Phân tích ảnh hưởng các yếu tố kinh tế vĩ mô lên chỉ số giá chứng khoán Việt Nam

Macroeconomic Variables and Stock Market Interactions: New Zealand Evidence... The Effects of Macroeconomic Variables on Stock Returns: Evidence from Turkey... Stock Market Reaction to

-

NGUY N V N NH

PHÂN TÍCH NH H NG C A CÁC Y U T KINH T

V MÔ LÊN CH S GIÁ CH NG KHOÁN VI T NAM

CHUYÊN NGÀNH: KINH T TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a riêng tôi

Các s li u, k t qu nêu trong lu n v n đ c đi u tra trung th c

Tôi xin ch u trách nhi m v nghiên c u c a mình

TP H Chí Minh, ngày tháng n m 2013

Tác gi

NGUY N V N NH

APT: Arbitrage Pricing Theory

CAPM: Capital Asset Pricing Model

CP: C phi u

CK: Ch ng khoán

COP: Giá d u thô th gi i

CPI: Ch s giá tiêu dùng

DN: Doanh nghi p

DV: D ch v

EPS: L i nhu n trên m i c phi u

ER: T giá h i đoái

HNX: S giao d ch ch ng khoán Hà N i

HOSE: S giao d ch ch ng khoán TP HCM

IIP: Ch s s n xu t công nghi p

B ng 4.1: K t qu ki m đ nh ADF Level

B ng 4.2: K t qu ki m đ nh ADF sai phân b c 1

B ng 4.3: K t qu ki m đ nh m i quan h nhân qu gi a DVNI và COP

B ng 4.4: K t qu ki m đ nh m i quan h nhân qu gi a DVNI và CPI

B ng 4.5: K t qu ki m đ nh m i quan h nhân qu gi a DVNI và DER

B ng 4.6: K t qu ki m đ nh m i quan h nhân qu gi a DVNI và DGP

B ng 4.7: K t qu ki m đ nh m i quan h nhân qu gi a DVNI và IIR

B ng 4.8: K t qu ki m đ nh m i quan h nhân qu gi a DVNI và DIR

B ng 4.9: Ma tr n h s t ng quan gi a các bi n đ c l p

B ng 4.10: K t qu h i quy s d ng ma tr n ph ng sai Newwey-West

CH NG 1: GI I THI U 1

1.1 Lý do l a ch n đ tài: 1

1.2 T ng quan các nhân t nh h ng đ n ch s giá ch ng khoán 2

- T ng tr ng kinh t : 2

- T giá h i đoái: 3

- L m phát: 4

- Lãi su t: 4

- Giá d u thô th gi i 4

- Giá vàng 5

1.3 Ý ngh a khoa h c c a đ tài 5

1.4 M c tiêu nghiên c u 6

1.5 i t ng và ph m vi nghiên c u 6

CH NG 2: T NG QUAN CÁC K T QU NGHIÊN C U TR C ÂY 8

2.1 Christopher Gan, Minsoo Lee, Hua Hwa Au Yong, Jun Zhang 1 v i T ng tác gi a các nhân t kinh t v mô và TTCK: B ng ch ng t New Zealand (Investment management and Financial Innovations, Vol 3 No 4, 2006) 8

2.2 Benjamin M Tabak 2 v i M i quan h n ng đ ng gi a giá ch ng khoán và t giá h i đoái: B ng ch ng c a Brazil (Working Paper Series No 124, 2006) 9

2.3 Ahmet Buyuksalvarci 3 v i bài nghiên c u nh h ng c a các y u t kinh t v mô đ n giá c ch ng khoán: B ng ch ng t Th Nh K (European Journal of Social Science, 2010) 9

2.4 Terfa Williams Abraham 4 v i Ph n ng c a th tr ng ch ng khoán đ i v i các bi n kinh t v mô t i n n kinh t Nigeria (CBN Journal of Applied Statistics Vol 2 No 1, 2011) 10

2.5 Mohd Yahya Mohd Hussin, Fidlizan Muhammad, Mohd Fauzi Abu, Salwah Amirah Awang 5 v i Các bi n kinh t v mô và TTCK Malaysia: M t

c a các y u t kinh t v mô đ n ch s giá ch ng khoán Trung Qu c và n

(International Journal of Economics and Finance, 2011) 11

2.7 Owusu-Nantwi, Victor và John K M Kuwornu 7 v i nghiên c u Phân tích nh h ng c a các y u t kinh t v mô đ n giá c ch ng khoán: B ng ch ng t Ghana (International Journal of Economics and Finance, 10/2011) 12

2.8 Samual Antwi, Atta Mill Fiifi Emire Ebenezer và Xicang Zhao8: nh h ng c a các bi n s kinh t v mô đ n ch s giá th tr ng ch ng khoán m i n i: B ng ch ng th c nghi m t Ghana (International Journal of Social Science Tomorrow, Vol 1 No 10, 2012) 12

2.9 Douglas Akwasi Adu 9 v i nh h ng c a các bi n kinh t v mô lên TTCK Ghana: M t phân tích s d ng Mô hình kinh doanh chênh l ch giá (Institute of Distance Learning, Kwame Nkrumah University of Science and Technology, 2012) 13

2.10 Martin Sirucek10v i Các bi n s kinh t v mô và th tr ng ch ng khoán: S xem xét t n c M (MPRA Paper No 39094, 2012) 13

2.11 Mondher Bellalah, Olivier Levyne và Omar Masood11 v i nh h ng c a các nhân t kinh t v mô đ n ch s giá ch ng khoán: B ng ch ng t M , Nh t và Trung Qu c (Thema Working Paper No 2013-15, 2013) 14

2.12 Ramin Couper Maysami, Lee Chuin Howe và Mohamad Atkin Hamzah12 v i M i quan h gi a các y u t kinh t v mô và ch s ch ng khoán: B ng ch ng đ ng liên k t t ch s giá ch ng khoán t ng h p Singapore (Jurnal Pengurusan, 2004) 15

2.13 Avneet Kaur Ahuja, Chandni Makan và Saakshi Chauhan13: M t nghiên c u v nh h ng c a các y u t kinh t v mô đ n th tr ng ch ng khoán: tri n v ng n (B.A (Hons) Business Economics, 2012) 16

CH NG 3: PH NG PHÁP NGHIÊN C U 20

3.1 Gi i thi u mô hình phân tích 20

3.1.1 Các bi n trong mô hình 20

3.1.2 Ch n m u, thu th p d li u 22

3.1.3 Mô hình phân tích 22

CH NG 4: N I DUNG VÀ CÁC K T QU NGHIÊN C U 25

4.2.1 M i quan h gi a ch s giá CK và giá d u th gi i 26

4.2.2 M i quan h gi a ch s giá CK và ch s l m phát 27

4.2.3 M i quan h gi a ch s giá CK và t giá h i đoái 28

4.2.4 M i quan h gi a ch s giá CK và giá vàng 29

4.2.5 M i quan h gi a ch s giá CK và ch s s n xu t công nghi p 30

4.2.6 M i quan h gi a ch s giá CK và lãi su t 31

4.3 K t qu mô hình hàm h i quy b i 32

4.3.1 Ki m đ nh s phù h p c a mô hình 32

4.3.2 Ki m đ nh hi n t ng đa c ng tuy n (Multicolinearity) 33

4.3.3 Ki m đ nh ph ng sai thay đ i (Heteroskedasticity) 34

4.3.4 Ki m đ nh hi n t ng t t ng quan (Auto regression) 34

CH NG 5 K T LU N 39

1.6 Các g i ý t mô hình 39

1.7 Nh ng h n ch c a lu n v n và h ng nghiên c u ti p theo 42

Tóm t t

Tác gi s d ng ph ng pháp nghiên c u đ nh l ng v i mô hình phân tích h i quy

đa bi n (ph ng pháp bình ph ng bé nh t) đ phân tích m i quan h gi a bi n ch

s giá CK Vi t Nam và các bi n kinh t v mô bao g m ch s s n xu t công nghi p,

l m phát, t giá h i đoái, lãi su t, giá vàng và giá d u thô th gi i thông qua chu i

