Hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín dụng doanh nghiệp tại Trung tâm Thông tin Tín dụng Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Luận văn Thạc sĩ.PDF

Khái ni m x p h ng tín d ng doanh nghi p Thu tăng ăx păh ngătínăd ngăhayăx păh ngătínăd ng Credităratingălàăthu tă ng ădoăJohnăMoodyăđ aăraăn mă1909ătrongăcu nă“C mănangăch ngăkhoánăđ n

TR NGă IăH CăKINHăT ăTP HCM

-

LaăKimăPh ng

HOĨNăTHI NăH ăTH NGăX PăH NGăTệNăD NGă DOANHăNGHI PăT IăTRUNGăTỂMăTHỌNGăTINă

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT

TP.ăH ăChíăMinhă- N mă2012

TR NGă IăH CăKINHăT ăTP HCM

-

LaăKimăPh ng

HOĨNăTHI NăH ăTH NGăX PăH NGăTệNăD NGă DOANHăNGHI PăT IăTRUNGăTỂMăTHỌNGăTINă

Chuyên ngành : Kinhăt ătàiăchínhă– Ngân hàng Mưăs : 60.34.02.01

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT

PGS.TS.ăPh măV năN ng

TP.ăH ăChíăMinhă- N mă2012

Tôiăxinăcamăđoanăđâyălàăcôngătrìnhănghiênăc uăđ c l p c a tôi, có s h

tr t n tình t PGS.TS Ph măV năN ng.ăNh ng s li uăđ c nêu trong lu năv nă

là trung th c,ăkháchăquan,ăcóăc năc ;ăcácăphânătíchăđánhăgiáălàăc a tôiăvàăch aă

đ c công b trong b t c công trình nào N u phát hi n có b t c s gian l n nào tôi xin hoàn toàn ch u trách nhi mătr c H iăđ ngăc ngănh ăk t qu lu n

v năc a mình

TP.HCM,ăngàyă12ăthángă11ăn mă2012

Ng iăcamăđoan

La Kim Ph ng

Trangăph ăbìa

L iăcamăđoan

M căl c

Danhăm căch ăvi tăt t

Danhăm căb ng,ăbi u

L iăm ăđ uă 1

CH NGă1:ăLụăLU NăCHUNGăV ăX PăH NGăTệNăD NGă DOANHăNGHI P 4

1.1.ăNh ngăv năđ ăc ăb năv ăx păh ngătínăd ngădoanhănghi p 4

1.1.1 Lý lu n chung v x p h ng tín d ng doanh nghi p 4

1.1.1.1.ăăKháiăni măx păh ngătínăd ngădoanhănghi p 4

1.1.1.2.ăM căđíchăx păh ngătínăd ngădoanhănghi p 5

1.1.1.3.ăYêuăc uăc aăx păh ngătínăd ngădoanhănghi p 5

1.1.2 N i dung c b n c a x p h ng tín d ng doanh nghi p 6

1.1.2.1.ăCácăph ngăphápăăx păh ngătínăd ngădoanhănghi p 6

1.1.2.2.ăNgu năthôngătin 6

1.1.2.3.ăH ăth ngăch ătiêuădùngăđ ăx păh ngătínăd ng doanhănghi pă 7

1.1.3 Vai trò c a x p h ng tín d ng doanh nghi p đ i v i các t ch c kinh t trong n n kinh t th tr ng 12

1.1.3.1.ă iăv iăcácăc ăquanăqu nălýăNhàăn c 12

1.1.3.2.ă iăv iăT ăch cătínăd ng 13

1.1.3.3.ă iăv iăcácădoanhănghi pă 14

1.1.3.4.ă iăv iăcácănhàăđ uăt ăvàăth ătr ngăch ngăkhoán 14

1.2.ăCácămôăhìnhăXHTDăvƠăkinhănghi măc aăm tăs ăt ăch că XHTDătrongăvƠăngoƠiăn c 15

1.2.1 Các mô hình x p h ng tín d ng trên th gi i 15

1.2.1.3.ăMôăhìnhăc uătrúcăr iăroăt ngăh păc aăMerton 18

1.2.2 Kinh nghi m c a m t s t ch c x p h ng tín d ng doanh nghi p trong và ngoài n c 18

1.2.2.1.ăKinhănghi măc aăS&PăvàăMoody 18

1.2.2.2ăKinhănghi măc aăNHTWăPháp 21

1.2.2.3ăKinhănghi măXHTDădoanhănghi păc aăNHTMCPă uăt ăvàăPhátătri năVi tăNamă 25

1.2.3 Bài h c đ i v i Vi t Nam 28

K tălu năch ngă1 29

CH NGă2:ăTH CăTR NGăHO Tă NGăX PăH NGăTệNăD NGăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăă DOANH NG HI PăT IăTRUNGăTỂMăTHỌNGăTINăTệNăD NGă- NGỂNăHĨNGăNHĨăN CăVI TăNAM 30

2.1.ăKháiăquátăv ăTrungătơmăThôngătinăTínăd ngă(CIC)ă- NHNNăVi tăNamă 30

2.1.1 L ch s hình thành 31

2.1.2 Các m ng s n ph m và d ch v chính c a CIC 31

2.1.2.1.ăS năph măthôngătinătínăd ngătrongăn c 31

2.1.2.2.ăBáoăcáoăx păh ngătínăd ng 31

2.1.2.3.ăBáoăcáoăthôngătinădoanhănghi păngoàiăn c 32

2.1.2.4.Thôngătinăc nhăbáoătínăd ngăvàăb nătinăho tăđ ng 32

2.2.ăSoăsánhăgi aăCICăvƠăcácăc ăquanăx păh ngătínăd ngădoanh nghi păkhácăt iăVi tăNam 33

2.3.ăTh cătr ngăv ăho tăđ ngăx păh ngătínăd ngădoanhănghi pă t iăCICă- NHNNăVi tăNamă 34

2.3.1 Ph ng pháp áp d ng x p h ng tín d ng doanh nghi p 34

2.3.2 H th ng ch tiêu x p h ng 35

2.3.3 Xác đ nh ngành kinh t và quy mô ho t đ ng 35

2.3.4 Các ch s x p h ng 38

2.3.5 a ra k t qu x p h ng 44

2.3.6 Kho ng cách x p h ng 45

2.4.ă ánhăgiáăchungă 46

2.4.1.Nh ng k t qu đ t đ c 46

2.4.1.1.ăVi căthuăth păthôngătinăđ uăvàoăngàyăcàngăc iăthi n 46

2.4.1.2.ăVi căcungăc păs năph măx păh ngătínăd ngăđ tăk tă qu ăkh ăquan 47

2.4.1.3.ăH ăth ngăch ătiêuănhi uăc iăti n,ăb ăsungăsoăv iă h ăth ngăx păh ngăc 52

2.4.2 T n t i c n kh c ph c 54

2.4.2.1.ăThôngătinăđ uăvàoăph căv ăchoăcôngătácăXHTDă doanhănghi păkhôngăđ yăđ ăvàăch aăđ ngănh tăă 54

2.4.2.2.ăPh ngăphápăx păh ngătínăd ngădoanhănghi pă cònăđ năđi u 54

2.4.2.3.ăH ăth ngăch ătiêuăs ăd ngătrongăXHTDădoanhănghi p ch aăth tăs ăkhoaăh căvàăđ yăđ 55

2.4.2.4.ăS năph măv ăXHTDădoanhănghi păhi nănayăc aăCICă cònăđ năđi u 56

2.4.3 Nguyên nhân c a nh ng t n t i 56

2.4.3.1.ăC ăs ăphápălýăch aărõăràng,ăthi uăs ăch ătàiăđ iăv i ho tăđ ngăthôngătinătínăd ng 56

2.4.3.2.ă iăng ăchuyênăgiaăv ăx păh ngătínăd ngăv năcònă thi uăvàăy u 57

2.4.3.3.ăNhuăc uăs ăd ngăXHTDăch aăcao 57

K tălu năch ngă2 57

CH NGă3:ăHOĨNăTHI NăH ăTH NGăX PăH NGăTệNăD NG

3.1.ă nhăh ngăho tăđ ngăCICăv ăhoƠnăthi năh ăth ngăx păh ngă

tínăd ngădoanhănghi p 59

3.1.1 nh h ng c a CIC trong th i gian t i 59

3.1.2 nh h ng c a CIC v hoàn thi n h th ng x p h ng tín d ngdoanh nghi p 60

3.2.ăHoƠnăthi năh ăth ngăXHTDădoanhănghi păt iăCIC 61

3.2.1 Hoàn thi n mô hình t ch c 61

3.2.2 Nâng cao ch t l ng ngu n nhân l c 61

3.2.3 Nâng cao ch t l ng thu th p và x lý ngu n thông tin đ u vào 61

3.2.4 Nâng cao ch t l ng n i dung, ph ng pháp x p h ng tín d ng doanh nghi p 64

3.2.4.1.ăV ăphânălo iăngànhăkinhăt 64

3.2.4.2.ăV ăph ngăphápăphânătích 64

3.2.4.3.ăV ăh ăth ngăch ătiêuăphânătích 65

3.2.4.4.ăV ăb cătínhăđi mă 72

3.2.5 Nhóm các gi i pháp h tr 76

3.2.5.1.ăT ngăc ngă ngăd ngăcôngăngh ătinăh că 76

3.2.5.2.ăTuyênătruy n,ăqu ngăbáăs năph măx păh ngătínăd ng doanhănghi p 76

3.2.5.3.ă aăd ngăhóaăs năph măthôngătinăvàăkênhăcungăc pă thông tin 77

3.3.ăM tăs ăđ ăxu t,ăki năngh 78

3.3.1 Ki n ngh đ i v i Chính ph 78

3.3.2 Ki n ngh đ i v i Ngân hàng Nhà n c 79

3.3.3 Ki n ngh đ i v i Ngân hàng Th ng m i 80

K tălu năch ngă3 80

Ph ăl c

S hi u

B ng 1.1 H ăth ngăkýăhi uăx păh ngăcôngăc ăn ădàiăh năc aă

B ng 1.3 Tr ngăs ăc aănhómăcácăch ătiêuăphiătàiăchínhăch măđi măXHTDăkháchăhàngăDNăc aăBIDV 27

B ng 1.4 Tr ngăs ăcácăch ătiêuătàiăchínhăvàăphiătàiăchínhăch măđi măăXHTDăDNăc aăBIDV 27

B ng 1.5 H ăth ngăkýăhi uăx păh ngăDNăc aăBIDV 28

B ng 2.2 B ngăcácăch ăs ătàiăchínhăápăd ngăt iăCIC 39

B ng 2.3 B ngăcácăch ătiêuăvayăn ăvàăchiăphíătr ălưi 43

B ng 2.4 B ngăch măđi măs ăc ătrongăthanhătoánăti năvay 43

B ng 2.5 Cácăc ăquan,ăt ăch căc pătinăchoăCIC 46

Bi u đ 2.1 S ăl ngăBáoăcáoăXHTDăt ă2008ăđ nă2012ă 47

B ng 2.6 Danhăsáchăcácăcôngătyăđ căCICăx păh ngăcungăc păcho B ăCôngăth ngăph căv ăch ngătrìnhăTh ngăhi uă

B ng 2.7 20ădoanhănghi pătiêuăbi uăniêmăy tătrênăsànăch ngăkhoánăn mă2010ădoăCICăx păh ng 52

