Nghiên cứu những nhân tố tác động đến chính sách cổ tức của các công ty niêm yết ở Việt Nam

Mô hình nghiên c u..... Quy mô công ty SIZE..... Faris Nasif AL-Shubiri 2011... Aivazian, Booth and Cleary 2003 and Li and Lie... Faris Nasif AL-Shubiri 2011.

Tôi xin cam đoan lu n v n là k t qu nghiên c u c a riêng tôi N i dung

lu n v n có tham kh o và s d ng các tài li u thông tin đ c đ ng t i trên các tác

ph m, t p chí và các trang web theo danh m c tài li u c a lu n v n

Tác gi lu n v n

Nguy n Th Ng c H i

M C L C

Trang

L i cam đoan

Danh m c các ký hi u, ch vi t t t

Danh m c các b ng, bi u

Danh m c các hình v , đ th

Tóm t t (abstract) 1

1 T ng quan v đ tài nghiên c u 2

1.1 Lý do ch n đ tài 2

1.2 M c tiêu nghiên c u 3

1.3 i t ng nghiên c u 3

1.4 Ph m vi nghiên c u 3

1.5 Ph ng pháp nghiên c u 3

1.6 Nh ng đi m m i c a đ tài 4

1.7 B c c c a đ tài 4

2 T ng quan các b ng ch ng th c nghi m trên th gi i v chính sách c t c 6

2.1 Các lý thuy t v chính sách c t c 6

2.1.1 Lý thuy t MM (1961) 6

2.1.2 Lý thuy t v n đ phát tín hi u 7

2.1.3 Lý thuy t v chi phí đ i di n và dòng ti n t do 7

2.1.4 Lý thuy t chu k kinh doanh 8

2.1.5 Lý thuy t tr t t phân h ng 8

2.2 Các nhân t nh h ng chính sách c t c 9

2.2.1 Nhân t l i nhu n (ROE) 10

2.2.2 Nhân t t ng tr ng doanh thu (GROW) 11

2.2.3 Nhân t tính thanh kho n (LIQ) 11

2.2.4 Nhân t đòn b y tài chính (LEV) 12

2.2.5 Nhân t t ng tr ng chi tiêu v n (GRCS) 12

2.2.6 Nhân t t ng tr ng EPS (GREPS) 13

2.2.7 Nhân t v quy mô (SIZE) 13

2.2.8 Nhân t tài s n h u hình (TANG) 14

3 C s d li u và ph ng pháp nghiên c u 16

3.1 C s d li u 16

3.2 Ch n m u nghiên c u 16

3.3 Giai đo n nghiên c u 16

3.4 Mô t các bi n trong mô hình 16

3.5 Mô hình nghiên c u 21

3.6 Ph ng pháp ki m đ nh 22

3.6.1 Ki m đ nh gi thi t v h s h i qui 22

3.6.2 Ki m đ nh s phù h p c a mô hình 22

3.6.3 Ki m đ nh th a bi n 22

3.6.4 Ki m đ nh thi u bi n (Ki m đ nh Reset Ramsay) 22

3.6.5 Ki m đ nh hi n t ng đa c ng tuy n 23

3.6.6 Ki m đ nh hi n t ng t t ng quan 23

4 Chính sách c t c c a các công ty niêm y t Vi t Nam th i gian qua và k t qu nghiên c u 24

4.1 Phân tích các nhân t nh h ng đ n chính sách c t c c a các công ty niêm y t Vi t Nam 24

4.1.1 T l chi tr c t c (DPR) 24

4.1.2 T c đ t ng tr ng doanh thu (GROW) 24

4.1.3 T ng tr ng EPS (GREPS) 25

4.1.4 Quy mô công ty (SIZE) 26

4.1.5 òn b y tài chính (LEV), t su t sinh l i trên v n c ph n (ROE) và tài s n h u hình (TANG) 27

4.1.6 T ng tr ng chi tiêu v n (GRCS) 29

4.1.7 Tính thanh kho n (LIQ) 29

4.2 K t qu nghiên c u mô hình h i quy 30

4.2.1 Th ng kê mô t 30

4.2.2 Ma tr n t ng quan c a các bi n đ c l p 31

4.2.3 K t qu h i quy 32

4.2.4 Ki m đ nh gi thi t v h s h i qui 35

4.2.5 Ki m đ nh s phù h p c a mô hình 37

4.2.6 Ki m đ nh th a bi n 38

4.2.7 Ki m đ nh thi u bi n 40

4.2.8 Ki m đ nh t t ng quan 41

4.2.9 Ki m đ nh đa c ng tuy n 42

4.2.10 T ng k t nh h ng các bi n đ c l p t i bi n ph thu c 44

4.2.10.1 nh h ng c a t ng bi n đ c l p t i bi n ph thu c 44

4.2.10.2 M c đ nh h ng c a các bi n đ c l p t i bi n ph thu c 46

5 K t lu n 48

ª M&M : Merton Miller và Franco Modigliani

ª HOSE : S Giao d ch Ch ng khoán Tp H Chí Minh

ª LIQ : Kh n ng thanh toán

ª ROA : T su t sinh l i trên t ng tài s n

ª SIZE : Quy mô công ty

ª SL : S l ng

ª TANG : T l TSC h u hình trên t ng tài s n

Tóm t t

Chính sách c t c là m t v n đ r t đ c quan tâm trong l nh v c tài chính doanh nghi p ng trên góc đ doanh nghi p thì c t c là m t ngu n ti n đáng k ph i tr ra bên ngoài Trên ph ng di n nghiên c u thì chính sách c t c là v n đ còn gây nhi u tranh cãi Trên th gi i, đã có r t nhi u tác gi nghiên c u v chính sách c t c v i nhi u quan đi m khác nhau v các nhân t tác đ ng đ n chính sách c t c c a doanh nghi p có th li t kê m t s tác gi nh sau: M&M (1961); Bhattachar (1979) và Miller

và Rock (1985); Kania, Sharon L., Bacon, Frank W (2005); Yiu Man Leung (2006);

