MỐI QUAN HỆ GIỮA QUẢN TRỊ VỐN LUÂN CHUYỂN VÀ HIỆU QUẢ KINH DOANH CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TẠI SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN TPHCM.PDF

Trong đó: khi thu xong ti n t khách hàng.

Tôi xin cam đoan đ tài ắM i quan h gi a qu n tr v n luân

chuyên và hi u qu kinh doanh c a các công ty niêm y t t i S Giao d ch

ch ng khoán Thành ph H Chí Minh” là công trình nghiên c u do tôi

th c hi n, v i s h ng d n, h tr t Th y TS Bùi H u Ph c Các n i

dung và k t qu nghiên c u trong lu n v n này là trung th c và ch a t ng

đ c ai công b trong b t k công trình nghiên c u nào khác

Tp H Chí Minh, ngày 25 tháng 03 n m 2013

Ng i cam đoan

Lê Th H nh

Giám Hi u tr ng i h c Kinh t TP H Chí Minh đã t ch c và t o nhi u đi u ki n thu n l i cho tôi đ c có c h i d h c l p Cao h c Tài

chính doanh nghi p khóa 18 n m 2008 – 2011 t i nhà tr ng

ng th i tôi xin chân thành cám n đ n Quý Th y Cô - nh ng

t i tr ng i h c Kinh t TP H Chí Minh

Và tôi r t vô cùng cám n Th y TS Bùi H u Ph c đã t n tình

h ng d n, giúp đ tôi trong su t quá trình th c hi n lu n v n này

Cám n t t c các b n đ ng môn trong l p vì c duyên đ c g p nhau,

cùng nhau h c t p, cùng nhau chia s kinh nghi m, ni m vui trong công vi c

luôn luôn h tr và th ng xuyên đ ng viên tinh th n tôi trong su t quá trình

h c t p và hoàn thành đ tài nghiên c u này

Lê Th H nh

TÓM T T 1

1 GI I THI U 3

2 T NG QUAN V CÁC NGHIÊN C U TR C ÂY 5

2.1 Nghiên c u c a Shin và Soenen (1998) 5

2.2 Nghiên c u c a Deloof (2003) 5

2.3 Nghiên c u c a Lazardidis và Tryfonidis (2006) 5

2.4 Nghiên c u c a Raheman & Nasr (2007) 6

2.5 Nghiên c u c a Gill, Biger và Mathur (2010) 7

2.6 Nghiên c u c a Hu nh Ph ng ông và Jyh-tay Su (2010) 7

2.7 Nghiên c u c a Nobanee, K AlShattarat và E Haddad (2010) 7

2.8 K t lu n 9

3 PH NG PHÁP NGHIÊN C U 10

3.1 D li u nghiên c u 10

3.2 nh ngh a các bi n 10

3.3 Ph ng pháp và mô hình nghiên c u 12

3.4 Gi thi t nghiên c u 14

4 N I DUNG VÀ K T QU NGHIÊN C U 15

4.1 Mô t th ng kê 15

4.2 Mô t h s t ng quan 17

4.3 Mô t tác đ ng c a các bi n gi i thích lên k t qu ho t đ ng c a DN 18

4.3.1 Mô hình 1: M i quan h gi a t su t l i nhu n ho t đ ng trên DTT và k thu ti n bình quơn RCPit 18

4.3.2 Mô hình 2: M i quan h gi a t su t l i nhu n ho t đ ng trên DTT và chu k HTK bình quơn ICPit 19

4.3.3 Mô hình 3: M i quan h gi a t su t l i nhu n ho t đ ng trên DTT và k thanh toán ti n bình quơn PDPit 21

4.3.4 Mô hình 4: M i quan h gi a t su t l i nhu n ho t đ ng trên DTT và chu k luơn chuy n TM bình quơn CCCit 22

4.4 Các ki m đ nh th ng kê 24

4.4.1 Ki m đ nh s phù h p c a mô hình 24

4.4.5 Ki m đ nh hi n t ng t t ng quan 36

4.4.6 Ki m đ nh tính d ng 37

5 K T LU N 48

5.1 K t lu n 48

5.2 H n ch c a đ tài 49 DANH M C TÀI LI U THAM KH O

PH L C

PH L C 2: D LI U 50 CÔNG TY NGHIÊN C U N M 2009-2011

PH L C 3: S LI U SAI PHÂN B C 1 C A 50 CÔNG TY NGHIÊN C U

N M 2009-2011

PH L C 4: K T QU H I QUY MÔ HÌNH PH C A CÁC MÔ HÌNH

CCC : Chu k luơn chuy n ti n m t

Bi u đ 2.2: Bi u đ ph n d theo OIS (mô hình 2) 28

Bi u đ 2.3: Bi u đ ph n d theo OIS (mô hình 3) 30

Bi u đ 2.4: Bi u đ ph n d theo OIS (mô hình 4) 32

B ng 2.1: Tóm t t các nghiên c u tr c đơy 8

B ng 2.2: Tóm t t các bi n đ c s d ng trong mô hình 10

B ng 2.3: B ng k v ng v m i quan h gi a các bi n gi i thích và bi n ph thu c 14

B ng 2.4 Mô t th ng kê các bi n 15

B ng 2.5: Mô t h s t ng quan 17

B ng 2.6: Mô t tác đ ng c a bi n gi i thích RCPit 18

B ng 2.7: Mô t tác đ ng c a bi n gi i thích ICPit 20

B ng 2.8: Mô t tác đ ng c a bi n gi i thích PDPit 21

B ng 2.9: Mô t tác đ ng c a bi n gi i thích CCCit 23

B ng 2.10: Mô t k t qu Ki m đ nh White cho mô hình 1 27

