăchínhăsáchănh măt oăđi uăki năchoăSMEsăti păc năv năt tăh nătrongăt ngălai

là quy mô v n và s ao đ ng trong khi không có s phân bi t tiêu chí v công ngh

Ch ng h n, WB cho r ng, m t SME ph i h i t đ ít nh t hai trong ba y u t đóălàăs

l ng nhân viên, t ng tài s năvàădoanhăthuăhàngăn m

2.1: Cá đ a a Ngân Hàng Th Gi i v SME

Qui mô công ty Nhân viên Tài s n Doanh th uăhàngăn m

Vi mô <10 < 0 1ătri u < 0 1ătri u

Nh <50 <$3 tri u <$3 tri u

V a <300 <$15 tri u <$15 tri u

Ngu n: IFC, C m Nang Ki n Th c D ch V Ngân Hàng cho SME (2009)

Trongăkhiăđó ăEU đ nhăngh aăm t SME d a vào hai ch tiêu là nhân viên và doanh s hàng

n m.ăM t doanh nghi păđ căcoiălàăSMEăkhiăcóăd i 250 nhân viên và doanh s hàngăn mă

d i 50 tri uăEuroă ngă2.2)

2.2: a SME c a liên minh Châu Âu Qui mô công ty Nhân viên oa

ăli uăthuăth păt ăcu căkh oăsátăc aăBeck, Demirgüç-Kunt, Pería (2009) choăth y ănhi uăNHăl iăs ăd ngăch ătiêuădoanhăthuălàmăc năc ăđ ăxácăđ nhăm tă NălàăSMEsăhayăkhông

2.3: M oa r á đ N SM a N

Quy mô công ty oanhăthuăt iăthi u oanhăthuăt iăđa

-

T i Vi tăNam ătheoăquyăđ nh t iăđi u 3, Ngh đ nh 56/2009/N -CP ngày 30/6/2009 c a

Chính ph thì ắDoanh nghi p nh và v aălàăc ăs kinhădoanhăđưăđ ngăkýăkinhădoanhătheoăquyă

đ nh pháp lu t ăđ c chia thành ba c p: siêu nh , nh , v a theo quy mô t ng ngu n v n (t ng ngu n v nă t ngă đ ngă t ng tài s nă đ că xácă đ nh trong b ngă cână đ i k toán c a doanh nghi p) ho c s laoăđ ngă ìnhăquânăn mă t ng ngu n v nălàătiêuăchíă uătiên)”

2.4: Phân lo i doanh nghi p v a và nh eo N 56/2009/N - CP

Quy mô

Khu v c

Doanh nghi p siêu nh

2.1.2 Tiêu chí phân lo i doanh nghi p v a và nh

Rõ ràng, vi c phân lo i SMEs d a trên quy mô v laoăđ ng, v năvàădoanhăthuăđôiăkhiă

có th khôngăchínhăxác ăđ c bi t là trong b i c nh c a n n kinh t thâm d ng v n và khoa h c

k thu t hi năđ i.ăM tă Năv aăho cănh ă ăqu căgiaăcóăthuănh păcaoăcóăth ăcóăquyămôăv năr tă

l năvàăđ căcoiălàăm tă Năl nă ăcácăqu căgiaăđangăphátătri n.ăM t DN có th có ít nhân viên

nh ngăl i có m t kho n doanh thu l n ch ng h nănh ădoanhănghi p kinh doanh ph n m m,

ho c công ngh cao.ăNg c l i, m t doanh nghi păcóăquyămôălaoăđ ng l nănh ngăch aăh năđưă

là doanh nghi p l n khi nó ho tăđ ng trong ngành nông nghi p, ho c ngành s n xu t thâm

d ng quá nhi uălaoăđ ngăvàăn ngăsu t th p

M tăkhác doăm căđ ăphátătri năkinhăt ăc aăcácăqu căgiaălàăkhácănhauăvìăv yăc ngăcóă

nh ngăkháiăni măvàăcáchăhi uăkhácănhauăv ăSME.ă m t s n căcóătrìnhăđ phát tri n kinh t

th p thì các ch s v laoăđ ng, v năđ phân lo i doanh nghi p v a và nh s th păh năsoăv i cácăn c phát tri n Ch ng h n, theo Sáchătr ngăSMEsăNh t B n (2009), các DN trong ngành công nghi p khai thác, ch t o, v n t i, xây d ng c aăNh tă n đ c g i là SMEs khi s v n kinh doanh c aăch ngăd i 100 tri u Yên và s laoăđ ngăth ngăxuyênătrongăn măd i 300

ng i, trongăkhiăđóătheo Sáchătr ngăSMEsă 2009)ăc aăTháiăLan ăcácătiêuăchíăt ngă ng là 50 tri u Bath vàă200ăng i

Ngoàiăra ădoăđ căđi m c a t ng ngành, có ngành s d ng nhi u lao đ ngănh ăd t may,

có ngành s d ngăítălaoăđ ngănh ngănhi u v nănh ăhoáăch t ăđi n ă oăđóăc nătínhăđ n tính

ch tănàyăđ có s soăsánhăđ i ch ng trong phân lo i các SME gi a các ngành v i nhau Ch ng

h n, Nh t B n ăng i ta phân chia theo 3 nhóm: (1) Nhóm công nghi p khai thác ch t o; 2)ăNhómăth ngănghi p bán buôn và 3)ăNhómăth ngănghi p bán l và d ch v Trong khi