Hafeez Ahmed, Attiya Y Javid (2009); S Franklin John and K Muthusamy (2010),

Farzana Huda và Tazrina Farah (2011); Edward Marfo-Yiadom, Samuel Kwaku Agyei

(2011); Dr Faris Nasif AL-Shubiri (2011) … M c dù có nhi u quan đi m khác nhau

nh ng h u h t các tác gi đ u t p trung nghiên c u đ tìm ra nhân t nào tác đ ng nhi u

nh t đ n chính sách c t c c a doanh nghi p trong các nhân t nh : quy mô, l i nhu n, dòng ti n, thu nh p trên m i c ph n, t c đ t ng tr ng, tính thanh kho n, tu i doanh nghi p, đòn b y tài chính, t su t sinh l i trên t ng tài s n.v.v…

Trong lu n v n này chúng tôi ng d ng mô hình h i quy tuy n tính đa nhân t

c a Kania, Sharon L., Bacon, Frank W (2005) và Dr Faris Nasif AL-Shubiri (2011)

nh m nghiên c u v các nhân t tác đ ng đ n chính sách c t c c a 80 công ty niêm y t

Vi t Nam giai đo n t 2007-2011 K t qu nghiên c u cho th y có 5 nhân t có ý ngh a th ng kê quan tr ng và có tác đ ng đ n t l chi tr c t c là t su t sinh l i trên

v n c ph n (ROE), quy mô công ty (SIZE), t ng tr ng EPS (GREPS), đòn b y tài chính (LEV) và tính thanh kho n (LIQ) K t qu này ph n nào c ng c cho các lý thuy t

tr c đây v m i quan h gi a các nhân t này và t l chi tr c t c

1 T ng quan v đ tài nghiên c u

th tr ng ch ng khoán b thu h p do nhà đ u t ph n đ i, đi vay ngân hàng thì lãi su t cao Do đó, l i nhu n ch a phân ph i t các n m tr c tr thành ngu n v n h t s c quan tr ng và c n đ c gi l i đ tái đ u t hay d phòng cho nh ng khó kh n s p t i

Vì v y, tr c t c cho c đông d i hình th c nào ti n m t hay c phi u?

Chính sách c t c là m t trong nh ng chính sách quan tr ng c a b t c công ty

c ph n đ i chúng nào trên th gi i, không ch Vi t Nam Tuy nhiên c ng có m t s ý

ki n cho r ng chính sách c t c ch ng có ý ngh a gì V y t i sao chúng ta ph i nghiên

c u chính sách c t c? N u b n là ng i ra quy t đ nh chi tr c t c, thì v n đ b n quan tâm nh t s là gì? Ch c ch n đi u b n quan tâm s là li u chính sách c t c mà b n

s p quy t đ nh có nh h ng đ n giá tr doanh nghi p hay không và nh ng nhân t nào tác đ ng đ n chính sách c t c c a các doanh nghi p? có cái nhìn t ng quát h n v chính sách c t c, tác gi ch n đ tài: “Nghiên c u nh ng nhân t tác đ ng đ n chính sách c t c c a các công ty niêm y t Vi t Nam” làm lu n v n t t nghi p c a mình

1.2 M c tiêu nghiên c u

Bài nghiên c u tr l i các câu h i sau:

v Xác đ nh các nhân t nào nh h ng đ n chính sách c t c c a các công ty niêm y t Vi t Nam?

v ánh giá m c đ nh h ng c a các nhân t đ n chính sách c t c c a các công ty niêm y t Vi t Nam?

1.3 i t ng nghiên c u

v Nghiên c u nh ng nhân t tác đ ng đ n chính sách c t c c a các công ty niêm y t Vi t Nam giai đo n 2007-2011

v S li u c a đ i t ng nghiên c u đ c s d ng là s li u tài chính giai đo n

n m 2007-2011 v i 80 công ty niêm y t Vi t Nam đ c trình bày trong các báo cáo tài chính cung c p cho các s giao d ch ch ng khoán Tp H Chí Minh (HOSE) và s giao d ch ch ng khoán Hà N i (HNX)

1.4 Ph m vi nghiên c u

v Ph m vi nghiên c u c a đ tài này ch gi i h n nghiên c u 80 công ty niêm

y t trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam giai đo n t n m 2007-2011

v ti n hành nghiên c u tác gi ch n giai đo n t n m 2007-2011 vì đây là giai đo n có nhi u bi n đ ng v kinh t c trên th gi i l n Vi t Nam d n đ n có nh

h ng l n đ n chính sách c t c c a các công ty ngoài l n công ty trong n c

v xem xét các nhân t nh h ng t l chi tr c t c tác gi s d ng mô hình

h i quy đa nhân t theo ph ng pháp bình quân bé nh t (OLS) S d tác gi ch n

ph ng pháp này vì đa ph n các bài nghiên c u th c nghi m đ u s d ng ph ng pháp OLS

1.5 Ph ng pháp nghiên c u

Ph ng pháp nghiên c u c a đ tài này là ph ng pháp nghiên c u đ nh l ng

nh m thu th p và x lý d li u t nhi u ngu n Tác gi s d ng mô hình h i quy đa nhân t theo ph ng pháp OLS đ kh o sát s tác đ ng c a các nhân t đ n chính sách

c t c trong doanh nghi p, trên c s phân tích các k t qu nghiên c u c a chính sách

c t c và các nghiên c u th c nghi m đã th c hi n các n c khác trên th gi i Tác

gi s d ng ph n m m EVIEWS đ phân tích thông tin đ nh l ng t các s li u th c p thu th p đ c