B ng 2.11: Mô t k t qu Ki m đ nh White cho mô hình 2 29

B ng 2.12:Mô t k t qu Ki m đ nh White cho mô hình 3 31

B ng 2.13: Mô t k t qu Ki m đ nh White cho mô hình 4 33

B ng 2.14: Mô t tác đ ng c a bi n gi i thích ICPit 35

B ng 2.15: K t qu ki m đ nh nghi m đ n v chu i OISit 38

B ng 2.16: K t qu ki m đ nh nghi m đ n v chu i OISit-1 39

B ng 2.17: K t qu ki m đ nh nghi m đ n v chu i SGit 40

B ng 2.18: K t qu ki m đ nh nghi m đ n v chu i QRit 41

B ng 2.19: K t qu ki m đ nh nghi m đ n v chu i TDEit 42

B ng 2.20: K t qu ki m đ nh nghi m đ n v chu i RCPit 43

B ng 2.21: K t qu ki m đ nh nghi m đ n v chu i ICPit 44

B ng 2.22: K t qu ki m đ nh nghi m đ n v chu i PDPit 45

B ng 2.23: K t qu ki m đ nh nghi m đ n v chu i CCCit 46

TÓM T T

Trong nh ng n m g n đơy, kinh t th gi i liên ti p tr i qua nh ng th i k khó

kh n, đ c bi t là cu c kh ng ho ng tài chính toàn c u, b t ngu n t n n kinh t M

trong n m 2008 đư nh h ng sơu s c đ n tình hình kinh t c a h u h t các n c, hàng lo t các n n kinh t l n nh đ u lao d c, s n xu t đình tr , GDP thu h p, th t nghi p t ng cao Các DN Vi t Nam tuy không ch u nh h ng tr c ti p t cu c

kh ng ho ng nh ng c ng không thoát kh i s đình tr trong s n xu t kinh doanh,

xu t kh u gi m m nh, cùng v i s thu h p tiêu dùng c a ng i dơn và gi m sút trong ho t đ ng đ u t , hi u qu kinh doanh c a h u h t DN đ u gi m sút

T quỦ 3/2009, m c dù n n kinh t Vi t Nam c b n đư v t qua th i k

kh ng ho ng và đi vào giai đo n t ng tr ng m i, các DN v n g p nhi u khó kh n trong v n đ huy đ ng và s d ng hi u qu ngu n v n ho t đ ng Do đó vi c t i u hóa ngu n v n, đ c bi t v n luơn chuy n nh m nơng cao hi u qu c a m i DN luôn

là nhi m v quan tr ng hàng đ u c a các nhà qu n tr tài chính công ty

Cho đ n nay, đư có nhi u lỦ thuy t và nghiên c u hi n đ i v t i u hóa qu n

tr v n luơn chuy n Tuy nhiên, trong b i c nh kinh t c a Vi t Nam hi n nay, vi c nghiên c u và tìm ra gi i pháp phù h p đ giúp các DN Vi t Nam nơng cao h n n a

hi u qu c a vi c s d ng đ ng v n là vô cùng quan tr ng và c n thi t tài này nghiên c u m i quan h gi a chu k chu chuy n ti n m t và các thành ph n c a chu

k chu chuy n ti n m t g m k thu ti n, k luơn chuy n hàng t n kho và k thanh toán v i hi u qu ho t đ ng các công ty niêm y t trên sàn giao d ch ch ng khoán TP.H Chí Minh, t đó đ a ra gi i pháp nh m t i u vi c qu n tr ngu n v n luơn chuy n nh m nơng cao hi u qu kinh doanh c a công ty

K t qu nghiên c u cho th y có m i t ng quan ch t ch gi a qu n tr v n luơn chuy n và hi u qu kinh doanh c a DN C th là khi DN rút ng n k thu ti n

ho c đ y nhanh t c đ luơn chuy n HTK ho c kéo dài k thanh toán ho c rút ng n chu k luơn chuy n TM s làm t ng hi u qu kinh doanh c a DN

Tóm l i, bài nghiên c u là m t b ng ch ng th c nghi m t i Vi t Nam, đóng

chuy n và hi u qu kinh doanh c a DN Do đó, các nhà qu n tr có th t o ra l i nhu n cho công ty b ng cách qu n tr chu k luơn chuy n ti n m t m c phù h p

và đ m b o các thành ph n c a nó đ c duy trì m c t i u nh t

1 GI I THI U

V n luơn chuy n là v n c n thi t cho ho t đ ng kinh doanh hàng ngày c a DN

Qu n tr v n luơn chuy n là vi c đ u t vào các tài s n l u đ ng c a DN và vi c s

d ng m t ph n ngu n v n t n ph i tr đ đ u t vào các tài s n l u đ ng này

Qu n tr v n luơn chuy n là m t nhi m v quan tr ng c a ng i qu n lỦ tài chính Vì qu n tr v n luơn chuy n không ch tác đ ng đ n k t qu ho t đ ng c a

DN mà còn nh h ng đ n kh n ng thanh toán c a DN (Shin và Soenen, 1998) Chu k luơn chuy n ti n m t là m t ch tiêu đ c s d ng đ đo l ng hi u qu

qu n tr v n luơn chuy n (Mussawi, Laplaute và các Kieschnick, 2006) Do đó,

các thành ph n c a nó, g m k thu ti n, k luơn chuy n hàng t n kho và k thanh

ICP: K luơn chuy n hàng t n kho (ngày)

PDP: K thanh toán (ngày)