d li u th i gian, ki m đ nh nghi m đ n v (Unit Root Test - ADF), ki m đ nh nhân

qu Granger, phân tích ma tr n h s t ng quan, ki m đ nh ph ng sai thay đ i (ki m đ nh White), ki m đ nh t t ng quan (Breusch-Godfrey) K t qu ki m đ nh Granger cho th y trong các bi n đ c l p nghiên c u ch có ch s s n xu t công nghi p, l m phát và t giá h i đoái có nh h ng đ n ch s giá ch ng khoán, chi u ng c l i ch s giá ch ng khoán không có tác đ ng đ n các bi n này trong khi các bi n còn l i không có m i quan h t ng quan v i ch s giá ch ng khoán

K t qu ki m đ nh hi n t ng t t ng quan cho th y x y ra hi n t ng t t ng quan v i bi n ph thu c, và đ kh c ph c hi n t ng này, tác gi đã s d ng ma

tr n ph ng sai Newwey-West đ ch y l i mô hình h i quy K t qu cho th y trong

6 bi n kinh t v mô c ng ch có các bi n ch s s n xu t công nghi p, l m phát và

t giá h i đoái là có tác đ ng đ n ch s giá ch ng khoán m t cách có ý ngh a th ng

kê, trong đó bi n ch s s n xu t công nghi p có tác đ ng cùng chi u và hai bi n còn l i có tác đ ng ng c chi u v i ch s giá ch ng khoán Các bi n t giá h i đoái, giá vàng và giá d u thô th gi i m c dù d u c a h s h i quy ph n ánh đúng

xu h ng tác đ ng ng c chi u c a các bi n này đ n ch s giá ch ng khoán nh ng

k t qu cho th y tác đ ng c a các bi n này đ n ch s giá ch ng khoán là không có

tr ng hi n đ i, giúp gia t ng ngu n l c tài chính c a các doanh nghi p Vi t Nam,

t đó cho phép nâng cao s c m nh kinh t c a đ t n c Cu i n m 2006, t ng v n hóa c a TTCK đ t 13,8 t USD, chi m 22,7% GDP và đ n quý 2 n m 2010 đ t h n

40 t USD, chi m 39% GDP M c dù v y, quá trình phát tri n c a TTCKVN là không n đ nh Trong 5 n m đ u ch p ch ng t 2000 đ n 2005, ch s VNI lúc cao

nh t c ng ch đ t 300 đi m (và th p nh t ch còn 130 đi m) nh ng đ n giai đo n

n m 2006, TTCK phát tri n đ t phá: trong vòng m t n m, ch s Vn-Index t ng h n

500 đi m, t 300 đi m cu i 2005 lên 800 đi m cu i 2006 và đ n n m 2007, TTCKVN ch ng ki n giai đo n bùng n khi ch s VNI đ t đ nh 1.170,67 đi m

Nh ng s t ng tr ng c a TTCK không kéo dài đ c lâu khi th tr ng r i vào giai

đo n s t gi m m nh t 2008 tr v sau cùng v i xu th chung c a n n kinh t do

cu c kh ng ho ng kinh t toàn c u gây ra, và đ n nay ch s VNI ch còn kho ng

500 đi m Trong b i c nh TTCKVN ch u tác đ ng m nh t cu c suy thoái kinh t ,

m t câu h i quan tr ng đ t ra là li u s phát tri n c a TTCK trong nh ng n m qua

và s suy thoái trong hi n t i có chu tác đ ng c a các nhân t kinh t v mô trong

n c và th gi i Vi c tìm ra nh ng nguyên nhân tác đ ng đ n TTCK, t đó đ a ra

nh ng gi i pháp thích h p s giúp chúng ta đ nh h ng t t cho TTCK phát tri n n

đ nh và b n v ng Trên th gi i đã có nhi u nghiên c u v m i liên h gi a ch s giá CK và các bi n kinh t v mô, tuy nhiên t t c các nghiên c u đ u đ a ra k t

lu n khác nhau tùy thu c vào mô hình và ph ng pháp nghiên c u c a h Riêng

Vi t Nam c ng đã có m t vài nghiên c u tr c đó v nh h ng c a các nhân t v

mô trong n c đ n ch s giá CK Vi t Nam, riêng bài nghiên c u c a tác gi , ngoài

vi c nghiên c u tác đ ng c a các y u t v mô th ng th y nh ch s s n xu t công nghi p, ch s l m phát, lãi su t và t giá h i đoái tác gi còn nghiên c u thêm 3

y u t kinh t v mô khác đó là đ u t tr c ti p n c ngoài, giá vàng và giá d u thô

th gi i

1.2 T ng quan các nhân t nh h ng đ n ch s giá ch ng khoán

Có th chia các nhân t nh h ng đ n ch s giá CK thành các nhóm sau đây:

Nhân t kinh t : là nh ng nhân t nh h ng tr c ti p đ n CK nh l i nhu n doanh nghi p, t su t sinh l i n i b , quy t đ nh chi tr c t c, ch s P/E, EPS… và

nh ng nhân t v mô nh h ng gián ti p nh t ng tr ng kinh t , l m phát, lãi

su t, t giá, cung ti n, giá x ng d u, giá vàng, chính sách thu c a Chính ph

Nhân t phi kinh t : bao g m s thay đ i trong c c u qu n lý hành chính, chi n tranh, thiên tai và nh ng thay đ i khác do thiên nhiên gây ra

Nhân t th tr ng: bao g m nh ng nhân t th tr ng hay nhân t n i t i c a th

tr ng nh s bi n đ ng c a cung c u, hay nh ng thông tin liên quan đ n TTCK s

ph c v ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a mình Ng c l i, khi n n kinh t suy thoái, các doanh nghi p kinh doanh kém hi u qu , g p khó kh n v tài chính, l i t c

c phi u gi m đi và CK c ng b m t giá nghiêm tr ng i u này là do m i s thay

đ i trong các ho t đ ng kinh t th c đ u đ c ph n ánh m t cách đ y đ và k p th i vào giá CK, khi giá CK thay đ i ch ng t đã có m t s thay đ i trong n n kinh t

Có th nói giá CK, đ c bi t là ch s giá CK đ i di n cho toàn th tr ng ch ng

khoán là s ph n ánh t ng hòa nh ng v n đ thu c v vi mô, c b n c a doanh nghi p niêm y t và nh ng v n đ thu c t m v mô c a n n kinh t

Fama (1990), Schwart (1990) và Barro (1990) cho th y s thay đ i trong giá CK có

th đ c gi i thích b i dòng ti n trong t ng lai c a ho t đ ng kinh t th c, mà dòng ti n đó l i có m i t ng quan cao v i t ng tr ng kinh t Hassapis (2002) nghiên c u m i quan h gi a giá CK và t ng tr ng kinh t và đã k t lu n có m i quan h d ng gi a 2 bi n này Còn theo k t lu n c a Ibrahim (2003) thì có m i quan h d ng trong dài h n gi a ch s giá CK và s n l ng công nghi p Malaysia Cu i cùng, Merikas (2006) c ng nh n th y có m i quan h d ng gi a

ch s giá CK v i t ng tr ng GDP c

- T giá h i đoái:

T giá h i đoái có tác đ ng đ n TTCK trên c 2 giác đ là môi tr ng tài chính và chính b n thân ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p, đ c bi t là nh ng doanh nghi p nh p nguyên li u hay tiêu th s n ph m n c ngoài

T giá h i đoái t ng cao đã tác đ ng t i th tr ng ch ng khoán khá nhi u, các ngu n v n n c ngoài đ c đ u t nhi u vào th tr ng ch ng khoán nh ng vi c t giá h i đoái t ng m nh đã làm n y sinh lý do khi n các nhà đ u t n c ngoài rút

v n kh i th tr ng, m t l ng v n l n nhanh chóng b rút kh i th tr ng s làm giá ch ng khoán gi m và đi u này s tác đ ng làm t ng lãi su t do k v ng l m phát s t ng N u lãi su t t ng s tr thành gánh n ng cho n n kinh t và ng c l i Tuy nhiên, nh h ng c a t giá lên ho t đ ng c a doanh nghi p là khác nhau: m t

đ ng n i t m nh (t giá gi m) s có l i cho doanh nghi p nh p kh u trong khi đó doanh nghi p xu t kh u l i h ng l i khi t giá t ng (đ ng n i t gi m giá) T ng

t , khi đ ng n i t m t giá có th làm t ng ho c gi m giá tr c a doanh nghi p tùy vào doanh nghi p này là nh p kh u hay xu t kh u góc đ vi mô, t giá h i đoái thay đ i s nh h ng đ n giá tr danh m c c a các công ty trong n c và đa qu c gia và m i quan h gi a s c m nh c a đ ng n i t và ch s giá CK đ c d đoán là

ng c chi u nhau

- L m phát:

L m phát là m t trong nh ng y u t v mô quan tr ng c a n n kinh t và nó c ng là

y u t quy t đ nh l i t c c a doanh nghi p L m phát t ng th ng là d u hi u cho

th y s t ng tr ng c a n n kinh t s không b n v ng, lãi su t s t ng lên, kh

n ng thu l i nhu n c a DN b h th p khi n giá c phi u gi m L m phát cao còn làm gi m l ng ti n th c l u thông trong n n kinh t khi n c u v hàng hóa gi m

đi, góp ph n gi m c u CK và giá CK gi m Bên c nh đó, l m phát t ng d n đ n chi phí c a vi c phát hành CK c ng nh chi phí c a vi c gi ti n và chi phí đ u t t ng lên ngay khi có l m phát, còn giá các s n ph m c a doanh nghi p l i thay đ i ch m

h n T t c đi u này làm gi m dòng ti n trong t ng lai c a doanh nghi p và làm

gi m giá CK L m phát càng th p thì càng có nhi u kh n ng c phi u s t ng giá

và ng c l i Do v y, m i quan h gi a hai bi n này đ c k v ng s ng c chi u nhau

- Lãi su t:

Lãi su t là giá c mà ng i đi vay ph i tr cho vi c s d ng v n (hay thuê m n

v n) c a ng i cho vay trong m t kho ng th i gian nh t đ nh Khi vay m n v n

đ c th c hi n trong m t th tr ng t do thì lãi su t ph n ánh nh ng thay đ i c a

th tr ng, nó đ c xem là lo i giá c b n c a th tr ng tài chính và có nh h ng quan tr ng đ n các ho t đ ng kinh t và tài chính Khi lãi su t t ng làm t ng chi phí

c h i c a vi c gi ti n và vì v y t o s đánh đ i gi a vi c đ u t c phi u v i các

CK h ng lãi su t, do đó c u đ u t CK gi m d n d n giá CK gi m M t khác, khi lãi su t t ng, chi phí vay v n t ng làm kh n ng đ u t c a doanh nghi p b h n

ch , l i nhu n t ng lai c a doanh nghi p s gi m đi đáng k và do đó giá CK c ng

s gi m theo Do v y, m i quan h gi a lãi su t và ch s giá CK đ c d đoán s

kinh t Vi t Nam B t k s thay đ i nào trong giá d u c ng đ u có th d n đ n s thay đ i c a TTCK và nh h ng đ n quy t đ nh đ u t c a N T Ngoài ra, khi giá

d u t ng s d n đ n chi phí v n chuy n, chi phí s n xu t và nhiên li u t ng, t đó

nh h ng x u đ n k t qu kinh doanh c a các doanh nghi p Giá nhiên li u t ng

c ng phát đi tín hi u v vi c t ng l m phát và làm gi m m c chi tiêu c a ng i tiêu dùng Vì v y, r i ro tài chính c a vi c đ u t t ng lên khi có s dao đ ng l n trong giá d u và đ i v i m t n c nh p siêu d u nh Vi t Nam, m t s t ng lên trong giá

d u th gi i s d n đ n s t ng lên t ng ng trong chi phí s n xu t, gi m các ho t

đ ng kinh t th c và do đó làm gi m dòng ti n t ng lai, gi m giá CK và tác đ ng

x u đ n TTCK

- Giá vàng

Vàng là m t kênh đ u t thay th cho nhà đ u t Vi t Nam Khi giá vàng t ng, nhà

đ u t Vi t Nam có khuynh h ng đ u t vào CK ít h n làm cho giá CK gi m

xu ng Do đó, m i quan h gi a giá vàng và ch s giá CK đ c k v ng là ng c chi u nhau

Nh ng nhà đ u t đã đúng trong vi c đa d ng hóa tài s n t t ngay t ban đ u h n

hi u rõ r ng khi ch ng khoán không th đ ng v ng thì các l p tài s n khác có th

đ n đ gi i c u Và vàng là th n i b t nh t trong các l p tài s n đó

Có m t s th t là vàng và ch ng khoàn thì không song hành cùng nhau Vì th , khi

ch ng khoán d đ nh đi lên, vàng s đi xu ng và ng c l i Và đi u này t o cho nhà

đ u t đ c h i đ ki m l i t các tài s n còn l i khi nh ng cái khác b thua l

1.3 Ý ngh a khoa h c c a đ tài

Tính c p thi t c a đ tài

Th tr ng ch ng khoán đóng vai trò quan tr ng trong n n kinh t , và tính c p thi t

c a đ tài này c ng xu t phát t đây, th hi n :

- TTCK gi a nhi m v quan tr ng trong vi c huy đ ng v n và khuy n khích

đ u t , do v y đ tài này h u d ng trong vi c ch ra tác đ ng c a m t s nhân t đ n VNI

- Nó giúp nhà đ u t xác đ nh nh ng nhân t kinh t c b n nào h c n t p trung quan tâm khi đ u t CK và t o l i th nh t đ nh trong vi c ra quy t

- Xem xét tác đ ng c a các y u t kinh t v mô đ n ch s giá CK Vi t Nam

- xu t các gi i pháp nh m nâng cao tính hi u qu c a TTCK Vi t Nam

1.4 M c tiêu nghiên c u

Xem xét m i quan h gi a ch s giá ch ng khoán Vi t Nam và 6 y u t kinh

t v mô bao g m ch s s n xu t công nghi p (IIP), ch s giá tiêu dùng (CPI), lãi su t (IR), t giá h i đoái (ER), giá vàng (GP) và giá d u thô th

gi i (COP)

1.5 i t ng và ph m vi nghiên c u

- i t ng nghiên c u:

• Ch s giá ch ng khoán Vi t Nam

• S tác đ ng c a các y u t kinh t v mô đ n ch s giá ch ng khoán Vi t Nam

- Ph m vi nghiên c u:

• TTCK Vi t Nam

• Ch s giá CK Vi t Nam giai đo n t tháng 1/2005 đ n tháng 5/2013

• Ch s s n xu t công nghi p, ch s giá tiêu dùng, lãi su t ngân hàng, t giá h i đoái, giá vàng trong n c và giá d u thô th gi i giai đo n t tháng 1/2005 đ n tháng 5/2013