B ng 2.8 Soăsánhăh ăth ngăc ăvàăh ăth ngăm iătrongăvi căXHTDăDNăt iăCIC 53

B ng 3.1 B ngătínhăđi măcácăch ăs ătàiăchính 70

B ng 3.2 B ngăch măđi mătiêuăchíăuyătínăc aăDNătrongăquanăh ăv iăngânăhàng 72

B ng 3.3 B ngăch măđi mătiêuăchíămôiătr ngăkinhădoanh 72

B ng 3.3 B ngăch măđi mătiêuăchíămôiătr ngăkinhădoanh 74

L I M U

1 S c n thi t c aăđ tài nghiên c u

Ngày nay toàn c u hoá và h i nh p kinh t qu c t là m tăxuăh ng t t y u,ăđưă

t o ra m i quan h gi a các qu c gia, các n n kinh t và các dân t c trên th gi i

Là m tăn căđangăphátătri n, Vi t Nam n l c c i cách kinh t nh m t o cho mình

m t ch đ ng trênătr ng qu c t v năđưăb chi ph i b i nhi u qu c gia và t păđoànăkinh t l n S đ i m i nhanh chóng và m nh m c aăđ tăn călàmăchoăl nhăv c

ti n t , tín d ng và ngân hàng tr thành m t trong nh ngăl nhăv căn ngăđ ng và

Thông tin v XHTD DN có vai trò quan tr ng, giúp choăNgânăhàngăNhàăn c (NHNN) trong công tác ho chăđ nh, th c thi chính sách ti n t , giúp cho các TCTD

l a ch n nh ng khách hàng t t, có kh n ngătr n M t khác, thông qua vi c x p

h ng các khách hàng c a mình,ăcácăTCTDăđ aăraănh ng chính sách tín d ng h p lý

nh ăt ngăd phòng r i ro ho căt ngăc ngăgiámăsátăđ i v i nh ng kho n vay có v n

đ ă ng th i, k t qu XHTD DN giúp cho các DN n mărõăđ c tình hình ho t

đ ng s n xu t kinh doanh c a b n hàng, c a DN mình, ho chăđ nh ph ngăánăs n

xu tăkinhădoanhăvàăđ uăt ăphùăh p v iăđ căđi m c a DN Vì th , trên th gi i có nhi uăc ăquan,ăt ch c chuyên cung c p thông tin v XHTD DNăđ ph c v cho TCTD và các ch th khác trong n n kinh t

Sauă20ăn măho tăđ ng, Trung tâm Thông tin tín d ngă(CIC)ăcóăb c phát tri n nhanh, t o thành m t kênh thông tin tin c y, ph c v cho công tác thanh tra, ki m soát ho tăđ ng các TCTD c aăNgânăhàngăNhàăn c,ăđ ng th iăgiúpăcácăTCTDăng nă

ng a và h n ch r i ro trong ho tăđ ng kinh doanh

n h t n mă2011, kho d li u CIC thu th păvàăl uătr thông tin c a g n 22 tri u h s ă khách hàng có quan h tín d ng v i các TCTD, bao g m kho ng 400.000 h s ăkháchăhàngălàăDNăvà ph n còn l iălàăcáănhân,ăđápă ngăđ că95%ăd ă

n cho vay n n kinh t và 80% s l ng khách hàng, t đóăđưăt o ra trên 35 s n

ph m thông tin tín d ng,ătrongăđóăcóăs n ph m v XHTD DN cung c păchoăcácăc ăquanăNhàăn c, các TCTD và các t ch c kinh t khác khi có nhu c u XHTD DN

là m t nghi p v m i và không có nhi u t ch c t i Vi t Nam th c hi n CICălàăc ăquanăđ u tiên t i Vi t Nam xây d ng và th c hi n nghi p v này, do v y không tránh kh i nh ng h n ch nh tăđ nh Xu t phát t th c t trên, tôiăđưăl a ch n đ tài:

“Hoàn thi n h th ng x p h ng tín d ng doanh nghi p t i Trung tâm Thông tin

tín d ng - Ngân hàng Nhà n c Vi t Nam” làm lu năv năth c s cho mình

2 M căđích nghiên c u

aăraănh ng v năđ v c ăs lý lu n và n i dung t p trung vào vi c phân tích

th c tr ng XHTD doanh nghi p nh m nâng cao ch tăl ng XHTD doanh nghi p t i CIC, c th :

1 - Khái quát m t s v năđ c ăb n v XHTD doanh nghi p c a các t ch c

x p h ng doanh nghi pătrongăn c và trên th gi i

2 - Phânătích,ăđánhăgiáăth c tr ng v ho tăđ ng XHTD doanh nghi p t i Trung tâm Thông tin Tín d ng - NHNN trong th i gian qua

3 - Nghiên c u kinh nghi m c aăcácăn c phát tri n v XHTD doanh nghi p

và rút ra bài h c kinh nghi măđ i v i Vi t Nam

4 - xu t h th ng gi i pháp và ki n ngh nh m hoàn thi n h th ng XHTD doanh nghi p t i Trung tâm Thông tin Tín d ng - NHNN trong th i gian t i

3 Ph măviăvƠăđ iăt ng nghiên c u

XHTD doanh nghi p là m tăl nhăv c có ph m vi r t r ng v i nhi u ch th và

đ iăt ng nghiên c u khác nhau Vì v y, lu năv nănàyăgi i h n:

- iăt ng XHTD doanh nghi p là các doanh nghi p thu c m i thành ph n kinh t ,ăđangăho tăđ ng t i Vi t Nam

- Ch th XHTD doanh nghi p là Trung tâm Thông tin Tín d ng – NHNNVN

4.ăPh ngăphápănghiênăc u

Lu năv n s d ng m t s ph ngăphápătrongănghiênăc u khoa h c là: Ph ngăpháp duy v t bi n ch ng; ph ngăphápăduyăv t l ch s ; ph ngăphápăti p c n h

th ng; ph ngăphápăđi u tra, phân tích, t ng h p th ng kê, so sánh Ngoài ra, lu n

v năcònăs d ng các b ng bi u,ăs ăđ , s li u c a các t ch c x p h ng tín nhi m

qu c t và c aăcácăTCTDăđ so sánh, phân tích và ch ng minh cho các ý ki n mà tác gi đ aăra

5 K t c u c a lu năv n

N i dung c a lu năv năngoài ph n m đ u, k t lu n và danh m c tài li u tham

kh o g mă3ăch ng:ă

Ch ng 1: Lý lu n chung v x p h ng tín d ng doanh nghi p

Ch ng 2: Th c tr ng ho t đ ng x p h ng tín d ng doanh nghi p t i Trung

tâm Thông tin tín d ng - Ngân hàng Nhà n c Vi t Nam

Ch ng 3: Hoàn thi n h th ng x p h ng tín d ng doanh nghi p t i Trung tâm

Thông tin tín d ng - Ngân hàng Nhà n c Vi t Nam

6.ăụăngh aăkhoaăh c và th c ti n c aăđ tài nghiên c u

Lu năv nătrìnhăbàyăs c n thi t ph i hoàn thi n mô hình XHTD doanh nghi p

t i CIC Vi c nghiên c u t pătrungăvàoăph ngăphápătínhăđi m và x p h ng,ăđ aăraăcác bi n pháp, b sung các ch tiêu nh m hoàn thi n h th ng x p h ngăđangăs

d ng t iăCIC,ăgiúpăcóăthêmă1ăkênhăthôngătinăđángătinăc y cho các NHTM và các nhà

đ uăt ăb ng nh ng công c tiên ti n phù h p chu n m c qu c t

K t qu c a lu năv nămangătínhăápăd ng th c ti n cao trong vi c nâng cao vài trò c aăCIC,ăđ c bi tătrongăl nhăv c XHTD còn nhi u m i m , góp ph n h tr gi m thi u r i ro trong ho tăđ ng tín d ng c a ngành ngân hàng nói riêng và n n kinh t nói chung, góp ph n b oăđ m an toàn h th ng ngân hàng

CH NGă1:ăLụăLU N CHUNG V X P H NG TÍN D NG

DOANH NGHI P

1.1 Nh ngăv năđ ăc ăb năv ăx păh ngătínăd ngădoanhănghi p

1.1.1 Lý lu n chung v x p h ng tín d ng doanh nghi p

1.1.1.1 Khái ni m x p h ng tín d ng doanh nghi p

Thu tăng ăx păh ngătínăd ngăhayăx păh ngătínăd ng (Creditărating)ălàăthu tă

ng ădoăJohnăMoodyăđ aăraăn mă1909ătrongăcu nă“C mănangăch ngăkhoánăđ ngă

s t”,ăkhiăti năhànhănghiênăc u,ăphânătíchăvàăcôngăb ăb ngăx păh ngăđ uătiênăchoă1.500ătráiăphi uăc aă250ăcôngătyătrênăTTCKăM ătheoăm tăh ăth ngăkýăhi uăg mă3ă

ch ăcáiăA,ăB,ăCăđ căx păl năl tăt ăAAAăđ năC.ăXHTDălàănh ngăýăki năđánhăgiáă

v ăr iăroătínăd ngăvàăch tăl ngătínăd ng,ăth ăhi năkh ăn ngătr ăn ă(g c,ălưiăho căc ăhai)ăc aăđ iăt ngăđiăvayăđ ăđápă ngăcácăngh aăv ătàiăchínhăm tăcáchăđ yăđ ăvàăđúngăh năthôngăquaăh ăth ngăx păh ngătheoăkýăhi u

Theo Standards & Poor: XHTD làănh ngăýăki năđánhăgiáăhi năt iăv ăr iăroătín

d ng,ăch tăl ngătínăd ng,ăkh ăn ngăvàăthi năýăc aăch ăth ăđiăvayătrongăvi căđápăngăcácăngh aăv ătàiăchínhăm tăcáchăđ yăđ ăvàăđúngăh n

Theo Moody's: XHTD làănh ngăýăki năđánhăgiáăv ăch tăl ngătínăd ngăvàăkh ă

n ngăthanhătoánăn ăc aăch ăth ăđiăvayăd aătrênănh ngăphânătíchătínăd ngăc ăb năvàă

bi uăhi năthôngăquaăh ăth ngăkýăhi uăt ăAaa choăđ năC

Tómă l i,ă tuyă cóă nhi uă kháiă ni mă khácă nhauă v ă XHTDă DNă nh ngă cácă kháiă

ni mănàyăđ uăcóăđi măchungă“XHTD DN là đánh giá uy tín tín d ng t ng quát c a

DN trong vi c th c hi n đúng và đ y đ các cam k t tài chính đ i v i các đ i tác (ngân hàng, nhà cung c p, c đông…) trong m t kho ng th i gian nh t đ nh”

B n ch t c a vi c XHTD DN trong ho tăđ ng ngân hàng là vi c áp d ng các

ph ngăpháp,ăcôngăc cho phép x lý các thông tin k toán và các thông tin khác v

qu n lý nh măđánhăgiáătìnhăhìnhăho tăđ ng c aăDN,ăđánhăgiáăr i ro, m căđ và ch t

l ng hi u qu ho tăđ ng c aăDNăđóăc ngănh ăđánhăgiáăkh n ngăth c hi n các ngh aăv tài chính c aăDNăđ i v i kho n vay nh tăđ nhănh ătr lãi và g c n vay khi

đ n h n, nh măxácăđ nh r i ro trong ho tăđ ng c p tín d ng M căđ r i ro tín d ng

thayăđ i theo t ngăDNăvàăđ c xácăđ nh thông qua quy trình x p h ng b ng thang

đi m, tuân th theo các nguyên t c nh tăđ nh và phù h p v i thông l qu c t trên

c ăs d a vào các thông tin tài chính và phi tài chính c aăDNăđóăt i th iăđi m x p

h ng

1.1.1.2 M căđíchăx p h ng tín d ng doanh nghi p

Th nh t, làăđánhăgiáăkh n ngătinăc y v tài chính c aăDNăkhiăđ ng trên giác

đ ngân hàng, d aătrênăc ăs s li u, các BCTC và báo cáo khác c aăDNăđ nh n xétăđánhăgiáătìnhăhìnhăho tăđ ng, kh n ngăsinhăl i, kh n ngăthanhătoánătrongăhi n

t i vàăt ngălaiăc a DN nh măxácăđ nh kh n ngăthuăh i v n và lãi vay Nói cách khác, m căđíchăc a vi căXHTDăDNălàăl ngătr c các r i ro có th x y ra trong

ho tăđ ng tín d ngăđ đ aăraăcácăquy tăđ nh h p lý v lãi su t, h n m c tín d ng, các quy tăđ nh cho vay, không cho vay, hay thu h i n