Nh v y, nghiên c u m i quan h gi a qu n tr v n luơn chuy n và l i nhu n

c a DN là nghiên c u m i quan h gi a chu k luơn chuy n ti n m t và các thành

ph n c a chu k luơn chuy n ti n m t v i l i nhu n

Theo các quan đi m truy n th ng, vi c nơng cao hi u qu qu n tr v n luơn chuy n có th th c hi n b ng cách rút ng n chu k luơn chuy n TM thông qua vi c

gi m b t th i gian mà TM g n v i dòng v n luơn chuy n i u này có th x y ra

b ng cách c t gi m s ngày d tr HTK thông qua vi c gia t ng ti n đ s n xu t và phơn ph i hàng hoá đ n khách hàng, ho c là rút ng n k thu ti n, ho c là kéo dài s ngày tr ch m thông qua vi c làm ch m đi s thanh toán cho các nhà cung c p Tuy nhiên, vi c làm ng n đi chu k chuy n đ i TM có th nh h ng đ n LN c a công

ty, vi c c t gi m s ngày d tr HTK có th làm gia t ng chi phí thi u h t hàng,

vi c c t gi m k thu ti n có th làm cho công ty m t đi nh ng khách hàng có uy tín

t t và vi c kéo dài th i gian tr n có th nguy h i đ n danh ti ng tín nhi m c a

công ty Do v y, qu n tr v n luơn chuy n hi u qu liên quan đ n vi c qu n tr chu

k luơn chuy n ti n m t và các thành ph n c a nó (k thu ti n bình quơn, k luơn chuy n hàng t n kho và k thanh toán bình quơn) m c thích h p nh m m c tiêu

t i đa hóa l i nhu n doanh nghi p và t i đa hóa giá tr cho các c đông (Lazaridis

và Tryfonidis, 2006) Qu n tr v n luơn chuy n không đ y đ d n đ n các công ty

đ i m t v i phá s n M t khác, quá nhi u v n luơn chuy n s gơy ra lưng phí ti n

m t và cu i cùng là gi m l i nhu n (Chakraborty, 2008) Do đó quan đi m truy n

th ng cho r ng chu k chu chuy n TM t i u là m t th c đo chính xác và toàn

di n h n c a vi c qu n tr hi u qu v n luơn chuy n

Bài lu n v n có hai (02) m c tiêu nghiên c u nh sau:

doanh c a Công ty niêm y t t i S GDCK TP.H Chí Minh thông qua các ch tiêu chu k luơn chuy n ti n m t, k thu ti n, k luơn chuy n hàng t n kho và k thanh

toán

doanh nghi p niêm y t t i S GDCK TP.H Chí Minh

B ng ph ng pháp phơn tích t ng quan và h i quy đa bi n ch y trên ph n

m m Eviews, lu n án phơn tích m i t ng quan gi a vi c qu n tr v n luơn chuy n thông qua các ch tiêu chu k chu chuy n ti n m t, k thu ti n, k luơn chuy n hàng

t n kho và k thanh toán v i hi u qu kinh doanh c a các Công ty niêm y t t i S GDCK TP.H Chí Minh T các phơn tích đó tác gi s đ xu t các gi i pháp nh m nơng cao hi u qu qu n tr v n luơn chuy n cho các công ty

Tác gi nghiên c u qu n tr v n luơn chuy n c a 50 công ty c ph n phi tài chính v i quy mô v n khác nhau đang niêm y t c phi u t i S GDCK TP.H Chí Minh trong giai đo n t 2009-2011

Ngoài ph n m đ u, k t lu n, m c l c, tài li u tham kh o, ph l c, ph n n i

2 T NG QUAN V CÁC NGHIÊN C U TR C ÂY

2.1 Ngh iên c u c a Shin và Soenen (1998)

Shin và Soenen n m 1998 đư s d ng m t m u g m 58,985 công ty trong giai

đo n 1975-1994 đ nghiên c u m i quan h gi a chu k kinh doanh ròng và l i nhu n công ty K t qu h tìm th y m i t ng quan ngh ch r t m nh gi a đ dài chu k kinh doanh ròng và l i nhu n DN

2.2 Ngh iên c u c a Deloof (2003)

N m 2003, Deloof đư nghiên c u m i quan h gi a qu n tr v n luơn chuy n

và k t qu ho t đ ng c a DN v i m t m u g m 1,009 công ty phi tài chính quy mô

l n c a B trong kho ng th i gian t 1992-1996 K t qu nghiên c u (ph l c 1.1) cho r ng có m t m i t ng quan ngh ch chi u gi a gi a hi u qu ho t đ ng v i chu

k luơn chuy n ti n m t c ng nh v i chu k thu ti n và k luơn chuy n hàng t n kho Deloof cho r ng các nhà qu n lỦ có th t ng l i nhu n công ty b ng cách rút

ng n k thu ti n và k luơn chuy n hàng t n kho Ông c ng cho r ng các công ty làm n kém hi u qu h n thì kéo dài ngày tr n h n

2.3 Nghiên c u c a Lazardidis và Tryfonidis (2006)

Lazardidis và Tryfonidis (2006) đư nghiên c u m i quan h gi a l i nhu n và

qu n tr v n luơn chuy n c a 131 công ty niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Athens ASE(Athens Stock Exchange) trong giai đo n 2001-2004 Trong đó, l i nhu n ho t đ ng thu n (GROSS PR-Gross operating profitability) là bi n ph

m t và các thành ph n c a nó là các bi n đ c l p, đ c dùng đ đo l ng vi c qu n

tr v n luơn chuy n Ngoài ra, tác gi còn đ a vào mô hình 03 bi n ki m soát đó là

t l n , quy mô doanh nghi p đ c đo l ng b ng logarit t nhiên c a doanh thu

và t l đ u t tài chính dài h n Bi n gi ngành công nghi p c ng đ c tác gi đ a

vào mô hình

Theo b ng k t qu (ph l c 1.2) cho th y m i quan h ngh ch chi u có Ủ ngh a th ng kê gi a l i nhu n ho t đ ng thu n và chu k luơn chuy n ti n m t, k thu ti n bình quơn và ng c l i, k thanh toán bình quơn l i có m i quan h thu n chi u v i l i nhu n K luơn chuy n hàng t n kho th hi n m i quan h ngh ch chi u, nh ng không có Ủ ngh a th ng kê (sig > 0.05) Ngh a là, vi c rút ng n chu k luơn chuy n ti n m t, gi m s ngày thu ti n khách hàng s làm t ng l i nhu n ho t