Trong mô hình h i quy c th c a bài nghiên c u này, các nhân t nh h ng đ n chính sách c t c c a doanh nghi p đ c đ a vào mô hình là nh ng bi n đ c l p bao

g m: t su t sinh l i trên v n c ph n (ROE), t c đ t ng tr ng doanh thu (GROW), tính thanh kho n (LIQ), đòn b y tài chính (LEV), t ng tr ng chi tiêu v n (GRCS), t ng

tr ng EPS (GREPS), quy mô công ty (SIZE), tài s n h u hình (TANG) Bi n ph thu c là t l chi tr c t c (DPR)

1.6 Nh ng đi m m i c a đ tài

Lu n v n v n d ng các bi n trong mô hình c a các nghiên c u th c nghi m trên

th gi i đ a ra nh ng nhân t nh : t su t sinh l i trên v n c ph n (ROE), t c đ t ng

tr ng doanh thu (GROW), tính thanh kho n (LIQ), đòn b y tài chính (LEV), t ng

tr ng chi tiêu v n (GRCS), t ng tr ng EPS (GREPS), quy mô doanh nghi p (SIZE), tài s n h u hình (TANG) tác đ ng đ n chính sách c t c c a doanh nghi p, nh m giúp các doanh nghi p trong vi c quy t đ nh chính sách chi tr c t c h ng đ n m t hình

th c chi tr phù h p h n i m m i c a nghiên c u này đánh giá m c đ nh h ng

c a các nhân t này lên vi c l a ch n chính sách c t c c a các Công ty niêm y t Vi t Nam và tìm ra đ c b ng ch ng có m i quan h đ ng bi n gi a t l chi tr c t c (DPR) v i quy mô c a doanh nghi p (SIZE) và t ng tr ng EPS (GREPS); có m i quan

h ngh ch bi n v i đòn b y tài chính (LEV), tính thanh kho n (LIQ) và t su t sinh l i trên v n c ph n (ROE)

1.7 B c c c a đ tài

Lu n v n đ c trình bày thành n m ch ng:

Ch ng 1 T ng quan v đ tài nghiên c u

Ch ng 2 T ng quan các b ng ch ng th c nghi m trên th gi i v chính sách c

t c

2 T ng quan các b ng ch ng th c nghi m trên th gi i v chính sách c t c

2.1 Các lý thuy t v chính sách c t c

Hàng n m trên c s l i nhu n đ c t o ra, công ty xác đ nh t l l i nhu n tr cho c đông d i hình th c c t c, và t l l i nhu n gi l i đ tái đ u t Các nhân t quan tr ng có nh h ng đ n chính sách c t c g m l i nhu n, đòn cân n , c u trúc s

h u, quy mô doanh nghi p, r i ro, tu i, t c đ t ng tr ng và thay đ i c t c (Eriostis and Vasiliou, (2003); Kania, Sharon L., Bacon, Frank W (2005); Amidu and Abor, (2006); Al-Malkawi, (2007); Kowaleski, Stetsyuk and Talavera, (2007); Dr Faris Nasif AL-Shubiri (2011)) Ngoài th c t t t c nh ng k t qu này d a vào d li u t các t

ch c phi tài chính, r t ít ng i trong s h d a trên d li u t các n n kinh t đang phát tri n John, knyazeva, (2007)

M t s lý thuy t trình bày v chính sách c t c M t s lý thuy t đó là lý thuy t

MM, lý thuy t v v n đ phát tín hi u, lý thuy t v chi phí đ i di n và dòng ti n t do,

lý thuy t v chu k kinh doanh, lý thuy t tr t t phân h ng

2.1.1 Lý thuy t MM – Merton Miller và Franco Modigliani (1961)

N m 1961, Miller và Modigliani (MM) công b công trình lý thuy t chính sách

c t c không tác đ ng đ n giá tr doanh nghi p Lý thuy t này d a trên gi đ nh th

tr ng v n hoàn h o, hành vi c a nhà đ u t là h p lý và không có thông tin b t cân

x ng Th tr ng v n hoàn h o hàm ý không có thu , không có chi phí giao d ch, không

có chi phí phát hành và không có s khác bi t v thu gi a c t c và lãi v n Hành vi

h p lý c a các nhà đ u t hàm ý các nhà đ u t thích t i đa hóa giá tr tài s n c a mình

và không phân bi t giá tr đó đ n t c t c hay lãi v n Không t n t i thông tin b t cân

x ng ngh a là các nhà qu n lý doanh nghi p và nh ng nhà đ u t bên ngoài đ u nh n

đ c thông tin nh nhau, vì th các nhà đ u t bi t t t c v l i nhu n và dòng ti n

t ng lai c a doanh nghi p

Cu c tranh lu n v chính sách c t c có tác đ ng đ n giá tr doanh nghi p tr nên sôi n i sau khi MM đ a ra l p lu n c a hai ông cho r ng chính sách c t c không tác

đ ng đ n giá tr doanh nghi p Các h c gi tài chính đ ng tình v i quan đi m c a MM trong m t th gi i hoàn h o v i nh ng gi đ nh chính trên, nh ng h cho r ng trên

th c t th tr ng t n t i các b t hoàn h o T đó tranh lu n v chính sách c t c có tác

đ ng đ n giá tr doanh nghi p ch y u nh m vào các b t hoàn h o c a th tr ng Và

đ a ra các lý gi i ng h cho l p lu n chính sách c t c có tác đ ng đ n giá tr doanh nghi p