Th hai, là ph c v côngătácăđi u hành qu n lý c aăNgânăhàngăTrungă ng,ăgiúpăNgânăhàngăTrungă ngăcóăthêmăthôngătinăh tr cho vi c ho chăđ nh chính sách ti n t tín d ng h p lý và phù h p v i m c tiêu phát tri n kinh t - xã h i

Th ba, vi c XHTD DN còn giúp cho b n thân DN bi tăđ c tình hình ho t

đ ng s n xu t kinh doanh c a mình và c a b n hàng, t đóăcóăth l ng nghe ý ki n chuyênăgiaăđ c i thi n XHTD c a b năthânăDN,ăt ngăc ngăuyătínăđ i v iăđ i tác

1.1.1.3 Yêu c u c a x p h ng tín d ng doanh nghi p

Vi c XHTD DN ph iăđápă ng nh ng yêu c u sau:

Tính đ y đ : thôngătinăđ u vào ph iăđ m b o k p th i, trung th c, tin c y,ăđâyă

là yêu c uăhàngăđ uăđ i v i m i ngu năthôngătinănóiăchung.ăTínhăđ yăđ c a thông tinăđ c hi uătheoăngh aălàăthôngătinăđóăph i xác th c, có ngu n cung c p rõ ràng, đángătinăc y và ph iăth ngăxuyênăđ c c p nh t.ăTínhăđ yăđ còn th hi n qua vi c tính toán t t c các ch tiêu c n thi tăđ đánhăgiáăđúngăđ iăt ng c n nghiên c u Tính chính xác: XHTD DN và các ch tiêu phân tích ph i khoa h c,ăđ c áp

d ng r ngărưi,ăđ c th a nh n trong khu v c, qu c t và phù h p v i hoàn c nh

th c ti n c a Vi t Nam, có tính kh thi và phù h p kh n ng

Tính khách quan: k t qu XHTDăDNăđ c công b r ng rãi và ph i do các t

ch c x p h ngătrungăgianăđ ng ra th c hi năđ đ m b o tính khách quan trong vi c

đ a ra k t qu x p h ng

Tính trung th c: trong quá trình phân tích và x p h ng, các thông tin, d li u

s d ngăđ phânătích,ăc ngănh ăk t qu x p h ngăđ i DN ph iăđ căđ m b o trung

th c, gi nguyên b n ch t,ăkhôngăđ c làm sai l ch thông tin theo ý mu n ch quan

c a b t k đ iăt ng nào

1.1.2 N i dung c b n c a x p h ng tín d ng doanh nghi p

1.1.2.1.ăCácăph ngăphápăăx p h ng tín d ng doanh nghi p

x p h ng tín d ng DN, các t ch c x p h ng trên Th gi i có th s d ng

ph ngăphápăchuyênăgiaăho c mô hình toán h c ho c c hai

Ph ngăphápăchuyênăgiaă(analystădrivenăratings):ăM t cách t ng quát, các t

ch c x p h ng tín d ng s phân công m tănhàăphânătíchăđ ngăđ u, k t h p v i m t

đ iăng ăchuyênăgiaăđ đánhăgiáăkh n ngăthanhătoánăn c aăđ iăt ng c n x p h ng Các nhà phân tích s tìm ki m thông tin trong các báo cáo c a công ty, thông tin th

tr ng và c thông tin t ph ng v n hay th o lu n v i ban qu n tr công ty H s

d ng nh ngăthôngătinăđóăđ đánhăgiáătìnhătr ng tài chính, ho tăđ ng kinh doanh, chính sách và các chi năl c qu n tr r i ro c a toàn công ty, t đóăđ aăraăh ng m c tín nhi m cho công công ty

Mô hình toán h c x p h ng tín d ng (model driven ratings): M t s t ch c

x p h ng khác thì h uănh ăch t p trung vào các d li uăđ nhăl ng mà h k t h p

ch t ch chúng trong m t mô hình toán h c Thông qua mô hình, các t ch c x p

h ng có th đánhăgiáăch tăl ng tài s n, kh n ngăsinhăl i, kh n ngătr n d a trên

ch y uălàăcácăBCTCăđ c công b kèm theo nh ngăđi u ch nh

1.1.2.2 Ngu n thông tin

Thông tin tài chính c a DN: B ngă Cână đ i k toán, Báo cáo k t qu kinh doanh,ăBáoăcáoăL uăchuy n ti n t

Thông tin phi tài chính c a DN: Tình hình quan h tín d ng c a khách hàng, thôngătinăphápălýă(đ a ch , s đi n tho i, fax, email, web, s đ ngăkýăkinhădoanh,ăquy tăđ nh thành l p DN, ngày c p,ăn iăc p, lo i hình DN, ngành ngh kinh doanh,

thông tin tranh ch p t i tòa án ), thông tin v tr s làm vi că(điăthuêăhayăs h u,

di nătích,ăđ a th ), thông tin v banălưnhăđ o (h tên, tu i,ăn măkinhănghi m, trình

đ ),ăthôngătinătrìnhăđ công ngh , thông tin s n ph m, thông tin chi nhánh và công

ty con (n u có), thông tin s h u DN, thông tinălaoăđ ng (s l ng,ătrìnhăđ )

Kh ăn ngăthanhătoánăhi năhànhăă= Tàiăs năng năh nN ăng năh n

Tài s n ng n h năthôngăth ng bao g m ti n các ch ng khoán ng n h n d chuy nănh ngă(t ngăđ ngăti n) các kho n ph i thu và d tr (t n kho), còn n

ng n h năth ng bao g m các kho n vay ng n h n t i các NHTM, các TCTD khác, các kho n ph i tr nhà cung c p, các kho n ph i tr , ph i n păkhácầăC tài s n

ng n h n và n ng n h năđ u có th i gian nh tăđ nh t i m tăn m.ăT s kh n ngăthanh toán hi năhànhălàăth căđoăkh n ngăthanhătoánăng n h n c a DN, nó cho bi t

m căđ các kho n n đ c trang tr i b ng các tài s n có th chuy n thành ti n trong

m tăgiaiăđo năt ngăđ ngăv i th i h n c a các kho n n đó.ă

Kh ăn ngăthanhătoánănhanhăă= Tàiăs năng năh nă- D ătr N ăng năh n

Các t s v kh n ng cân đ i v n

* T s n ph i tr trên ngu n v n ch s h u

N ăph iătr ăsoăv iăngu năv năch ăs ăh uăă= N ăph iătr

V năCSH

T s nàyăđ cădùngăđ đoăl ng ph n v n góp c a các ch s h u DN so v i

ph n tài tr c a các ch n đ i v iăDNăvàăcóăýăngh aăquanătr ng trong phân tích tài chính B i l , các ch n nhìn vào s v n c a ch s h uăcôngătyăđ th hi n m c

đ tinăt ng vào s đ m b o an toàn cho các món n N u ch s h u DN ch đóngăgóp m t t l nh trong t ng v n thì r i ro x y ra trong s n xu t kinh doanh ch y u

do các ch n gánh ch u M t khác b ngăcáchăt ngăv n thông qua vay n các ch

DN v n n m quy n ki mă soátă vàă đi u hành DN Ngoài ra n uă DNă thuă đ c l i nhu n t ti n vay thì l i nhu n dành cho các ch DN s giaăt ngăđángăk

* T s n ph i tr trên t ng tài s n

N ăph iătr ăsoăv iăt ngătàiăs năă= N ăph iătr

T ngătàiăs n

T s n ph i tr trên t ng tài s n (h s n )ăđ c s d ngăđ xácăđ nh ngh aă

v c aăDNăđ i v i các ch n trong vi c góp v n.ăThôngăth ng các ch n thích t

s n trên t ng tài s n v a ph i vì t s này càng th p thì kho n n càngăđ căđ m

b oătrongătr ng h p DN b phá s n.ăTrongăkhiăđóăcácăch s h uăDNă aăthíchăt

s cao vì h mu n l i nhu năgiaăt ngănhanhăvàămu n toàn quy n ki m soát DN Song n u t s n quá cao DN d b r iăvàoătìnhătr ng m t kh n ngăthanhătoán.ă

* Kh n ngăthanhătoánălưiăvayăho c s l n có th tr lãi

Th hi n t s gi a l i nhu nătr c thu và lãi vay trên lãi vay Nó cho bi t

m căđ l i nhu năđ m b o kh n ngătr lưiăhàngăn mănh ăth nào Vi c không tr

đ c các kho n n này s th hi n kh n ngăDNăcóănguyăc ăb phá s n

Các t s v kh n ng ho t đ ng

Các t s ho tăđ ngăđ c s d ngăđ đánhăgiá hi u qu s d ng tài s n c a

DN, v n c aăDNăđ cădùngăđ đ uăt ăchoăcácălo i tài s năkhácănhauănh ătàiăs n c

đ nh, tài s năl uăđ ng.ăDoăđó,ăcácănhàăphânătíchăkhôngăch liên quan t i vi căđoă

l ng hi u qu s d ng t ng tài s n mà còn chú tr ng t i hi u qu s d ng c a t ng

b ph n c u thành t ng tài s n c a DN Ch tiêuădoanhăthuăđ c s d ng ch y u trong tính toán các t s nàyăđ xem xét kh n ngăho tăđ ng c a DN

* Vòng quay d tr (t n kho)

Là m t ch tiêu khá quan tr ngăđ đánhăgiáăho tăđ ng s n xu t kinh doanh c a

DN Vòng quay d tr đ căxácăđ nh b ng t s gi aădoanhăthuătrongăn măvàăgiáătr

d tr (nguyên v t li u, v t li u ph , s n ph n d dang, thành ph m) bình quân

K ăthuăti năbìnhăquânăă= Cácăkho năph iăthuăăxăăDoanh thu360

* Hi u su t s d ng tài s n c đ nh

Ch tiêu này cho bi t m tăđ ng tài s n c đ nh t oăraăđ căbaoănhiêuăđ ng doanh thu trong m tăn mă

Hi uăsu tăs ăd ngăTSC ăă= Doanh thu

Tàiăs năc ăđ nhTài s n c đ nh đâyăđ căxácăđ nh theo giá tr còn l iăđ n th iăđi m l p báo cáo

* Hi u su t s d ng t ng tài s n

Ch tiêuănàyăcònăđ c g i là vòng quay toàn b tài s n,ănóăđ căđoăb ng t s

gi a doanh thu và t ng tài s n và cho bi t m tăđ ng tài s năđemăl iăbaoănhiêuăđ ng doanh thu

Hi uăsu tăs ăd ngătàiăs năăă= Doanh thu

Tàiăs n

Các t s v kh n ng sinh lãi

N uănh ăcácănhómăt s trênăđâyăph n ánh hi u qu t ng ho tăđ ng riêng bi t

c a DN thì t s v kh n ngăsinhălưiăph n ánh t ng h p nh t hi u qu s n xu t kinh doanh và hi uăn ngăqu n lý DN

* Doanh thu tiêu th s n ph m

Doanhăthuătiêuăth ăs năph măăă= L iănhu năsauăthu

Ch tiêu doanh l i v n ch s h uăđ căxácăđ nh b ng cách chia thu nh p sau thu cho v n ch s h u Nó ph n ánh kh n ngăsinhăl i c a v n ch s h u và