đó ătheoăNgh đ nhă56/2009/N -CPăthìăcácăSMEăđ c chia theo 3 nhóm ngành: (1) Nông, lâm nghi p và th y s n; (2) Công nghi p và xây d ng; và 3)ăTh ngăm i và d ch v ătrongăđóănhóm (3) ch c n có v n t 10 t đ năd i 50 t đ c x p vào nhóm SMEs (xem b ng 2.4)

ngăth i tr iăquaăth iăgianăphátătri n m t doanh nghi pătr căđâyăđ c coi là l n,

nh ngăv iăquyămôănh ăv y, hi n t i ho căt ngălaiăcóăth đ c coi là v a ho c nh

2.1.3 và h n ch c a SMEs

2.1.3.1 c a SMEs so v i doanh nghi p l n

Th nh t, n đ o ng nhanh v i s bi đ ng c a th r ng

Thôngăth ng ăcácăSMEăn ngăđ ng và linh ho tăh năsoăv i các doanh nghi p l n trong s n

xu t kinh doanh Ph n l n các SMEs có kh n ngăđ i m i trang thi t b k thu tănhanhăh n ăcóă

kh n ngăthíchă ngănhanhăh năv i nhu c u c a th tr ng Khi th tr ng bi năđ ng thì SME

c ngăd dàngăthayăđ i m t hàng ho c chuy năh ng kinh doanh

Th hai, SM đ c thành l p d dàng vì v đ

V iăđ căđi m d nh n th y ngay t tên g i ăcácăSMEăth ng c n m t s v n r t th p, m t

b ng không l n ăcácăđi u ki n s n xu tăđ năgi n là có th b tăđ u ho tăđ ng Vì v y, s l ng SMEs t ngăr t nhanh và chi m t l tuy tăđ i trong t ng s các doanh nghi p trong n n kinh t

c a t t c các qu c gia trên th gi i

Th ba, yêu c u công ngh không cao, s d ng nhi ao đ ng

SMEsăth ng s d ng các lo i máy móc công ngh trungă ình ăđ iăh i s d ng nhi u lao

đ ng, đ c bi tătrongăl nhăv căs ăch nông, lâm th y s n, d t may, gi y da Tuy nhiên, SMEs

dù có quy mô nh nh ngăv năcóăđi u ki n s d ng các máy móc trang thi t b hi năđ i ăn ngă

su tăcao ăđ m b o ch tăl ng s n ph m.ăCh ngăh n ăSMEsătrongăl nhăv c ch t o Nh tăđ c trang b máy móc thi t b r t hi năđ iăvàăth ng là các nhà th u ph cung c p m t ph n linh

ki n, ph tùng trong các s n ph m hoàn ch nh c a các công ty l n, m cădùăđi u ki n k thu t

đ iăh i r t cao

Th SME c n di n tích nh đò i v h t ng không quá cao

Do có quy mô nh , nên SMEs có th đ căđ t nhi uăn iătrongăn c, t thành th cho t i các vùng nông thôn, mi n núi và h iăđ o B máy t ch c g n nh linh ho t, d qu n lý, d quy t

đ nh.ă ng th i, do tính ch t linh ho tăc ngănh ăquyămôănh c a nó, doanh nghi p có th d dàng phát hi năthayăđ i nhu c u c a th tr ng, nhanh chóng chuy năđ iăh ng kinh doanh, phátăhuyătínhăn ngăđ ng sáng t o, t ch , nh y bén trong l a ch năthayăđ i m t hàng T đóădoanh nghi p s t o ra s s ngăđ ng trong phát tri n kinh t

2.1.3.2 H n ch c a SMEs

Th nh t, khó có kh n ngăđ uăt ăcôngăngh m i ăđ c bi t là công ngh đ iăh iăđ uăt ă

v n l n.ă oăđ căđi m tài chính c aăSMEăth ng v năít ăth ng t p trung vào nh ng ngành thâm d ngălaoăđ ngăvàăn ngăsu t th p vì v yăSMEăth ng g păkhóăkh nătrongăv năđ đ i m i công ngh nh mănângăcaoăn ngăsu tălaoăđ ng nên h n ch kh n ngăc nh tranh trên th tr ng

Th hai, thi u kh n ngăm r ng th tr ng tiêu th qu c t ăkhóăkh nătrongăvi c thi t

Th , th ng ph thu c vào doanh nghi p mà nó cung c p s n ph m Khó có kh

n ngătìmăđ c các ngu n v n c a ngân hàng Vì b n thân nó thi u tài s n th ch p, khó xây

d ngăđ căcácăph ngăánăkinhădoanh

Th sáu, khó c p nh tăđ c các thông tin trong kinh doanh và d b các công ty l n thôn tính