2.1.2 Lý thuy t v n đ phát tín hi u

Theo nghiên c u c a Bhattachar (1979) và Miller và Rock (1985) thì các nhà đ u

t không ph n ng v i chính sách c t c mà v i các thông tin ch a đ ng bên trong chính sách c t c Vi c t ng c t c có th là m t tín hi u cho r ng các nhà qu n tr công

ty r t l c quan v dòng thu nh p trong t ng lai c a công ty Vì thông th ng các công

ty r t ng i c t gi m c t c nên h ch quy t đ nh t ng c t c n u tin r ng có th duy trì

m c c t c cao đó trong t ng lai Do v y mà t ng c t c s d n đ n giá c phi u t ng

Nh ng chính tín hi u l c quan - dòng thu nh p cao trong t ng lai - ch không ph i là

ph ng ti n truy n đ t tín hi u - c t c t ng - làm cho giá c phi u t ng lên

Deshmukh (2003, 2005) cho r ng, s hi n di n m c đ cao h n c a thông tin

b t cân x ng trong doanh nghi p, m c tr c t c s cao h n đ báo hi u m c thu nh p

t ng t , và ng c l i Nhóm nghiên c u cho r ng chính sách c t c gi đ nh đ c s

d ng nh là tín hi u v dòng thu nh p trong t ng lai c a công ty, mong đ i m i quan

h đ ng bi n gi a chính sách c t c Anh và thông tin b t cân x ng T ng t nh

v y, d đoán có m i quan h đ ng bi n gi a chính sách c t c và l i nhu n

2.1.3 Lý thuy t v chi phí đ i di n và dòng ti n t do

Jensen and Meckling (1976) đ a ra xu t phát t mâu thu n l i ích gi a các nhà

qu n lý công ty (ng i đ i di n) và các c đông (ng i ch ) Trong môi tr ng b t cân

x ng thông tin, mâu thu n này s làm phát sinh chi phí đ i di n Ch ng h n nh , khi

m t doanh nghi p có dòng ti n t do cao nh ng l i thi u các c h i đ u t sinh l i, các nhà qu n tr có th n y sinh đ ng c đ u t dòng ti n v t tr i này vào các ho t đ ng

mà có th làm gi m giá tr công ty Lý thuy t đ i di n cho r ng v n đ đ u t quá m c

có th đ c gi i quy t thông qua vi c gia t ng c t c, b i l chi tr c t c càng nhi u càng làm gi m dòng ti n t do bên trong công ty và n u có nhu c u v n đ u t m i, công ty có th huy đ ng ngu n tài tr bên ngoài Gia t ng ngu n v n bên ngoài bu c công ty ph i ch u s ki m soát c a th tr ng v n, đi u này làm gi m kh n ng th c

hi n nh ng đ u t không hi u qu c a ban qu n lý S giám sát c a nh ng nhà cung c p

v n bên ngoài c ng giúp đ m b o r ng các nhà qu n lý hành đ ng vì l i ích cao nh t

c a các c đông Các nhà đ u t lo ng i v n đ đ i di n, vì th h có ph n ng tích c c

v i nh ng thông tin t ng c t c và ng c l i

2.1.4 Lý thuy t chu k kinh doanh

Là m t trong nh ng lý thuy t gi i thích v chính sách c t c Lý thuy t này gi i thích các doanh nghi p tr i qua các giai đo n khác nhau trong chu k kinh doanh c a

h , h có khuynh h ng thay đ i chính sách c t c tùy thu c vào nhu c u tài tr m i giai đo n Theo lý thuy t này, các doanh nghi p trong giai đo n t ng tr ng ít chi tr c

t c h n các công ty trong giai đo n b o hòa Vì v y, các doanh nghi p b o hòa không

có nhi u c h i t ng tr ng v i mong đ i tr c t c nhi u h n Murhadi (2010) cho

r ng các doanh nghi p trong giai đo n t ng tr ng có xu h ng không tr c t c nhi u

so v i các doanh nghi p giai đo n bão hòa

2.1.5 Lý thuy t tr t t phân h ng

Lý thuy t này có ngu n g c t Myers (1984) and Myers Majluf (1984) Lý thuy t

gi đ nh r ng giám đ c công ty n m thông tin cá nhân, các nhà đ u t thì không H n

n a, lý thuy t này cho r ng công ty thích tài tr cho ho t đ ng c a h thông qua chi phí

th p nh t nh l i nhu n gi l i L a ch n th hai c a tài tr thông qua n L a ch n sau

cùng c a tài tr thông qua chi phí cao nh t, phát hành c ph n m i trong th tr ng

ch ng khoán (Al-Yahyaee, (2006); Faulkender, et al (2007); Al-Najjar and Hussainey, (2010) S l ng c t c phân ph i, vì v y, gi m l i nhu n gi l i, có th d n đ n nhu

c u vay n (Al-Yahyaee, (2006)) Công ty có l i nhu n cao h n mong đ i thì l thu c nhi u vào l i nhu n gi l i, do đó mong đ i có m i quan h đ ng bi n gi a t l chi tr

c t c và l i nhu n

2.2 Các nhân t nh h ng chính sách c t c

D a vào các nghiên c u lý thuy t và nghiên c u th c nghi m đã ch ng minh r ng

có r t nhi u nhân t nh h ng đ n chính sách c t c c a doanh nghi p nh : l i nhu n, quy mô, t c đ t ng tr ng, tài s n h u hình, r i ro, tính thanh kho n, đòn b y tài chính, quy n s h u, thu nh p trên m i c ph n, thu v.v Do đ c tr ng c a n n kinh t Vi t Nam nên trong bài lu n v n này tác gi s t ng k t các nghiên c u lý thuy t c ng nh các nghiên c u th c nghi m tr c đây và d a vào sáu bi n c a bài nghiên c u Kania, Sharon L., Bacon, Frank W (2005) g m: T su t sinh l i trên v n c ph n (ROE), t c