đ căcácănhàăđ uăt ăđ c bi t quan tâm khi h quy tăđ nh b v năđ uăt ăvàoăDN.ă

T ngăm c doanh l i v n ch s h u là m t m c tiêu quan tr ng nh t trong ho t

đ ng qu n lý tài chính DN

Ch tiêu t c đ t ng tr ng

* T căđ t ngătr ng l i nhu n: là m t ch tiêu ph n ánh ho tăđ ng kinh doanh

t t hay kém m t cách rõ nét nh t B t k ng i s d ng thông tin nàoăđ u xem xét

y u t l i nhu n c a m t DN và so sánh chúng qua các k h ch toán

* T căđ t ngătr ng v n ch s h u: v n ch s h u c a DN là ch tiêu t ng

h p ph n ánh toàn b ngu n v n thu c s h u c a DN, các qu c a DN và các ph n kinh phí Vi căt ng hay gi m ngu n v n ch s h uăquaăcácăn mălàăm t y u t r t quan tr ngăkhiăxemăxétăđánhăgiáăXHTDăDN

* T căđ t ngătr ng doanh thu: doanh thu bán hàng ph n ánh toàn b doanh thu th c t c a DN trong m t k Th c hi n so sánh doanh thu gi aăcácăn măs bi t

đ c giá tr s n ph mămàăDNăđưăbán,ăđưăcungăc păchoăkháchăhàngăt ngăhayăgi m

Ch tiêu phi tài chính

Nh ng ch tiêu phi tài chính v DN ch y u là nh ng ch tiêuăđ nh tính, vì v y

vi c phân tích ch y uălàădùngăph ngăphápăchuyênăgiaăđ phânătíchăđ i v i t ng

DN, so sánh gi a các k đ th yăđ c quy lu t phát tri n Tu theo t ng m căđíchă

c a các nhà XHTD DN mà vi c l a ch n các ch tiêu phi tài chính có th nhi u hay ít,ăsauăđâyălàăm t s ch tiêuăhayăđ c l a:

Ch tiêu ng i đi u hành: gi iătính,ăđ tu i,ătrìnhăđ v năhóa,ătrìnhăđ chuyên

môn,ă n ngă l c t ch că đi uă hành,ă t ă cáchă đ oă đ c, kinh nghi mă đi u hành, các

c ngă v đưă tr i qua c aă ng iă đi u hành DN, Các ch tiêu này có nhă h ng không nh đ n k t qu kinh doanh c aăDN,ăđ c bi t là v iăDNăt ănhân và c ph n

Ch tiêu l nh v c ho t đ ng: DN ho tăđ ng trong ngành gì, v trí c aăngànhăđóă

trong n n kinh t nh ăth nào, s phát tri n c aăcácăDNătrongăngànhăcóăđ ngăđ u không, s t ngătr ng c aăngànhăđóăraăsao,ăngànhăđóăđangătrongăth i k điălên,ăđi

xu ngăhayăđưăphátătri năđ năđ nhăđi m, ti măn ngăho tăđ ng c a ngành này trong

t ngălaiănh ăth nào, có nhi u d án m i c nhătranhăkhông, ă óăđ u là nh ng nhân t tácăđ ngăđ n s năđ nh và phát tri n c a DN

Ch tiêu uy tín và th ph n: th tr ng tiêu th s n ph m, quy mô th tr ng

ti măn ngăvàăxuăth phát tri n c a th tr ng là m r ng hay thu h p c aăDN.ă i u này r t quan tr ngăvàăcóăýăngh aăs ngăcònăđ i v i s t n t i và phát tri n c a DN Doanh nghi p có tên tu iă (th ngă hi u) hay không, thu c lo i công ty l n, trung bình hay nh ,ălàăDNăhàngăđ uăhayăđ ng v trí nào trên th tr ng, kh n ngă

c nh tranh c a DN khi có s bi năđ ng c a th tr ng nguyên li u và th tr ng tiêu

th s n ph mănh ăth nào

Ch tiêu s n ph m: s n ph m c a DN có ch tăl ngăraăsao,ăđ ng v trí nào trên

th tr ng s n ph mă đó,ă s l ng s n ph m chi m bao nhiêu ph nă tr mă trênă th

tr ng hi n t iăvàăt ngălai,ăkh n ngătiêuăth , s n ph măh ng t i th tr ng nào, tiêu th trongăn c hay xu t kh u, kh n ngăc nh tranh c a s n ph măđóă trong

n căvàăngoàiăn c, s n ph măcóăđ c h păđ ng bao tiêu không

Ch tiêu công ngh s n xu t: đ i v i các DN s n xu t các s n ph m h u hình, công ngh gi vaiătròăđ c bi t quan tr ng vì công ngh s quy tăđ nh vi c s n xu t

ra nh ng s n ph m có ch tăl ng t t và gi m giá thành, nó có nhăh ng l năđ n

k t qu kinhădoanh,ăđ n kh n ngăhoànătr v năchoăcácănhàăđ uăt ă

Ch tiêu t ch c qu n lý: đánhăgiáăv t ch c qu n lý c a m t DN d a trên tính h u hi u c a mô hình t ch c và b máy qu n tr màăng i ta có th áp d ng cho m t DN b i m i DN có nh ngă đ că tr ngă đ c thù v ngành ngh s n ph m, chi năl căkinhădoanh,ătrìnhăđ nhân viên

Ch tiêu m i quan h : DN có là thành viên c a Hi p h i hay t pă đoànă nàoăkhông,ăcóăđ c b o lãnh tài chính, phi tài chính t công ty m ho călàăth ăgi i thi u

c a công ty có tên tu i khác không Quan h v i các công ty cung c p hàng hóa và tiêu th s n ph m th nào, tình hình c aăcácăcôngătyăđóầ

Ch tiêu th i gian ho t đ ng: s n măho tă đ ng c a DN là m t ch tiêuăđ

đánhăgiáăDN,ăm t DN ho tăđ ngălâuăn mătrongăm t ngành s có nhi u kinh nghi m vàăc ăh iăthànhăcôngătrongăkinhădoanhăh nălàăDNăm i thành l p

Ch tiêu l ch s ho t đ ng: l ch s ho tăđ ng c a DN ph n ánh quá trình ho t

đ ng c aăDNăquaăcácăn m.ă ng trên giácăđ c a các nhà qu n lý ngân hàng, m t

DN có l ch s ho tăđ ng t t là DN có l ch s ho tăđ ng rõ ràng, không có r c r i gì

v pháp lu t, vay tr n sòng ph ng

1.1.3 Vai trò c a x p h ng tín d ng doanh nghi p đ i v i các t ch c kinh

t trong n n kinh t th tr ng

1.1.3.1.ă iăv iăcácăc ăquanăqu nălýăNhƠăn că

Thông tin XHTD DN giúpăchoăcácăc ăquanăqu nălýăNhàăn căđánhăgiáăđ că

đ iăt ngăqu nălýăc aămình,ăcóăc ăs ăthôngătinăđ ăsoăsánhătheoăngànhăkinhăt ,ăl nhă

v căho tăđ ngăc aăcácăDN,ăđ aăraănh ngăgi iăphápăthíchăh pănh tăđ ăthúcăđ yăs ăphátătri năc aăcácăDNătrongăt ngăngànhăkinhăt ănóiăriêngăvàătoànăb ăn năkinhăt ănóiăchung,ă nh mă b oă đ mă m tă môiă tr ngă kinhă t ă ho tă đ ngă lànhă m nh.ă Ngoàiă ra,ăXHTDăDNăcònăgiúpăchoăvi căđ nhăgiáăDNătrongăquáătrìnhăc ăph năhóa.ă

iăv iăNHNN,ăvi căXHTD DN ph căv ăchoăcôngătácăqu nălýăr iăroătínăd ng,

t ăđóăcóăchínhăsáchăti năt ,ătínăd ngăthíchăh pălý.ăGiúpăth ătr ngătàiăchínhăminhă

b chă h n,ă nângă caoă hi uă qu ă c aă n nă kinhă t ă vàă t ngă c ngă kh ă n ng thanh tra,

đ nhănhanhăvàăchínhăxác,ăngânăhàngăph iăd ăđoánăt ngăđ iăchínhăxácăv ăkh ăn ngăvàăthi năchíătr ăn ăc aăkháchăhàng.ă i uănàyăph ăthu căvàoăy uăt ăquanătr ngălàăh ă

th ngăthôngătinăc aăngânăhàngăv ăkháchăhàngătrongăquáăkh ăvàăhi năt i.ăYêuăc uăđ tăraălàăngânăhàngăph iăcóăh ăth ngăthôngătinăđángătinăc yăvàăth căhi năt tăcôngătácăXHTDănh măt oăc ăs ăchoăvi căđ aăraăcácăquy tăđ nhătínăd ngăt iă u

C s đ xây d ng chính sách khách hàng và chính sách tín d ng

Trênăc ăs ăXHTD,ăngânăhàngăs ăphânălo iăkháchăhàngăvàăápăd ngăchínhăsáchăkháchăhàngăv ălưiăsu tăchoăvay,ăh năm c,ăth iăh nătínăd ngăphùăh p.ă ngăth i,ă

c ngăxâyăd ngăchínhăsáchătínăd ng,ăápăd ngăk ăthu tăchoăvayăt ngă ngăv iăm iă

lo iăkháchăhàng.ă iăv iăkháchăhàngăcóăđ ătínănhi măcao,ăXHTDăt t,ăngânăhàngăs ăápăd ngăchínhăsáchă uăđưi:ăchoăvayăv iălưiăsu tăth p,ăgiáătr ăkho năvayăl n,ăđi uăki năchoăvayăn iăl ngăh n,ầNg căl i,ăđ iăv iăkháchăhàngăcóăđ ătínănhi măth p,ăXHTDă

th păc ngăđ ngăngh aăv iănh ngăkho nătínăd ngăhàmăch aănhi uăr iăro,ăngânăhàngă

s ăápăd ngăchínhăsáchăchoăvayăvàăbi năphápăki măsoátăch tăch ăh n,ănh măh năch ă

kh ă

C s đ xây d ng danh m c tín d ng

D aăvàoăk tăqu ăXHTDăngânăhàngăs ăđánhăgiáăđ căm căđ ăr iăroăc aăt ngă

DN, t ngăl nhăv căho tăđ ngăkinhădoanhăc aăkháchăhàngăt ăđóăxâyăd ngădanhăm cătínăd ngăphùăh pătheoăđ nhăh ngăc aăngânăhàngătrongăt ngăth iăk

C s đ phân lo i n và trích l p d phòng r i ro

Theoă i uă4ăQuy tăđ nhăs ă493/2005/Q -NHNNăngàyă22/04/2005ăc aăNgân hàngăNhàăn căthìăcácăTCTDăph iăxâyăd ngăh ăth ngăXHTDăn iăb ăđ ăh ătr ăchoă

vi căphânălo iăn ,ăqu nălýăch tăl ngătínăd ngăphùăh păv iăph măviăho tăđ ng,ătìnhăhìnhăth căt ăc aăTCTD.ăVi căh ătr ăc aăh ăth ngăXHTDăn iăb ăđ căth ăhi nă ăch ă

k tăqu ăXHTD kháchăhàngăc aăh ăth ngăXHTDăn iăb ăs ălàmăc năc ăđ ătínhătoánăvàă tríchă l pă d ă phòngă r iă roă theoă quyă đ nhă t iă i uă 7ă Quy tă đ nhă 493/2005/Q -NHNN ngày 22/4/2005

1.1.3.3.ă iăv iăcácădoanhănghi p

- GiúpăcácăDNăbi tăđ căs ăđánhăgiáăkháchăquanăc aăc ăquanăbênăngoàiăv ă

kh ăn ngătàiăchínhăvàătìnhăhìnhăho tăđ ngăc aăDN;

- T oă thu nă l iă choă DNă trongă vi că ti pă c nă cácă ngu nă v nă đ uă t ă trongă vàăngoàiăn c;