2.1.4 Vai trò c a SM đ i v i n n kinh t

ưăcóăr t nhi u nghiên c u c a các nhà kinh t v vai trò c aăSMEăđ i v i n n kinh t ,

và h u h t các nghiên c uănàyăđ uăđ aăraăcácăk t lu n v vai trò quan tr ng c a SME v i gi i quy t vi că làm ă đóngă gópă vàoă ngână sáchă vàă t ngă tr ng kinh t Theoă yyagari ă eckă vàă emirg -Kuntă 2003) ă nhi u qu c gia, ph n l năcôngă năvi c làm là do khu v c SME t o

ra M căđóngăgópăvàoăG Păt i 55 qu c gia c a khu v c kinh t SMEăđ i v i nhóm thu nh p

th p là 16%, thu nh p trung bình là 39% và thu nh p cao là 51%, khu v căSMEăc ngăt o trung bình 60% vi c làm t i 76 qu c gia phát tri nă vàă đangă phátă tri n Cùng nh nă đ nh trên c a Ayyagari, Beck và Demirgüç-Kunt, theo báo cáo c a OECD t i 30 qu c gia có thu nh p cao, SMEs chi măh năhai ph n ba t l vi c làm chính th c

Hình 2.1: T l đóngăgópăvàoăG Pătheoănhómăn c

Ngu n: Ayyagari, Beck và Demirgüç-Kunt (2003) Hìnhă2.1ăchoăth y ănhómăn căcôngănghi păphátătri năt oăraă51%ăG Păt ăSMEsătrongăkhiănhómăn căthuănh păth păSMEsăch ăđóngăgópă16%ăG P.ă i uănàyălàădoăs ăt năt iăc aăkhuă

v căkinhăt ăkhôngăchínhăth căvàăkinhăt ăh ăgiaăđình.ăN uăho tăđ ngăd iăd ngă Nălàăthu nă

l i ăvi căchuy năkhuăv căkinhăt ăkhôngăchínhăth căvàăh ăgiaăđìnhăsangălo iăhìnhăSMEsăs ăcóă

th ăt oăđ ngăl căphátătri năkinhăt ăc aăqu căgia

Hình 2.2: M căđóngăgópăvàoăG Păc aăcácăthànhăph năkinhăt

Ayyagari, Beck và Demirgüç-Kunt (2003)

2.2 o á á a đ a SM

M cădùăt măquanătr ngăv ăkinhăt ăc aăSMEsălàărõăràngănh ngănhi uănghiênăc uăđưăch ăraăvi căSMEsăv năch aăđ căđápă ngăm tăcáchăđ yăđ ăcácăd chăv ăvàăs năph mătàiăchínhăc năthi tăchoăs ăphátătri năc aănhómă Nănày

M t s nghiên c u c aă Schifferă vàă Wederă 2001)ă đưă ch ra r ng ti p c n tài chính, chính sách thu , lu t l , l m phát là nh ng y u t chínhătácăđ ngăđ n s phát tri n c a SMEs, trongă đóă ti p c n tài chính là y u t quan tr ng nh t.ă eck ă emirg -Kunt ă Maksimovică 2005);ăvàă eck ă emirg -Kunt ă 2006)ăchoăr ngătr ng i khi ti p c n ngu n v n c a SMEs

th ngădoăchiăphíălưiăvayăcaoăh năcácăcôngătyăl n vì v y nhăh ng không nh t iăn ngăsu t

c aăcácă Nănàyăvàăt ăl ăSMEsăđánhăgiáăcácătr ăng iăvayăv nălàătr ăng iăchínhăcaoăh năkho ngă30%ă soă v iă cácă côngă tyă l n.ă C ngă theoă k tă qu ă t ă nghiênă c uă c aă eck ă emirg -Kunt ă 2006) ăSMEsăcóăs ăd ngăngu nătàiătr ăt ăNHăchoăm tăd ăánăđ uăt ăm iăc aă Năl năth ngăcaoăh nă1 5ăl năsoăv iăcácăcôngătyăcóăquyămôănh ă

Trongăcu căkh oăsátă Năc aăW ăSMEsăchoă i tăchiăphíăti păc nătàiăchínhălàătháchă

th căl nănh tăvàăđánhăgiáăvi căthi uăti păc nătàiăchínhălàătháchăth căl năth ăhaiămàăSMEsăph iă

đ iăm t.ă

M tăs ănghiênăc uănghiăng ăvi căthi uăti păc nătàiăchínhăc aăSMEsălàădoăNHăph iăđ iă

di năv iătìnhătr ngăn ăx uăt ngăcaoădoăh uăqu ăc aăcu căkh ngăho ngătàiăchínhăth ăgi iăn mă2008.ăNghiênăc uăc aăWilkinsonăandăChristenssonă 2011)ătìmăraă ngăch ngăth cănghi măt iă