đ t ng tr ng doanh thu (GROW), tính thanh kho n (LIQ), đòn b y tài chính (LEV),

t ng tr ng chi tiêu v n (GRCS), t ng tr ng EPS (GREPS) Ngoài ra tác gi ch n thêm hai bi n c a bài nghiên c u Dr Faris Nasif AL-Shubiri (2011) g m: quy mô công

ty (SIZE), tài s n h u hình (TANG) S d tác gi ch n thêm bi n quy mô công ty (SIZE) vì quy mô đ c xem là d u hi u đ u tiên đ các nhà đ u t bên ngoài bi t đ n doanh nghi p M t doanh nghi p có quy mô l n s là l i th trong n n kinh t th tr ng

c nh tranh nh hi n nay Do đó, h u h t các doanh nghi p đ u h ng t i vi c m r ng quy mô đ t n d ng l i th quy mô l n Nh ng doanh nghi p đ t đ c quy mô l n là

k t qu c a m t quá trình phát tri n lâu dài, do đó đ c bi t đ n nhi u và t o đ c uy tín trên th tr ng; m t khác, m t quy mô l n t ng ng v i m t ti m l c tài chính v ng

m nh, doanh nghi p càng có đi u ki n ti p c n th tr ng tài chính và các t ch c tài chính tín d ng h n các doanh nghi p có quy mô nh Vì v y, doanh nghi p s d dàng

h n trong vi c tìm ki m các ngu n tài tr Tác gi ch n bi n tài s n h u hình (TANG)

vì d i áp l c c a vi c c nh tranh, các doanh nghi p ph i đ u t c s h t ng, máy móc thi t b , nh ng dây chuy n công ngh s n xu t hi n đ i có công su t l n nh m s n

xu t các m t hàng xu t kh u có ch t l ng cao đ có th đáp ng đ c nhu c u c a các

th tr ng khó tính nh t và đ m b o đ c nh ng tiêu chu n kh t khe v s n ph m c a các qu c gia nh p kh u Chính vì v y, các doanh nghi p đ u t nhi u TSC h u hình

2.2.1 Nhân t l i nhu n (ROE)

L i nhu n c a doanh nghi p là nhân t quy t đ nh lâu dài c a chính sách c t c Các nhà qu n lý đ ngh chi tr c t c khi công ty t o ra l i nhu n đ đ m b o vi c chi

tr c t c L i nhu n là m t trong nh ng nhân t quan tr ng nh h ng đ n vi c chi tr

c t c Al- Kuwari (2009) Tuy nhiên k t qu m i t ng quan gi a l i nhu n và chi tr

c t c đã đ c pha tr n Theo lý thuy t tr t t phân h ng, thì công ty thích d a vào

v n n i b ho c l i nhu n gi l i, k t qu công ty có xu h ng chi tr c t c th p và l i nhu n gi l i nhi u h n Vì v y, các công ty có l i nhu n thích tr c t c th p Amidu and Abor (2006) cho r ng l i nhu n có m i quan h ngh ch bi n v i t l chi tr c t c,

đi u này cho th y công ty đ u t vào tài s n ch không chi tr c t c cho c đông Nhóm nghiên c u Pruit, S.W and L.W Gitman, (1991) cho r ng l i nhu n n m quá

kh và n m hi n t i là nh ng nhân t quan tr ng nh h ng t l chi tr c t c Do đó,

ng i ta cho r ng công ty có l i nhu n thích chi tr c t c so v i công ty không có l i nhu n (Eriostis and Vasiliou, (2003); Ahmed and Javid (2009)) T ng t , Kania, Sharon L., Bacon (2005) cho th y t su t sinh l i trên v n c ph n (ROE) càng cao thì

l i nhu n gi l i đ tái đ u t càng l n thì công ty chi tr c t c càng th p Ng c l i, nhi u nghiên c u cho th y m i quan h đ ng bi n gi a l i nhu n và chi tr c t c (Jensen et al, (1992), Han et al., (1999) và Fama and French, (2002)) Công ty có l i nhu n ròng n đ nh có l u l ng ti n càng l n càng chi tr c t c càng cao Công ty có

l i nhu n cao thì chi tr c t c cao Aivazian, Booth and Cleary (2003) and Li and Lie

(2006) cho r ng công ty t ng c t c n u công ty có lãi cao B ng ch ng t các th

tr ng m i n i cho th y r ng l i nhu n là nhân t quan tr ng nh t quy t đ nh chính sách

c t c (Adaoglu, (2000); Pandey, (2001) and Aivazian et al., (2003))

2.2.2 Nhân t t ng tr ng doanh thu (GROW):

T ng tr ng doanh thu có nh h ng đ n t l chi tr c t c Partingon GH (1983) cho r ng doanh nghi p s d ng t l chi tr c t c m c tiêu, đ ng c c a doanh nghi p là chi tr c t c và m c đ c t c đ c xác đ nh đ c l p v i chính sách đ u t Higgins MC (1981) cho th y có s liên k t tr c ti p gi a t ng tr ng và nhu c u tài tr

c a doanh nghi p Các công ty t ng tr ng càng cao có nhu c u v ngu n tài tr bên ngoài càng l n Vì v y, đ thu hút v n t bên ngoài, công ty c n thi t l p m i quan h