- CácăDNăthôngăquaăk tăqu ăXHTDăđ ăqu ngăbáăhìnhă nhăc aămình,ăđ căbi tă

đ iăv iănh ngăDNălàmă năhi uăqu ,ăđ căđánhăgiá,ăx păh ngăcaoăb iănh ngăc ăquană

x păh ngăcóăuyătín;

- GiúpăcácăDNăxâyăd ngăchi năl căphátătri năc aămình,ăxâyăd ngăc ăc uătàiăchính,ăchínhăsáchăđ uăt ăthíchăh păđ ăđ tăđ năcácăm cătiêuăđ ăra

1.1.3.4.ă iăv iăcácănhƠăđ uăt ăvƠăth ătr ngăch ng khoán

Ngàyănayăh uăh tănh ngăth ătr ngăch ngăkhoánăc aăcácăn cătrênăth ăgi iă

đ uăt năt iăcácăt ăch căXHTD,ăđâyălàăxuăth ăphùăh păv iăđi uăki năkinhăt ăth ăgi iă

hi nănay,ăvìăk tăqu ăXHTDălàăm tăngu năcungăc păthôngătinăchoănh ngănhàăđ uăt ,ă

nh măxóaăđiăthôngătinăb tăcânăx ngăgi aăng iăchoăvayăvàăng iăđiăvay.ăVaiătròăquanătr ngăc aăXHTDătrênăth ătr ngătàiăchínhălà:

- Cácănhàăđ uăt ăs ăd ngăk tăqu ăXHTDăđ ăth căhi năchi năl căđ uăt ăsaoăchoăr iăroăth pănh tănh ngăk tăqu ăđ tăđ cănh ămongămu n;

- Các t ăch căc năhuyăđ ngăv năs ăd ngăk tăqu ăXHTDăđ ăt oăni mătinăv iănhàăđ uăt ,ăt ăđóăth căhi năđ căchi năl căhuyăđ ngăv năv iăchiăphíăth p,ăhuyă

đ ngăl ngăv nănh ămongămu n;

- ThôngăquaăXHTD,ăcácăt ăch căs ăd ngăk tăqu ăXHTDăđ ăqu ngăbáăhìnhă nhă

c aămình, cungăc păthôngătinăchoăcácăđ iătác,ăt oăni mătinăc aăth ătr ng

1.2.ăCácămôăhìnhăx păh ngătínăd ngăvƠăkinhănghi măc aăm tăs ăt ăch căx pă

(i=1,n) là các trọng số thể hiện tầm quan trọng của các chỉ tiêu xi ( i=1,n)

xi (i=1,n) là các ch tiêu ph n ánh r i ro kinh doanh và r i ro tài chính DN

Hàm s yăđoăl ng xác su t v n c a DN Giá tr c a hàm s yădaoăđ ng t 0

đ nă1ăvàăđ ng bi n v i giá tr hàm f(X,B)

1.2.1.2.ăMơăhìnhăđi măZăc aăAltman

Ch ăs ăZăđ căxâyăd ngăb i EdwardăI.ăAltmană(1968),ă iăH căNewăYork,ă

d aăvàoăvi cănghiênăc uăkháăcơngăphuătrênăs ăl ngăl năcácăcơngătyăkhácănhauăt iă

M ăCh ăs ăZălàăcơngăc ăđ căc ăhaiăgi iăh căthu tăvàăth căhành,ăcơngănh năvàăs ă

d ngăr ngărưiănh tătrênăth ăgi i

Ch ăs ăZăbaoăg m 5ăt ăs ăX1,ăX2,ăX3,ăX4,ăX5

X1ă=ăăV năluơnăchuy n/T ngătƠiăs n

• V năluânăchuy nă=ătàiăs năng năh nă- n ăng năh n

X2ă=ăăL iănhu năgi ăl i/ăT ngătƠiăs n

T ăs ănàyăđoăl ngăl iănhu năgi ăl iătíchăl yăquaăth iăgian.ăS ătr ngăthànhă

c aăcơngătyăc ngăđ căđánh giáăquaăt ăs ănày.ăCácăcơngătyăm iăthànhăl păth ngăcĩă

t ăs ănàyăth păvìăch aăcĩăth iăgianăđ ătíchăl yăl iănhu n.ăTheoăm tănghiênăc uăc aăDunăBradstreetă(1993),ăkho ngă50ăcơngătyăpháăs năch ăho tăđ ngătrongă5ăn m

X3ă=ăăEBIT/ăT ngătƠiăs n

với :

S ăt năt iăvàăkh ăn ngătr ăn ăc aăcôngătyăsauăcùngăđ uăd aătrênăkh ăn ngăt oăraăl iănhu năt ăcácătàiăs năc aănó.ăVìăv y,ăt ăs ănày,ătheoăAtlmanăth ăhi năt tăh năcácăth căđoăt ăsu tăsinhăl i

X4ă=ăăGiáăth ătr ngăc aăv năc ăph n/ăGiáăs ăsáchăc aăn

• N ă=ăn ăng năh nă+ăn dàiăh n

• V năc ăph nă=ăc ăph năth ngă+ăc ăph nă uăđưi

T ăs ănàyăchoăbi tăgiáătr ătàiăs năc aăcôngătyăs tăgi măbaoănhiêuăl nătr căkhiăcôngătyălâmăvàoătìnhătr ngăm tăkh ăn ngăthanhătoán.ă âyălàăm tăphiênăb năđưăđ că

s aăđ iăc aăm tătrongăcácăbi năđ căFisherăs ăd ngăkhiănghiênăc uăt ăsu tăsinhăl iă

c aătráiăphi uă(1959).ăN uăt ăs ănàyăth păh nă1/3ăthìăxácăsu tăcôngătyăpháăs nălàăr tăcao

iăv iăcôngătyăch aăc ăph năhóaăthìăgiáătr ăth ătr ngăđ căthayăb ngăgiáătr ă

s ăsáchăc aăv năc ăph n

X5 = Doanh thu/ T ngătƠiăs n

• oăl ngăkh ăn ngăqu nătr ăc aăcôngătyăđ ăt oăraădoanhăthuătr căs căépă

c nhătranhăc aăcácăđ iăth ăkhác

• T ăs ănàyăcóăm căýăngh aăth pănh tătrongămôăhìnhănh ngănóălàăm tăt ăs ăquanătr ngăvìăgiúpăkh ăn ngăphânăbi tăc aămôăhìnhăđ cănângăcao

• X5ăthayăđ iătrênăm tăkho ngăr ngăđ iăv iăcácăngànhăkhácănhauăvàăcácăqu căgia khác nhau

M tăs ănghiênăc uăvàoăth păniênă1960ăch ăraăr ngăt ăs ădòngăti nătrênăn ălàăt ă

s ăr tăt tăđ ăd ăbáoănh ngădoătrongăgiaiăđo nănày,ăd ăli uăv ădòngăti năvàăkh uăhaoă

c aăcácăDNăkhôngănh tăquánănênăch ăs ăZăc aăAltmanăkhôngăbaoăg măcácăt ăs ăcóăliênăquanăđ nădòngăti n.ă i uănàyăkháăphùăh păv iăth cătr ngăv ăthôngătinătàiăchínhă

c aăDNăVi tăNamăhi nănay,ăh năn aăch ăs ăZăđưăđ căs ăd ngăhi uăqu ă ănhi uă

n căkhácăthìăr tăcóăth ăc ngăs ăth căhi năt tăt iăVi tăNamătrongăl nhăv căx păh ngătínăd ngăhayăd ăbáoăpháăs n

iăv iăDNăđƣăc ăph năhoá,ăngƠnhăs năxu t:

Z = 1.2X1 + 1.4X2 + 3.3X3 + 0.64X4 + 0.999X5

• N uăZă>2.99:ăDNăn mătrongăvùngăanătoàn,ăch aăcóănguyăc ăpháăs n

• N uă1.8<ăZă<2.99:ăDNăn mătrongăvùngăc nhăbáo,ăcóăth ăcóănguyăc ăpháăs n

• N uăZă<1.8:ăDNăn mătrongăvùngănguyăhi m,ănguyăc ăpháăs năcao

iăv iăDNăch aăc ăph năhoá,ăngƠnhăs năxu t:

Z' = 0.717X1 + 0.847X2 + 3.107X3 + 0.42X4 + 0.998X5

• N uăZ'ă>ă2.9:ăDNăn m trongăvùngăanătoàn,ăch aăcóănguyăc ăpháăs n

• N uă1.23ă<ăZ'ă<ă2.9:ăDNăn mătrongăvùngăc nhăbáo,ăcóăth ăcóănguyăc ăpháă

• N uăZ"ă>2.6:ăDNăn mătrongăvùngăanătoàn,ăch aăcóănguyăc ăpháăs n

• N uă1.2ă<ăZ"ă<ă2.6:ăDNăn mătrongăvùngăc nhăbáo,ăcóăth ăcóănguyăc ăpháăs n

• N uăZ"ă<1.1:ăDNăn mătrongăvùngănguyăhi m,ănguyăc ăpháăs năcao

Ngoàiătácăd ngăc nhă báoăd uăhi uăpháăs n,ăAltmanăđưănghiênăc uătrênă700ăcôngătyăđ ăchoăraăch ăs ăZ"ăđi uăch nh:

Z"ăđi uăch nhă=ă3.25ă+ăZ"ă=ă3.25ă+ă6.56X1ă+ă3.26X2ă+ă6.72X3 + 1.05X4

1.2.1.3.ăMôăhìnhăc uătrúcăr iăroăt ngăh păc aăMerton

Môăhìnhăc uătrúcăr iă roăt ngăh păđ căMertonăxâyăd ngăđ uătiênăvàoăn mă1974ăd aătrênănh ngănguyênăt căc năb năc aămôăhìnhăđ nhăgiáăquy năch năBlackă&ăSchole.ăTrongămôăhìnhăđ nhăgiáăquy năch năBlackă&ăScholeăthìăcácăc ăđôngăc aăDNăđ căxemănh ăđangăn măgi ăm tăquy năch nămuaă(callăoption)ăđ iăv iătàiăs nă

c aăcôngăty,ăvàăgiáăth căhi năc aăquy năch nămuaănàyăđ căxemănh ălàăm nhăgiáă

c aăcácăkho năn ăc aăcôngăty.ăCôngătyăs ăv ăn ăkhiăgiáătr ăth ătr ngăc aăt ngătàiă

s năth păh năm nhăgiáăc aăn ăvìăkhiăđóăcácăc ăđôngăs ăch năquy năkhôngăthanhătoánăcácăkho năn ăD aăvàoănh ngănguyênăt căc ăb nănóiătrên,ăMertonăđưăk tăh pă

cácăy uăt ăv ăr iăroăkinhădoanhă(r iăroătàiăs n),ăr iăroătàiăchính,ăgiáătr ăth ătr ngăc aă

t ngătàiăs năc aăcôngătyăđ ă cătínhăkh ăn ngăv ăn ăc aăm tăDN.ăKh ăn ngăv ăn ă

đ că ph nă ánhă thôngă quaă ch ă tiêuă kho ngă cáchă v ă n ă (Distanceă toă default).ă N uăkho ngă cáchă v ă n ă càngă l nă thìă kh ă n ngă v ă n ă că tínhă c aă DNă càngă th pă vàă

ng căl i

Trongăcôngăth cătrênăthìăđi măv ăn ălàăđi mămàăt iăđóăgiáătr ăth ătr ngăt ngătàiăs năth păh nă m nhăgiáăc aăn ăVi că cătínhăđi măv ăn ătùyăthu căvàoăkinhănghi măc aănhàăphânătíchăvàăcácănghiênăc uăth ngăkêăv ănh ngătr ngăh păv ăn ă

ph ăbi n.ăCònătheoănghiênăc uăc aăMoodyăthìăt iăđi măv ăn ,ăgiáătr ăth ătr ngăc aă

t ngătàiăs năc aăcôngătyăs ăn măđâuăđóăgi aăgiáătr ăc aăn ăng năh năvàăgiáătr ăc aă

t ngăn ă

Vi căv năd ngămôăhìnhăMertonătrongăth căt ăc ngăcóănh ngăkhóăkh nănh tă

đ nhănh ăc uătrúcăph căt păc aăcácăkho năn ă(khácănhauăv ăth iăgianăđáoăh n,ălưiă

su tầ),ăs ăkhôngăhoànăh oăc aăth ătr ngătrongăph năánhăcácăthôngătinăcóăliênăquană

