TÁC ĐỘNG CỦA TỶ GIÁ THỰC HIỆU LỰC ĐẾN XUẤT NHẬP KHẨU CỦA VIỆT NAM.PDF

Tác gi : Bùi Th Thanh Chúc... Sau đó tác gi dùng mô hình hi u... C ng gi ng nh Cera và... thành bán thành ph m, v n, và thành ph m... Sau đây, tác gi trình bày ph ng pháp đ tính t giá th

- -

Tác gi cam đoan Lu n v n Th c s kinh t này do chính tác gi nghiên c u

và th c hi n Các thông tin, s li u đ c s d ng trong lu n v n này là trung th c

và đ c t ng h p t các ngu n đáng tin c y

Tác gi : Bùi Th Thanh Chúc

- -

ADB (Asian Development Bank): Ngân hàng phát tri n châu Á

ADF: Ki m đ nh nghi m đ n v Augmented Dickey Fuller

AIC: Tiêu chu n Akaike information criterion

AUD (Australian Dollar): ô la Úc

CNY (Chinese Yuan Renminbi): Nhân dân t Trung Qu c

CPI (Consumer price index): Ch s giá tiêu dùng

FDI (Foreign direct investment): Ngu n v n đ u t tr c ti p n c ngoài

GBP (British Pound): B ng Anh

GDP (Gross Domestic Product): T ng s n ph m n i đ a

HKD (Hong Kong dollar): ô la H ng Kông

ICP (International Comparison Program): Ch ng trình so sánh Qu c t

IMF (International Monetary Fund): Qu ti n t qu c t

JPY (Japanese Yen): Yên Nh t

KRW (Korean Won): Won Hàn Qu c

MYR (Malaysian ringgit): Rinhgit Malaixia

NHNN: Ngân hàng Nhà n c

OECD (The Organisation for Economic Co-operation and Development): T ch c

h p tác và phát tri n Kinh t

OLS (Ordinary least squares): Ph ng pháp bình ph ng nh nh t

PPP (Purchasing Power Parity):  cân b ng s c mua

REER (Real effective exchange rate): T giá th c hi u l c

SC: Tiêu chu n Schwarz criterion

SGD (Singapore dollar): ô la Singapore

THB (Thai Baht): B t Thái

TWD (Taiwan New Dollar): ô la ài Loan

USD (The United States dollar): ô la M

VECM (Vector Error Correction Model): Mô hình Vector hi u ch nh sai s

VND: Vi t Nam đ ng

B ng 4.7: Ki m đ nh s có m t c a bi n không c n thi t: bi n lãi su t cho vay 18

- -

th 3.1: K t qu REER t 2005-2012 11

CH NG 1: GI I THI U

giá t ng đ i gi a hàng hoá s n xu t trong n c v i hàng hoá trên th tr ng qu c t T

đ này

v i các n c hay không? M c dù t t c m i ng i đ u quan tâm nh ng lý thuy t hi n t i

Lu n v n này nh m đóng góp m t góc nhìn v kh i l ng xu t nh p kh u c a Vi t

kh i l ng xu t nh p kh u c a Vi t Nam t n m 2005-2012, tác gi đ c bi t tính t giá th c

đa ph ng sau đó phân tích nh h ng c a nó đ n ho t đ ng xu t nh p kh u c a Vi t Nam

kh i l ng xu t kh u và nh p kh u theo t giá REER Sau đó tác gi dùng mô hình hi u

CH NG 2: T NG QUAN CÁC K T QU NGHIÊN C U

2.1 Khung lý thuy t v m i quan h gi a t giá h i đoái và cán cân th ng m i

Theo lý thuy t tác đ ng c a t giá đ n cán cân th ng m i nh sau:

Khi t giá c a đ ng ti n c a m t qu c gia t ng lên thì giá c c a hàng hóa nh p

kh u s tr nên r h n trong khi giá hàng xu t kh u l i tr nên đ t đ h n đ i v i ng i

n c ngoài Vì th vi c t giá đ ng n i t t ng lên s gây b t l i cho xu t kh u và thu n l i cho nh p kh u d n đ n k t qu là xu t kh u ròng gi m Ng c l i, khi t giá đ ng n i t

gi m xu ng, xu t kh u s có l i th trong khi nh p kh u g p b t l i và xu t kh u ròng t ng lên