đ ng doanh nghi p và kéo dài th i gian thanh toán cho các hóa đ n đ t n d ng th i

h n c p tín d ng t các nhà cung c p s c i thi n l i nhu n doanh nghi p Ngoài ra, tác gi còn phát hi n thêm r ng các doanh nghi p có quy mô l n thì l i nhu n ho t

đ ng cao Tóm l i, các nhà qu n tr có th t o ra l i nhu n cho công ty b ng cách

qu n tr chu k luơn chuy n ti n m t m c phù h p và đ m b o duy trì các thành

ph n c a nó m c t i u nh t

2 4 Nghiên c u c a Raheman & Nasr (2007)

Raheman & Nasr n m 2007 đư ch n m t m u g m 97 công ty c a Pakistan đang niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Karachi (KSE) trong th i gian t n m

1999 đ n n m 2004 Tác gi nghiên c u tác đ ng c a các ch tiêu khác nhau trong

qu n tr v n luơn chuy n trên l i nhu n ròng c a DN H i quy đa bi n và m i t ng quan Pearson đ c tác nhóm tác gi này s d ng trong phơn tích K t qu bài nghiên c u (ph l c 1.3) cho th y có m t m i quan h ngh ch chi u gi a các ch tiêu trong qu n tr v n luơn chuy n g m k thu ti n, k luơn chuy n HTK và chu k luơn chuy n ti n m t v i l i nhu n C th , khi chu k luơn chuy n ti n m t càng dài s d n đ n làm gi m l i nhu n c a doanh nghi p và các nhà qu n tr có th gia

t ng giá tr cho c đông b ng cách gi m chu k luơn chuy n ti n m t m c t i u

nh t Bên c nh đó, nhóm tác gi c ng ch ra r ng quy mô c a DN, đo l ng b ng logarit t nhiên c a doanh s , và l i nhu n c a DN t ng quan thu n chi u

2.5 Nghiên c u c a Gill, Biger và Mathur (2010)

Trong bài nghiên c u c a Gill, Biger và Mathur - USA (2010), nhóm tác gi nghiên c u m i quan h gi a qu n tr v n luơn chuy n và l i nhu n DN g p v i

m t m u g m 88 công ty s n xu t c a M niêm y t trên Sàn giao d ch ch ng khoán

New York trong 3 n m t 2005-2007 K t qu nhóm tác gi tìm ra m i quan h ngh ch chi u gi a k thu ti n và l i nhu n, m i quan h thu n chi u gi a chu k luơn chuy n TM và l i nhu n Tuy nhiên h không tìm th y m i quan h có Ủ ngh a

gi a l i nhu n DN và k luơn chuy n HTK và k thanh toán (ph l c 1.4)

2.6 Nghiên c u c a Hu nh Ph ng ông và Jyh-tay Su (2010)

N m 2010, Hu nh Ph ng ông và Jyh-tay Su đư ti n hành nghiên c u v

m i quan h gi a hi u qu DN và chu k chu chuy n TM và các thành ph n c a chu k chu chuy n TM Nghiên c u th c hi n trên 130 công ty niêm y t trên th

tr ng ch ng khoán Vi t Nam trong giai đo n 2006-2008 Bi n ph thu c đ c s

d ng trong mô hình là l i nhu n ròng trên tài s n (không bao g m tài s n tài chính), các bi n đ c l p g m: chu k chu chuy n TM, k thu ti n, k luơn chuy n HTK, k thanh toán và các bi n ki m soát g m: logarit t nhiên c a doanh thu, t s n và t

l tài s n tài chính c đ nh trên t ng tài s n K t qu (ph l c 1.5) cho th y có m i quan h ngh ch chi u gi a l i nhu n v i k thu ti n, k luơn chuy n HTK và chu k luơn chuy n TM, đ ng th i có m i quan h ngh ch chi u gi a l i nhu n và k thanh toán cho nhà cung c p

2 7 Nghiên c u c a Nobanee, K AlShattarat và E Haddad (2010)

M t nghiên c u th c hi n trong n m 2010 là nghiên c u c a Haitham Nobanee ( Jordan), Wasim K AlShattarat và Ayman E Haddad (Kuwait) th c hi n tháng 02 n m 2010 đư phơn tích và ki m đ nh m i t ng quan gi a chu k TM, chu

k kinh doanh và chu k th ng m i ròng và kh n ng sinh l i c a DN Vi c phơn tích này d a trên m t m u g m 5,802 công ty phi tài chính đang niêm y t trên sàn giao d ch New York, American Stock Exchange, Nasdaq và trên th tr ng OTC trong kho ng th i gian t 1990-2004 ( 87,030 bi n quan sát) Ph ng trình c

l ng nh sau:

Ois it = + 1 ois it-1 + 2 qr it + 3 tde it + 4 sg it + 5 rcp it + 6 icp it + 7 pdp it + 8 oc it + 8 ccc it +

8 ntc it + it

T k t qu ki m nghi m (ph l c 1.6), bài nghiên c u k t lu n r ng: chu k

chuy n đ i TM ng n h n, chu k th ng m i ròng ng n h n, và chu k kinh doanh

ng n h n không ph i luôn luôn g n li n v i m t s gia t ng v LN c a Công ty,

đi u này bi u th cho t m quan tr ng c a vi c đ t đ c m t đ dài t i u c a chu k

chuy n đ i TM, chu k th ng m i ròng, và chu k kinh doanh đ mà gi m thi u

chi phí t n tr và chi phí c h i c a HTK, kho n ph i thu, và kho n ph i tr và t i

đa hóa LN và giá tr th tr ng c a các công ty

Chu k kinh doanh ròng

Chu k luơn chuy n ti n m t -

K thu ti n bình quơn -

K luơn chuy n hàng t n kho -

K thanh toán bình quân -

v n luơn chuy n và l i nhu n

c a các công ty niêm y t trên sàn ch ng khoán Athens

L i nhu n ho t

đ ng g p

(GROSS PROFIT)