M ăchoăth yăvi căt ngăv năchoăcácăngânăhàngăc ngăđ ngăvàăgi măcácăcácăkho năn ăx uălàmă

t ngăgiaăt ngăvi căchoăvayăSMEsăc aăcácăNHănàyălàăcóăýăngh aăth ngăkê.ăTuyăhaiăchínhăsáchănàyăcóătácăđ ngăm nhăkhácănhauăt iăquy tăđ nhăchoăvayăc aăNH ăchínhăsáchăt ngăc ngăv năchoăNHăđ ăchoăSMEsăvayăl iăkhôngămangăl iănhi uăhi uăqu ă ngăgi iăphápăchínhăsáchămuaă

l iăkho năn ăx uăc aăNH.ă

M tăs ănghiênăc uăkhácăl iăchoăr ngăs ăthi uăti păc nătàiăchínhăc aăSMEsălàădoăh ăkhôngăcóănhuăc u.ăTuyănhiên ăcácăcu căkh oăsátădoanhănghi păg năđâyăc aăW ă eckă 2007)ătìmăraăs ăthi uăh tătàiăchínhă tăngu năt ăphíaăNH.ăM cădùăk tăqu ănghiênăc uăc aă eck ă emirg -Kunt ăPeríaă 2008) ă ngăvi căph ngăv nă91ăngânăhàngăt iă45ăqu căgiaătrênătoànăth ă

gi iă choă th y ă t ă l ă trênă 80%ă cácă NHă phână theoă lo iă hìnhă ho că nhómă n că đ uă nh nă đ nhăSMEsălàăđ iăt ngăchoăvayăvàăth ătr ngăphátătri năcácăd chăv ăNHăr tăti măn ng.ăNghiênăc uătrênăc ngăch ăraăvi căSMEsăr tăc năcácăd chăv ăngânăhàngăngoàiăvi cănghi păv ătínăd ngăc aăNHăvìăh ăthi uălu ngăti năm tăluânăchuy năđ ăđ uăt ădàiăh n ăkhôngăth ăti păc nătàiăchínhă

gi ngănh ăcácă Năl năvàăthi uănhânăs ăgi iăđ ăth căhi năcácăch căn ngătàiăchính.ă

Nghiênăc uătrênăc ngăch ăraăcóăkho ngăcáchăthi uăh tăh ătr ătàiăchínhăgi aăcácăn căphátătri năvàăđangăphátătri n ăđ că i tălàăSMEs.ăCh ngăh n ăNHă ăcácăn căđangăphátătri năđ iă

h iă80%ăcácăkho năvayăc aăSMEsăph iăcóăth ăch pătrongăkhiă ăcácăn căphátătri năt ăl ănàyălàă

g nă60%.ăCácăkho năvayăh ătr ăđ uăt ăchoăSMEsăl iă ăchi uăng căl i.ăKho ngă40%ăSMEsă

đ căchoăvayăh ătr ăđ uăt ădàiăh nă ănhómăn căđangăphátătri nătrongăkhiăt ăl ănàyă ănhómă

n căphátătri nălàă70%.ă ngăth i ăkhiăchoăSMEsăvay ăngânăhàngă ăcácăn căđangăphátătri nă

l iăápăd ngăm călưiăsu tăvàăl ăphíăchoăvayăcaoăh năsoăv iăcácăn căphátătri n

SMEsăc ngăkhóăti păc năcácăch ngătrìnhăchoăvayădàiăh nănh mătàiătr ăSMEsăđ uăt ănghiênăc uăphátătri năho cămuaătàiăs n ătrangăthi tă ăm iădoăh ăs ătàiăchínhăkhôngăminhă chă

ho căthi uătàiăs năth ăch p.ăTheoă“c m nang ki n th c ngân hàngădànhăchoăSME”ăc a IFC (2009), m că dùă vi că choă SMEsă vayă cóă th ă đ că NHă d aă trênă lu ngă ti nă m tă luână chuy năkhôngăc năth ăch pănh ngă“yêuăc uăv ătàiăs năth ăch păkhiăvayăđưălàăquyăchu n”.ăNHăth ngăchoăvayăng năh năvàăđóălàănguyênănhânănhuăc uăvayădàiăh nălàăm tătrongănh ngănhuăc uăđ că

đ ăc păl nănh tăc aăSMEs ăđ că i tălàă ăcácăqu căgiaăđangăphátătri n

Nghiênăc uăc aăNguy năTh ăCànhă 2008)ăchoăth yăt tr ngăSMEsăt ănhânăđ c các ngân hàng cho vay v n ch chi m có 62,5% t ng s ăSMEsăt ănhânăđ căđi uătra ătrongăkhiăđóă100%ăcácă NNNăđi u tra có qui mô v n l năđ uăđ c vay v n t các NHTM Ngoài ra, xét

v qui mô các kho n vay, m c vay bình quân cho m tă NNNăđi u tra l năh năg n 10 l n m c vay bình quân c a m tăSMEsăt ănhân

2.3 Kh o sát các y u t đ n s ti p c n ngu n v n c a SMEs

Cácănghiênăc uăth ngăch ăraă aăkhóăkh năchínhăc nătr ăvi căNHăchoăSMEsăvayăđóălàă 1)ăcácătr ăng iăv ălu tăpháp ă 2)ăcácămôăhìnhăphápălýăy uăk m ă 3)ăcácăy uăt ăkinhăt ăv ămô aătr ăng iătrênăcóătácăđ ngăc ăhaiăphíaăv ăngu năcungăậădoăh năch ăcácăho tăđ ngăd chăv ăngânăhàngăhi uăqu ăho căv ăphíaăc uăậădoăcácăc nătr ăSMEsăvayăv n