đ năr iăroăc aăDN ăDoăđóăđ ăcóăth ăv năd ngăcóăhi uăqu ămôăhìnhănàyătrongăx pă

h ngătínăd ngăDNăthìăc năph iăcóăs ăđi uăch nhăthíchăh păđ iăv iăcácăthôngăs ăđ că

s ăd ngătrongămôăhình.ă i uănàyăph ăthu căr tăl năvàoăki năth căvàăkinhănghi mă

c aănhàăphânătích

1.2.2 Kinh nghi m c a m t s t ch c x p h ng tín d ng doanh nghi p trong

và ngoài n c

1.2.2.1.ăKinhănghi măc aăS&Păvà Moody

MoodyăvàăS&Pălàăhaiăcôngătyăx păh ngătínăd ngchuyênănghi păc aăM ăcóăb ădàyăl chăs ăho tăđ ngălâuăđ iăvàăcóăuyătínăl nănh tătrênăth ăgi iăhi nănay.ăTrongăphânătíchăx păh ngătínăd ngDN,ăMoodyăvàăS&Păxemăxétăđ ngăth iăc ăhaiăy uăt ăcóănhăh ngăđ năr iăroăt ngăth ăc aăDNăđóălàăr iăroăkinhădoanhăvàăr iăroătàiăchính.ăCácăy uăt ăph năánhăr iăroăkinhădoanhălà:ăđ căđi măngành,ăv ăth ăc nhătranh,ăquyăKho ng cách v n = Giá tr th tr ng t ng tài s n – i m v n

Giá tr th tr ng t ng tài s n x R i ro tài s n

môăDN,ăn ngăl căqu nătr ăc aăđ iăng ăqu nălý,ăr iăroăv năch ăs ăh u,ăcácăy uăt ăv ă

t ăch căc aăDNă(nh ămôăhìnhăkinhădoanh,ăl chăs ătáiăc uătrúcăcôngăty,ầ).ăTrongăs ăcácăy uăt ăph năánhăr iăroăkinhădoanhăthìăn iălênăhaiăy uăt ăr tăquanătr ng,ăđóălà:ăquyămôăDNăvàăr iăroăv năch ăs ăh u.ăB iăvìăDNăcóăquyămôăl năs ăcóăkh ăn ngăđaă

d ngăhóaăcácăho tăđ ngăt tăh năvàădo đóăr iăroăkinhădoanhăs ăth păh n;ăcònăDNăcóă

v năch ăs ăh uăcàngăl năthìăDNăcàngăcóăl iăth ăc nhătranhădoăcóăđ ăngu năv năđ ă

đ iăm iăcôngăngh ,ăd ăti păc năcácăngu nătàiăchínhăkhácănhauătrongăquáătrìnhăho tă

đ ng.ăTheoănghiênăc uăc aăMoodyăvàăS&P,ăthìăr iăroăv năch ăs ăh uăbaoăg măhaiă

y uăt :ăr iăroăh ăth ngăvàăr iăroăđ căthù.ăR iăroăh ăth ngăvàăr iăroăđ căthùăc aăv nă

ch ăs ăh uăđ căxácăđ nhăthôngăquaămôăhìnhăth ătr ngăc aăMoodyăvàăS&P.ăN uă

v năch ăs ăh uăcóăr iăroăh ăth ngăcaoăthìănhìnăchungăho tăđ ngăkinhădoanhăc aăDNă

s ăch uă nhăh ngănhi uăc aămôiătr ngăkinhădoanhăbênăngoàiă(môiătr ngăkinhădoanh, tìnhăhìnhăc nhătranhătrongăngành,ầ).ăCònăn uăv năch ăs ăh uăcóăr iăroăđ căthùăcaoăthìăho tăđ ngăkinhădoanhăc aăDNăs ăch uă nhăh ngănhi uăc aăcácăy uăt ă

đ căthùăc aăriêngăDNă(kh ăn ngăqu nătr ,ăch tăl ngăngu nănhânăl c,ầ).ă

Bênăc nhăđánhăgiáăr iăroăkinhădoanh,ăMoodyăvàăS&Păc ngăđánhăgiáăr iăroătàiăchínhăc aăDNăd iănhi uăkhíaăc nhăkhácănhau.ăCácălo iăt ăs ătàiăchínhăthenăch tă

đ căxemănh ăđóngăvaiătròătrungătâmătrongăvi căphânătíchăr iăroătàiăchínhăc aăDN,ăđóălàă:ăt ăs ăph năánhăkh ăn ngăsinhăl i,ăđònăb yătàiăchính,ăhi uăqu ăho tăđ ng,ăkh ă

n ngăqu nătr ădòngăti năchoăcácăho tăđ ngăvàăkh ăn ngăthanhăkho n,ăkh ăn ngălinhă

ho tăv ătàiăchính.ăQuáătrìnhăx ălýăcácăd li uătàiăchínhăc aăMoodyăvàăS&Păc ngăcóănhi uăđi măđángăl uăý.ăCh ngăh nănh ătheoănghiênăc uăc aăMoodyăvàăS&Păthìăcácă

t ăs ătàiăchínhăcóăm iăliênăh ătuy nătínhăvàăphiătuy năđ năr iăroăv ăn ăc aăm tăDN.ăDoăđóăMoodyăvàăS&Păs ăd ngănhi uăk ăthu tăkhácănhauăđ ăxácăđ nhăm căđ ătácă

đ ngăbiênăt ă(marginalăeffect)ăc aăcácăt ăs ătàiăchínhăđ năr iăroăt ngăth ăc aăDN.ă

M căđíchălàănh măch năraăđ cănh ngăt ăs ătàiăchínhăph năánhăm nhănh tăvàărõăràngă nh tă đ nă r iă roă v ă n ă c aă DN.ă Moodyă g iă cácă bi nă nàyă làă bi nă ngă viên (candidateăvariables).ăGiáătr ăc aăcácăbi nă ngăviênăs ăđ căđi uăch nhăb ngăph ngăphápăthíchăh păvàăđ aăvàoăcácămôăhìnhăx păh ng

MoodyăvàăS&Păs ăd ngănhi uămôăhìnhăXHTDăkhácănhauătrongăquáătrìnhăphânătíchă c aă mình:ă môă hìnhă Probit,ă môă hìnhă Altman,ă mô hình Merton, mô hình Moody’sầCácă bi nă s ă trongă cácă môă hìnhă nàyă c ngă đ că Moodyă vàă S&Pă đi uă

ch nhăchoăphùăh păv iăph ngăphápăphânătíchăc aămình.ăXácăsu tăv ăn ăc aăDNă

đ că đ aă raă t ă cácă môă hìnhă x pă h ngă s ă đ că cácă chuyênă giaă phână tíchă vàă đi uă

ch nhăđ ăph năánhăchínhăxácănh tăr iăroăt ngăth ăc aăDN.ăSauăđóăxácăsu tăv ăn ăs ă

đ căliênăk tăv iăth ăh ngăthíchăh pătrongăh ăth ngăx păh ngăc aăMoodyăvàăS&Pă

đ ăXHTDătrongăm tăkho ngăth iăgianănh tăđ nh

B ng 1.1 : H th ng ký hi u x p h ng công c n dài h n c a Mood y’s

Aa3

A1

Ch tăl ng v a, kh n ngăthanhătoánăt t A2

(Ngu n http://www.senate.michigan.gov)

1.2.2.2.ăKinhănghi măc aăNHTWăPháp

NHTWă Phápă đánhă giáă vàă XHTDă đ ă ph că v ă choă h ă th ngă cácă ngână hàngă

th ngăm i.ăNh ngăthôngătinănàyăkhôngăcungăc păraăngoàiăvàăđ căkýăhi uătheoă

nh ngăquyăđ nhăc aăNHTW.ăNh ngăthôngătinănàyăđ căc pănh t,ăđánhăgiáăth ngăxuyên,ăliênăt căvàăcóăh ăth ng.ăCácăb căch măđi mănh ăsau:

 Choăđi măDN

Vi căchoăđi măc aăNHTWăPhápăg măcóă3ăy uăt ăc uăthành:

i măđánhăgiáăquiămôă(doanhăs )ăho tăđ ngăc aăDN:ăđ căbi uăth ăb ngăm tă

ch ăcáiăt ăAăđ năHăho căJ, N, X;

i măđánhăgiáătínăd ng:ăđ căbi uăth ăb ngăm tăconăs ă0,3,4,5,ă6;

i măđánhăgiáăthanhătoán:ăđ căbi uăth ăb ngăm tăconăs ă7,8,ă9

 Choăđi m v quy mô ho tăđ ng c a DN

B ngă1.2:ăChoăđi măv ăquyămôăc aăNHTWăPháp

A M căho tăđ ngăl năh năb ngă5ăt ăFranc

B M căho tăđ ngăt ă1ăt ăFrancăđ nă5ăt ăFranc

C M căho tăđ ngăt ă500ătri uăFranc

D M căho tăđ ngăt ă200ătri uăFrancăđ nă500ătri uăFranc

E M căho tăđ ngăt ă100ătri uăFrancăđ nă200ătri uăFranc

F M căho tăđ ngăt ă50ătri uăđ nă100ătri uăFranc

G M căho tăđ ngăt ă10ătri uăFrancăđ nă50ătri uăFranc

H M căho tăđ ngăt ă5ăTri uăFrancăđ nă10ătri uăFranc

J M căho tăđ ngăd iă5ătri uăFranc

N M căho tăđ ngăkhôngăđángăk

X M căho tăđ ngăkhôngăđ căbi tăđ năho căs ăli uăquáăc ăă(B ngăcân

đ iătàiăkho năđưăk tăthúcătrênă21ătháng);

(Ngu n: Bùi Phúc Trung, 2010, ng d ng ph ng pháp th ng kê xây d ng

mô hình đ nh m c tín nhi m khách hàng tín d ng)

Trongătr ngăh păc năthi t,ăvi căchoăđi măcònăđ căb ăsungăthêmăch ăs ăcôngă

khaiăthôngătină(bi uăth ăb ngăch ăT)ăho căch ăs ăthi uăhayăch mătr ăthôngătinăv ătàiăkho nă(bi uăth ăb ngăch ăR)

i mă đánhă giáă quyă môă ho tă đ ngă t ngă ngă v iă m că doanhă s ă màă trênănguyênăt călàăch aăb ăđánhăthu ,ătr ăm tăs ătr ngăh pănh tăđ nh

Khiăđánhăgiáăchoăđi măv ăquyă môăho tăđ ngăc aăcácăDNătheoă m căho tăă

đ ngăăkinhăădoanhăăhàngăăn m,ăăl nhăăv căăho tăăđ ngăăc aăăcácăăDNăc ngăđ căquanătâm,ăđóălàăDNăthu căkhuăv căs năxu tăhay khôngăs năxu t,ău ăthácăhayăcácăcôngătyămôiăgi iă ă i uănàyăchoăphépăth căhi năđánhăgiáăchínhăxácăh năđ iăv iăt ngălo iăhìnhăc aăDN

i mătínăd ngă3:ă âyălàăđi măcaoănh tăc aăNHTWăPhápădànhăchoăcácăDNăđangăho tăđ ngăr tăt tăc ăv ăch tăl ngătínăd ng,ăc ăv ăkh ăn ngăđ măb oăthanhătoán,ăh ăs ăanătoànăv nă năđ nh.ă i mătínăd ngă3ădànhăchoănh ngăDNăđ tăcácă