Chu k luơn chuy n ti n m t (CCC) -

K thu ti n bình quân(A/R) -

K luơn chuy n hàng t n kho (INV) N/A

K thanh toán bình quơn (A/P) +

Chu k luơn chuy n ti n m t(CCC) -

K thu ti n bình quơn (ACP) -

K luơn chuy n hàng t n kho

K thanh toán bình quơn (APP) -

L i nhu n ho t

đ ng g p

(Gross Operating Income)

Chu k luơn chuy n ti n m t (CCC) +

K ph i thu khách hàng (AR) -

K chuy n đ i hàng t n kho (INV) N/A

K thanh toán cho nhà cung c p

K chuy n đ i hàng t n kho (INV) -

K thanh toán cho nhà cung c p

-Chu k luơn chuy n ti n m t (CCC) + /

-K thu ti n bình quơn (ACP) + /

-K luơn chuy n hàng t n kho (ICP) + /

-K thanh toán cho ng i bán (APP) + /

-Ghi chú: N/A: Không có Ủ ngh a th ng kê

2.8 K t lu n

Có r t nhi u nghiên c u v m i quan h gi a hi u qu ho t đ ng c a DN v i

qu n tr v n luơn chuy n đư đ c th c hi n trên th gi i c ng nh t i Vi t Nam

H u h t các nghiên c u này cung c p b ng ch ng th c nghi m v m i quan h gi a

qu n tr v n luơn chuy n và các thành ph n c a nó v i l i nhu n DN M c dù,

nh ng nghiên c u này đư đ c ti n hành các qu c gia khác nhau và môi tr ng

khác nhau nh ng đ u có k t qu th ng nh t v i nhau, đó là đ u ch ra m i quan h

ngh ch chi u có Ủ ngh a th ng kê gi a chu k luơn chuy n TM và l i nhu n c a

DN Vi c qu n tr v n luơn chuy n hi u qu có ngh a là chu k luơn chuy n TM

đ c rút ng n, s tác đ ng tích c c đ n vi c gia t ng l i nhu n DN, t đó làm gia

t ng giá tr cho các c đông Trên c s nh ng nghiên c u này, tác gi đư k th a

ph ng pháp nghiên c u đ th c hi n nghiên c u th c nghi m m i quan h gi a

qu n tr v n luơn chuy n và hi u qu kinh doanh c a các công ty đang niêm y t trên

S GDCK TP.HCM

3.1 D li u nghiên c u

Ngu n d li u: báo cáo tài chính đư đ c ki m toán trong 03 n m 2009-2011

c a 50 công ty c ph n phi tài chính b t k đang niêm y t trên S GDCK TP.HCM,

đ c công b trên Website c a S Giao D ch Ch ng Khoán TP.HCM

Tác gi nghiên c u qu n tr v n luơn chuy n c a các công ty trong giai đo n

t n m 2009-2011 do t n m 2009 n n kinh t th gi i đư b t đ u h i ph c sau cu c

kh ng ho ng tài chính, kinh t Vi t Nam tuy còn nhi u khó kh n nh ng đư d n n

đ nh và đi vào m t giai đo n phát tri n m i, c n tranh kh c li t và đ y thách th c

1 RCP (ngày) K thu ti n bình quơn

(Receivable collection period)

Bài nghiên c u này, c ng nh h u h t các bài nghiên c u liên quan đ n m i quan h gi a qu n tr v n luơn chuy n và l i nhu n c a doanh nghi p, s d ng 04

bi n đ c l p trong mô hình: CCC, RCP, ICP, PDP b i vì CCC và các thành ph n

c a nó là tiêu chí đo l ng hi u qu qu n tr v n luơn chuy n

Trong đó:

khi thu xong ti n t khách hàng

đ chuy n đ i nguyên v t li u thô sang thành ph m và bán nh ng s n ph m này

- K thanh toán bình quơn (PDP) là kho ng th i gian trung bình t khi mua hàng hóa cho t i khi tr h t ti n cho ng i bán

nguyên v t li u thô đ n khi thu ti n bán thành ph m

vào mô hình đ kh o sát thêm m i t ng quan gi a các ch tiêu này v i k t qu ho t

đ ng c a DN

3.3 Ph ng pháp và mô hình nghiên c u

Mô hình đ c xơy d ng đ ph n ánh các y u t tài chính tác đ ng đ n hi u

qu kinh doanh là mô hình h i quy b i

D a trên c s lỦ lu n, m c đích nghiên c u và ng d ng mô hình trong nghiên c u c a Haitham Nobanee (Jordan), Wasim K AlShattarat và Ayman E Haddad (Kuwait) th c hi n tháng 02 n m 2010 ki m đ nh m i t ng quan gi a chu

k TM, chu k kinh doanh và chu k th ng m i ròng và kh n ng sinh l i c a DN

d a trên m t m u g m 5,802 công ty phi tài chính đang niêm y t trên sàn giao d ch New York, American Stock Exchange, Nasdaq và trên th tr ng OTC trong kho ng th i gian t 1990-2004 Mô hình h i quy t ng quát tác gi s d ng cho d

li u c a các công ty t i Vi t Nam nh sau:

OIS it = + 1 ois it-1 + 2 sg it + 3 qr it + 4 tde it + 5 rcp it + 6 icp it + 7 pdp it + 8 ccc it + it

Trong đó:

thu n n m tr c

cccit : Sai phơn b c 1 c a Chu k chu chuy n TM

: Sai s

i đ c đ nh ngh a là công ty, t đ c đ nh ngh a là th i gian

Các bi n trong mô hình tác gi l y sai phơn b c 1 c a d li u đ có đ c các

t ng ắh i quy gi m o” do y u t xu th t o ra và k t qu c l ng s không th tin c y đ c