Nghiênăc uăc aă eck ă emirg -Kunt, Pería (2008) choăr ngăy uăt ăkinhăt ăv ămôăvàă

s ăc nhătranhătrongăc aăphânăkh căth ătr ngăSMEsălàănh ngătr ăng iăhàngăđ uătrongăvi căchoăSMEsăvay.ăLoveăvàăMylenkoă 2003)ăđ aăraăk tăqu ănghiênăc uăchoăth y ăch ăcóăkho ngă28%ăSMEsă áoăcáoăcácătr ăng iăl năv ăh ătr ătàiăchínhăt iăcácăqu căgiaăcóăc ăquanăthôngătinătínă

d ng ătrongăkhiăt ăl ănàyă ăcácăn căkhôngăcóăc ăquanăthôngătinătínăd ngălàăg nă50%.ă ngă

th i ăxácăxu tă40%ăcácăkho năvayăc aăSMEsăđ căch pănh năt iăn căcóăc ăquanăthôngătinătínă

d ngăsoăv iăg nă30%ălàăkhôngăcóăc ăquanătínăd ngăqu căgia

Báo cáo nghiên c u c a Demirgüç-Kuntă 2008)ăđưăch ra nh ng tr ăy uăt ălàmăSMEsăkhó ti p c nătàiăchínhălàăkhôngăcóătàiăs năđ m b o, lãi su t quá cao và ngân hàng thi u ti năđ cho vay, cùng v i quan liêu gi y t

Trongă khiă đó ă áoă cáoă t ă v n c a RAM Consultancy Services Sdn Bhd (2005) khi nghiên c u v ti p c n tài chính c a các SMEs trong kh iă SE Năđưăch ra nh ngăkhóăkh nă

ch y u ph iăđ i m t c a SMEs trong vi c ti p c n v n t i ngân hàng là:

Th nh t, thi u tài s n th ch p

Th hai, th i gian xét duy t h s ăđ cho vay dài (m t s ngân hàng, quá trình t phê duy tăđ gi i ngân có th m t vài tháng)

Th ba, các th t c ph c t p trong vi c áp d ng cho các kho n cho vay, bao g m t

cácăch ngătrìnhăc a chính ph do ch doanh nghi p thi uăchuyênămônăvàăc ngăkhôngăcóăcácăngu n l căđ giúp h v i các th t c ngân hàng

Th , lãi su t cao

Th , không có ki n th căvàăph ngăti nătàiăchínhăđ chu n b k ho ch kinh

doanh theo yêu c u

Th sáu, khó ti p c n v iăcácăch ngătrìnhătr giúp tài chính c aăNhàăn c cho SMEs

do thi u công tác qu ng bá thông tin

TheoăNguy năTh ăCànhă 2008) ănguyênănhânălàmăh n ch kh n ngăti p c năv năt NHTM là do giá tr tài s năđ m b o th p, thông tin v ă áoăcáoătàiăchínhăthi uăminhă chălàmăcho cán b tín d ng c a ngân hàng thi uătinăt ngăvàoăng i vay v n ăvi căthi tăl păm i quan

h đ i tác gi a các SMEs và NHTM là th p

Theo Ang (1992) trích trong Tr ngăQuang Thông (2011) cácăSMEăcóăđ căđi m tài chính chuyên bi tăliênăquanăđ n các v năđ v th a k , n i nghi p có th làm cho các d đoánă

v s phát tri n c a SMEs tr nênăkhóăkh năh n ăđóălàăch aăk t i vi c t n t i các m i quan h phi chính th c và s hi n di n c a các th aă c ng m, s khóăkh nătrongăvi c tách bi t ngu n

l c tài chính c a SMEs v i tài chính cá nhân ch s h u doanh nghi p làm cho vi căxácăđ nh tính minh b ch trong các báo cáo tài chính c a SMEs g păkhóăkh n.ă

Trongăkhiăđó ăk tăqu ăđi uătraăSMEsăVi tăNamăn mă2011ăc aăVi n Nghiên c u qu n lý kinh t Trungă ngă CIEM) ăKhoaăKinhăt - i h c T ng h p Copenhagen (DoE), Vi năkhoaă

h căvàălaoăđ ngăxưăh iă ILSSA)ăvàăTr ngăđ iăh căLiênăh păqu că UNU-WIDER)ăchoăth yăkho ng 39% DN g păkhóăkh năv tín d ng.ăM tăs ăli uăđángăl uăýăt ăcu căđi uătraănàyăchoă

th yăs l ng DN có các kho n vay phi chính th c nhi u g păđôiăsoăv i các DN có các kho n vay chính th c, và g nă90%ăcácă Năcóăkhiăkhôngăvayăđ căt ăth tr ng tín d ng chính th cătìmăcáchăti p c n v i các kho n vay t ngu n phi chính th c

áoăcáoătrênăc ngăch ăraăvi căSMEsăg p ph i tình tr ngăkhóăkh năv v năđ m r ng

s n xu t kinh doanh Th tr ng cung ng v n cho SMEs ch y u là th tr ng tài chính phi chính th c Các ch Năth ng vay v n c a thân nhân, b n bè, và vay c a nh ngăng i cho vay l yălưi.ă c bi t là SMEs ngoài qu c doanh, r t khó ti p c năđ c v i ngu n tín d ng chính th c c a NH