CH NG 2: T NG QUAN CÁC K T QU NGHIÊN C U TR C ÂY

2.1 Christopher Gan, Minsoo Lee, Hua Hwa Au Yong, Jun Zhang 1 v i T ng tác gi a các nhân t kinh t v mô và TTCK: B ng ch ng t New Zealand (Investment management and Financial Innovations, Vol 3 No 4, 2006)

Nghiên c u m i quan h trong dài h n gi a ch s giá CK New Zealand và m t nhóm 7 nhân t kinh t v mô bao g m l m phát (CPI), lãi su t dài h ng (LT), lãi

su t ng n h n (ST), t giá h i đoái (EX), t ng s n ph m qu c dân (GDP), cung ti n (M1) và giá bán l x ng d u trong n c (ROIL) v i s li u quan sát hàng tháng t tháng 1/1990 đ n tháng 1/2003 thông qua ki m đ nh đ ng liên k t c bi t, tác gi

s d ng ki m đ nh Likelihood Johansen và ki m đ nh nhân qu Granger đ xác đ nh

li u ch s giá CK New Zealand có ph i là ch báo hàng đ u c a các bi n s v mô hay không Ngoài ra, bài nghiên c u c ng s d ng hàm ph n ng đ y và phân tích FEVD đ kh o sát m i liên h n ng đ ng trong ng n h n gi a ch s giá CK New Zealand Hàm ph n ng đ y cho th y cú s c x y ra v i CPI có tác đ ng ng c chi u đ n ch s giá NZSE40 trong su t giai đo n nghiên c u và đ t m c t i đa vào tháng th t K t qu này phù h p nghiên c u c a Chen và c ng s (1986)

Ki m đ nh đ ng liên k t Johansen ch ra r ng t n t i m i quan h trong dài h n gi a

ch s NZSE40 và các bi n v mô đ c ki m đ nh K t qu ki m đ nh nhân qu Granger cho th y ch s giá NZSE40 không ph i là m t ch báo hàng đ u v s thay

đ i c a các y u t v mô, b i TTCK New Zealand là t ng đ i nh so v i TTCK

c a nh ng n c phát tri n Cu i cùng, v i s gi i thích sáng t o, k t qu IRF cho

th y tác đ ng c a m t cú s c đ n t giá h i đoái, l m phát, lãi su t dài h n và t ng

s n ph m qu c dân lên ch s NZSE40 trong bài nghiên c u này là phù h p v i k t

qu th c nghi m các TTCK khác K t qu ki m đ nh FEVD cho th y ch s giá NZSE40 có th đ c gi i thích b i lãi su t dài h n, lãi su t ng n h n, cung ti n và

t ng s n ph m qu c n i

1 Christopher Gan, Minsoo Lee, Hua Hwa Au Yong, Jun Zhang, 2006 Macroeconomic Variables

and Stock Market Interactions: New Zealand Evidence

Nhìn chung, ch s giá NZSE40 đ c quy t đ nh b i lãi su t, cung ti n và t ng s n

ph m qu c gia th c giai đo n 1990-2003 K t qu nghiên c u đ xu t r ng nh n

th c đ u t New Zealand là s pha tr n c a nh ng TTCK phát tri n khác nh Korea, M và Nh t Do v y, nh ng nhà đ u t quan tâm đ n vi c đ u t vào New Zealand nên chú ý đ n các bi n v mô nói trên thay vì t giá h i đoái và ch s l m phát

2.2 Benjamin M Tabak 2 v i M i quan h n ng đ ng gi a giá ch ng khoán và

t giá h i đoái: B ng ch ng c a Brazil (Working Paper Series No 124, 2006)

Nghiên c u m i quan h n ng đ ng gi a giá CK và t giá h i đoái trong n n kinh t Brazil, s d ng ki m đ nh nghi m đ n v và ki m đ nh đ ng liên k t, các mô hình cho phép hi n t ng n i sinh, đ ki m tra m i quan h trong dài h n gi a các bi n này Tác gi th c hi n ki m đ nh nhân qu tuy n tính và phi tuy n sau khi xem xét

c tính bi n đ ng và đ c l p tuy n tính K t qu là không t n t i m i quan h trong dài h n nh ng có quan h nhân qu tuy n tính Granger t giá CK t i t giá h i đoái,

k t qu này phù h p v i cách ti p c n danh m c đ u t : giá CK tác đ ng đ n t giá

h i đoái v i m i t ng quan âm Ngoài ra, tác gi tìm th y b ng ch ng c a quan h nhân qu phi tuy n Granger t t giá h i đoái đ n giá CK và k t qu này phù h p

v i cách ti p c n truy n th ng: t giá h i đoái tác đ ng đ n giá CK

2.3 Ahmet Buyuksalvarci 3 v i bài nghiên c u nh h ng c a các y u t kinh t

v mô đ n giá c ch ng khoán: B ng ch ng t Th Nh K (European Journal

of Social Science, 2010)

S d ng mô hình lý thuy t kinh doanh chênh l ch giá đ nghiên c u nh h ng c a

7 nhân t kinh t v mô bao g m ch s giá tiêu dùng, lãi su t, giá vàng, ch s s n

xu t công nghi p, giá d u, t giá h i đoái và cung ti n đ n ch s giá ch ng khoán Istabul trong giai đo n t 1/2003 đ n 3/2010 K t qu nghiên c u ch ra r ng lãi

su t, ch s s n xu t công nghi p, giá d u và t giá h i đoái bi n đ ng ng c chi u

2 Benjamin M Tabak, 2006 The Dynamic Relationship between Stock Prices and Exchange Rate:

Evidence for Brazil

3Ahmet Buyuksalvarci, 2010 The Effects of Macroeconomic Variables on Stock Returns: Evidence

from Turkey

v i ch s ch ng khoán Istabul trong khi cung ti n có bi n đ ng cùng chi u Ngoài

ra, l m phát và giá vàng có nh h ng không đáng k đ n l i nhu n c a CK

2.4 Terfa Williams Abraham 4 v i Ph n ng c a th tr ng ch ng khoán đ i

v i các bi n kinh t v mô t i n n kinh t Nigeria (CBN Journal of Applied

Statistics Vol 2 No 1, 2011)

Nghiên c u m i quan h gi a ch s giá CK t ng h p và các bi n s kinh t v mô

đ c l a ch n bao g m l m phát, lãi su t và t giá h i đoái Nigeria Tác gi s

d ng mô hình hi u ch nh sai s và k t qu cho th y t n t i m i t ng quan âm có ý ngh a trong ng n h n gi a TTCK và m c tái chi t kh u t i thi u (MRR) K t qu

c ng cho th y s n đ nh c a t giá h i đoái trong dài h n có tác đ ng tích c c đ n TTCK M c dù k t qu đ i v i trái phi u kho b c và l m phát không có ý ngh a,

nh ng k t qu đã ch ra m i t ng quan âm trong ng n h n gi a các bi n này v i giá CK, ngh a là gi l m phát và lãi su t trái phi u kho b c m c th p s nâng cao

hi u qu c a TTCK Nigeria

2.5 Mohd Yahya Mohd Hussin, Fidlizan Muhammad, Mohd Fauzi Abu, Salwah Amirah Awang 5 v i Các bi n kinh t v mô và TTCK Malaysia: M t phân tích chu i th i gian (Journal of Bussiness Study Quarterly 2012 Vol 3

No 4, 2012)