Nh v y:

- Khi t giá cao thì khuynh h ng xu t kh u ròng gi m m nh

- Khi t giá gi m thì khuynh h ng xu t kh u ròng t ng m nh

Dees (2001) hoàn thi n phân tích tr c đó b ng vi c tách bi t xu t kh u và nh p

kh u c a Trung Qu c thành hai lo i: các s n ph m gia công và nh ng s n ph m còn l i Ông nh n th y r ng, trong dài h n, vi c t giá h i đoái gia t ng làm gi m xu t kh u Ông

c ng ch ra r ng các s n ph m xu t kh u thông th ng thì co giãn theo giá nhi u h n các

s n ph m xu t kh u gia công Tuy nhiên trong ng n h n ch có nhu c u c a th gi i m i nh

h ng đ n xu t kh u

Yue và Hua (2002) s d ng d li u c p t nh hàng n m và ch ra r ng khi giá tr th c

c a đ ng Nhân dân t t ng thì có s s t gi m trong xu t kh u C ng gi ng nh Cera và

Dayal-Gulati, nh ng v i ngu n d li u m i h n, Yue va Hue ch ra r ng xu t kh u c a Trung Qu c ngày càng tr nên co giãn nhi u h n theo giá

Bénassy- Quéré và Lahrèche-Révil (2003) mô ph ng tác đ ng c a vi c đ ng Nhân dân t gi m giá 10% và k t qu cho th y có s gia t ng trong xu t kh u c a Trung Qu c vào các n c OECD và có s s t gi m trong nh p kh u c a Trung Qu c t các n c Châu Á

v i đi u ki n t giá h i đoái các n c này không đ i Bài nghiên c u cho th y t giá th c

t ng nh h ng đ n cán cân th ng m i nh ng không có b ng ch ng ch c ch n v s bi n

đ ng t giá lên cán cân th ng m i

Eckaus (2004) s d ng d li u t ng h p hàng n m t 1985 đ n 2002 đ phát hi n ra

r ng s t ng giá c a đ ng Nhân dân t làm gi m xu t kh u c a Trung Qu c vào M và t l

nh p kh u t Trung Qu c trong t ng nh p kh u c a M Ph n sau ch ra r ng tác đ ng thay

th c a các n c xu t kh u khác vào th tr ng M , tuy nhiên k t qu ph i đ c xem xét

th n tr ng vì s l ng m u quan sát nh và vi c s d ng giá tr xu t, nh p kh u đ thay cho

kh i l ng

Lau, Mo và Li (2004) c đoán xu t kh u và nh p kh u c a Trung Qu c v i các

n c G3 (M , c, Nh t) Trong dài h n, s gia t ng c a t giá h i đoái th c đ c cho là

có ý ngha trong vi c làm gi m xu t kh u Ng c l i, c nh p kh u s n ph m thông th ng

c ng nh nh p kh u s n ph m đ gia công đ u d ng nh không b nh h ng b i t giá

h i đoái th c hi u l c (REER) Trong b t k tr ng h p nào, các k t qu đ u khó gi i thích

b i vì cách mà h kh u tr giá tr xu t, nh p kh u thì không rõ ràng và s l ng các quan sát là r t ít (d li u hàng quý t 1995 đ n 2003)

Kamada và Takagawa (2005) dùng mô hình mô ph ng đ c l ng tác đ ng c a s

c i thi n t giá h i đoái c a Trung Qu c và ch ra r ng vi c nâng giá 10% s đ y nh p kh u

c a Trung Qu c t ng nh , trong khi tác đ ng đ i v i xu t kh u là r t nh Tuy nhiên, mô hình c l ng bình ph ng nh nh t c a h đ i v i ph ng trình v nh p kh u c a Trung