đi uăki năsau:

o Báoăcáoătàiăchínhăvàăkh ăn ngăthanhătoánăc aăDNăt iăth iăđi măbáoăcáoă

g nănh tăph năánhătìnhăhìnhătàiăchínhăc aăDNăt t

o Cácănhàălưnhăđ o,ăng iăđ ngăđ uăcaoănh tăc aăcácăDNăcóătráchănhi măcaoătrongăqu nălý,ăcácăDNăcóăliênăquanăđ nănhauăcóăm iăquanăh ăch tăch ă

v iănhau

o Thanhă toánă đ căđ măb oăm tăcáchăđ uăđ n,ăbìnhăth ngăkhôngăcóăs ă

thayăđ i

Nh ngăDNăđ tăđi mă3ălàănh ngăDNăph iăđ tăđi mă7ătrongăkhâuăthanhătoán

i mă tínă d ngă 4:ă i mă nàyă dànhă choă cácă DNă cóă tìnhă hìnhă s nă xu tă kinhădoanhăđ tăm cătrungăbìnhăkhá.ă óălàănh ngăDNăă ătrongăcácătìnhătr ngăsauăđây:

o Cóăd uăhi uăkémăv ăhi uăqu ăkinhădoanhăvàăkh ăn ngăt ătàiătr

o Cóănhi uăkho năchiătiêuătàiăchínhăn ngăn ătrongăn mătàiăchínhăđ că

ph năánhătrongăDN,ăcânăb ngăb păbênhăgi aătàiăs năcóăvàătàiăs năn ă

o Tàiăs năcóăd iă1ăn mă<ătàiăs năn ăd iă1 n m

o T ngăsaiăs ăv năl uăđ ngădòngăb ăthâmăh t

o Cóăs ăc ătrongăkhâuăthanhătoánăvàăd năđ năđi mă9ătrongăkhâuăthanhătoánă(thanhătoánăkhôngăđúngăh n)

o Cóă s ă c ă thayă đ iă v ă nhână s ,ă bană lưnhă đ oă cóă v nă đ ă liênă quană tàiăchínhăc aăcôngăty

i mătínăd ngă6:ălàănh ngăDNăho tăđ ngătrongătìnhătr ngăx u,ăkémăhi uăqu ,ă

b ngăt ngăk tătàiăs năm tăcânăđ i.ăV năt ăcóăkhôngăđ ăđ măb oăchoăquáătrìnhăs nă

xu tăkinhădoanh.ăDoanhănghi păvayăn ăquáănhi u,ăc ăth :

o Hi uă qu ă kinhă doanh,ă kh ă n ngă t ă tàiă tr ă b ă thâmă h tă trongă 3ă n mă liên

t c

o Gánhă n ngă v ă tàiă chínhă (n ă quáă nhi u)ă chi mă t ă l ă l nă trongă toànă b ădoanhăs ăliênăt cătrongă3ăn măli n

o V năt ăcóăb ăc tăxénăb iăcácăkho năn

o Tàiăs năcóăd iă1ăn m<ătàiăs năn ăd iă1ăn măho căv năl uăđ ngăb ăthâmă

h t

o Doanhănghi păkhôngăcóăkh ăn ngăt ătr ăn

o Nh ngăDNăđangăcóăv năđ ăv ăt ăt ngăc aăphápălu t

Nh ngăđánhăgiáăchoăđi măv ăquyămôăho tăđ ng,ăv ătínăd ngăc aăcácăDNăđ că

đ aăraăb ngăcácăb nătin.ăCácăb nătinănàyăthôngăbáoăcácănhânăt ă nhăh ngăđ năvi căchoăđi mătínăd ngănh ăb ngăcânăđ iăk ătoán,ăbáoăcáoăk tăqu ăkinhădoanh,ăr iăroăthanhătoán,ătìnhăhìnhăgi măv năt ăcó,ăcácăs ăki năphápălý,ăđ ngăth iăvi căđánhăgiáăchoăđi mănàyăluônăluônăđ căth căhi năth ngăxuyênăvàăth ăh ngătínăd ngăc aăcácăDNăs ăcóăth ăthayăđ iătheoăth iăgian

 Choăđi măv ăthanhătoán

Cóă3ăm căthangăđi măkhácănhau,ăđóălà:

i mă7ălàăđi măchoănh ngăDNăcóăkh ăn ngăthanhătoánăđ uăđ n,ăkhôngăcóăkhóă

kh năv ăqu nălýăngânăqu ,ăđ măb oătr ăn ăvayăđúngăh n

i mă8ălàăđi măchoănh ngăDNăthanhătoánăđúngăh n,ătuyăcóăítănhi uăkhóăkh nă

v ă ngână qu ,ă nh ngă khôngă nhă h ngă đ nă cácă kho nă tínă d ngă đ nă k ă h nă ph iăthanhătoánătrongăh păđ ng

i mă9ălàăđi măchoănh ngăDNăthanhătoánăkhôngăđúngăh n,ăDNăcóăkhóăkh n,ădoăngânăqu ăb ăthâmăh tăvàăkhôngăcóăkh ăn ngăt ătr ăn ăchoăcácăkho năvay

i mă8ăvàă9ăch ăy uăđ căđ aăraăc năc ăr iăroăthanhătoánăth ngăphi uăđ căcôngăb ă ăNHTWăPháp,ăcácăch ngăth ăkhángăngh ,ăvàăcácăs ăvi căch măthanhătoánă

đ căghiănh năt iăToàăánăth ngăm i

 Choăđi măcácănhƠălƣnhăđ o

Ng iăđ ngăđ uăcaoănh tăc aăcôngăty,ăng iăch uătráchănhi măchínhăđ iăv iăDN,ăs ăđi măbi uăth ăb ngăm tătrongă3ăconăs ă0,5,6ăv iăýăngh aănh ăsau:

i mă0:ăNHTWăPhápăkhôngăăl uătr ăthôngătinăv ăălưnhăăđ oăDN.ă

i mă5:ăThôngătinăv ălưnhăđ oăc aăDNăđ căl uătr ăt iăNHTW

o Lưnhă đ oă DNă khôngă n mă trongă đ iă t ngă xétă x ă c aă toàă án,ă nh ngă

đi mătínăd ngănh nă ăđi mă6ăvàăđi măthanhătoánăn mă ăđi mă9

o Nh ngăcôngătyăkhôngăb ăđi mă9ătrongăkhâuăthanhătoán,ănh ngăb ăđi mă

tínă d ngă 6ă vàă cóă quy tă đ nhă c aă toàă ánă v iă kho nă tínă d ngă 100.000ăFrancăđ căcôngăb ăítănh tă5ătháng

i mă6:ăLưnhăđ oăc aăDNăđóăđưăítănh tăm tăl năb ăpháăs năă(thôngătinăv ălưnhă

đ oăc aăDNăđ căl uătr ăt iăNHTWătrongăth iăgiană10ăn măliênăt c).ăNh ngăDNăđangăb ătoàăánăđ aăraăxétăx ăv iănh ngăkho nătínăd ngăl năh nă100.000ăFranc

 Ch ăs ăb ăsung:

Ngoài cách đánhăgiáăvàăchoăđi mătrên,ăNHTWăPhápăcònăđ aăraăcácăch ăs ăb ăsungă(cònăg iălàăch ăs ăthôngătin),ăbaoăg m:

Th ănh t,ăch ăs ăcôngăkhaiăthôngătin,ăđ căkýăhi uăb ngăch ăT.ăNh ăv y,ăkhiănhìnăvàoăbênăc nhăch ăs ăđi măc aăDNăcóăch ăT,ătaăhi uăr ngătoànăb ă

h ăs vàătìnhăhìnhătàiăchínhăc aăcôngătyăđưăđ căcôngăb ăcôngăkhai.ăCh ă

s ăcôngăkhaiăthôngătinăchoăth yăvi căcungăc păthôngătinăc aăDNălàăhoànătoànăkhôngăd uădi m

Th ăhai,ăch ăs ăthi uăho căchâmătr ăthôngătinăth ăhi năb ngăch ăR.ăCh ăs ănàyădànhăchoănh ngăcông tyăkhôngămu năbáoăcáoăs ăli u,ăt ăch iăcungă

c păs ăli u,ăs ăli uăđóăcóăth ăch aăthuăth păđ căđ yăđ ,ăcôngătyăkhôngăthôngăbáoăs ăli uăk ătoánăm iănh t,ăho căNHTWăPhápăkhôngăth ănh nătàiă

li uănàyă ăcácăngânăhàngăcóăliênăquan.ăCh ăs ăRăc ngă nhăh ngăđ năs đánhăgiáăv ăch tăl ngătínăd ngăc aăm tăDN

1.2.2.3.ăKinhănghi măXHTDădoanhănghi păc aăNHTMCPă uăt ăvƠăPhátă tri năVi tăNamă(BIDV)

H ăth ngăXHTDăcácăt ăch căkinhăt ăđ căth căhi năquaă6ăb c:ă

B că1: Xácăđ nhăngƠnhăkinhăt

Vi căxácăđ nhăngànhăngh ăkinhădoanhăc aăkháchăhàngăd aăvàoăho tăđ ngăs nă

xu tăkinhădoanhăchínhăc aăkháchăhàng.ăHo tăđ ngăs năxu tă kinhădoanhăchínhălàă

ho tă đ ngă đemă l iă t ă 50ă doanhă thuă tr ă lênă trongă t ngă doanhă thuă hàngă n mă c aăkhách hàng

Tr ngăh păkháchăhàngăkinhădoanhăđaăngànhănh ngăkhông có ngành nào có doanhă thuă chi mă t ă trênă 50ă t ngă doanhă thuă thìă chiă nhánhă đ că quy nă l aă ch nă

ngànhăcóăti măn ngăphátătri nănh tătrongăcácăngànhămàăkháchăhàngăcóăho tăđ ngăđ ă

ch măđi măvàăx păh ng

B că2: Xácăđ nhăquyămô

Quyă môă ho tă đ ngă c aă kháchă hàngă ph ă thu că vàoă ngànhă ngh ă kinhă t ă màăkháchăhàngăđangăcóăho tăđ ng.ăTrongăh ăth ngăch măđi mănày,ăt ngă ngăv iă35ăngànhăkinhăt ăs ăcóă35ăb ăch ătiêuăđ ăxácăđ nhăquyămô.ăQuyămôăc aăkháchăhàngă

đ căxácăđ nhăd aătrênăvi căch măđi măcácăch ătiêuăsau:

- V n ch ăs ăh u

- S ăl ngălaoăđ ng

- Doanhăthuăthu n

- T ngătàiăs n

M iă ch ă tiêuă s ă cóă 8ă kho ngă giáă tr ă chu nă t ngă ngă làă thangă đi mă t ă 1-8

đi m.ăT ngăh păđi măc aă4ăch ătiêuăs ăđ cădùngăđ ăxácăđ nhăquyămôăc aăkháchăhàngătheoănguyênăt c:ăkháchăhàngăcóăđi măt ngăh păcàngăl năthìăquyămôăc aăkháchăhàngăcàngăl n.ăTrongăh ăth ngănày,ăquyămôăc aăkháchăhàngăđ căchiaălàmă3ălo i:

- Kháchăhàngăquyămôăl n:ăcóăt ngăs ăđi măđ tăđ căt ă22ăđi măđ nă32ăđi m

- Kháchăhàngăquyămôăv a:ăcóăt ngăs ăđi măđ tăđ căt ă12ăđi m đ nă21ăđi m

- Kháchăhàngăquyămôănh :ăcóăt ngăs ăđi măđ tăd iă12ăđi m.ă

B că3: Xácăđ nhălo iăhìnhăs ăh u

- C năc ăvàoăđ iăt ngăs ăh u,ăkháchăhàngăđ căchiaăthànhălo iăkhácănhau: 1.ăKháchăhàngălàăDNănhàăn c