Mô hình h i quy chi ti t đ c xây d ng nh sau:

OIS it = 0 + 1 OIS it-1 + 2 sg it + 3 qr it + 4 tde it + 5 ccc it +

D li u nghiên c u g m các ch tiêu trong 03 n m c a 50 công ty nên g m

150 quan sát, tuy nhiên mô hình c l ng d a trên sai phơn b c 1 c a các bi n nên

mô hình c l ng g m 100 quan sát

Ph ng pháp s d ng đ c l ng các tham s c a mô hình là ph ng pháp bình ph ng nh nh t – OLS (Ordinary Least Squares) Theo quan đi m c a kinh t

l ng, s v n đ ng c a m t bi n kinh t (bi n ph thu c) ch u tác đ ng c a 2 y u

t : th nh t là các y u t tác đ ng m t cách có h th ng t i nó (các bi n đ c l p) và

th nhì, chính là các tác đ ng ng u nhiên khác có nh h ng phi h th ng t i bi n

ph thu c – thành ph n này đ c g i là sai s Khi s d ng s li u c a m u đ c

l ng các tham s c a mô hình kinh t l ng thì sai s ng u nhiên đ c đ i di n

b ng các giá tr c a ph n d trong hàm h i quy m u Các ph n d có giá tr tuy t

đ i càng nh thì các c l ng càng chính xác Vì v y, tiêu chu n c l ng c a

ph ng pháp OLS là d a trên t ng bình ph ng các ph n d đ t giá tr c c ti u

B d li u nghiên c u s đ c x lỦ b ng ph n m m Eview 5.1 đ ch y ra mô hình h i quy c l ng m i quan h gi a qu n tr v n luơn chuy n v i

hi u qu kinh doanh c a công ty Sau đó, tác gi th c hi n ki m đ nh s phù h p

c a mô hình; ki m đ nh Ủ ngh a c a h s th ng kê; ki m đ nh ph ng sai sai s

mô hình

3.4 Gi thi t nghiên c u

tài đ a ra 04 gi thi t sau:

- Rút ng n k thu ti n bình quơn (RCP) s làm t ng l i nhu n c a công ty, ngh a là h s c a RCP có Ủ ngh a th ng kê và mang d u (-)

- Rút ng n k luơn chuy n hàng t n kho (ICP) s làm t ng l i nhu n c a công

ty, ngh a là h s c a ICP có Ủ ngh a th ng kê và mang d u (-)

- Kéo dài k thanh toán bình quơn (PDP) s làm t ng l i nhu n c a công

ty, ngh a là h s c a PDP có Ủ ngh a th ng kê và mang d u (+)

- Rút ng n chu k luơn chuy n ti n m t (CCC) s làm t ng l i nhu n c a công ty, ngh a là h s c a CCC có Ủ ngh a th ng kê và mang d u (-)

Ngu n: Tác gi tính toán t ch ng trình Eviews

B ng 2.3 mô t tóm t t các bi n ph thu c và gi i thích c a mô hình nghiên c u

T b ng 2.3 có th th y:

thu n n m nghiên c u: m c trung bình là - 0.02 %, m c cao nh t

là 1.25% và m c th p nh t là -1.43%

thu n n m tr c n m nghiên c u: m c trung bình 0.03%, m c

bình 10 ngày, m c cao nh t 716 ngày và m c th p nh t là -112

m c trung bình 20 ngày, m c cao nh t 1,090 ngày và m c th p nh t

là -1,003 ngày K luơn chuy n HTK c ng dao đ ng m nh gi a các

n m

PDPit – Sai phơn b c 1 c a K thanh toán ti n c a các DN: m c

trung bình 7.5 ngày, m c cao nh t 493 ngày và m c th p nh t là

-147 ngày

m c trung bình 23 ngày, m c cao nh t 1,260 ngày và m c th p nh t

là âm (-) 1,981 ngày

Các tham s đ c tr ng cho d ng phân ph i xác xu t:

H s b t đ i x ng Skewness – h s cho bi t phân ph i đang xét có b

l ch so v i phân ph i chu n không, n u có thì là l ch trái hay l ch ph i, k t

l ch ph i, ch 02 bi n Oisit và sgit có ch s Skewness <0 => Phân ph i b

l ch trái

H s nh n Kurtosis – h s đo đ nh n hình chóp, cho bi t m c đ dao

Ngu n: Tác gi tính toán t ch ng trình Eviews

H s t ng quan Pearson dùng đ l ng hoá m c đ ch t ch c a m i quan

h tuy n tính gi a các bi n Giá tr tuy t đ i c a h s này càng ti n g n v 1 thì

m c đ ch t ch càng cao và càng ti n g n v 0 thì m c đ ch t ch càng th p

Ma tr n h s t ng quan cho th y:

l r t l n trong các thành ph n c a v n luơn chuy n nên chu k chu chuy n TM g n

nh do chu k HTK quy t đ nh

Ma tr n t ng quan ch cho bi t m i quan h gi a các bi n đ c l p v i bi n

ph thu c và gi a các bi n đ c l p v i nhau, không cho bi t đ c m i quan h nhơn

qu gi a các bi n đ c l p v i bi n ph thu c Phép phơn tích quan tr ng nh t s

đ c suy ra t mô hình đa bi n phù h p đ c c l ng b ng cách s d ng mô hình h i quy bình ph ng bé nh t thông th ng OLS

4.3 Mô t tác đ ng c a các bi n gi i thích lên k t qu ho t đ ng c a DN

4.3.1 Mô hình 1 : M i quan h gi a t su t l i nhu n ho t đ ng trên DTT và

k thu ti n bình quơn RCP it

B ng 2.6: Mô t tác đ ng c a bi n gi i thích RCPit

Ngu n: Tác gi tính toán t ch ng trình Eviews

K t qu h i quy mô hình 1 đ c vi t l i nh sau:

OIS it = 0.00 6885 - 0.51672 OIS it-1 + 0.013228 sg it + 0.004876 qr it

ậ 0.001138 tde it ậ 0.001181 rcp it

K t qu cho th y r ng có t n t i m i t ng quan ngh ch, có Ủ ngh a th ng kê

gi a RCPit và OISit ( = -0.0011, prob <0.01) H s h i quy ơm c a RCP ch ra

r ng m t s gia t ng 1 ngày trong k ph i thu s d n đ n m t s gi m đi trong t

su t EBIT/DTT T k t qu có th gi i thích r ng khi qu n tr các kho n ph i thu không hi u qu s làm t ng chi phí qu n lỦ cho nh ng kho n ph i thu khó đòi t đó làm gi m t su t sinh l i H n n a, ti n b đ ng kho n ph i thu s làm phát sinh chi phí c h i c a các kho n ph i thu, k t qu là làm gi m l i nhu n K t qu này

đ ng nh t v i k t qu c a t t c các bài nghiên c u th c nghi m trên th gi i đ c trình bày trong ph n 2 Phát hi n này cho th y r ng chính sách tín d ng càng

th t ch t, t c đ a cho khách hàng ít th i gian h n đ thanh toán n , qu n lỦ t t

vi c thu ti n s làm gi m k thu ti n bình quơn, t đó c i thi n l i nhu n công ty

chi u v i OISit-1 (h s th ng kê prob < 0.01), t ng quan thu n chi u v i SGit,

tuy nhiên h s h i quy sgit không có Ủ ngh a th ng kê (prob > 0.35), OISit t ng

c a qrit và tdeit không có Ủ ngh a th ng kê (prob > 0.67)

4.3.2 Mô hình 2: M i quan h gi a t su t l i nhu n ho t đ ng trên DTT

và chu k HTK bình quơn ICP it

B ng 2.7: Mô t tác đ ng c a bi n gi i thích ICPit

Ngu n: Tác gi tính toán t ch ng trình Eviews

K t qu h i quy mô hình 2 đ c vi t l i nh sau:

OIS it = - 0.00031 - 0.51948 OIS it-1 + 0.0120 sg it + 0.00265 qr it

ậ 0.000314 tde it ậ 0.000294 icp it

T b ng k t qu cho th y r ng có t n t i m i t ng quan ngh ch chi u, có ý ngh a th ng kê gi a ICPit và OISit ( = -0.00029, prob <0.05) H s h i quy ơm

c a ICP ch ra r ng m t s gia t ng trong k luơn chuy n HTK s d n đ n m t s

gi m đi trong t su t EBIT/DTT i u này có th gi i thích r ng khi qu n tr HTK không hi u qu , d tr m c HTK không h p lỦ s làm t ng chi phí qu n lỦ cho

sinh chi phí c h i và làm gi m l i nhu n c a DN

K t qu h i quy các bi n ki m soát trong mô hình này cho th y k t qu t ng

t nh mô hình 1: OISit có m i t ng quan ngh ch chi u v i OISit-1 và có Ủ ngh a

th ng kê v i h s th ng kê prob < 0.01, t ng quan thu n chi u v i SGit, tuy

thu n chi u v i qrit nh ng h s h i quy không có Ủ ngh a th ng kê, và t ng quan

4.3.3 Mô hình 3: M i quan h gi a t su t l i nhu n ho t đ ng trên DTT

và k thanh toán ti n bình quơn PDP it

B ng 2.8: Mô t tác đ ng c a bi n gi i thích PDPit

Ngu n: Tác gi tính toán t ch ng trình Eviews

K t qu h i quy mô hình 3 đ c vi t l i nh sau:

OIS it = - 0.007412 - 0.577818 OIS it-1 + 0.028418 sg it + 0.00073 qr it

ậ 0.000446 tde it + 0.000726 pdp it

T b ng k t qu c l ng cho th y: PDPit và OISit có t n t i m i t ng

quan thu n chi u và có Ủ ngh a th ng kê ( = -0.0007, prob <0.05) H s h i quy

d ng (+) c a PDP ch ra r ng m t s gia t ng trong k thanh toán s d n đ n m t

s gia t ng trong t su t EBIT/DTT i u này có th gi i thích r ng khi DN kéo dài ngày thanh toán cho nhà cung c p DN s ti t ki m đ c chi phí đi vay, do đó làm

t ng t su t sinh l i Vi c trì hoưn thanh toán lơu nh t có th , nh ng s đ c ki m

soát đ m b o không d n đ n phá h y m i quan h kinh doanh v i nhà cung c p

Th c tr ng trong giai đo n 2009-2011 cho th y tình hình kinh doanh c a các công

ty t i Vi t Nam ch u tác đ ng c a cu c kh ng ho ng kinh t th gi i nên tình hình huy đ ng v n vô cùng khó kh n H n n a, các công ty có xu h ng trì hoưn các kho n thanh toán cho nhà cung c p đ b sung cho nhu c u v n ng n h n thay vì đi vay ngơn hàng v i lưi su t cao, t đó gi m chi phí lưi vay và góp ph n gia t ng l i nhu n Trong khi đó, quan đi m cho r ng k thanh toán bình quơn và l i nhu n có

t ng quan ngh ch v i nhau (Deloof – 2003, Raheman & Nasr-2007), ngh a là vi c trì hoưn thanh toán quá lơu s nh h ng đ n uy tín c a công ty, t đó làm gi m t

su t sinh l i

K t qu h i quy các bi n ki m soát trong mô hình 3 cho th y k t qu t ng t

nh mô hình 1&2: OISit có m i t ng quan ngh ch chi u v i OISit-1 và có ý ngh a th ng kê v i h s th ng kê prob < 0.01, và t ng quan thu n chi u v i SGit,

kê (prob > 0.9)