Qu c không ch ra đ c t giá h i đoái th c t có nh h ng đáng k đ n kh i l ng hàng hóa nh p kh u áng ti c là h không c l ng ph ng trình xu t kh u c a Trung Qu c Theo k t qu c a h , xu t kh u đ y m nh nh p kh u, đi u này có th hàm ý r ng có th có

s tác đ ng gián ti p c a t giá h i đoái đ i v i nh p kh u thông qua xu t kh u

Thorbecke (2006) s d ng mô hình l c h p d n đ nghiên c u tác đ ng c a thay đ i

t giá h i đoái đ i v i mô hình th ng m i ba bên Châu Á và tách hàng hóa xu t kh u

thành bán thành ph m, v n, và thành ph m Các k t qu c a ông ch ra r ng m t khi đ ng Nhân dân t t ng giá tr 10% s làm gi m xu t kh u c a Trung Qu c g n 13% Tuy nhiên,

đ ng Nhân dân t t ng giá không có tác đ ng đáng k đ i v i nh p kh u hàng hóa vào Trung Qu c t M

L n l t Voon, Guangzhong và Ran (2006) s d ng d li u theo khu v c cho giai

đo n t 1978 đ n 1998 và k t h p v i đ nh giá cao đ ng Nhân dân t khi c tính các

ph ng trình xu t kh u c a Trung Qu c; h ch ra m t s s t gi m trong giá tr xu t kh u sang M nh là m t k t qu c a t giá h i đoái th c t ng

Shu và Yip (2006) c tính tác đ ng c a bi n đ ng t giá h i đoái đ i v i kinh t Trung Qu c m t cách t ng th và nh n th y r ng vi c t ng giá ti n t có th làm gi m xu t

kh u do tác đ ng chuy n đ i chi phí, d n đ n k t qu là s gi m sút v a ph i trong t ng

c u

Jin (2003) c l ng m i quan h gi a t l lãi su t th c, t giá h i đoái th c và cán cân thanh toán c a Trung Qu c và k t lu n r ng m t s gia t ng giá tr th c có khuynh

h ng làm t ng th ng d c a cán cân thanh toán

Cerra và Saxena (2003) dùng d li u theo khu v c đ nghiên c u hành vi c a các nhà

xu t kh u Trung Qu c và nh n th y r ng s t ng giá c a đ ng Nhân dân t đã th c s đ y

m nh ho t đ ng xu t kh u, đ c bi t trong nh ng n m g n đây Trong b t k tr ng h p nào, các k t qu c a h c ng nh b t k nghiên c u s d ng d li u theo khu v c nên đ c xem xét c n th n b i vì ch có kho ng 50% các nhà xu t kh u Trung Qu c đ c kh o sát và không có s đi u ch nh đ i v i d li u v đ n giá

N l c g n đây nh t nh m c l ng các ph ng trình xu t kh u và nh p kh u c a Trung Qu c là c a Marquez và Schindler (2006) H c l ng tác đ ng c a vi c thay đ i

t giá h i đoái th c đ i v i th ph n c a Trung Qu c trong th ng m i toàn c u thay cho

kh i l ng nh p kh u và xu t kh u i u này nh m tránh vi c dùng giá xu t kh u và nh p

kh u c a Trung Qu c làm đ i di n Gi ng nh Dees (2001) và Lau Mo & Lin (2004) h phân tích ho t đ ng xu t kh u và nh p kh u thành hai nhóm: hàng hoá thông th ng và gia công M t l n n a, vi c t ng giá th c c a đ ng Nhân dân t d ng nh làm gi m xu t kh u

c ng nh nh p kh u ít nh t là đ i v i các hàng hoá thông th ng áng chú ý là các k t qu này không làm gia t ng s khác bi t do ch m tr v th i gian, đ c bi t đ i v i hàng hóa

xu t, nh p kh u các s n ph m gia công

Alicia Garc a-Herrero và Tuuli Koivu (2007), b ng cách xác đ nh đ nh y c a xu t

nh p kh u Trung qu c v i s thay đ i c a t giá h i đoái th c c a đ ng Nhân dân t , giai