2.ăKháchăhàngălàăDNăcóăv năđ uăt ăn căngoài

3 Khách hàng khác

- Trongăm iălo iăkháchăhàng,ăh ăth ngăs ăquyăđ nhăcáchăch m đi măriêngăđ iă

v iătr ngăh păkháchăhàngăđangăcóăquanăh ătínăd ngăho căkháchăhàngăm iăch aăcóăquanăh ătínăd ngăt iăBIDV

B că4: Ch măđi măcácăch ătiêuătƠiăchính

i)ăNhómăch ătiêuăthanhăkho nă(3ăch ătiêu): Kh ăn ngăthanhătoánăhi năhành;ăKh ă

n ngăthanhătoánănhanh;ăKh ăn ngăthanhătoánăt căth i

ii)ăNhómăch ătiêuăho tăđ ngă(4ăch ătiêu):ăVòngăquayăv năl uăđ ng;ăVòngăquayăhàngăt năkho;ăVòngăquayăcácăkho năph iăthu;ăHi uăsu tăs ăd ngăTSC

iii)ăNhómăch ătiêuăcânăn ă(2ăch ătiêu):ăT ngăn ăph iătr /ăT ngătàiăs n;ăN ădàiă

h n/Ngu năv năCSH

iv)ăNhómăch ătiêuăthuănh pă(5ăch ătiêu):ăL iănhu năg p/Doanhăthuăthu n;ăL iănhu năt ăho tăđ ngăkinhădoanh/ăDoanhăthuăthu n;ăL iănhu năsauăthu /ăV năCSH;ă

L iănhu năsauăthu /ăT ngătàiăs năbìnhăquân;ă(L iănhu nătr căthu ă+ăChiăphíălưiăvay)/ Chi phí lãi vay

B că5:ăCh măđi măcácăch ătiêuăphiătƠiăchính

Thôngăth ng,ăb ăch ătiêuăphiătàiăchínhăg mă40ăch ătiêuăthu că5ănhóm:

i)ăKh ăn ngătr ăn ăt ăl uăchuy năti năt (2ăch ătiêu)

ii)ăTrìnhăđ ăqu nălýăvàămôiătr ngăn iăb ăc aăDNă(9ăch ătiêu)

iii)ăQuanăh ăv iăngânăhàngă(11ăch ătiêu)

iv)ăCácănhânăt ăbênăngoàiă(7ăch ătiêu)

v)ăCácăđ căđi măho tăđ ngăkhácă(11ăch ătiêu)

Tr ngăs ăc aănhómăcácăch ătiêuăphiătàiăchínhăđ căquyăđ nhănh ăsau:

B ngă1.3:ăTr ngăs ăc aănhómăcácăch ătiêuăphiătƠiăchínhăch măđi mă

XHTDăkháchăhƠngăDNăc aăBIDV

t ăn căngoƠi DN Khác

1 Kh ăn ngătr ăn ăt ăl uăchuy năti năt 6% 7% 5%

(Ngu n : Ngân hàng đ u t và phát tri n Vi t Nam)

B că6:ăT ngăh păđi măvƠăx păh ng

i măc aăkháchăhàngă= i măcácăch ătiêu tàiăchínhă*ăTr ngăs ăph nătàiăchính

+ă i măcácăch ătiêuăphiătàiăchínhă*ăTr ngăs ăph năphiătàiăchính

B ngă1.4ăTr ngăs ăcácăch ătiêuătƠiăchínhăvƠăphiătƠiăchínhăch măđi măăXHTDăDNă

(Ngu n : Ngân hàng đ u t và phát tri n Vi t Nam)

B ngă1.5ăH ăth ngăkýăhi uăx păh ngăDNăc aăBIDV

 XHTDălàăm tăquáătrìnhăbaoăg mănhi uăb căkhácănhauăvàăcóăm iăliênăh ă

ch tăch ăv iănhau,ătrongăđóăvi căthuăth păthôngătinăđ uăvàoăvàăvi căminhăb chăhóaăthôngătinăđ uăvàoăcóăýăngh aăquanătrongăb cănh t.ăN uăth căhi năt tăđi uănàyăthìăt ă

ch căx păh ngăs ălàmăt ngăđ ăchínhăxác trongăvi căXHTDăcácăDNăvayăv n,ăphátăhànhăc ăphi u,ătráiăphi uăvàăt oăs ăcôngăb ngăchoăcácăDNăđ căx păh ng

 XHTDă làă nhìnă v ă t ngă laiă phátă tri nă c aă DN nh Moody'să đánhă giáă kh ă

n ngăt oăti nătrongăt ngălaiăc aăbênăđiăvay,ă d aătrênăphânătíchă cácăđi mă m nh,ă

đi mă y u,ă cácă y uă t ă t ă bênă ngoàiă nh ă xuă h ngă ngành/n nă kinhă t ă cóă th ă nhă

h ngăđ năkh ăn ngătr ăn ,ăhayălàăkh ăn ngăc aăbanălưnhăđ oătrongăvi căduyătrìădòngăti nătrongătr ngăh pămôiătr ngăkinhădoanhăcóăthayăđ iăl n.ă

 S&Păc ngăquanătâmăđ năm căđ ă uătiênăhoànătr /thuăh iătrongătr ngăh păcôngă tyă pháă s n.ă N ă (tráiă phi u)ă uă tiênă th pă (junior/subordinatedă obligations)ă

th ngă đ că x pă h ngă th pă h nă n ă cóă m că đ ă uă tiênă caoă (senioră obligations).ă

Ngoàiă ra,ă S&Pă c ngă phână bi tă gi ă n ă cóă đ mă b oă vàă khôngă đ mă b oă(secured/unsecuredăobligations),ăcôngătyăho tăđ ngăkinhădoanhă(operating company) hayăcôngătyăm ăqu nălýăv nă(holdingăcompany).ă

 Vi tăNamăc năđ yă m nhăphátătri năh năn aă th ătr ngăv n,ăđ că bi tălàăth ă

tr ngăch ngăkhoán.ăNh ngăthôngătinăquanătr ngăt ăth ătr ngăch ngăkhoánănh ch ă

s ăP/E,ăP/Bầăs ălàănh ngăc năc ăquanătr ngătrongăcôngătácăXHTDăDN

Trongăch ngă1ănày,ălu năv năt pătrungăgi iăquy tăvàătrìnhăbàyăc ăs ălýălu nă

v ăXHTDăDN,ătrongăđóăđ ăc păđ năkháiăni m,ăm căđích,ăyêuăc uăvàăn iădungăc aăXHTDăDN.ăLu năv nănêuăb tălênăvaiătròăquanătr ngăc aăXHTDăđ iăv iăcácăch ăth ătrongă n nă kinhă t ă Tr c h t, t phía DN, XHTD giúp các công ty m r ng th

tr ng v nătrongăvàăngoàiăn c, gi m b t s ph thu c vào các kho n vay ngân hàng;ăđ ng th i b oăđ m duy trì s năđ nh ngu n tài tr cho công ty, các công ty

đ c x p h ng cao có th duyătrìăđ c th tr ng v n h uănh ătrongăm i hoàn c nh, ngay c khi th tr ng v n có nh ng bi năđ ng b t l i.ăCònăđ i v iăngânăhàng,ăđâyălàăc ăs đ qu n tr tín d ng nh m gi i h n r i ro m c m c tiêu và h tr trong

vi c phân lo i n và trích l p d phòng r i ro, ti n t i m că đíchă t iă đaă hóaă l i nhu n.ă i v iăc ăquanăqu nălýăNhàăn c, vi căXHTDăDNăgiúpăc ăquanăqu n lý có thêm thông tin tham kh o b ích khi ra quy tăđ nh phát tri n ngành ngh nào và làm

th nàoăđ h tr phát tri n

Ch ngă1ăc ngănêuăraăcácămôăhìnhăx păh ngătrênăth ăgi iăđ cănhi uăt ăch căngăd ngăvàăkinhănghi măth căti năt ăcácăt ăch căx păh ngăuyătínătrênăth ăgi iănh ăS&P,ăMoody’s,ăNHTWăPhápăvàăNHTMătrongăn cănh ăBIDVăđưăápăd ng.ăTrênăc ă

s ălýălu năvàăkinhănghi măth căti năđó,ăch ngă2ăc aălu năv năs ăphânătíchăth că

tr ngăh ăth ngăXHTD t iăTrungătâmăthôngătinătínăd ng,ăđ aăraănh ngăh năch ,ăphânătích tìm ra nguyênănhânănh ngăh năch ăđó

CH NGă2:ăTH CăTR NGăX PăH NGăTệNăD NG

DOANHăNGHI PăT IăTRUNGăTỂMăTHỌNGăTINăTệNăD NGă-

NGỂNăHĨNGăNHĨăN CăVI TăNAM 2.1.ăKháiăquátăv ăTrungătơmăThôngătinăTínăd ngă(CIC)ă- NHNNăVi tăNam 2.1.1 L ch s hình thành

N mă1997,ăkinhăt ăchâuăÁăkh ngăho ng,ătácăđ ngăđ nănhi uăqu căgiaătrongăkhuăv c,ăc ngălàăth iă đi măh ă th ngăngână hàngăVi tăNamă b tăđ uăti năhànhăcácă

ch ngătrìnhăhi năđ iăhóa,ăchúătr ngănângăcaoăn ngăl căqu nătr ăr iăroătínăd ngăvàăchoăvayă th nătr ngă đ ăđ iăphóăv iănh ngăr iăroăti mă n.ă ăt oăthànhă m tăkênhăthôngătinătinăc yăgiúpăcácăngânăhàngăth ngăm iă(NHTM)ătrongăqu nălýăr iăroăvàăchoăvay,ăn mă1999ăNHNNăđưăchínhăth căthànhăl păTrungătâmăThôngătinătínăd ngă(CIC)ătrênăc ăs ătáchătrung tâm TTTD tr căthu c V ăTínăd ngă- NHNN

Cácăc tăm căquanătr ngătrongăl chăs ăphátătri năc aăCIC:

- 9/1992:ăThànhăl păPhòngăThôngătinăphòngăng aăr iăroă(TPR)ătr căthu căV ăTínăd ngă- NHNN

- 4/1995:ă iătênăPhòngăThôngătinăphòngăng aăr iăroătr căthu căV ăTínăd ngăthành Trung tâmăthôngătinătínăd ngă(CIC)ătr căthu căV ăTínăd ngă- NHNN

- 02/1999:ăCICătr ăthànhăt ăch căs ănghi păthu căNHNNătheoăQuy tăđ nhăs ă68/1999/Q -NHNN9ăngàyă27/2/1999ăc aăTh ngăđ căNHNN,ătrênăc ăs ăt ăch căl iăCICăthu căV ăTínăd ng

- 9/2007:ă K ă ni mă 15ă n m ho tă đ ngă thôngă tină tínă d ngă trongă ngànhă ngânăhàngăvàăđónănh năB ngăkhenăc aăTh ăt ngăChínhăph

- 12/2008:ăCICăđ căthànhăl păl iătheoăQuy tăđ nhăs ă3289/Q -NHNN ngày 31/12/2008ăc aăTh ngăđ căNHNNăvàătr ăthànhăt ăch căs ănghi păthu căNHNN,ă

th căhi năch ăđ ăt ăch ,ăt ăch uătráchănhi măv ătàiăchínhăt ăb oăđ mătoànăb ăchiăphíă

ho tăđ ngăth ngăxuyên

- 2009:ă10ăn măCICătr ăthànhăđ năv ăs ănghi păthu căNHNN.ăCICăđưăvinhăd ă

đ că đónă nh nă Huână ch ngă Laoă đ ngă h ngă Baă c aă Ch ă t chă n că nhână d pă k ă

ni mă10ăn măthànhăl p