4.3.4 Mô hình 4: M i quan h gi a t su t l i nhu n ho t đ ng trên DTT

và chu k luơn chuy n TM bình quơn CCC it

B ng 2.9: Mô t tác đ ng c a bi n gi i thích CCCit

Ngu n: Tác gi tính toán t ch ng trình Eviews

K t qu h i quy mô hình 4 đ c vi t l i nh sau:

OIS it = - 0.0001758 - 0.52995 OIS it-1 + 0.00762 sg it + 0.001978 qr it

tr c đơy, cho th y r ng vi c ki m soát dòng ti n ho t đ ng có vai trò quan tr ng

và có Ủ ngh a trong vi c nơng cao hi u qu kinh doanh cho DN

(OISit) v i h s th ng kê prob<0.01, k t qu c ng cho th y t l t ng tr ng doanh

h u tdeit c ng t ng quan thu n chi u v i OISit nh ng h s h i quy không có Ủ ngh a th ng kê

Nh v y, t k t qu trên có th k t lu n trong giai đo n nghiên c u, các công

ty khi th c hi n vi c rút ng n th i gian thu ti n ho c rút ng n th i gian d tr hàng

t n kho ho c ti n hành trì hoưn vi c tr n cho các nhà cung c p thì s góp ph n làm t ng hi u qu ho t đ ng c a công ty và ng c l i T đó d n đ n khi rút ng n chu k chu chuy n TM s làm t ng hi u qu c a DN

4.4 Các ki m đ nh th ng kê

4.4.1 Ki m đ nh s phù h p c a mô hình

quy đư đ c xơy d ng trên d li u m u phù h p đ n m c nào so v i d li u

Nh ng s phù h p này ch m i th hi n gi a mô hình xơy d ng đ c v i t p d

li u m u, r t có th mô hình h i quy này v i các h s đ c c l ng b ng

ph ng pháp OLS không có giá tr gì khi áp d ng cho mô hình th c c a t ng th

V n đ quan tơm đ u tiên sau khi xơy d ng mô hình là ta ph i xem xét đ phù h p

ngh a là có ít nh t 1 bi n đ c l p đ a vào mô hình là có gi i thích cho bi n ph thu c Do đó, ta k t lu n mô hình h i quy tuy n tính xơy d ng phù h p v i t ng

th

4.4.2 Ki m đ nh gi thuy t v ý ngh a c a h s h i quy

Mô hình h i quy m u xơy d ng đ c có h s đ d c ≠ 0, nh ng ta ch a th

lu n v c a t ng th t gi thuy t này nh sau:

H0: = 0 (Bi n ph thu c và bi n đ c l p không có nh h ng gì đ n nhau)

Tr th ng kê dùng đ ki m đ nh gi thuy t này là tr th ng kê t C n c vào h

s c a 4 mô hình h i quy, có th th y đ c các m c Ủ ngh a quan sát đ c đ i v i các h s đ d c c a các bi n gi i thích trong mô hình l n l t là 1% và 5%, ch ng

t r ng gi thuy t H0 b bác b v i đ tin c y r t cao (99% và 95%), ngh a là bi n

ph thu c và bi n đ c l p có m i quan h nh h ng l n nhau

4.4.3 Ki m đ nh ph ng sai sai s không thay đ i

Hi n t ng ph ng sai c a sai s thay đ i là hi n t ng đ l n c a ph n d

t ng ho c gi m cùng v i các giá tr d đoán hay giá tr c a bi n đ c l p mà ta nghi

ng gơy ra hi n t ng ph ng sai c a sai s thay đ i Hi n t ng ph ng sai thay

đ i gơy ra h u qu l n nh t là các h s h i quy không có Ủ ngh a th ng kê Tác gi

s ki m đ nh ph ng sai c a sai s thay đ i b ng cách k t h p 2 ph ng pháp: v

bi u đ và ki m đ nh White

Mô hình 1:

Bi u đ 2.1: Bi u đ ph n d theo OIS (mô hình 1)

Ngu n: Tác gi tính toán t ch ng trình Eviews

Nhìn vào bi u đ ta nghi ng v kh n ng x y ra v n đ ph ng sai c a sai s

B ng 2.10: Mô t k t qu Ki m đ nh White cho mô hình 1

White Heteroskedasticity Test:

Test Equation:

Dependent Variable: RESID^2

Method: Least Squares

S.E of regression 0.200429 Akaike info criterion -0.192437

Ngu n: Tác gi tính toán t ch ng trình Eviews

Mô hình 2:

Bi u đ 2.2: Bi u đ ph n d theo OIS (mô hình 2)

Ngu n: Tác gi tính toán t ch ng trình Eviews

Nhìn vào bi u đ mô hình 2 ta c ng nghi ng v kh n ng x y ra v n đ

ph ng sai c a sai s có thay đ i, ta xét đ n k t qu ki m đ nh White

B ng 2.11: Mô t k t qu Ki m đ nh White cho mô hình 2

White Heteroskedasticity Test:

Test Equation:

Dependent Variable: RESID^2

Method: Least Squares

S.E of regression 0.207536 Akaike info criterion -0.122742

Ngu n: Tác gi tính toán t ch ng trình Eviews

Mô hình 3:

Bi u đ 2.3: Bi u đ ph n d theo OIS (mô hình 3)

Ngu n: Tác gi tính toán t ch ng trình Eviews

Nhìn vào bi u đ ta c ng nghi ng v kh n ng x y ra v n đ ph ng sai c a sai s có thay đ i, ta xét đ n k t qu ki m đ nh White cho mô hình 3

B ng 2.12:Mô t k t qu Ki m đ nh White cho mô hình 3

White Heteroskedasticity Test:

Test Equation:

Dependent Variable: RESID^2

Method: Least Squares

S.E of regression 0.152073 Akaike info criterion -0.744637

Ngu n: Tác gi tính toán t ch ng trình Eviews