đo n 1994-2005 ch ra r ng cán cân th ng m i c a Trung Qu c b nh h ng m nh b i t giá h i đoái th c hi u l c c a đ ng Nhân dân t , m c dù v i m c đ th ng d này thì m t mình chính sách t giá thì không th t o nên s m t cân b ng M t trong nh ng lý do chính

gi i thích t i sao vi c gi m th ng d th ng m i b h n ch là nh p kh u c a Trung Qu c

gi m cùng v i vi c nâng giá tr th c c a đ ng Nhân dân t

Vi t Nam c ng có các nghiên c u v t giá tác đ ng đ n cán cân th ng m i nh : Phan Thanh Hoàn, Nguy n ng Hào (2007), đã ch ra tác đ ng tích c c c a vi c

t ng t giá th c đ i v i ho t đ ng xu t kh u c a Vi t Nam th i k 1995-2004

Nghiên c u c a nhóm tác gi V Qu c Huy, Nguy n Th Thu H ng và V Ph m

H i ng (2011) ch ra r ng t giá có nh h ng l n đ n xu t kh u c a Vi t Nam, tác đ ng này ph thu c vào hai y u t s n ph m xu t kh u và th tr ng xu t kh u, k t lu n này không m i nh ng nó tái kh ng đ nh kh n ng s d ng công c t giá trong vi c thúc đ y

xu t kh u

Ph m Th Tuy t Trinh (2012), ch ra r ng t giá th c hi u l c có tác đ ng tích c c

đ n cán cân th ng m i trong dài h n S phá giá có th d n đ n c i thi n cán cân th ng

m i Bi n đ ng c a t giá t n m 2005 đã gây ra thâm h t l n c a cán cân th ng m i Tuy nhiên tác đ ng c a REER r t h n ch (h s co giãn là 0,2) nên REER b đ nh giá cao không ph i là y u t quy t đ nh chính c a thâm h t cán cân th ng m i

Bài lu n v n này tác gi s d ng d li u g n đây và làm phong phú phân tích c a mình b ng vi c thêm hai bi n ki m soát là đ u t tr c ti p n c ngoài FDI và lãi su t cho vay c a Vi t Nam t n m 2005-2012

REER: t giá h i đoái th c hi u l c

Yt*: c u t n c ngoài đ i v i hàng hóa trong n c

Yt: c u n i đ a đ i v i hàng hóa trong n c

Do đó 1 là đ co giãn c a giá đ i v i xu t kh u, 2 là đ co giãn c a thu nh p đ i

v i xu t kh u, 1 là đ co giãn c a giá đ i v i nh p kh u, 2 là đ co giãn c a thu nh p đ i

C u n i đ a đ i v i hàng hóa trong n c tác gi l y GDP c a Vi t Nam đã đi u

ch nh theo ch s CPI c a Vi t Nam

Tác gi hy v ng đ co giãn v thu nh p là d ng cho c xu t kh u và nh p kh u

t t

n i

n i

controls



3

Hàm xu t kh u ph thu c vào t giá th c REER Khi phá giá ti n t , đ ng n i t

m t giá, hàng hoá xu t kh u c a Vi t Nam tr nên r h n trên góc đ ng i tiêu dùng n c ngoài Do đó t o nên l i th c nh tranh v giá c , thúc đ y các doanh nghi p trong n c

t ng c ng xu t kh u hàng hoá và d ch v ra n c ngoài

T ng t nh v y, hàm nh p kh u th gi i c ng ch u tác đ ng c a t giá th c Khi

đ ng ti n trong n c m t giá, hàng hoá n c ngoài tr nên đ t đ h n, nên ng i tiêu dùng trong n c có xu h ng chuy n sang tiêu dùng các m t hàng thay th mang l i nh ng l i ích t ng t có giá c r h n Ngoài ra, nh p kh u th gi i có th thay đ i khi thu nh p

qu c dân thay đ i Cùng v i đà t ng tr ng và phát tri n kinh t , thu nh p ng i tiêu dùng ngày càng đ c c i thi n Khi thu nh p t ng lên, ng i tiêu dùng có khuynh h ng thích

s d ng hàng ngo i h n vì v y s làm t ng nh p kh u

Tác gi ch n thêm 2 bi n ki m soát (controls) có th liên quan đ n cán cân th ng

m i c a Vi t Nam Th nh t, t ng t nh nghiên c u c a tác gi Alicia Garc a-Herrero và Tuuli Koivu (2007), tác gi đ a vào bi n ngu n v n đ u t tr c ti p n c ngoài (FDI) đã

kh l m phát b ng ch s CPI, đ c đ a thêm vào c hai ph ng trình xu t kh u và nh p

kh u V nguyên t c, s gia t ng v n FDI s làm t ng xu t kh u Các công ty thích s d ng máy móc, thành ph n riêng l và ph tùng nh p kh u trong s n ph m c a h nên nó c ng tác đ ng đ n nh p kh u