Nghiên c u m i quan h gi a s phát tri n c a TTCK và các bi n s kinh t v mô trong b i c nh kinh t Malaysia thông qua mô hình c l ng VAR, s d ng s li u theo tháng t tháng 4/1999 đ n tháng 10/2007 Các bi n nghiên c u bao g m ch s giá Kuala Lumpur Syariah, ch s s n xu t công nghi p, ch s giá tiêu dùng, cung

ti n (M3), lãi su t và t giá h i đoái Phát hi n c a bài nghiên c u là ch s giá CK Islamic có m i đ ng liên k t v i các bi n kinh t v mô, trong đó m i t ng quan là

âm có ý ngh a v i các bi n ch s s n xu t công nghi p và ch s giá tiêu dùng trong khi m i t ng quan là d ng có ý ngh a v i các bi n cung ti n (M3) và t giá h i

4 Terfa Williams Abraham, 2011 Stock Market Reaction to Selected Macroeconomic Variables in

the Nigerian Economy

5 Mohd Yahya Mohd Hussin, Fidlizan Muhammad, Mohd Fauzi Abu, Salwah Amirah Awang,

2012 Macroeconomic Variables and Malaysian Islamic Stock Market: A Time Series Analysis

đoái ng th i, m i t ng quan gi a bi n ph thu c v i bi n lãi su t đ c phát

hi n âm nh ng không có ý ngh a th ng kê K t qu ki m đ nh nhân qu Granger cho th y các bi n ch s giá tiêu dùng, cung ti n (M3) và t giá h i đoái có tác đ ng

đ n ch s giá CK và ch s giá CK có tác đ ng đ n các bi n ch s s n xu t công nghi p, ch s giá tiêu dùng và t giá h i đoái

2.6 Seyed Mehdi Hosseini, Zamri Ahmad và Yew Wah Lai 6 trong Vai trò c a

các y u t kinh t v mô đ n ch s giá ch ng khoán Trung Qu c và n

(International Journal of Economics and Finance, 2011)

Nghiên c u m i quan h gi a ch s giá ch ng khoán và b n nhân t kinh t v mô bao g m giá d u thô (COP), cung ti n (M2), s n l ng công nghi p (IP) và l m phát (IR) 2 th tr ng Trung Qu c và n S li u nghiên c u l y t giai đo n 1/1999 đ n 1/2009 Nghiên c u ch ra r ng t n t i m i quan h c trong ng n h n

l n dài h n gi a các y u t v mô này v i ch s giá ch ng khoán Trung Qu c và

+ Tác đ ng c a s n xu t công nghi p đ i v i ch s giá ch ng khoán ch x y

ra Trung Qu c và tác đ ng này là ng c chi u

+ c 2 th tr ng, tác đ ng c a l m phát là cùng chi u

- Trong ng n h n:

+ Tác đ ng c a giá d u thô là cùng chi u n , trong khi Trung Qu c

6 Seyed Mehdi Hosseini, Zamri Ahmad và Yew Wah Lai, 2011 The Role of Macroeconomic

Variables on Stock Market Index in China and India

+ Tác đ ng c a cung ti n Trung Qu c là cùng chi u trong khi n là

ng c chi u C hai tác đ ng này đ u không đáng k

+ Tác đ ng c a l m phát là cùng chi u và đáng k th tr ng Trung Qu c, trong khi n là ng c chi u và không đáng k

2.7 Owusu-Nantwi, Victor và John K M Kuwornu 7 v i nghiên c u Phân tích

nh h ng c a các y u t kinh t v mô đ n giá c ch ng khoán: B ng

ch ng t Ghana (International Journal of Economics and Finance, 10/2011)

Nghiên c u m i quan h gi a các nhân t kinh t v mô g m ch s giá tiêu dùng (CPI, đ i di n cho bi n l m phát), giá d u thô (COP), t giá h i đoái và trái phi u

91 ngày (đ i di n cho bi n lãi su t) v i giá CK trong giai đo n t tháng 1/1992 đ n tháng 12/2008, s d ng s li u chu i th i gian theo tháng Bài nghiên c u s d ng

ph ng pháp bình ph ng bé nh t (OLS) đ ch y mô hình c l ng K t qu nghiên c u ch ra r ng t n t i m i quan h có ý ngh a gi a giá ch ng khoán và ch

s giá tiêu dùng, trong khi giá d u thô, t giá h i đoái và trái phi u 91 ngày không

có nh h ng m t cách có ý ngh a th ng kê đ n giá ch ng khoán

2.8 Samual Antwi, Atta Mill Fiifi Emire Ebenezer và Xicang Zhao8: nh

h ng c a các bi n s kinh t v mô đ n ch s giá th tr ng ch ng khoán

m i n i: B ng ch ng th c nghi m t Ghana (International Journal of Social

Science Tomorrow, Vol 1 No 10, 2012)

Kh o sát tác đ ng c a hai nhân t kinh t v mô là lãi su t và t giá h i đoái đ n ch

s giá CK Ghana, thông qua s li u hàng tháng t tháng 1/2001 đ n tháng 12/2011và s d ng ph ng pháp đ ng liên k t đ nghiên c u K t qu cho th y t n

t i s cân b ng trong dài h n và m i quan h nhân qu gi a bi n ph thu c, ch s giá t ng h p c a TTCK Ghana và hai bi n đ c l p Tuy nhiên, trong ng n h n, nh

h ng c a s thay đ i hai bi n v mô lên TTCK Ghana là không x y ra

7 Owusu-Nantwi, Victor và John K M Kuwornu, 2011 Analyzing the effect of macroeconomic

variables on stock market returns: Evidence from Ghana

8 Samual Antwi, Atta Mill Fiifi Emire Ebenezer và Xicang Zhao, 2012 The Effect of

Macroeconomic Variables on Stock Price in Emerging Stock Market: Emperical Evidence from Ghana

2.9 Douglas Akwasi Adu 9 v i nh h ng c a các bi n kinh t v mô lên TTCK Ghana: M t phân tích s d ng Mô hình kinh doanh chênh l ch giá

(Institute of Distance Learning, Kwame Nkrumah University of Science and Technology, 2012)

S d ng khung lý thuy t kinh doanh chênh l ch giá đ gi i thích s thay đ i c a l i nhu n trên TTCK Ghana Phân tích h i quy theo ph ng pháp bình ph ng bé nh t

và ki m đ nh đ ng liên k t đ c áp d ng cho mô hình c trong ng n h n và dài h n Ngoài ra ki m đ nh Granger c ng đ c s d ng đ ki m đ nh m i quan h nhân qu

gi a ch s giá CK t ng h p và 7 nhân t v mô bao g m cung ti n, l m phát, lãi

su t trái phi u kho b c, t giá h i đoái, giá d u thô th gi i, giá cacao th gi i và giá vàng K t qu t phân tích h i quy cho th y 4 trong 7 bi n v mô có m i t ng quan

th ng kê có ý ngh a v i l i nhu n c phi u trên TTCK Ghana, đó là l m phát, lãi

su t trái phi u kho b c, cung ti n và giá d u thô th gi i M t khác, t giá h i đoái, giá cacao và giá vàng th gi i không có tác đ ng có ý ngh a th ng kê lên giá CK Tuy nhiên, trong khi ki m đ nh đ ng liên k t Engle và Granger cho th y t n t i m i quan h t ng th trong dài h n gi a giá CK trên TTCK Ghana và các bi n quan sát, thì đi u này không x y ra trong dài h n gi a các bi n kinh t v mô riêng bi t và giá

CK Ng c l i, ki m đ nh đ ng liên k t Johansen và Juselius cho th y t n t i ít nh t hai m i quan h đ ng liên k t gi a giá CK và các bi n kinh t v mô Ngoài ra, ki m