t t v i c đông thông qua vi c chi tr c t c cao Theo thuy t v v n đ phát tín hi u

nh ng công ty có t c đ t ng tr ng cao thì chi tr c t c cho c đông càng n đ nh

2.2.3 Nhân t tính thanh kho n (LIQ):

Các công ty có m c n càng cao c ng c n tính thanh kho n cao đ thanh toán các kho n n ti m n Nh ng công ty này th ng đ c tài tr n i b nhi u h n, h s d ng nhi u v n c ph n h n và duy trì nó m c cao đ tránh các chi phí tài chính làm ki t

qu doanh nghi p t ng tính thanh kho n, doanh nghi p có th ph i gi m chi tr c

t c Chi tr c t c th p có ngh a công ty c n ngu n tài tr bên ngoài ít h n vì công ty

gi l i ti n m t đ t ng tính thanh kho n Vì v y, có th th y có quan h ngh ch bi n

gi a tính thanh kho n và t l chi tr c t c vì khi l ng ti n m t tr cho các nhà đ u t

d i hình th c c t c nhi u thì s gi m l ng ti n m t trong n i b công ty Ng c l i, theo nhóm nghiên c u Kanwal and Kapoor (2008), Ahmed and Javid (2009) cho r ng tính thanh kho n hay l u l ng ti n là m t nhân t quan tr ng quy t đ nh t l chi tr c

t c Công ty có tính thanh kho n càng cao thì càng chi tr c t c cao so v i công ty có tính thanh kho n th p Chi tr c t c ph thu c nhi u vào l u l ng ti n ph n ánh kh

n ng chi tr c t c c a công ty Tính thanh kho n th p có ngh a là chi tr c t c th p do

thi u ti n m t T đó có th k t lu n có quan h đ ng bi n gi a tính thanh kho n và t l chi tr c t c

2.2.4 Nhân t đòn b y tài chính (LEV)

òn b y tài chính đóng vai trò quan tr ng trong vi c gi i thích chính sách c t c

c a công ty Khi đòn b y tài chính cao thì kh n ng c t gi m c t c s cao K t qu này phù h p v i k t lu n c a nhóm nghiên c u tr c đây Benito, A and G Young (2001)

đã ch ra r ng t l l i nhu n gi l i cao thì ngu n tài tr bên ngoài cao và t l l i nhu n gi l i th p thì ngu n tài tr bên ngoài th p L i th c a l i nhu n gi l i giúp công ty có đ c ngu n v n ho t đ ng đ d a vào th tr ng v n Do đó, đ i v i nh ng công ty có nhi u c h i đ u t sinh l i thì l i nhu n gi l i cao do đó ngu n tài tr bên ngoài cao, ng c l i các công ty có l i nhu n gi l i th p thì ngu n tài tr bên ngoài

th p T đó có th k t lu n t l l i nhu n gi l i có quan h đ ng bi n v i ngu n tài tr bên ngoài T l l i nhu n gi l i càng cao, thì chi tr c t c càng th p và ng c l i

2.2.5 Nhân t v t ng tr ng chi tiêu v n (GRCS)

Nghiên c u c a Shapiro, Alan C (1990) cho r ng công ty t ng tr ng nhanh v i NPV >0 th ng gi l i ph n l n dòng ti n ho t đ ng h n là công ty v i c h i đ u t

th p K t qu là công ty t ng tr ng nhanh s chi tr c t c th p Nghiên c u Sajata Kapoor (2009) c h i t ng tr ng và m r ng trong t ng lai có t ng quan (-) v i t l chi tr c t c Công ty v i s t ng tr ng và c h i đ u t càng l n thì chi tr c t c càng th p do t l l i nhu n gi l i l n Công ty thích gi l i l i nhu n đ tài tr cho chi tiêu v n t ngu n l c bên trong thì chi tr c t c th p h n so v i công ty tài tr chi tiêu

v n t ngu n bên ngoài L i nhu n gi l i càng l n thì công ty càng ít chi tr c t c Theo lý thuy t tr t t phân h ng công ty quy t đ nh chi tiêu v n t l i nhu n gi l i, l i nhu n gi l i và chi tiêu v n có m i t ng quan (-) v i t l chi tr c t c (Kania, Sharon L., Bacon (2005))

2.2.6 Nhân t t ng tr ng EPS (GREPS)

ây là m t nhân t quy t đ nh quan tr ng c a chi tr c t c Deangelo, and Skinner (1992) cho r ng thu nh p hi n hành là nhân t quy t đ nh t l chi tr c t c

B i vì h u h t các nhà qu n lý gi m t l chi tr c t c khi thu nh p th p và t ng t l chi tr c t c khi thu nh p cao i u này cho th y t l chi tr c t c có liên quan đ n thu nh p Tuy nhiên, nó c ng h p lý đ ch p nh n r ng các công ty có thu nh p th p không làm gi m c t c Chúng ta đo l ng thu nh p hi n hành v i t ng tr ng thu nh p

m i c ph n trong n m n m qua Vì v y, th y t ng tr ng EPS có quan h đ ng bi n

v i t l chi tr c t c (Talat Islam, Muhammad Aamir, Ashfaq Ahmad, Muhammad Saeed, (2012)) Banerjee, S.V Gatcher and Spindt, (2002); Friend, I and M Puckett, (1964) Khi thu nh p th p các nhà qu n lý không mu n gi m c t c ngo i tr trong su t giai đo n i u này ng ý s t n th t là đi u ki n c n thi t thúc đ y gi m c t c c a các công ty v i vi c thi t l p l i nhu n và biên b n c t c T ng t nh v y, không ph i t t

c các công ty b t n th t gi m c t c Ch nh ng doanh nghi p có v n đ dai d ng v thu nh p s c t gi m c t c Nó có t ng quan d ng v i t l chi tr c t c Kania, Sharon L., Bacon (2005) cho th y t ng tr ng EPS càng l n thì t l chi tr c t c càng cao