Th hai, gi ng nghiên c u c a Jin (2003) khi c l ng m i quan h gi a lãi su t

th c, t giá h i đoái th c và cán cân thanh toán c a Trung Qu c, tác gi ch n bi n lãi su t cho vay c a Vi t Nam Lãi su t l y t ngu n IMF và đ c đi u ch nh l m phát qua ch s CPI c a Vi t Nam Lãi su t c ng có quan h ch t ch v i xu t nh p kh u, khi lãi su t gi m, tiêu dùng c a cá nhân đ c m r ng làm t ng chi tiêu c a doanh nghi p, thúc đ y xu t

kh u hàng hóa và d ch v , h n ch nh p kh u Ng c l i khi lãi su t t ng làm cho tiêu dùng gi m, đ u t gi m, xu t kh u gi m, nh p kh u t ng Bi n lãi su t này c ng s đ c

đ a vào c hai ph ng trình xu t kh u và nh p kh u

Cu i cùng, tác gi thêm m t xu h ng trong c hai ph ng trình xu t kh u và nh p

kh u đó là bi n xu th , bi n xu th s th hi n nh ng thay đ i c a n n kinh t Vi t Nam,

nh ng thay đ i mà chúng ta không th đo l ng đ c

Tác gi s d ng d li u hàng quý cho giai đo n t quý 1 n m 2005 đ n quý 3 n m

2012 N m 2005 là n m ch ng trình So sánh Qu c t (ICP) c a Ngân hàng Th gi i tri n

khai m t cách toàn di n ho t đ ng thu th p s li u giá c t i 146 qu c gia và vùng lãnh th

D a trên thông tin m i này v i m c th i gian là n m 2005, c l ng PPP c a r t nhi u

qu c gia đã đ c tính l i v i nh ng m c đi u ch nh l n, trong đó đáng k nh t là vi c GDP

c a Trung Qu c và n (đ u gi m đi g n 40%) Giai đo n này c ng là giai đo n ch ng

ki n s thay đ i c a Vi t Nam tr c và sau khi gia nh p vào T ch c Th ng m i Th gi i WTO (ngày 11/01/2007) N c ta đã tham gia đ y đ các đ nh ch kinh t toàn c u, m

r ng th tr ng hàng hoá, d ch v , đ u t qu c t , đ i m i m nh m h n và đ ng b h n các th ch nh đó c i thi n đáng k môi tr ng kinh doanh cho các doanh nghi p

3.2 Tính t giá th c REER

Theo ph ng pháp chu n đ c s d ng t i IMF và đ c mô t trong Zanello và Desruelle (1997), t giá h i đoái th c hi u l c (REER) đ c xây d ng nh tr ng s trung bình c a các ch s CPI, PPI, ho c ULCs c a m t qu c gia v i các đ i tác th ng m i C

th , trong bài lu n v n này tác gi s d ng ch s CPI đ tính REER v i công th c sau:

S li u đ c thu th p t các ngu n đáng tin c y ngoài Vi t Nam nh v t giá gi a

đ ng ti n các n c so v i USD l y t các ngu n nh Qu ti n t Qu c t (IMF), Ngân hàng Phát tri n châu Á (ADB), c c d tr liên bang M , tác gi ch n k g c là quý 1 n m

nh t và xem xét m i quan h t giá c a Vi t Nam so v i 15 qu c gia này ng ti n c a 15

qu c gia này s tham gia vào “r ti n” khi tính t giá th c đa ph ng Sau đây, tác gi trình bày ph ng pháp đ tính t giá th c đa ph ng

Thu nh p d li u

T giá danh ngh a: Thu th p t giá gi a Vi t Nam đ ng và các đ ng ti n trong “r

ti n” vào cu i k (quý)

ô la M là đ ng ti n hi n nhiên có m t trong “r ti n” do đ ng ti n này là đ ng

ti n m nh nh t th gi i cho t i th i đi m hi n nay

ng Euro c ng là đ ng ti n không th thi u trong “r ti n” vì nó là m t trong

nh ng đ ng ti n m nh nh t trên th gi i và vì khu v c s d ng đ ng Euro có giao th ng

r t l n v i Vi t Nam, đ ng th i ch n các qu c gia châu Âu làm đ i di n là Pháp, c, an