đ nh nhân qu Angle và Granger ch ra m i quan h nhân qu m t chi u gi a giá

CK và t giá h i đoái và cung ti n

2.10 Martin Sirucek10v i Các bi n s kinh t v mô và th tr ng ch ng khoán:

S xem xét t n c M (MPRA Paper No 39094, 2012)

Phân tích nh h ng c a các bi n s lãi su t, l m phát, giá d u, giá s n xu t, ch s

s n xu t công nghi p, th t nghi p và cung ti n lên ch s công nghi p bình quân S&P 500 và Dow Jones D a trên k t qu h i quy tuy n tính theo mô hình bình

ph ng bé nh t (OLS), m t mô hình khác đ c áp d ng đ kh o sát ý ngh a th ng

kê c a s tác đ ng c a các bi n đ c l p đ c ch n lên ch s giá Dow Jones Mô

9 Douglas Akwasi Adu, 2012 Effect of Macroeconomic Variables on Stock Market Returns Ghana:

An Analysis Using Arbitrage Pricing Theory

10Martin Sirucek, 2012 Macroeconomic Variables and stock market: US review

hình này c ng c ng c lý thuy t kinh t ch ng minh s nh h ng c a các bi n s

đ n ch s giá CK, theo đó bi n l m phát có tác đ ng ng c chi u và k t qu này phù h p v i các nghiên c u c a Sharpe (2002), Ritter, Warr (2002) M i t ng quan âm có ý ngh a v i bi n cung ti n c ng đ c phát hi n, và k t qu này c ng

t ng đ ng v i Musílek (1997), Poiré (2000) và Shostack (2003)

Bi n có ý ngh a nh t trong c 2 mô hình là l m phát và th t nghi p (cùng tác đ ng

ng c chi u) Nhân t quy t đ nh có ý ngh a nh t đ i v i ch s S&P 500 là lãi su t

và th t nghi p, trong khi s n xu t công nghi p và th t nghi p v n ch u s tác đ ng

c a s thay đ i lãi su t và giá d u, l i có tác đ ng l n nh t đ n ch s giá Dow Jones i u này phù h p v i gi thuy t ban đ u là t n t i m i quan h m nh gi a

bi n s “công nghi p” và ch s Dow Jones Tuy nhiên c ng l u ý r ng m c dù bi n này mang cái tên “công nghi p” nh ng c phi u c a ngành công nghi p ch chi m kho ng 16% trong c c u ch s giá, ph n còn l i bao g m c phi u c a các ngành công ngh , tài chính và hàng tiêu dùng

2.11 Mondher Bellalah, Olivier Levyne và Omar Masood11 v i nh h ng

c a các nhân t kinh t v mô đ n ch s giá ch ng khoán: B ng ch ng t

M , Nh t và Trung Qu c (Thema Working Paper No 2013-15, 2013)

Kh o sát m i quan h trong dài h n gi a các ch s kinh t v mô bao g m đi u ki n

th ng m i, giá d u, lãi su t, cung ti n (M3), ch s s n xu t công nghi p và ch s giá CK M , Nh t và Trung Qu c t p trung vào giai đo n kh ng ho ng tài chính toàn c u S d ng s li u chu i th i gian hàng tháng t tháng 1/2005 đ n tháng 5/2010, ph ng pháp ki m đ nh đ ng liên k t ARDL đ c s d ng đ phân tích

li u các ch s h n h p NASDAQ c a M , NIKKIE 225 c a Nh t và ch s h n h p Shanghai c a TTCK Trung Qu c có đ ng liên k t v i các bi n v mô nghiên c u hay không c trong dài h n l n ng n h n K t qu cho th y M và Trung Qu c, trong dài h n c ng nh trong ng n h n, lãi su t, ch s s n xu t công nghi p và cung ti n (M3) có quan h cùng chi u v i giá CK Riêng Nh t, k t qu cho th y:

11Mondher Bellalah, Olivier Levyne và Omar Masood, 2013 Impact of Macroeconomic Factors on

Stock Exchange Prices: Evidence from USA, Japan and China

- Lãi su t: có quan h t l thu n có ý ngh a cao trong dài h n nh ng trong

• M và Nh t, đi u ki n th ng m i có m i t ng quan âm v i giá CK

• Trung Qu c, đi u ki n th ng m i có quan h cùng chi u v i giá CK

K t qu đ i v i bi n giá d u:

- Trong dài h n, c 3 th tr ng, m i quan h gi a giá d u và giá CK là

ng c chi u

- Trong ng n h n:

• M , giá d u có quan h cùng chi u v i giá CK

• Nh t, m i quan h v i giá CK là ng c chi u

• th tr ng Trung Qu c, đ tr 1, m i quan h v i giá CK là cùng chi u trong khi đ tr 2 là ng c chi u

2.12 Ramin Couper Maysami, Lee Chuin Howe và Mohamad Atkin

Hamzah12 v i M i quan h gi a các y u t kinh t v mô và ch s ch ng khoán: B ng ch ng đ ng liên k t t ch s giá ch ng khoán t ng h p Singapore (Jurnal Pengurusan, 2004)

12Ramin Couper Maysami, Lee Chuin Howe và Mohamad Atkin Hamzah, 2004 Relationship

between Macroeconomic Variables and Stock Market Indices: Cointergration Evidence from Stock Exchange of Singapore’s All-S Sector Indices

Nghiên c u m i quan h cân b ng trong dài h n gi a các bi n s kinh t v mô v i

ch s ch ng khoán Singapore c ng nh các ch s tài chính, b t đ ng s n, khách

s n trong giai đo n t 1989 đ n 2001 thông qua ki m đ nh đ ng liên k t K t qu cho th y ch s giá t ng h p Singapore và ch s giá b t đ ng s n hình thành m i quan h đ ng liên k t v i nh ng thay đ i trong ng n h n và dài h n c a lãi su t, s n

l ng công nghi p, l m phát, t giá h i đoái và cung ti n

2.13 Avneet Kaur Ahuja, Chandni Makan và Saakshi Chauhan13: M t

nghiên c u v nh h ng c a các y u t kinh t v mô đ n th tr ng ch ng khoán: tri n v ng n (B.A (Hons) Business Economics, 2012)

Kh o sát m i quan h gi a TTCK n và 7 nhân t kinh t v mô bao g m ch s

s n xu t công nghi p (IIP), ch s giá tiêu dùng (CPI), lãi su t (CMR), giá đôla M (DP), đ u t c a t ch c n c ngoài (FII, bao g m các qu d phòng, các công ty

b o hi m, qu l ng h u và qu t ng h ), giá d u thô (CO), giá vàng (GP) c ng

nh tác đ ng c a các nhân t v mô đ n ch s giá ch ng khoán c a 5 ngành m i

nh n bao g m công nghi p ô tô, ngành c khí, hàng hóa v n, th c n nhanh và v t

li u b n, giai đo n t tháng 4/2005 đ n tháng 3/2012 K t qu phân tích t ng th và ngành cho th y t giá h i đoái, đ u t c a t ch c n c ngoài và lãi su t có nh

h ng đ n TTCK n , trong đó đ u t có t ch c n c ngoài và lãi su t có m i

t ng quan d ng v i ch s giá CK trong khi t giá h i đoái có m i t ng quan

âm v i ch s giá CK C th , k t qu ki m đ nh nhân qu Granger cho th y lãi su t

nh h ng đ n giá CK c a t t c các ngành tr ngành th c n nhanh, trong khi phân tích h i quy cho th y t giá h i đoái và đ u t có t ch c n c ngoài có nh h ng

đ n t t c các ngành K t lu n trong dài h n, TTCK n ch u nh h ng b i tác

đ ng c a các nhân t kinh t v mô trong n c h n là các y u t bên ngoài

13Avneet Kaur Ahuja, Chandni Makan và Saakshi Chauhan, 2012 A study of the effect of