Th c tr ng này do nhi uă nguyênă nhână nh :ă ngână hàng ch y u dành các kho n tín

d ngăchoăcácă NNN;ătrongăkhiăđóăSMEsăkhôngăđápă ngăđ căcácăđ iăh i c a ngân hàng v các th t cănh ăl p d án kh thi, th t c th ch p, m c lãi su tăvàăthôngătinăminhă chăv ăcácă áoăcáoătàiăchính

Th t c ph c t p và chi phí giao dchăcaoăc ngălàmăchoăcácăngânăhàngăkhôngămu n cho SMEs vay B iăvìăd iăgócăđ c a các ngân hàng, th t c cho vay các kho n v n nh

c ngăkhôngăk măph n ph c t p so v i các kho n v n l n mà l i nhu n l iăítăvàăcácăquyăđ nh quá kh t khe v tài s n th ch p và d án kh thiăc ngăđ i các chi phí lên cao Chính vì th ngân hàng thì nh năđ c ít l i nhu năđiăc năSMEsăthìăl iăkhôngăđápă ngăđ căcácăđi u ki n vay v n, cho nên các ngân hàng không mu n cho h vay.ăTrongăkhiăđó ăcácă NNNăthìăl i vay

v n mà không c n ph i th ch p tài s n.ă âyălàăm t trong nh ng phân bi tăđ i x l n hi n nay

Theoăkh oăsátăc aăPh ngăth ngăm iăvàăcôngănghi păVi tăNamă VCCI) ăt ăl ăDN nh nătínăd ngă uăđưiăhàngăn măch ădaoăđ ngăkho ngă12%ă- 13%.ăTuyănhiên ăđ iăt ngăt pătrungă

ch ăy uăvàoădoanhănghi păl năngànhănôngănghi p ădoanhănghi păquyămôăv aăngànhăd chăv ăvàăđ că i tălàă NNN.ăR tăítăcácădoanhănghi pănh ăvàăc cănh ăti păc năđ căv nă uăđưi.ă i uănàyăt oănênăm tăth ă tăl iăchoăcácădoanhănghi pănh ăvàăv aăkhuăv căt ănhân ăh ăngàyăcàngă ă

y uăđi ătrongăkhiăđóăngu năl căc aăNhàăn căl iăd năvàoăkhuăv cădoanhănghi păv aăvàăl năvìă

v yăcácădoanhănghi pănàyăngàyăcàngăcóăl iăth ăv ăquyămô ăápăđ oăcácădoanhănghi pănh ăvàă

c cănh ă

ênăc nhăđó ătínhăt iăth iăđi măcu iăn mă2011 m i chi cóă11/63ăt nhăthànhăl păqu ă oălưnhătínăd ngăchoădoanhănghi pănênăk tăqu ămangăl iăr tăh năch ăm cădùăNgh ăđ nhă59/N -CPăđưăraăđ iăt ăcáchăđóă3ăn m.ă

TheoăQ yă oălưnhătínăd ngăTP.ăH ăChíăMinh ăm cădùăQ yăđ căthànhăl păt ăn mă2008ănh ngăph iăđ năcu iăn mă2009ăqu ănàyăm iăho tăđ ngăv iăv năđi uăl ălàă50ăt ăđ ng ă

hi nănayălàă196 172ăt ăđ ng ăqu ăcóăth ă oălưnhăchoăm tăkho năvayăc aădoanhănghi păkhôngăquáă30ăt ăđ ng.ă oăquyămôănh ăm cătiêuăho tăđ ngăc aăQu ălàăphiăl iănhu nănênăch aăthuăh tă

đ cănhi uăcácăNHTMăthamăgiaănh ngărõăràngăv iăs ăthamăgiaăc aăQ yă oălưnhătínăd ngăcóă

th ăgópăph năgi păSMEsăcóăthêmăm tăkênhăti păc năv năc aăNHTM

SMEsăc ngăg pănhi uăkhóăkh nătrongăvi căti păc năv năkhiăth ătr ngăch ngăkhoánă ă

Vi tăNamăđangăth căs ăphátătri năr tă măđ măk ăt ăsauăgiaiăđo năđ nhăđi măvàoăthángă11ăn mă

2007.ăCácăngu năv năh ătr ăkhác ăch ngăh năd ăánăh ătr ăv năchoă Năkhuăv căt ănhână ăVi tăNamăv iălưiăsu tăth păc aăJIC ăđangătri năkhaiănh ngăr tăkhóăđ ăcácăSMEsăcóăth ăti păc nă

đ c.ăJIC ăs ăchoăvayăt iăđaă70%ăt ngăv năđ uăt ăd ăánă tínhătheoăđ ngăJPY) ătr ngăh păđ că

i tăcóăth ăchoăvayă80% ălưiăsu tăkho ngă2%/n m ăth iăh nă20ăn m ăth iăgianăânăh nă5ăn m.ăTuyănhiên ăJIC ăl iăcungăc păm tăkho năvayăt ngăchoăm tăNHătrongăn c ăch ngăh nănh :ăVietcombank, Vietinbank, ngân hàng Á Châu sauăđóăcácăNHăs ăchoăvayăl i

ngăth i ăđ ăcóăth ăthamăgiaăch ngătrìnhănày ăcácă Năph iăkh ngăđ nhăđ căkh ă

n ngăc aămìnhăvàăcóăm căđ ăuyătínătrênăth ngătr ng.ă Năđóăph iăđ aăraăđ căm tăd ăánă

kh ăthi ăch ă Năph iălàăng iătíchăc c ăn ngăđ ngăvàăc uăti n.ăM tăđi uăki nă t u căn aălàă Năph iăcóăquanăh ăth ngăm iăv iăphíaăcácă NăNh tă n.ăRõăràng ăv iăcácăquyăđ nhă ătrên ă