M ch, Hà Lan

B ng Anh là m t ngo i t m nh, t tr ng th ng m i Vi t Nam và v ng qu c Anh

c ng khá l n do đó tác gi ch n b ng Anh c ng là m t ngo i t trong “r ti n”

Trung Qu c là qu c gia ngoài vi c là đ i th c nh tranh tr c ti p, trao đ i th ng

m i song ph ng c a Vi t Nam v i Trung Qu c có t tr ng l n nh t và Vi t Nam luôn

ch u tình c nh nh p siêu l n nh t v i h T n m 2001 đ n 2008 Vi t Nam liên t c nh p siêu v i Trung Qu c c n m sau l n h n n m tr c và đ n 2008 nh p siêu lên t i trên 11

t đô la Vì v y, đ ng ti n c a Trung Qu c r t đáng đ c quan tâm trong vi c tính t giá

th c đa ph ng

K đ n là đ ng yên Nh t c ng là m t l a ch n không tranh cãi, do đây là đ ng ti n

c a m t qu c gia có n n kinh t đ ng hàng th hai th gi i và Nh t c ng là m t trong

đ nh

Ch n quy n s : là t tr ng th ng m i c a các đ i tác v i Vi t Nam trong m u d ch

qu c t (t ng giá tr xu t nh p kh u c a Vi t Nam v i các đ i tác th ng m i có đ ng ti n tham gia vào “r ti n”) tính t tr ng th ng m i, tr c tiên tác gi c ng t t c các giá

Tính t giá th c song ph ng c a Vi t Nam đ ng v i t ng đ ng ti n trong “r ti n”

L y ch s t giá danh ngh a nhân v i CPI c a t ng n c t ng ng chia cho CPI c a Vi t Nam ta đ c t giá th c song ph ng c a ti n đ ng so v i đ ng ti n c a t ng đ i tác

Cu i cùng ta có ch s REER theo công th c tính nh sau:

n là s l ng đ n v ti n t có trong ch s REER e là là ch s t giá th c song

ph ng c a m i đ i tác v i Vi t Nam wj là t tr ng th ng m i c a các đ i tác CPIj là ch

s giá c a các đ i tác CPIi là ch s giá trong n c

Qua tính toán ta đ c bi u đ 3.1, đây là bi u đ bi u th k t qu tính REER VND

th i k 2005-2012 T giá th c hi u l c có xu h ng gi m trong giai đo n nghiên c u, nguyên nhân c a REER gi m là do t c đ l m phát th ng xuyên cao h n r t nhi u so v i

t c đ m t giá danh ngh a c a VND, t giá th c hi u l c ngày càng gi m, đ ng Vi t Nam lên giá th c t khá m nh áng chú ý REER gi m m nh nh t vào quý 3 n m 2008, tuy có

ph c h i trong giai đo n t quý 1 n m 2009 đ n cu i n m 2009 do nh ng n l c t NHNN trong vi c gi m giá VND, nh ng sau đó REER l i gi m xu ng và v n không th tr l i

đ c m c ban đ u

th 3.1: K t qu REER t n m 2005-2012 (Theo tính toán c a tác gi ) 3.3 Ph ng pháp nghiên c u

ng đ c yêu c u chu i th i gian cho ki m tra đ ng tích h p

Tác gi th c hi n ki m đ nh AIC (Akaike information criterion) và SC (Schwarz criterion) đ xác đ nh đ tr c a các mô hình xu t kh u và nh p kh u D a vào k t qu

b ng 3.2 c a ph l c 3, v i hàm xu t kh u trong giai đo n t ng th có đ tr b ng 2 là t i

u Tác gi ch n đ tr cho mô hình xu t kh u b ng 2 b i vì khi xét v phân tích chu i th i gian ng i ta hay s d ng tiêu chu n AIC h n là tiêu chu n SC V i mô hình hàm nh p

kh u, tác gi ch n đ tr b ng 1 theo tiêu chu n AIC và SC

Ti p theo tác gi ki m đ nh đ ng tích h p Johansen v i đ tr đ c ch n là 2 quý cho mô hình xu t kh u và m t quý cho mô hình nh p kh u Tác gi th y r ng có ba vect