Macroeconomic Variables on Stock Market: Indian Perspective

Có th tóm l c m i quan h gi a các bi n s kinh t v mô đ n ch s giá ch ng khoán các n c trên th gi i trong các nghiên c u tr c đây nh sau:

Tác

đ ng

c a cung

Tác

đ ng

c a t giá h i đoái

Tác

đ ng

c a giá vàng

Tác

đ ng

c a giá

d u thô th

gi i Christopher Gan

Có, cùng chi u

Có,

ng c chi u

Không

Có,

ng c chi u

Không

Có,

ng c chi u

Có,

ng c chi u Mohd Yahya

Có, cùng chi u

Có,

ng c chi u

Có, cùng chi u

Cùng chi u

cùng

ng c chi u

chi u,

n -

ng c chi u Owusu-Nantwi

Có, trong dài

h n Samual Antwi

Có,

ng c chi u

Có, cùng chi u trong dài h n

Có, cùng chi u trong dài h n

Có,

ng c chi u trong dài

h n

Ahuja và c ng

s - TTCK n

cùng chi u

ng c chi u

Câu h i nghiên c u

T vi c đ c các k t qu nghiên c u trên, tác gi đ t ra câu h i nghiên c u cho

mình:

Ch s s n xu t công nghi p, l m phát, lãi su t, t giá h i đoái, giá vàng trong n c

và giá d u thô th gi i có nh h ng đ n ch s giá ch ng khoán Vi t Nam hay không và xu h ng nh h ng là nh th nào?

Gi thuy t nghiên c u:

-Ch s s n xu t công nghi p có tác đ ng t i ch s giá CK Vi t Nam và m i t ng quan đ c d đoán là cùng chi u

-Lãi su t, l m phát, t giá h i đoái, giá vàng và giá d u thô th gi i có tác đ ng t i

ch s giá CK và m i quan h đ c d đoán là ng c chi u

CH NG 3: PH NG PHÁP NGHIÊN C U

Tác gi s d ng ph ng pháp nghiên c u đ nh l ng v i mô hình h i quy đa bi n (ph ng pháp bình ph ng bé nh t) đ phân tích m i quan h gi a bi n ch s giá

CK Vi t Nam và các bi n kinh t v mô thông qua chu i d li u th i gian, ki m

đ nh nghi m đ n v (Unit Root Test - ADF), ki m đ nh nhân qu Granger, phân tích

ma tr n h s t ng quan, ki m đ nh ph ng sai thay đ i (ki m đ nh White), ki m

đ nh t t ng quan (Breusch-Godfrey) trên ph n m m Eviews 6.0 ây c ng là

ph ng pháp đã đ c Avneet Kaur Ahuja, Chandni Makan và Saakshi

Chauhan s d ng đ nghiên c u nh h ng c a các y u t kinh t v mô đ n TTCK n n m 2012 đã đ c gi i thi u trên Lý do tác gi s d ng mô hình

h i quy đa bi n theo ph ng pháp bình ph ng bé nh t mà không s d ng VAR là

b i vì ki m đ nh Granger không cho th y có s tác đ ng qua l i gi a bi n ph thu c

h i đoái (ER), lãi su t cho vay (IR), giá vàng (GP) và giá d u thô th gi i (COP)

Lý do tác gi l a ch n 6 y u t v mô đ c l p nêu trên m t m t nh m s d ng các

đi u ki n nghiên c u t ng đ ng v i bài nghiên c u g c M t nghiên c u v nh

h ng c a các y u t kinh t v mô đ n th tr ng ch ng khoán: tri n v ng n

c a Avneet Kaur Ahuja, Chandni Makan và Saakshi Chauhan n m 2012, m t khác còn r t nhi u nhân t kinh t v mô khác mà trong ph m vi nghiên c u c a lu n v n này và kh n ng c a mình, tác gi không th đ a đ c h t t t c các nhân t nh

h ng vào mô hình nghiên c u và do v y, các bi n đ c đ a vào mô hình c ng s không gi i thích hoàn toàn s bi n đ ng c a TTCK Vi t Nam đ c th hi n trong

k t qu h i quy

- Bi n ch s giá CK VN-Index: Trên th tr ng CK Vi t Nam đang có hai ch

s giá đ i di n là ch s VN-Index c a S giao d ch CK TP HCM (HOSE)

và ch s HNX-Index c a S giao d ch CK Hà N i (HNX) V i quy mô v n hóa l n, th i gian ho t đ ng dài h n, đi u ki n niêm y t khó kh n h n và s doanh nghi p niêm y t c ng nh s l ng nhà đ u t tham gia l n h n nhi u

l n so v i HNX nên ch s giá VNI-Index có tính đ i di n cao cho ch s giá

CK Vi t Nam Bi n này đ c tính theo tháng b ng cách l y ch s giá đóng

c a vào cu i m i tháng, đ n v tính là đi m

- Bi n l m phát: l y t ph n tr m thay đ i trong ch s giá tiêu dùng CPI hàng tháng, đ n v tính %

- Bi n ch s s n xu t công nghi p: theo lý thuy t thì bi n t ng tr ng kinh t

là bi n đ i di n cho các ho t đ ng kinh t th c, nh ng do s li u theo tháng

c a bi n t ng tr ng kinh t không có s n cho nên đ tài này ch n bi n ch

s s n xu t công nghi p (đ n v tính %) hàng tháng làm đ i di n Lý do tác

gi không s d ng bi n giá tr s n l ng công nghi p mà thay vào đó s

d ng bi n ch s s n xu t công nghi p là vì ngành th ng kê đã s d ng ch s

s n xu t công nghi p đ thay cho ch tiêu giá tr s n l ng công nghi p theo giá c đ nh n m 1994 đ đánh giá t c đ t ng tr ng c a ngành công nghi p hàng tháng Nguyên nhân c a s thay đ i này là do ph ng pháp c không còn phù h p v i n n kinh t th tr ng và phù h p v i xu h ng th gi i, khó th c hi n và không chính xác

- Bi n lãi su t: lãi su t th c cho vay hàng tháng đ c đ c ch n làm đ i di n cho lãi su t, đ n v tính %, đ c tính b ng cách l y bình quân lãi su t cho vay hàng tháng c a Ngân hàng TMCP Vietcombank

- Bi n t giá h i đoái: t giá gi a đ ng USD và đ ng Vi t Nam t i Ngân hàng TMCP Vietcombank cu i tháng đ c l a ch n đ i di n cho bi n t giá h i đoái, đ n v tính đ ng/USD S d t giá gi a đ ng USD và đ ng Vi t Nam

đ c l a ch n đ đ i di n cho t giá h i đoái vì đ ng USD là ngo i t chi m

t tr ng cao nh t trong các ngo i t giao d ch, có tính thanh kho n cao nh t

và s c kh e c a đ ng USD v n luôn có tác đ ng l n đ n n n kinh t th gi i

- Giá vàng: là giá bán ra c a vàng SJC m i cu i tháng, đ n v tính đ ng/l ng

- Giá d u thô th gi i: là giá d u thô giao ngay hàng tháng, đ n v tính USD/thùng

3.1.2 Ch n m u, thu th p d li u

D li u các bi n trong mô hình đ c thu th p t tháng 1/2005 đ n tháng 5/2013

Bi n ch s giá CK đ c thu th p trên trang web c a y ban Ch ng Khoán (www.ssc.gov.vn) b ng cách l y ch s giá đóng c a vào ngày cu i tháng c a ch s giá VN-Index S li u ch s s n xu t công nghi p, t l l m phát đ c l y t T ng