đ că i tăl iăđ căđi uăph iă iăcácăNHătrongăn căthìăvi căti păc năv iăngu năv năgiáăr ăc aăJIC ătr ăthànhăm tănhi măv ă“ tăkh ăthi”ăđ iăv iăcácăSMEs.ă Vìăm cădùăJIC ătàiătr ăv nă

nh ngăđóăth căch tălàăm tăkho năchoăvayăđ iăv iăcácăNHTMănhàăn c ădoăđóăh ăc ngăkhóă

l ngăchoăSMEsăvayăvìăkh ăn ngăg păr iăroăcao ăvàăth ălàăv ngălu năqu năv ăthi uăv năc aăSMEsăl iăti păt c.ă

V i kh n ngăhuyăđ ng v nătrongăn c còn h n ch , các kho n tín d ng trung và dài

h năd ngănh ăn m ngoài t m v i c a SMEs ngoài qu c doanh, các ngu n v n tín d ng ng n

h năc ngăkhôngăhoànătoànăthu n l i là nh ng lý do chính khi n ngu n v n c a các SMEs ch

y u l iăđ n t các ngu n tín d ng không chính th c, ch aăđ ng nhi u r i ro và chi phí cao

Nh ăv y, h u h t các nghiên c uăđánhăgiáăv vi c ti p c n v n c a SMEs trên th gi i

c ngănh ăVi tăNamăđ u ch ra nh ng nguyên nhân chính v vi căkhóăkh nătrongăti p c n v n

có th tóm t tătrongăs ăđ sau:

Hình 2.3: T ng quan m t s nghiên c u v SMEs

Ngu n: Tác gi t ng h p t các nghiên c đ c d n trên

KHÓăKH NăTRONGăTI P C N TÀI CHÍNH C A SMEs

- M căđ phát tri n c a th

tr ng tài chính -ă tă năkinhăt ăv ămô

- Chính sách tín d ng c a NHTM

- Quan liêu gi y t c a các NHTM

C N 3

T QU O S T N N TI P C N V N C A SM T I

N TM TR N A N T N N A 3.1 Gi i thi u v SM á N TM r đ a bàn t nh Khánh Hòa

3.1.1 S á òa

KhánhăH aălàăt nhăn mătrongăkhuăv căkinhăt ăNamătrungă ăphíaă căgiápăt nhăPh ăYên ăphíaăNamăgiápăt nhăNinhăThu n ăphíaăTâyăgiápăt nhăLâmă ngăvàă căL k ăphíaă ôngălàă

i nă ôngăv iăt ngădi nătíchăt ănhiênă5.217 6ăkm2 ădânăs ă1.174.136ăng iă 2011)

KhánhăH aăcóăđ năv ăhànhăchínhăc păhuy năvàăt ngăđ ngă aoăg măthànhăph ăNhaăTrang làătrungătâmăc aăT nhăvàăhaiăth ăxưăCamăRanh ăNinhăH a ăcácăhuy năCamăLâm ă iênăKhánh ă Khánhă S n ă Khánhă V nh ă V nă Ninhă vàă huy nă đ oă Tr ngă Sa.ă T ă Thànhă ph ă NhaăTrangăcáchăthànhăph ă àăN ngăậălàătrungătâmăkinhăt ăc aăkhuăv căduyênăh iăNamăTrungă ă550ăkm ăthànhăph ăH ăChíăMinhăkho ngă450kmăvàăth ăđôăHàăN iă1.299ăkm

KhánhăH aăc ngălàăt nhăcóăv ătríăđ aălý ăt ănhiênăvàăgiaoăthôngăkháăthu năl i ălàăc a ngõ lên Tây Nguyên, có nhi u v nh, c ng g n tuy n hàng h i qu c t nh t Vi t Nam Nhi u

n măqua ăKhánhăHoàălàăt nh có t căđ phát tri n kinh t và thu ngân sách cao trong khu v c và

c n c Giá tr công nghi păn mă2011ăđ t 17.086 t đ ngăt ngă28%ăsoăv iăn mă2010;ă ìnhăquânăgiaiăđoanhă2007-2011 ăt căđ ăt ngătr ngăgiáătr ăs năxu tăcôngănghi păt ngă21 48%.ă

Hình 3.1: Giáătr ăt ngăs năph măt nhăKhánhăH aătheoăgiáăth căt

a đo 2001-2011 (

0 5,000 10,000

N m

T ngăs năph mătrênăđ aă ànăt nhătheoăgiáăth căt ăn mă2011ă căđ tă40.464ăt ăđ ngătrongăđóănông ălâmăth yăs năđ tăchi măt ătr ngă12 7% ăcôngănghi păxâyăd ngă42 22% ăd chăv ă aoăg măc ăthu ănh păkh uăd uătrungăchuy nă45 08%).ă

t ăđ ng)