đ ng tích h p cho chu i h i quy xu t kh u và hai vector đ ng tích h p cho nh p kh u Tuy nhiên, do tác gi xem xét m i quan h gi a t giá th c và thu nh p lên mô hình xu t kh u,

nh p kh u nên tác gi ch n m t m i quan h đ ng tích h p cho c hai mô hình

Cu i cùng, tác gi s d ng ph ng pháp c l ng OLS đ h i quy mô hình xu t

nh p kh u và VECM đ c tính đ co giãn c a giá đ i v i kh i l ng xu t kh u và nh p

kh u t i Vi t Nam trong dài h n và ng n h n

Ph ng pháp s d ng mô hình Vector hi u ch nh sai s có u đi m h n so v i h u

h t các nghiên c u dùng c l ng ph ng trình OLS t nh N u nh vi c c l ng các

ph ng trình t nh đ n l th ng ph i có gi đ nh m nh v d ng mô hình và quan h nhân

qu gi a các bi n, thì mô hình VECM bao ch a m i quan h t ng h đ ng theo th i gian

gi a các bi n, theo đó, phân tích đ c tác đ ng trong ng n h n, c ng nh quá trình đi u

ch nh đ n quan h n đ nh trong dài h n

Mô hình VECM r t h u ích trong vi c th hi n không ch m i quan h dài h n gi a các bi n s mà còn th hi n đ c đ ng thái trong ng n h n m i quan h gi a các bi n s trong vi c gi cho h th ng quy v m i quan h cân b ng dài h n

V i c l ng VECM, tác gi h i quy v i đ tr b ng 2 quý và 1 vector đ ng tích

h p cho mô hình xu t kh u, v i mô hình nh p kh u, đ tr đ c áp d ng là 1 quý và 1 vector đ ng tích h p Giai đo n sau khi Vi t Nam gia nh p WTO, do mô hình thi u d li u nên tác gi ch ki m đ nh đ n đ tr b ng 1 quý và 1 vector đ ng tích h p cho c hai mô hình xu t kh u và nh p kh u

CH NG 4: K T QU NGHIÊN C U

Tác gi ch y h i quy các ch ng trình xu t kh u và nh p kh u cho m u t ng th trong giai đo n 2005-2012 và giai đo n t quý 1 n m 2007 đ n quý 3 n m 2012 (Giai đo n sau khi Vi t Nam gia nh p WTO)

4.1 Ph ng trình h i quy xu t kh u

Tr c h t, tác gi ki m đ nh m i t ng quan gi a các bi n trong mô hình h i quy

xu t kh u Qua b ng 4.1 tác gi nh n th y không có m i t ng quan cao gi a các bi n Do

đó các bi n đ u đ c đ a vào mô hình h i quy xu t kh u

Ngu n: theo tính toán c a tác gi

Ti p theo, tác gi dùng ph ng pháp c l ng OLS cho c hai giai đo n K t qu cho ph ng trình xu t kh u đ c th hi n qua b ng 4.2

Ph ng trình h i quy OLS cho hàm xu t kh u trong m u t ng th

Xu t kh u = 5.379 –3.186 REER+2.040 NK Th gi i –0.064 FDI+0.141 Lãi su t CV

(1.096) (-5.643) (3.456) (-1.764) (1.091)

Ph ng trình h i quy OLS cho hàm xu t kh u trong m u sau khi gia nh p WTO

Xu t kh u = 2.865 –2.493 REER+1.991 NK Th gi i –0.087 FDI+0.148 Lãi su t CV

K t qu b ng 4.2 cho th y trong hàm h i quy m u t ng th , các bi n t giá th c hi u

l c, giá tr nh p kh u th gi i, đ u t tr c ti p n c ngoài và lãi su t cho vay gi i thích 71.7% s thay đ i c a bi n xu t kh u, có th nói r ng m c đ này phù h p khá cao, sau khi