C c th ng kê Vi t Nam (www.gso.gov.vn) T giá h i đoái, lãi su t cho vay đ c

l y t các báo cáo c a Ngân hàng Nhà N c Vi t Nam (www.sbv.gov.vn) i v i giá d u thô th gi i, s li u đ c l y t ngu n Dow Jones & Company, trang web

dowjones.com Giá vàng trong n c đ c đ c trích t trang web sjc.com.vn

- CPI: ch s giá tiêu dùng

- IIP: ch s s n xu t công nghi p

Do các bi n VNI, IR, ER và GP ch d ng sai phân b c 1 nên đây tác gi s s

d ng sai phân b c 1 c a các bi n này trong mô hình phân tích

Mô hình:

DVNI t = β0 + β1 CPI t + β2 IIP t +β3 DIR t + β4 DER t + β5 DGP t + β6 COP t + εt (1)

Trong đó:

- β0 : là h ng s

- β1 , β2, β3, β4, β5, β6 : l n l t là h s c a các bi n CPI, DIIP, DIR, DER, DGP

và COP, trong đó β2 đ c k v ng mang d u (+), các h s còn l i đ c k

v ng mang d u (-)

- ε: là sai s

th c hi n h i quy theo ph ng trình trên, ph ng pháp bình ph ng bé nh t

đ c áp d ng và trình t th c hi n các b c ki m đ nh và h i quy nh sau:

- Ki m đ nh tính d ng c a các chu i th i gian: tránh hi n t ng h i quy

t ng quan gi do h i quy m t chu i th i gian không d ng v i m t ho c nhi u chu i th i gian không d ng khác thì yêu c u các bi n trong mô hình

h i quy ph i d ng (stationary) ho c đ ng liên k t (cointergation) Nguyên nhân là do vi c c l ng các h s h i quy không ch g m nh h ng c a các bi n đ c l p đ n các bi n ph thu c mà còn bao hàm c y u t xu th

Có nhi u cách đ ki m đ nh m t chu i th i gian là d ng hay không, đây tác gi s d ng ki m đ nh nghi m đ n v (Unit root test) là cách ph bi n

nh t Có th x y ra các tr ng h p sau v i các chu i th i gian:

• N u chu i d ng: ta h i quy theo s li u bình th ng

• N u d ng sai phân b c 1 (ho c b c 2): ta s l y sai phân b c 1 (ho c

b c 2) c a chu i s li u đ ti n hành h i quy

• N u chu i không d ng: ta ph i x lý thành chu i d ng ho c xác đ nh tính

đ ng liên k t và s d ng các mô hình cho chu i đ ng liên k t

- Ki m đ nh nhân qu Granger đ xác đ nh m i t ng quan gi a bi n ph

thu c và t ng bi n đ c l p

- Ch y mô hình theo ph ng pháp bình ph ng bé nh t b ng Eviews

- Ki m đ nh các khuy t t t c a mô hình bao g m ki m đ nh hi n t ng đa

c ng tuy n, ki m đ nh ph ng sai thay đ i (ki m đ nh White) và ki m đ nh

hi n t ng t t ng quan (ki m đ nh Breusch-Godfrey) đ có h ng x lý thích h p

CH NG 4: N I DUNG VÀ CÁC K T QU NGHIÊN C U

4.1 Ki m đ nh nghi m đ n v (Unit Root Test)

K t qu ki m đ nh nghi m đ n v Ph l c 7 K t qu này đ c tóm t t nh sau:

B ng 4.1: K t qu ki m đ nh ADF Level

Gi thuy t H 0 P-value ánh giá H 0 K t lu n

VNI không d ng 0.1575 Ch p nh n Bi n không d ng COP không d ng 0.0427** Bác b Bi n d ng

CPI không d ng 0.0989*** Bác b Bi n d ng

ER không d ng 0.9668 Ch p nh n Bi n không d ng

GP không d ng 0.8520 Ch p nh n Bi n không d ng IIP không d ng 0.0000* Bác b Bi n d ng

IR không d ng 0.5889 Ch p nh n Bi n không d ng

(*),(**),(***) xét p-value m c ý ngh a l n l t là 1%, 5% và 10%

V i nh ng bi n không d ng Level, ta ti p t c ki m đ nh ADF sai phân b c 1,

k t qu nh sau:

B ng 4.2: K t qu ki m đ nh ADF sai phân b c 1

Gi thuy t H 0 P-value ánh giá H 0 K t lu n

VNI không d ng 0.0000* Bác b Bi n d ng sai phân b c 1

ER không d ng 0.0000* Bác b Bi n d ng sai phân b c 1

GP không d ng 0.0000* Bác b Bi n d ng sai phân b c 1

IR không d ng 0.0000* Bác b Bi n d ng sai phân b c 1

h i quy c ng nh khi ki m đ nh nhân qu Granger

4.2 Ki m đ nh nhân qu Granger Causality

Do các bi n VNI, IR, ER và GP ch d ng sai phân b c 1 nên khi ti n hành ki m

đ nh Granger Causality, tác gi s s d ng sai phân b c 1 c a các bi n này l n l t

là DVNI, DIR, DER và DGP V i k là đ tr b t k thì m i quan h gi a bi n ph thu c ch s giá CK và t ng bi n đ c l p kinh t v mô đ c th hi n qua các

ph ng trình sau:

4.2.1 M i quan h gi a ch s giá CK và giá d u th gi i

M i quan h nhân qu gi a ch s giá CK và giá d u th gi i đ c th hi n qua h

ph ng trình sau:

DVNIt= 1 + ∑ kDVNIt-k + ∑ kCOPt-k + t1 (2)

COPt= 1 + ∑ kCOPt-k+ ∑∞kDVNIt-k + t2 (3)

V i: DVNI t-k là các bi n đ tr k c a sai phân b c 1 c a ch s giá CK

Tác đ ng c a ch s giá CK lên giá d u th gi i

Gi thuy t H 0: ch s giá CK không nh h ng đ n giá d u th gi i (các h s h i quy ∞k trong ph ng trình (3) đ u b ng 0)

Gi thuy t H 1: ch s giá CK có nh h ng đ n giá d u th gi i (t n t i h s h i quy ∞ktrong ph ng trình (3) khác 0)

K t qu ki m đ nh m i quan h nhân qu gi a DVNI và COP các đ tr khác

nhau đ c th hi n Ph l c 8 K t qu này có th tóm t t nh sau:

B ng 4.3 K t qu ki m đ nh m i quan h nhân qu gi a DVNI và COP

c a giá d u th gi i lên ch s giá CK và ng c l i

4.2.2 M i quan h gi a ch s giá CK và ch s l m phát

Xét h ph ng trình:

DVNIt= 1 + ∑ kDVNIt-k+ ∑ kCPIt-k+ t1 (4)

CPIt= 1 + ∑ kCPIt-k + ∑∞kDVNIt-k+ t2 (5)

Tác đ ng c a ch s l m phát lên ch s giá CK

Gi thuy t H 0: Ch s l m phát không nh h ng đ n ch s giá CK (các h s h i quy ktrong ph ng trình (4) đ u b ng 0)

Gi thuy t H 1: Ch s l m phát có nh h ng đ n ch s giá CK (t n t i h s h i quy ktrong ph ng trình (4) khác 0)

Tác đ ng c a ch s giá CK lên ch s l m phát

Gi thuy t H 0: ch s giá CK không nh h ng đ n ch s l m phát (các h s h i quy ∞ktrong ph ng trình (5) đ u b ng 0)

Gi thuy t H 1: ch s giá CK có nh h ng đ n ch s l m phát (t n t i h s h i quy ∞ktrong ph ng trình (5) khác 0)