2.2.7 Nhân t v quy mô (SIZE)

Doanh nghi p có th phân lo i theo quy mô (đo l ng b ng v n th tr ng, t ng doanh thu ho c t ng tài s n) v i m c đích phân tích th ng kê Nghiên c u hi n t i, chúng ta s d ng t ng tài s n đ i di n cho quy mô doanh nghi p Bi n quy mô doanh nghi p là bi n quan tr ng gi i thích quy t đ nh chi tr c t c cho doanh nghi p C th , Holder et al (1998); Gul and Kealey (1999); Koch and Shenoy (1999); Chang and Rhee (1990); Ho (2003); Aivazian et al (2003) cho r ng doanh nghi p càng l n thì càng d

ti p c n v i th tr ng v n và d huy đ ng v n v i chi phí th p và ít h n ch h n so v i doanh nghi p nh Vì v y, đ i v i doanh nghi p l n kh n ng chi tr c t c cho các c

đông t t h n doanh nghi p nh Nhi u nghiên c u th c nghi m c ng cho th y quy mô

c a doanh nghi p là m t y u t quy t đ nh quan tr ng chính sách c t c c a m t doanh nghi p, và có m i quan h đ ng bi n v i t l chi tr c t c nh nghiên c u c a see Lioyd et al., (1985); Barclay et al., (1995); Reeding, (1997), Fama and French, (2001);

Dr Faris Nasif AL – Shubiri, (2011); among others

2.2.8 Nhân t tài s n h u hình (TANG)

Các nghiên c u tr c đây cho r ng có m i quan h gi a tài s n h u hình và chính sách c t c c a công ty Koch và Shenoy (1999) l p lu n r ng công ty có càng nhi u tài s n c đ nh càng có l i ích v thu không d a vào n và do đó có th xu h ng

s d ng chính sách c t c nh h ng đ n thông tin b t cân x ng và chi phí đ i di n Vì

v y, k v ng có m i quan h đ ng bi n gi a c u trúc tài s n v i t l chi tr c t c

Ng c l i, t l tài s n c đ nh trên t ng tài s n càng cao thì t l tài s n ng n h n (nh m đ m b o cho các kho n n ng n h n) càng th p, và do đó kh n ng thu hút v n

c a doanh nghi p c ng th p Vì v y, v n c a doanh nghi p ch y u ch d a vào l i nhu n gi l i c a h nên kh n ng chi tr c t c th p Nhi u nghiên c u cho th y m i quan h ngh ch bi n gi a c u trúc tài s n và t l chi tr c t c (Aivazian et al (2003);

Ho, (2003); Dr Faris Nasif AL-Shubiri (2011)) Nói chung, doanh nghi p có t l tài

s n c đ nh cao trong t ng tài s n làm t ng kh n ng huy đ ng v n vay v i chi phí th p, làm gi m áp l c tài tr n i b (Bradley, Jarell and Kim, (1984))

B ng 2.1 B ng đánh giá các nghiên c u th c nghi m

Các nhân t nh h ng Nghiên c u D u

Ø T su t sinh l i trên v n c ph n (ROE) S.W and L.W Gitman, (1991); Eriostis and

W (2005); Ahmed and Javid (2009); Talat Islam, Muhammad Aamir, Ashfaq Ahmad, Muhammad Saeed, (2012); Jensen et al (1992); Aivazian, Booth and Cleary (2003), Li and Lie (2006)…

(+/-)

Ø T c đ t ng tr ng doanh thu (GROW) S.Franklin John và K Muthasamy (2010);

Laporta, R., F Lopez-de-silanes, A Schiefer và

R Vishny (2000); Amidu, M And J Abor (2006);

Higgins, R.C., (1972)

(-)

Ø òn b y tài chính (LEV) Baker, H.K., E.T Veit amd G.E.Powell (2001);

Mick và Bacon (2003); Kania, Sharon L., Bacon, Frank W (2005)i; S.Franklin John và K

Muthasamy (2010)

(-)

Ø Tính thanh kho n (LIQ) S.Franklin John và K Muthasamy (2010);

Aivazian et al (2003); Rozeff (1982); Jensen et al

(1992); Agrawal and Jayaraman (1994); and Gugler and Yurtoglu (2003); Kanwal and Kapoor (2008); Ahmed and Javid (2009)

(+/-)

Ø T ng tr ng chi tiêu v n (GRCS) Shapiro, Alan C (1990); Sajata Kapoor (2009);

Kania, Sharon L., Bacon (2005)

(-)

Ø T ng tr ng EPS (GREPS) Deangelo and Skinner (1992); Talat Islam,

Muhammad Aamir, Ashfaq Ahmad, Muhammad Saeed, (2012); Kania, Sharon L., Bacon (2005)

(+)

Ø Qui mô công ty (SIZE|) Dr Faris Nasif AL – Shubiri (2011); Aivazian et

al (2003), Fama and French (2001); Holder et al

(1998); Reeding (1997); Barclay et al (1995)

(+)

Ø Tài s n h u hình (TANG) Aivazian et al (2003), Ho (2003); Dr Faris Nasif

AL-Shubiri (2011); Koch and Shenoy (1999)

(+/-)

Ngu n: thu th p t các bài nghiên c u th c nghi m

3 C s d li u và ph ng pháp nghiên c u

3.1 C s d li u

Ngu n D li u c a lu n v n: S li u s c p các s li u chi tr c t c c a các công

ty niêm y t đã công b trong các b n báo cáo tài chính, b n cáo b ch c ng nh trong các

b n tin ch ng khoán c a HOSE, HNX t n m 2007-2011 D li u t ng h p t các trang web nh : www.cophieu68.com, www.cafef.vn, www.itrade.vn , www.hsc.vn