T ngăkimă

ng chăxu tă

kh u ngànăUS )

T ngăkimă

ng chănh pă

kh uă ngànă USD)

Làăm tătrongănh ngăt nhăphátătri năn ngăđ ngăvàăcóăt căđ ăt ngătr ngăkinhăt ăcaoăc aă

c ăn c ăKhánhăH aăc ngăthuăh tăđ căkháănhi uăcácăNHTMăm ăchiănhánh ăph ngăgiaoăd ch.ă

H ăth ngăcácăNHTMătrênăđ aă ànăt nhănh ngăn măquaăkhôngăng ngăgiaăt ngăv ăm ngăl iă

ho tăđ ngăvàăs ăv năhuyăđ ngăc ngănh ăchoăvayăvàăcácăd chăv ăngânăhàngăkhác.ăTínhăđ năth iă

đi măthángă12/2012ătrênăđ aă ànăT nhăcóă35ăNHTM ăcôngătyătàiăchínhăvàăqu ătínăd ngăđangă

ho tăđ ng ătrongăđóăh uăh tăcácăNHTMănhàăn căvàăc ăph năl năđ uăđưăm ăchiănhánhăt iăKhánhăH a

TheoăNHNNăchiănhánhăKhánhăH a ăt ngăm căhuyăđ ngăv năvàăd ăn ătínăd ngăc aăcácăNHTMăt ngănhanhătrongăth iăgianăqua ăn mă2011ăhuyăđ ngăv nătoànăh ăth ngăNHTMăc aă

T nhăđ tăg nă22.919ăt ăđ ng ăd ăn ătínăd ngăđ tăg nă20.151ăt ăđ ng ăt ngă125%ăv ăv năhuyă

đ ngăvàă94%ăv ăd ăn ăsoăv iăn mă2007.ăM cădùăh uăh tăNHTMăho tăđ ngătrênăđ aă ànăT nhă

đ uălàăcácăNHTMăc ăph n ătuyănhiênăth ăph nă huyăđ ngăv nă c ngănh ăchoăvayă c aănhómăNHTMăc ăph năngoàiăNhàăn căl iăchi măm tăt ăl ăkhiêmăt năvàăkháă năđ nh.ăN mă2007 ănhómăNHTMăc ăph năngoàiăNhàăn căch ăchi măt ătr ngă34%ăt ngăm căv năhuyăđ ngăc aătoànăh ăth ngăNHTMătrênăđ aă ànăT nh ăriêngă aăn mă2009-2011ăt ăl ăl năl tălàă44% ă46%ăvàă45%.ăTrongăkhiăđó ănhómăNHTMăNhàăn căl iăchi mătrênă54%ătrongăth ăph năhuyăđ ng.ă

Hình 3.2:ăTh ăph năhuyăđ ngăv năc aăh ăth ngăNHTMătrênăđ aă ànăt nhăKhánhăH a

a đo 2007-2011

(2011)

M cădùăv yănhómăNHănàyăl iăkhôngăxácăđ nhăđ iăt ngăkháchăhàngăm cătiêuăhayă uătiênăchoăvayălàăSMEsămàălàăcácădoanhănghi păl năvàă NNN.ăCh ngăh n ăVietcom ankălàăm tătrongăs ă5ăNHTMănhàăn cătuyănhiênăd ăn ăchoăSMEsăt ăn mă2009-2012ăch ăchi mă28%ă

t ngăd ăn ăVìăv y ăđâyăc ngălàăm tăh năch ătrongăvi căti păc năv năc aăSMEătrênăđ aă ànă

T nh

M tăkhác ăth iăh năchoăvayăc aăh ăth ngăNHTMăt pătrungăch ăy uălàăchoăvayăng nă

h n.ă iăt ngăchínhăph căv ăSMEsălàăcácăNHTMăc ăph năngoàiăNhàăn căth ngăr tăng iă

choăvayădàiăh năvìătheoăh ăd ăg păr iăroătrongă iăc nhăsuyăthoáiăkinhăt ăcùngăv iăđóălàăs ă tănăkinhăt ăv ămôăkhi năchoă i năđ ngălưiăsu tătr ănênăkhóăl ngăh nătrongăvi căxácăđ nhălưiă

su tătrongăh păđ ngăvay.ă

Hình 3.3: T ătr ngăchoăvayăng năh năvàădàiăh năc aăh ăth ngăNHTMătrênăđ aă ànăt nhăKhánhă

Hòa giaiăđo nă2007-2011

n: NHNN chi 2011)

3.1.3 T ng quan v SME Khánh Hòa

Theoăs ăli uăchínhăth căc aăT ngăc căth ngăkê ătínhăt iă31/12/2010ăT nhăKhánhăH aăcóă3.799ădoanhănghi păđangăho tăđ ngăs năxu tăkinhădoanh ătrongăđóăSMEsăchi mă98 4%ătheoălaoăđ ngăvàă96 77%ăv ăv n

3.2: Doanh nghi p t á òa a eo ô ao đ a đo n 2000-2010

N T

N

C a eo ô ao đ