Vi t Nam gia nh p WTO, các bi n đ c l p gi i thích 57.6% s thay đ i c a bi n xu t kh u

co giãn theo giá c a ho t đ ng xu t kh u có giá tr âm đi u này cho th y vi c

t ng giá tr th c VND s có khuynh h ng làm gi m xu t kh u trong c hai m u t ng th và

m u sau khi gia nh p WTO

S gia t ng trong t ng c u th gi i có tác đ ng d ng đ i v i kh i l ng xu t kh u,

đi u này cho th y khi t ng c u th gi i t ng s có khuynh h ng làm t ng kh i l ng xu t

kh u

i v i bi n ki m soát, tác đ ng c a s gia t ng l ng v n đ u t tr c ti p n c ngoài (FDI) đ n ho t đ ng xu t kh u có giá tr âm và r t nh , đi u này có ngh a là tác đ ng

c a s gia t ng l ng v n đ u t tr c ti p n c ngoài có khuynh h ng làm gi m ho t đ ng

xu t kh u nh ng không đáng k

nh h ng c a lãi su t cho vay đ i v i ho t đ ng xu t kh u mang d u d ng, cho

th y khi lãi su t cho vay t ng, kh i l ng xu t kh u s t ng theo

Tác gi dùng ki m đ nh Ramsey RESET v i hàm vi phân b c hai đ ki m đ nh bi n

b sót trong mô hình xu t kh u giai đo n t ng th và có k t qu nh b ng sau:

B ng 4.3: Ki m đ nh bi n b sót trong hàm xu t kh u

Ramsey RESET Test:

Ngu n: theo tính toán c a tác gi

V i k t qu c a b ng trên ta th y F=0.207có p-value = 0.814 nên mô hình b ng 4.2

là đúng

V y v i mô hình c l ng kh i l ng xu t kh u dùng ph ng pháp OLS trong giai

đo n t ng th ta có k t qu sau: khi t giá th c t ng lên 1% thì s làm cho kh i l ng xu t

kh u gi m 3.186%, khi c u t n c ngoài đ i v i hàng hóa trong n c t ng 1% thì kh i

l ng xu t kh u s t ng 2.040% và khi lãi su t cho vay t ng 1% thì kh i l ng xu t kh u s

t ng 0.141% u t tr c ti p n c ngoài tác đ ng âm lên kh i l ng xu t kh u nh ng không đáng k (ch 0.064)

Sau khi Vi t Nam gia nh p WTO, tác đ ng c a các nhân t lên kh i l ng xu t kh u

l n l t nh sau: khi REER t ng 1% thì kh i l ng xu t kh u s gi m 2.493%, khi nh p

kh u th gi i t ng 1% thì kh i l ng xu t kh u s t ng 1.991%, lãi su t cho vay t ng 1% s làm t ng 0.148% kh i l ng xu t kh u, t ng t v i m u t ng th , FDI t ng 1% ch làm cho kh i l ng xu t kh u gi m 0.087%

Cu i cùng tác gi c l ng tác đ ng trong dài h n và ng n h n b ng mô hình VECM v i ph ng trình xu t kh u tr đ c l a ch n là 2 quý v i m u t ng th và 1 quý đ i v i m u sau khi Vi t Nam tham gia WTO, tác gi ch n m t m i quan h đ ng tích

đ i thì kh i l ng xu t kh u s t ng 0.175% và khi c u xu t kh u t ng lên 1% thì kh i

l ng xu t kh u gi m 1.716%

Trong mô hình xu t kh u dài h n, FDI tác đ ng âm đ i v i kh i l ng xu t kh u trong m u giai đo n t ng th (0.121) nh ng l i tác đ ng d ng trong giai đo n sau khi Vi t Nam gia nh p WTO (0.272)

Trong khi đó, lãi su t cho vay l i tác đ ng d ng trong m u t ng th (0.859) và tác

đ ng âm trong giai đo n sau khi Vi t Nam gia nh p WTO (0.301) đ i v i kh i l ng xu t

Standard errors in ( ) Ngu n: theo tính toán c a tác gi

Trong ng n h n, xu t kh u quý tr c có nh h ng đ n xu t kh u quý hi n t i Kh i

l ng xu t kh u các đ tr có s t ng quan ngh ch chi u v i kh i l ng xu t kh u

Mô hình c ng cho th y m i t ng quan ngh ch chi u gi a xu t kh u và t giá th c

hi u l c c ng nh gi a xu t kh u và đ u t tr c ti p n c ngoài Tuy nhiên tác đ ng ng c