3.2 Ch n m u nghiên c u

ti n hành nghiên c u tác gi ch n m u nghiên c u g m 80 công ty niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam Nghiên c u này nh m m c đích đo l ng các nhân t tác đ ng đ n chính sách c t c c a doanh nghi p Tác gi s d ng mô hình kinh

t l ng đ kh o sát các nhân t tác đ ng đ n chính sách c t c trong doanh nghi p, trên c s phân tích các k t qu nghiên c u v chính sách c t c và các nghiên c u th c nghi m đã th c hi n các n c khác trên th gi i xem xét các nhân t nh h ng t

l chi tr c t c tác gi s d ng mô hình h i quy đa nhân t theo ph ng pháp bình quân

bé nh t (OLS)

3.3 Giai đo n nghiên c u

ti n hành nghiên c u tác gi s d ng d li u trong 5 n m t n m 2007-2011 vì đây là giai đo n có nhi u bi n đ ng trên th tr ng ch ng khoán th gi i l n Vi t Nam

3.4 Mô t các bi n trong mô hình

D a vào các nghiên c u lý thuy t và nghiên c u th c nghi m các n c trên th

gi i v chính sách c t c đã đ c công b , k t h p v i th c tr ng phát tri n c ng nh

đ c đi m c a th tr ng ch ng khoán Vi t Nam và c a các công ty niêm y t trên th

tr ng ch ng khoán Vi t Nam Bài nghiên c u c a tác gi đã l a ch n và phân tích m t

s nhân t g n li n v i đ c đi m n n kinh t Vi t Nam D a vào nghiên c u c a Kania, Sharon L., Bacon (2005) và Dr Faris Nasif AL – Shubiri (2011) t p trung nghiên c u

tám nhân t nh h ng đ n chính sách c t c c a c a các công ty niêm y t trên th

tr ng ch ng khoán Vi t Nam đ c đ a vào mô hình bao g m: (1) T su t sinh l i trên

v n c ph n (ROE), (2) T c đ t ng tr ng doanh thu (GROW), (3) Tính thanh kho n (LIQ), (4) òn b y tài chính (LEV), (5) T ng tr ng chi tiêu v n (GRCS), (6) T ng

tr ng EPS (GREPS), (7) Quy mô công ty (SIZE), (8) Tài s n h u hình (TANG)

Ø L i nhu n (ROE)

Nghiên c u c a S.W and L.W Gitman, (1991); Eriostis and Vasiliou, (2003); Ahmed and Javid (2009); Talat Islam, Muhammad Aamir, Ashfaq Ahmad, Muhammad Saeed, (2012); Kania, Sharon L., Bacon (2005)cho th ycó quan h ngh ch bi n gi a l i nhu n và t l chi tr c t c (DPR) Tuy nhiên, trái v i k t qu trên các nhóm nghiên

c u c a Jensen et al (1992); Han et al (1999); Fama and French (2002); Aivazian, Booth and Cleary (2003) và Li and Lie (2006) cho th y có quan h đ ng bi n gi a l i nhu n và t l chi tr c t c (DPR) L i nhu n đ c đo l ng b ng:

T su t sinh l i trên v n c ph n (ROE) = L i nhu n ròng sau thu / V n c ph n

Gi thi t 1:

H1: Có quan h ngh ch bi n gi a t su t sinh l i trên v n c ph n (ROE) v i t l chi tr c t c (DPR)

Ø T c đ t ng tr ng doanh thu (GROW)

Nghiên c u c a S.Franklin John và K Muthasamy (2010); Laporta, R., F de-silanes, A Schiefer và R Vishny (2000); Kania, Sharon L., Bacon (2005); Amidu,

Lopez-M And J Abor (2006); Higgins, R.C., (1972)… đ u đ a ra k t lu n có quan h ngh ch

bi n gi a t c đ t ng tr ng doanh thu (GROW) và t l chi tr c t c (DPR)

T c đ t ng tr ng doanh thu (GROW) =

DT0 – DT1

DT1

Trong đó: + DT0: Doanh thu k hi n t i

Gi thi t 4:

H4: Có quan h ngh ch bi n gi a t ng tr ng chi tiêu v n (GRCS) v i t l chi tr

c t c (DPR)

Ø Tính thanh kho n (LIQ)

Nghiên c u Baker, H.K., E.T Veit amd G.E.Powell (2001); Mick và Bacon (2003); Kania, Sharon L., Bacon, Frank W (2005); S.Franklin John và K Muthasamy (2010) cho th y có quan h ngh ch bi n gi a tính thanh kho n (LIQ) v i t l chi tr c

t c (DPR) Ng c l i, các nghiên c u Kanwal and Kapoor (2008), Ahmed and Javid

(2009) cho th y có quan h đ ng bi n gi a tính thanh kho n (LIQ) v i t l chi tr c

òn b y tài chính (LEV) = T ng n / t ng tài s n

Nghiên c u c a Dr Faris Nasif AL – Shubiri (2011); Aivazian et al (2003), Fama and French (2001); Holder et al (1998); Reeding (1997); Barclay et al (1995), cho th y quy mô c a doanh nghi p (SIZE) có quan h đ ng bi n v i t l chi tr c t c (DPR)

Quy mô (SIZE) = Logarit c s t nhiên c a t ng tài s n

3 T ng tr ng EPS

(GREPS)

H3: Có quan h đ ng bi n gi a t ng tr ng EPS (GREPS) v i t l chi tr c t c (DPR)

4 T ng tr ng chi tiêu v n

(GRCS)

H4: Có quan h ngh ch bi n gi a t ng tr ng chi tiêu v n (GRCS) v i t l chi tr c t c (DPR)